HOMERI BATRACHOMYOMACHIA,
[recensere]LATINIS CARMINIBUS EXPRESSA, NONNULLIS ADDITIS,
LIBER SINGULARIS.
[recensere]Eja age, Castalidum modulis, Regina, sororum
Belligeris inflare tubam, jam tempus, et acres
(Quas mihi, Cyrrhæo starem cum forte sub antro,
Multisona nuper cithara modulatus Apollo est),
5Ranarum fraudes, muresque in bella coactos
Dicere Terrigenum furias imitata Gigantum.
Immemori tu, Diva, precor, succurre, Ducumque
Et rabiem refer intrepidam, atque exordia pugnæ.
Mus quondam sitiens, felem indignatus amaram,
10Quam pavido nuper trepidans eluserat asta,
Forte super viridi projectus gramine curas
Volvebat varias; placidæ cum grata paludis
Equora conspexit; rapido tum littora cursu
Protinus adproperat, tenerumque in gurgite mentum
15Immergens, lavit ora latex; stetit inscius undam
Aspectans, liquidis quem forte adspexit ab antris
Garrula Limnocharis, subitoque arrepta furore:
Quod gemis, Hospes? ait, qui Patres? limina quidve
Nostra petis fare, et verum ne absconde roganti:
20Nam tecum stabili conjungar foedere dextræ,
Inque domum ducam, ac regalia munera promam.
Rex equidem veneror Phisignatus; omnibus uni
Oni Pater ex ranis lata ditione regendum
Contulit imperium, quantum stagna ampla paludis
25Istius abscondant, quantum pulcherrima ciebum
Fundit humus, servantque cavis arbusta sub antris.
Me Hydromedusa olim Peleo genitore sub auras
Luminis Eridani peperit labentis ad undas.
Te nunc optatum adspicio, namque ora, manusque,
30Eximiumque decus formæ, torosaque membra
Sceptriferum ostendunt Regem, belloque superbum:
(Lumina ni fallunt.) Nomen, quapropter, amice,
Et natale solum memora, dulcesque parentes.
Dixerat, atque olli placido mus pectore fatur:
35Tene latet tantum genus, o Rex maxime, nostrum?
Gloria pennato quod vexit ad æthera curra:
Et Divis notum, notum mortalibus atque,
Alituum soboli dedit immortale per orbem.
Psicharpax vocor, et soboles generosa parentis
40Troxartæ, me autem tuguri sub cespite fudit
Lychomilo proles ditissima Pternotroctæ
Magnanimi Regis; puerum me enutriit antro
Ficubus, ac blandis nucibus, pomisque tenellis.
Ast cum prima genas pinxit mihi flore juventa,
45Victus erat res quæque dolo furata maligno;
Quas mortalis edat quisquam, nec me latet unquam,
Sen Cereris texto crustum servetur hibisco,
Libaque seu patula bellaria grata placenta.
Nec tumidum jecur, aut præpinguis sectio pernas,
50Caseus aut presso niveus modo lacte rigescens,
Donaque vel Divis mensis optata secundis.
Et quæcumque penus, dapium quæcumque Magistri
Condivere, placent; et solum vivere rapto.
Nec tamen in bellis minor est mihi gloria: nunquam
55Martis me strepitus, fortis nec lancea dextræ
Terruit; ac conferre manum juvat, altaque propter
Signa movere animos factis, pugnasque ciere.
Non hominem timui, quamvis se immane ferentem
Mole gigantea; sed cum sopor alligat artûs,
60Ad lectum properans, digitum vel crura momordi:
Nec niger infixus penitus dolor artubus hæsit,
Me mordente, gravis neu fugit lumina somnus.
Accipiter tantum, felisque cruenta timorem
Incutiunt mihi; nam luctus mortemque minantur.
65Decipulæque, gravesque epulæ, cum forte latenti
Decipimur ferro, premimur sen pondere iniquo.
Dii taleis perdant homines, Ditisque ministros.
Optima nuncque mihi felis minitatur, et usque
Insequitur, servatque foramina proxima, dudum
70Qua tacitum molibar iter, victumque parabam.
Qui tamen absimiles jungemus foedera namque
Te lacus, atque juvat steriles habitare paludes.
Est mihi culta domus, pratumque virentibus herbis.
Non raphanis pascor, nec natis caulibus unda.
75Nec mihi beta placet, longove cucurbita flexu,
Queis vos perpetuam traducitis æquore vitam.
