 Liber IIII: Caput Decimum |
Iodocus Badius Ascensius Guilielmo Lepori  |
Laboris definitio.LAbor est functio quaedam vel animi vel corporis grauioris operis vel muneris. Eo memoria augetur, sensus interiores assiduitate firmantur. Eo merces felicitatis diuinae comparatur. C. ieiunium. de conse. distin. v. omnia vincuntur. De quo perbelle cauit Poeta.
Labor omnia vincit.
Improbus, et duris urgens in rebus egestas.
Generosos enim animos labor nutrit: laborem si renuas paruo aestimandus es: non enim est viri laborem subterfugere: nam homo natus ad laborem: vt auis ad volatum. Nihil enim infelicius est (vt ait Democritus) eo cui nil aduersi contingit.Scaeuolae in patriam amor. Indignus visus est a quo vinceretur aliquando Fortuna: quid ignobilissimum quemque refugit. Ignem experitur in Mutio Scaeuola: qui purpuratum (vt canit Liuius) pro rege deceptus occidit: apprehensus et ad regem perductus dexteram (que in nece errauerat) aris imposuit. De quo epigrammaticus Poeta:
Dum peteret Regem decepta satellite dextra,
Iniecit sacris se peritura focis.
Vrere quam potuit contempto Mutius igne,
Hanc spectare manum Porsena non potuit.
Maior deceptae fama est et gloria dextrae.
Si non errasset, fecerat illa minus.
Paupertatem in Fabricio, qui aiebat se malle imperare habentibus aurum quam se diuitem fore. Venenum in Socrate, qui cum de Atheniensibus dijs sinistre sentire, falso accusaretur; cicutam in carcere haurite non expauit. Vnde Iuuenalis: Inopem vidistis, Athenae. Nil praeter gelidas ausae conferre cicutas.Catonis constantia. Mortem in Catone, qui se vticae interfecit, ne viuus in manus Caesaris incideret. Non igitur immerito Lycurgi leges laboribus iuuentutem erudiere; venando; currendo; algendo; aestuando. Iustus enim labos honoribus; praemijs; splendore; decoratur vt Diogenis: qui in aestate sese in feruida arena volutabat; Diogenis labor.hyeme vero statuas niue perfusas complectebatur, omni ex parte se ad laborum tolerantiam exercens. Censebat enim se scientiam bonaque animi nancisci non valere: nisi se labori deuoueret, de quo Horatius sermonum primo:
Nil sine magno Vita labore dedit mortalibus.
Nil sine magno vita labore dedit mortalibusHunc cum Alexander Corinthum appulsus in crepidine apricantem offendisset, non salutatus ad eum accessit: rogans an rei cuiuspiam egeret. Minime quidem inquit: velim paululum a sole absis. Apricanti enim offecerat. Quo audito facile animaduertit Alexander quanto felicior esset Diogenes in illa paupertate: quia nihil cuperet, quam ipse, esset qui multa appeteret. De quo scite refert Satyricus Aquinas. Sensit Alexander, testa cum vidit in illa Magnum habitatorem, quanto felicior hic qui Nil cuperet totum quam qui sibi posceret orbem.Nil habeo quod incusem senectutem Complures labore et vigilia memoriam firmaverunt: inter quos Leontinus Gorgias annumerandus est: qui cum a fessa senectute promeretur ab eo quid quaereretur cur tam diu vellet esse in vita. Nil habeo inquit quod incusem senectutem. Caeterum quantum natura studio et labore valeat memoria, vel Themistocles testis, quem vnum intra annum optime locutum esse Persice constat. Vel Mitridates, qui duas et viginti linguas calluit. Vel Crassus ille diues, qui cum Asiae praeesset, quinque Graeci sermonis differentias tenuit. Artis memoriae experimenta. Vel Cyrus, quem olim militum nomina tenuisse creditum est. Si quis tamen vnam maximamque a me arteꝪ memoriae quaerat (vt operi extremam manum imponam) exercitatio est, et labor, multa ediscere, multa cogitare, et si fieri potest quotidie quamplurima ex proprijs et alienis monumentis memoriae commendare. Quod vix fieri potest locorum et imaginum cognitione postergata: cum hominem memoria aqueo fluxu ac imbecillitati nature subijciatur, vulgo, lex “Peregre”, De adquirenda possessione, Digestorum (ff.). Haec tamen nature et non hominis vitio est ascribenda. lex II, § Si quid autem, De veteri iure enucleando, Codicis. Haec omnia magne doctrine viri duximus esse sancienda vt nemini maneat incognitus fidelium nostratum vigilium labor, lex unica, § finis, De caducis tollendis, Codicis. vbi si quid crudum et impraemeditatum quod iuris aequatatem vel Demosthenis lucernam non redoleat comperiatis, iuuentuti est ascribendum. Meliora tamen fore spero quid deinceps scribam. Nam quod in pomis est (si Plinio fides praestetur) itidem esse in ingenijs dijudico: quae cum dura, nascuntur, natura dominante, post fiunt mitia et iucunda, suique dulcorem praestant.
| Liber IIII: Caput Decimum |
Iodocus Badius Ascensius Guilielmo Lepori |