 Liber IIII: Caput Septimum |
Liber IIII: Caput Nonum  |
Crapula.CRapula est immoderata cibi auiditas: vel inordinatus appetitus cibi vel potus. Quae inter caetera nocumenta obliuionem et mentis priuationem parit. Hac acies ingenij prorsus retunditur ingens lumini caligo offunditur: morbi; aegritudines; et molestiae generantur: intellectus et memoriae splendor vehementer obtenebratur; inficitur; foedatur. Adolescentiam sordida quadam illuuie, et aspergine turpi polluit, contaminat. Auidissimos comedones et ventricolas: qui vna comedunt patrimonia mensa. Satyricus taxat:
Quis enim deficiente crumena
Et crescente gula: manet exitus: aere paterno
Et rebus mersis in ventrem, foenoris atque
Argenti grauis et pecorum agrorumque capacem?
Vnde exclamat Hippocrates, viuendum esse temperate. Nam eos homines qui ventri ac gulae student: nunquam bene valere, neque longeuos esse posse ait: eorumque animas nimio sanguine nimiaque sagina ita esse impeditas; ac si luto forent obuolutae, et idcirco nihil tenue nihilque coeleste meditari posse, sed dumtaxat de patinis et foeda ventris ingluuie. Vnde Satyricus.
Multos saepe vides: quos saepe elusus ad ipsum
Creditor introitum solet expectare macelli:
Et quibus in solo viuendi causa palato est.
Interea gustus elementa per omnia quaerunt.
Nunquam animo precijs obstantibus: interius si
Attendas magis illa iuuant quae pluris emuntur.
Hieronymus: O miserabiles quorum palatum non nisi ad preciosos cibos excitatur. Quocirca Mercurius Trismegistus in libro de potestate Dei: gulam hisce verbis detestatur Fugiendum in primis hoc malum est ventris huius malorum omnium fomes. Hinc Tyaneus Pythagoricus philosophus, vt inquit Philostratus, a carnium esu coepit abstinere: quae carnium comestio cum impura esset: tum mentis aciem perspectumque hebetaret. Terrestribus vero fructibus et holeribus vescebatur, pura esse dicens, quaecunque a terra darentur hominibus. Vinum autem purum aptam potionem esse praedicabat: verumtamen bono statui mentis aduersari: que eius sublimen diuinamque partem aliquatenus peruerteret. Refert Suetonius Claudium Caesarem cibi et vini vsque adeo fuisse appetentem: et in tantam temeritatem ac mentis priuationem deuenisse, vt nec quis, nec inter quos quove tempore; ac loco verba faceret; scire ac cogitare existimaretur. Is in foro verba propalans prandij amore captus quod sacerdotibus falijs amplissimum et lautissimum ex more apparabatur: tribunali, consulibus et magistratibus desertis, ad sacerdotum mensam perrexit:Claudij caesaris crapula. vnaque discubuit: nec a triclinio abscessit; nisi vino captus ac madens, penna ori supino vomitus gratia prouocandi adhibita fuit. Quamobrem mirae obliuionis fuisse traditur: adeo vt rerum suarum immemor esset. Nec Dionysij tyranni ciborum delectatio subticenda est: cui cum coenatus negasset se delectatum esse in cibo. Respondit coquus non est mirum: quia condimenta deficiunt. Qui cum quaereret: respondit: Labor; cursus; fames; sitis: talibus enim epulae Lacedaemoniorum condiuntur. Non immerito fugiendam crapulam Satyricus asserebat cum infit.
Fuit vtile multis.
Pallere et toto vinum nescire Decembri.
Haec autem causat ebrietatem quam poete depingunt in formam mulieris: habentis faciem transformatam. Caput simiae; brachia et pectus leonina, et inferiorem partem porcinam. Haec mentis exilium inducit: et libidinem prouocat: ideo veteres ab esu carnium abstinebant, XXXV distinctio, caput Ab exordio. Nam vbi ebrietas, ibi libido et furor dominatur, XXXV distinctio, caput Venter mero estuans cito spumat in libidinem, clerici tamen temulentiam velut contagiosam pestem sibi interdicere debent. Caput "Ante omnia", XXXV distinctio. Satis constat Tomyridis reginae filium somno vinoque sepultum sua crapula interijsse: nec aliter quam intemperantia potus. Annibal Poenus Aphros expugnare cogitauit: quos vino indulgentiores cognosceret. Cum enim vinum Mandragora infecisset: leui praelio ex industria commisso leuiter cessit. Omissis quibusdam sarcinulis vinoque, fugam simulabat. At barbari occupatis castris in gaudium effusi vinum immoderate hauriunt: et in modum defunctorum asternuntur humi. Reuocans autem pedem Annibal, omnes obtruncat, Sic crapula labitur Memoria pereuntque multi non habentes modum in cibis et vino sumendis. Et non solum agrestium mentes fascinat: sed sacros musarum choros inuadit. Modus enim in omni re et moderatio laudabilis vbique seruanda est. Nam vt canit Flaccus: Omnibus adde modum: modus est pulcherrima virtus. Vinum immodice sumptum vires eneruat statumque mentis funditus euertit. Vnde prouerbij vice celebratur: vino sapientiam obumbrari. Propertius:
Vino forma perit: vino corrumpitur aetas.
Vino saepe suum nescit amica virum.
Quam ob causam solebant censores Romani vinosos senatu amouere. Et apud Homerum. Hector non vult sibi vinum afferri ne eneruetur: neue animus suus ac robur eius elanguescat. Platonica lex iubet magistratus, quo tempore rem publicam administrant, vino abstinere. Idem Aristoteles, Eusebius, et maximus medicorum Galenus; laudant Carthaginensium legem qua nullus in militia et castrensibus rebus occupatus vinum vllo tempore gustare permittitur, sed toto militiae tempore aquam bibere. Vitem Anacharsis tres vias ferre dixisse fertur: Vnam voluptatis, vnde extat Maronianum hemistichium: Adsit laetitiae Bacchus dator. Hinc Lycus vocabulo graeco appellatur Bacchus, qui mentem corpusque dissoluat. Huc accedit illud Flacci ad Plancum: Nunc vino pellite curas. Secundam ebrietatis; Tertiam moeroris. Vnde Horatius: Nocet empta dolore voluptas. Apulcius ait quatuor esse crateras vini: quarum prima ad sitim pertinet, Secunda ad hilaritatem; Tertia ad voluptatem, Quarta ad insaniam. Vinum libidinis incendium esse inquit Hieronymus, praecipiens virgini Eustochio vt vinum fugiat pro veneno. Vnde Pelignus poeta aitcolon;
Et Venus in vinis, ignis in igne fuit.
Ideo non inscienter fabulata est poetarum antiquitas Priapum ex Libero patre et Venere esse genitum: cum hi qui vino indulgent sint in Venerem propensiores. Androcydes ad Alexandrum Magnum scribens, his eius intemperantiam verbis increpat. Vinum potaturus, Rex, memento te sanguinem terrae bibere: sicuti enim venenum est homini cicuta: ita et vinum. Quibus praeceptis ille, si obtemperasset, in temulentia amicos non interemisset.
| Liber IIII: Caput Septimum |
Liber IIII: Caput Nonum |