Sic Mus, cui contra Phisignatus ore profatur:
Ne tu epulis nimium jacteris, amice; sub undis
Vescimur et multis; et multis vescimur agro.
80Ancipitemque dedit vitam Pater optimus olim,
Seu saltu lustrare vago frondentia prata,
Mergere seu placido volumus sub gurgite membra.
Ast age nunc humeris te per chrystallina velox
Antra feram, forsanque opibus mirabere nostris.
85Hic vitreasque domos, vitreasque ex ordine valvas
Aspices passim, vivoque sedilia vitro,
Et larium famulas, primoque in limine vernas.
Dixerat, atque humeros oneri, spatiosaque primum
Terga parat: celer ille manus, caudamque pedesque
90Implicat, ac ranæ tenero de tergore pendet.
Jam liquidas tranabat aquas, muscosaque circam
Littora cantanteis ranas, plausuque natantes
Conspiciebat ovans; et jam Phisignatus antra
Ima petens humeros submergere cæperat undis,
95Cum nigro submersa lacu sua colla, manusque
Conspicit, et fati sortem indignatus iniquam.
Poenituit cœpti frustra barbamque decoram
Convellens, pedibus so strinxit, aquasque repellens
Remigio caudæ, ter circum litora torvos
100Contulit adspectus, terque obcæcatus ab unda est.
Corripit hic artus subitus tremor, altaque cœli
Sidera testatur, Divosque infanda videntes;
Multa gemens, vitamque optans et amabile littus;
Taliaque effatus medio tum verba dolore est:
105Non secus ætherei quondam regnator Olympi
Taurino Europam deduxit in æquora vultu,
Ac prius invectum ripa me duxit ab alta
Rana levans cano pallentia tergora ponta.
Ecce antem mediis altum caput extulit undis
110Hydrus, et intorquens per longa volumina flactas
Ingreditur, laterique assaltans lympha remugit.
Hunc procul ut vidit Physignatus ilicet imum
Carpit iter, vada salsa ruens, nigrasque sorores:
Cum fugeret trepido mentem obcecata pavore,
115Imprudens medias socium projecit in undas.
Ille autem statim pedibus, manibusque sapinis
Volvitur in fluctus, stridensque immane sub imum
Sæpe ferebatur, nigrum visurus avernum:
Sæpe iterum pedibus niteus surgebat in auras.
120Nec fatum vitare datur, pellisque decora
Jam nimium madefacta suo se pondere mergit.
Sic tandem ille minis, et fletibus interruptis,
Ultima verba dabat: Totne jam occumbere bellis
Non potui, o Superi? Quod si mihi fata parabant
125Dira necem, cur non forti prærupta lacerto
Fortia corda olim pulchris cecidere sub armis?
Horrida cum juvenis miscebam prælia diris
Felibus, et riguo manarent sanguine campi,
Sarcobori exuviasque tali cum victor opimas!
130Haud mors illa fuit gestorum indigna meorum.
Nec sectus hoc superis poterit, Physignate, solique
Omnia lustranti tenebris celare barathri :
Perfide, non unquam mecum contendere campo
Pancratio, cæstuque gravi, ferroque valebas.
135Ecce ego deceptus moriar resupinus in undis.
Muribus ast tandem solves crudele superbis
Supplicium: fandi testis Deus, atque nefandi.
Talia dum jactat, suspiria longa fatigant
Pectus anhelantemque animam sub gurgite fudit.
140Hunc procul adspexit, morientis et ultima verba
Lychopinax molli considens littore magnum
Ingemuit, miserí mortæ indignatus amici.
Tunc celeri cursu (pedibus dolor addidit alas)
Castra petit, tristemque necem, fraudemque malignam
145Exponit propere mosti genitoris ad aures.
Vix ea, cum subito plebes turbata furore
Arma fremit; jamque inflexo nox frigida cœlo
Stelligeris invecta rotis nigram explicat umbram.
Conciliumque vocant proceres ad limina magni
150Troxartæ miseri Patris, cui pignora lymphis
Innabant mediis, tumulique honore negato.
Nondum autem roseis aurora jugalibus almos
Jungebat currus, nondum sua rura colonus
Sulcabat rastris, densis non garrula lucis
155Ulla canebat avis, rapido cum tota tumultu
Plebs ruit, et magni circumstat limina Regis:
Tum medios inter lacrimis dux fatur obortis:
O socii, neque enim solus tam tristia Ductor
Funera perpetior, vobis nam incommoda ranis
160Multa feris veniunt, tamen e mortalibus unum.
Numina sæva premunt, postquam tria pignora diræ
Postravere neci; primus nam nocte foramen
Cum peteret, felis cecidit miserandus in ungues.
Alterius versuta virum fallacia corpus
165Artibus infandis, epulas cum quæreret audax,
Decipula oppresit, generis quæ maxima nostri
Pernicies; ranæ nunc denique tertia proles
Plus dilecta mihi, miseræ plus chara parenti
Concidit ob fraudem, nigramque supernatat undam.
170Eja age, securum vestris pater orbus ab armis
Auxilium precor, et manes Psicarpagos orant.
Sic ait, et statim consurgit in æthera clamor
Bellicus, attoniti passim per limina cursant:
Muscarum gens nigra velut, cum forte puellæ
175Ludentes vertere cado fragrantia mella;
Undique discurrit propere, circumque supraque
Perstropit, et raucum circumvolat atria murmar.
Corpora tum pictis onerant generosa sub armis:
Cruribus hine aptant ocreas, quas nuper in antro
180E viridis fabæ crustis, nulla arte magistra
Aptarant; rutili stant fortia pectora circum
Thoraces miseri maculoso tegmine felis,
Quem raptum nuper pelle excoriaverat omni
Psicarpax, modo, qui mediis miser enatat undis;
185Et lento circum curvarat vimine in orbem.
Scuta gerunt læva, tristeisque ad sidera flammas
Sole vomunt percussa; nicat lux dira sub auras:
Namque orichalchæas nacti sub nocte lucernas,
Postquam adipe exsaturata fames, rutilo ære lamellas
190Arripuere leves, clypeosque ex ordine turmis
Aptarunt; neque enim ollis mens ignara futuri.
Prægravis tunc dextras acus armat, et horrida totis
Horrendum procul irradiat seges ærea campis.
Testa nucis capiti tremit ardua; crista colore
195Multiplici variata nitet. Jamque arva tenebant
Armati, cum dira procul sibi bella parari
Cernentes ranæ, turmatim ad littora toto
Exsiluere lacu, turmasque virosque parabant.
Tunc, quæ gens, quæve arma forent, quæ causa tumultus,
200Accedit præco dubitantibus; aurea fulgent
Sceptra manu, pulchris corpus splendescit in armis,
Embasichyatriadum soboles, fortissimus heros,
Tyrogliphus pugnam indicens, sicque ore profatur:
Me, o ranæ, vobis mures notissima bello
205Gens misere, necem campis, pugnasque minantes:
Namque ducem videre lacu Psicarpaga, vester
Quem rex occidit Physignatus: eja age, fraudem
Nunc vestris crudelem animis cogitate maligna.
Sic fatus, mures repetit; verbisque superbas
210Ranarum mentes, et fortia pectora movit:
Conveniuntque ducem indignantes pectore factum.
Ast ollis placido Physignatus ore loquutus:
Non murem occidi, o socii, nec pectore nobis
Tam fera corda rigent: solus cum forte natantes
215Aspiceret ranas, toto se corpore in undas
Projecit temere, flactaque oppressus iniquo est.
Nunc vestrum exoptant mures superare maligna
Frande ducem; vos hostili neu credite dicto.
Nunc age, mendaces possim quo perdere mures
220Consilium adjiciam, mentes adhibete benignas:
Agmine composito pariter nunc protinus omnes
Propter aquæ latices, et littora curva paludis
Consistamus, ubi præceps et lubricus alto
Stat coeno locus, et fallit vestigia tellus.
225Cum tamen irruerint collatis impete signis,
Correpta prout quemque furor prope littus adegit
Casside, nutantes cœnoque, armisque gravatos
Mergere firmatis couemur viribus omnes
Gurgite tranandi ignaros, et perdere saxis;
230Tunc hilares littus complebimus omne trophæis.
Dixerat; hæc cunctis hæret sententia ranis:
Armarique juvent omnes; ferit sævit Erinnys.
Tunc malvæ foliis aptant sibi tegmina crurum;
Et virides betas pallentia pectora circum
235Constringunt; clypeos lato dat cortice pinguis
Brassica; tum dextris effulget juncus acuta
Cuspide; littoreisque nitent cava tempora conchis.
Ordine tum longo circum sua littora, circum
Roscida prata sonant, manibusque hastilia quassant.
240Jamque propinquabant mures, cum Jupiter alto
Æthere despectans acies, et corda furentum;
Astrigeram in sedem Divos vocat; ilicet omnes
Accurrant, magnusque Pater fulgentia monstrant
Agmina bellantum, populosque utrinque superbos;
245Multosque, ingenteisque viros, hastasque trementes;
Centauri veluti, aut immani mole gigantes
Gramine Phlegræo Thresis sen montibus acri
Succedant animis pugnæ, coloque minentur.
Suaviter hic ridens ranis aut muribus æquum
250Quis ferat auxilium exposcit, loquiturque Minervam:
Muribus auxiliam numquid, mea nata, per auras
Ferre paras Tua nam semper per templa, per aras
Exultant nidore gravi, dapibusque fruentes.
Illa autem; numquam, Genitor, mea muribus arma
255Subvenient, miseris quamquam, nam sæpe coronas
Evertunt, causaque olei sub nocte lucernas.
Præterea peplum, tenui quod stamine nevi
Sidonio textum filo, Phrygioque labore
Floribus aspersum variis, nocteisque dieisque
260Adproperans taciti, dente arrosere inaligno,
Multaque nocturni fecere foramina tela.
Nec tamen aut sævis possim succurrere ranis:
Namqne olim e bello rediens, cum forte sub altis
Arboribus, gratæ per opaca silentia noctis,
265Propter aquæ tacitum jacuissem fessa susurrum;
Hand molli si vere oculos componere somno,
Insano priscas geminantes ore querelas:
Sic autem insomnis jacuí, sævoque dolore
Armatum transfixa caput, dum Gallus in anras
270Praedixit Titana canens, lucemque propinquam.
Nunc autem abstinere juvat, neutrosque juvare:
Ne telo vestrum quisquam transfixus acuto
Indoleat, conferre manum nam cominus ardent.
Spectantes potius lite oblectemur inani.
275Dixerat; hæc cunctis animo sententia Divis
Grata sedet: tum nube cava speculantur amicti.
Hic rapidus præco medio per gramina cursu
Purpureum campo labarum locat, horrida belli
Signa trucis, vestis fragmen, quod nuper ab arca
280Traxerat arrodens, tacitoque aptaverat ori.
Tunc pariter culices liquidum super aera longis
Insonuere tubis, sonitumque dedere minacem.
Atque etiam ccelo intonuit Pater optimus alto.
Eja agite, o Musæ, campis quæ funera mures
285Ediderint, nomenque ducum et pulcherrima facta
Pandite, vix seros perlabitur aura nepotes.
Primus in adversos hastam contorsit acutam
Hypsiboas, vacuas stridens volat illa per auras,
Hepar et in medium Lychenora percutit; ille
290Vertitur in terram pronus, maculisque decoram
Pulvere deturpat pellem; tum robore multo
Troglodytes telum intorquens Pileona superbum
Oppetit, eque manu fugiens subit inguina fortis
Lancea, sed fati rabie tamen actus acerba
295Per medias hostem turmas sequiturque petitque.
Deficit ast cursu in medio, tristisque cadentem
Parca premit vultu servantem irasque minasque.
Troglodytes ferns exultat, spolisque potitus
Per campum ingreditur; mortem sed fata parabant.
300Embasychritus erat, campis illustria patrum
Gesta sonans, nomenque suum, sua bella recenseus.
Non tulit hanc speciem Polyphonus, et acer in hastam
Insurgit, cædem illa ferens, crudosque dolores
Tranat, et hostilem sugit pleno ore cruorem
305Pectoris: at corpus spolians Polyphonus, acerbum
Incidit in fatum; campo namque obrius olli
Constitit Artophagus, laterique minatur, et alte
Transadigit ferro costas: tum flumine rubro
Tingit humum, plagaque animam profudit hianti.
310Eminus hæc cernens, sortem miseratus amici
Lymnocharis saxum arripuit, fortique minatus
Troglodyti jecit; gemit aere vasta molaris,
Inque ruit collum, atque oculos mors nigra recludit.
Lymnocharim sequitur jam littora curva legentem
315Lychenor, teloque premit: premit æquore in ipso
Crambophagum, atque hasta super impulit; ille supinus
Vertitur et largo promiscet sanguine lymphas
Frigidus, ac placidas jacuit prope littoris undas.
Tyroglyphum stravit, clypeique umbone peremit
320Acer Lymnisius. Sævit tunc gramine toto
Pternoglyphus, timuitque viram Calaminthius, autrum
Projecto repetens clypeo, gratamque paludem.
Pternophagum Hydrocharis regemque, et dira furen-
Haud tulit, et saxo percussum extendit in herba: [tem
325Naribus at cerebri tabus stillabat, et omnem
Sanguine fœdabat campum, tum lumina tristis
Mors tenebris premit, et nigris circumvolat alis.
Lychopinax justum crudelis Borborocatem
Caspide transfixit, juris rectissimus unus
330Qui fuit in castris, et præstantissimus armis
Prassiphagus juvenem traxit pede Cnissodiocta,
Inque lacum rapidus mersit, manibusque superbam
Cervicem adstringens, verbis ita pungit amaris:
Eja age ranarum fraudes ulciscere, et antris
335Te spoliis satura nostris, i, perfide, in undas;
Cumque domum Stygiam, et torrentia flumina ditis
Advenias, comes æternus Psicharpagos esto.
Sic loquitur; strictos quatit æger anhelitus artus
Maris, et invitus multam bibit ore paludem.
340Psicarpax autem defuncti fratris amore
Inferias diris ranarum cædibus offert;
Pelusiumque necat cunctantem, et multa gementem;
Sub pedibusque tenet luctantem, et viscera retro
Ore eructantem, donec sub tartara tristi
345Effudit cum fletu animam, lucemque reliquit.
Pelobates procul hunc cernens, crudele minantem,
Infremuit, glareamque hostis conjecit in ora,
Foedavitque comas, frontemque oculosque minaces:
Vixque excæcabat; frendens tamen ille nigrantem
350Excussit terram; saxumque immane sub auras
Emisit facile, quem dextra avellere multi
Haud alii possent, sævumque superjacit hostem.
Confregitque artus; nusquamque in corpore toto
Corpus erat: moesta horrendi spectacula Martis!
355Crangasides tamen in pugnam ruit impete toto
Corporis immensi, juncumque immane trementem
Conjicit; ille autem volitans per inane furentem
Delusit, lætus vero mus protinus altum
Insilit, ac toto transfigit pectora ferro.
360Vertitur ille tremens, pedibusque cruore madentem
Fandit humum, vultus at jam morientis amici,
Conspiciens, claudus quamquam, properabat ad amnem
Psitophagus pugnam effugiens, nigrasque sorores.
Jam passim riguo manantes sanguine campi
365Occurrunt, sectique pedes, crinesque manusque
Pugnantûm, ac tristes voces, gemitusque cadentům.
Talia per campos edebat funera victor
Psicharpax; parte ex alia furit æquore toto
Troxartes genitor; si qua Physignatus ulli
370Cernatur. Quondam veluti cum nocte silenti
Sollicitante fame, nemorum per opaca leæna
Quam catuli siccis expectant faucibus, antro,
Dentibus infrendens aprum, pinguemve juvencum
Affectat, trepidat saltu, fremituque remugit;
375Quod ruat in latus illa forens quo appetat armos:
Sie Troxartiades, genitorque in gramine sævit.
Tunc obiter senior spoliantem corpora passim
Prassæum cernens, transcursu in pectore ferrum
Condidit. Hic tandem Physignatus ampla per arva
380Maribus occurrit; clamant, subitoque tumultu
Sese illi adglomerant; ille ut cognovit, in altum
Insurgit, multosque ferit, laceratque necatque.
Hæc procul, ut vidit Psicarpax, acer in illum
Procurrit, ferrum intendens; cum, siste parumper
385Pone (Pater clamat), mihi nunc Physignatus uni
Debetur: stetit ille furens, seniorque profatur:
Non hæc in lymphis, Physignate, pugna, nec ullos
Decipies, iterumve dolis; stant gramine mures,
Bellatorum acies, non mollia prata vagantes
390Ranæ, aut in ripis noctesque diesque canentes.
Dixerat, et stridens liquidum super aera telum
Conjicit; ast facili flexu vitavit acerbam
Rana necem; volat usque tamen, regisque ministrum
Armigerum sternit; tum protinus ille sub auras
395Bis, terque intorquens immani turbine juncum
Expediit; clypeum Troxartes ilicet altum
Extulit, ac sæva corpus protexit ab hasta.
Illa volans alto clypei sonat ære repulsa,
Fractaque nigranti resplendet cuspis arena.
400Infremuit cernens Physignatus, atque paludem
Contendit propere: toto tamen impete cursus
Troxartes sequitur, stomachumque hastile sub imum
Infixit: stetit ille tremens, artusque labantes
Sustinet ægrescens, quæritque in funere honorem.
405Nou secus ac riguis Cybeleia pinus in hortis
Florentum juvenum sæva percussa bipenni,
Usque labat, nutatque diu, ramosque superbos
Substinuisse cadens vellet, frondisque decorem.
Troxartes sævus jam vulnere singultantem
410Conficit, atque caput terræ applicat, et pede calcat.
Ille nihil; proprio tantum cum sanguine mixtam
Mordet hamum, donec quassatos plumbea claudit
Nox oculos, uigrasque fugit Phlegetontis ad undas.
Jamque triumphatis repetebant hostibus agros
415Belligeri mures, cum non procul arma tenentem
Artepibuliadem cernunt, genus omne natantûm
Perdere pollicitum ranarum ad littoris undas.
Cominus hic ferro Meridarpax nomine nalli
Cedebat Princeps, Martique simillimus armis.
420Constiterat ripis, atque impiger antra petentes
Sternebat ranas; ac finem forte dedisset
Inviso generi, ni sors adversa fuisset.
Namque virum Divumque sator miseratus ab alto
Ranarum exitium, quassato et culmine cœli
425Motavit caput, ac Divos sic fatur ad omnes:
Maguum opus, o superi! mirabar namque, per agros
Ut furit invictus Meridarpax, et genus omne
Belligerum, quamvis ranarum interficit ardens.
Eja age, vel Martem curruque, rotisque superbum,
430Gorgoneove feram clypeo Tritonis alumnam
Mittamus; furit ille nimis, tamen usque furentem
Hi cohibere parent, viridique avertere ripa.
Sic Pater: at Patris contra sic filius orsus
Mars hominum pestis: Non ulla potentia ranis
435Auxilium ferat, o Genitor; seu sæva Minerva,
Sive ego: jam nimium viresque animique saperbis
Muribus in bellum rebus crevere secundis.
Aut igitur cuneti pariter veniamus in arva,
Disjice seu fulmen, totum quod sedibus imis
440Concutiat mundum: Phlegræ quo immania quondam
Monstraque Titanasque feros, ipsumque ligasti
Enceladum ingenteis jacalantem ad sidera truncos.
Dixerat; hæc magno placuit sententia Patri.
Ægida tum primum quassans per nubila, dirum
445Insonuere poli, cœlum tremit omne boatu.
Tum rapidum dextra fulmen jaculatus in unda
Intonuit, cunctique armis fugere relictis.
At non magnanimus Meridarpax territus unquam,
Discesit ripis, tremula nec cuspide ranas
450Perdere cessavit, donec Deus æthere ab alto
Auxilium immisit ranis, nam monstra per undas
Exeruere caput; medio queis tergore surgunt
Incudes, retroque ferunt vestigia, curvis
Unguibus armata, et sub pectore tristia fulgent
455Lumina (quos Latii cancros dixere vocantes),
Blæsi, lati humeros, armatique ora recurvis
Forficibus: fulget lævi testudine tergus:
Nervosis tecti cervicibus, octipedesque:
Qui manibus sterni nequeant, aut vulnera pelle
460Dura pati, rigidamve aciem; nam ferrea quamvis
Tela repulsa sonant tergo. Timuere furentes
Belligeri mures; tam saltibus autra quietæ
Grata petunt ranæ; venienti occurrere turmæ
Muribus haud placitum: memori tamen aute trophæo
465Signavere locum. Caucri petiere paludem
Mirati ranarum exitium, muresque superbos.
Ast olli ingenti repetunt sua castra tumultu:
Et convivantes, fessosque profunda premit nox.
AUCTORIS EPISTOLA DE HOC OPUSCULO MARIAN. LOYZAG. ANTONIO SUO.
[recensere]Habes Homericam Batrachomyomachiam diu a me elaboratam, partim ut vulgatas nonnullas versiones studiosa juventus contemneret, ex quibus non tam gloria in Poetarum Principem, quam dedecus derivatur. Quod quidem, etsi me nequaquam omnino assequutum aguosco, cum ob mei ingenii mediocritatem, tum ob græcæ dictionis majestatem atque elegantiam, nativumque candorem, quibus omnibus latina minime respondet; tamen quin omnibus aliis hæc versio sit studiosæ juventuti gratior, nullus dubito, cum quod politiori, tum quod ligata oratione, et accuratissime scripta est. Fateor plura non ad verbum e græco fonte trastulisse, Flacci nostri præceptum sequutus; imo et in aliquibus extra Homeri vestigia exorbitasse. Nonnulla enim addidi minime at puto extra rem; verum in hoc toum plusquam menm judicium exopto. Ad te igitur advolat cum spongia: adhibe sis; neu te mihi Antonium, sed Aristarchum exhibeto. His autem te tricis immergis? inquies. Utique, mi Antoni; nec quare id mihi vertendum vitio sit, satis video. Ut enim antiqui gladiatores, antequam proprius manum consererent, inani velitatione corpus et brachium exercebant, ut certius postmodum ictus dirigereut, ita vel Poetarum optimos memoriæ proditum est, iu minutissimis quibusque prolussisse, antequam opus aliquod illustre molirentur, unde sui nominis memoriam apud posteros vellent immortalem futuram. Humiles sylvas Statius antequam tumidam Thebaidem; parvulum Culicem Virgilius antequam ingentem Eneidem; hane ipsam Batrachomyomachiam Poetarum Princeps Homerus antequam divinam scripsit Iliada. Quid ergo, si Æneam, si Achillem alium graviore postmodum tuba sonaturus, in his calamum et stylum exerceo, in quibus se Apollinis mystam exercuisse, haud fuit reprehendendum. Quem autem Ænea et Achille majorem apellem, sat nosti; in eo nunc perficiendo et castigando insudamus. Quod ipsum in hoc opusculo, et in aliis meis omnibus, quæ ad te deinceps, ta ut facias, per si qua est mihi tecum necessitudo, etiam atque etiam rogo, Tu vero quid? anne ea versio absoluta est! Age sis, et ad me. Immane enim est, quantum tuarum lucubrationum cupiditate excrucior; quantaque earum lectione afficior voluptate. Vale, et in me amando, siquando occœpisti, pergas operam. Ex ædibus nostris, postridie Kalend. Maj. ann. M.DCC.LI.
Index Græcorum Nominum Propriorum quæ in Homeri Batrachomyomachia continentur.
[recensere]Ut non minimum studiosum juvenem lateret Homerici ingenii argumentum, ipsa Murium et Ranarum nomina, quæ non sine magno judicio apposita, placuit hic cum ipsorum ethymologia et significatione referre ordine alphabeti, duobus subjunctis numeris, quorum paginam primus, carmen secundus denotabit.
Artophagus. — Panem devorans.
Artepibulus. — Insidians pani.
Borborocnetes. — In coeno jacens,
Calaminthius. — Jacens inter arundines.
Crambophagus. — Caules devorans.
Crangasides. — Cauli similis.
Culsodioctes. — Nidorem sequens.
Embasychitron. — In ollam irrepens.
Hydrocharis. — Aqua gaudens.
Hydromedusa. — Aquarum Regina.
Hypsiboas. — Alte clamans.
Lychomile. — Lingens molam.
Lychopinax. Paropsides lambens.
Lymulsius. — Palustris.
Pelusius. — Conosus.
Pelobates. — Plutum incedens.
Pternotrocta. — Pernam arrodens.
Pternoglyphus. — Idem pene.
Pternophagus. — Pernam devorans.
Praslphagus. — Porros comedens.
Prassceus. — Caulis colorem referens.
Polyphonus. — Quasi multisonus.
Physignatus. — Maxillas inflans.
Palcarpax. — Micarum raptor.
Meridarpax. — Particulas rapiens.
Paltophagus. — Cibos absumens,
Tyroglyphus. — Casei excavator.
Troglodytes. — Foramen ingrediens.
Troxartes. — Panem arrodens.
Pilion, sive at aliis in editionibus legitur Pellon, ex quibus componatur non invenio; sl autem in Homero legendum est Pelion, descendere potest ex Pello montis nomine, ubi Murem natum Poeta fingat.
LECTORI.
[recensere]Hanc ipsam Homeri Batrachomyomachiam quinque libris amplificavit P. Jacobus Baldæus, nostræ Societatis. Eamdem autem eo loco quo Homerus et nos desivimus, prosequutus est Guido Vanninius, Lucensis Civis, haud contemnendo quidem carmine, ut videri potest inter ejus opuscula, carm. libro 1°