Carmina duodecim sapientum

by Auctor incertus

Auctor incertus

Carmina duodecim sapientum

vel Symposium XII sapientum
(ex Anthologia Latina)

saeculo IV?

editio: Riese, 1869
fons: GoogleBooks

I. Monosticha de ratione tabulae

495. Palladii

Sperne lucrum: uersat mentes insana cupido.

496. Asclepiadii

Fraude carete graues, ignari cedite doctis.

497. Eusthenii

Lusuri nummos animos quoque ponere debent.

498. Pompiliani

Irasci uictos minime placet, optime frater.

499. Maximini

Ludite securi, quibus aes est semper in arca!

500. Vitalis

Si quis habens nummos uenies, exibis inanis.

501. Basilii

Lusori cupido semper grauis exitus instat.

502. Asmenii

Sancta probis pax est: irasci desine uictus.

503. Vomanii

Nullus ubique potest felici ludere dextra.

504. Euphorbii

Inicio Furias: ego sum tribus addita quarta.

505. Iuliani

Flecte truces animos, ut uere ludere possis.

506. Hilasii

Ponite mature bellum, precor, iraque cesset.

II. Epitaphia P. Vergilii Maronis disticha

507. Asclepiadii

Tityron ac segetes cecini Maro et arma uirumque.
     Mantua me genuit, Parthenope sepelit.

508. Eusthenii

Vergilius iacet hic, qui pascua uersibus edit
     Et ruris cultus et Phrygis arma uiri.

509. Pompiliani

Qui pecudes, qui rura canit, qui proelia uates
     In Calabris moriens hac requiescit humo.

510. Maximini

Carminibus pecudes et rus et bella canendo
     Nomen inextinctum Vergilius merui.

511. Vitalis

Mantua mi patria est, nomen Maro, carmina siluae
     Ruraque cum bellis, Parthenope tumulus.

512. Basilii

Qui siluas et agros et proelia uersibus ornat,
     Mole sub hac situs est: ecce poeta Maro.

513. Asmenii

Pastorum uates ego sum, cui rura ducesque
     Carmina sunt. hic me pressit acerba quies.

514. Vomanii

A siluis ad agros, ab agris ad proelia uenit
     Musa Maroneo nobilis ingenio.

515. Euphorbii

Bucolica expressi et ruris praecepta colendi,
     Mox cecini pugnas. mortuus hic habito.

516. Iuliani

Hic data Vergilio requies, qui carmine dulci
     Et Pana et segetes et fera bella canit.

517. Hilasii

Pastores cecini, docui qui cultus in agris,
     Proelia descripsi. contegor hoc tumulo.

518. Palladii

Conditus hic ego sum, cuius modo rustica Musa
     Per siluas, per rus uenit ad arma uirum.

III. Disticha de unda et speculo

519. Eusthenii

Redditur effigies liquida cernentis in unda,
Qualis in aduerso speculorum cernitur orbe.

520. Pompiliani

Formas pura refert oculis spectantibus unda,
Quales obiecto speculi fulgore uidentur.

521. Maximini

Fontis aquae reddunt simulacra imitantia uerum,
Qualia leue refert speculi, cum cernimus, aequor.

522. Vitalis

Exprimit oppositas immobilis unda figuras,
Leuati quales speculi nitor ipse remittit.

523. Basilii

Apparet mendax inlimi fonte figura,
Qualem reiectat speculi nitidissimus orbis.

524. Asmenii

Vnda quieta refert alto de gurgite formas
Ac ueluti speculum nitido splendore coruscat.

525. Vomanii

Spectantis faciem nitidissimus adsimulat fons,
Sicut in opposito speculi solet aequore cerni.

526. Euphorbii

Forma repercussus liquidarum fingit aquarum,
Qualis purifico speculorum ex orbe relucet.

527. Iuliani

Fontibus in liquidis simplex geminatur imago,
Vt solet a speculo facies splendente referri.

528. Hilasii

Effigies liquido respondet ab aequore fontis,
Qualis et a speculo simulatrix umbra resultat.

529. Palladii

Effingit species purissimus umor aquarum,
Plana uelut speculi uiuas imitantia formas.

530. Asclepiadii

Fonte repulsatur depicta tuentis imago,
Ceu leui in speculo solet apparere figura.

IV. Disticha de glaciali aqua

531. Pompiliani

Qua ratis egit iter, iuncto boue plaustra trahuntur,
    Postquam tristis hiems frigore iunxit aquas.

532. Maximini

Sustinet unda rotam patulae modo peruia puppi
    Et concreta gelu marmoris instar habet.

533. Vitalis

Quas modo plaustra premunt undas, ratis ante secabat,
    Postquam brumali deriguere gelu.

534. Basilii

Vnda rotam patitur celerem nunc passa carinam,
    In glaciem solidam uersus ut amnis abit.

535. Asmenii

Quae solita est ferre unda rates, fit peruia plaustris,
    Vt stetit in glaciem marmore uersa nouo.

536. Vomanii

Semita fit plaustro, qua puppis adunca cucurrit,
    Postquam frigoribus bruma coegit aquas.

537. Euphorbii

Orbita signat iter, modo qua cauus alueus ibat,
    Strinxit aquas tenues ut glacialis hiems.

538. Iuliani

Qua puppes ibant, hac ducunt plaustra iuuenci,
    Pigrior ut cano constitit unda gelu.

539. Hilasii

Amnis iter plaustro qui dat, dedit ante carinis.
    Duruit ut uentis unda, fit apta rotis.

540. Palladii

Plaustra boues ducunt, qua remis acta carina est,
    Postquam deriguit crassus in amne liquor.

541. Asclepiadii

Vnda capax ratium plaustris iter algida praebet,
    Frigoribus saeuis ut stetit amnis iners.

542. Eusthenii

Plaustra uiam carpunt, qua puppes ire solebant,
    Vt rigidus Boreas obstupefecit aquas.

V. Tristicha de arcu caeli

543. Maximini

Thaumantis proles uarianti ueste refulgens
Multicolor picto per nubila deuolat arcu
Iris et insigni decorat curuamine caelum.

544. Vitalis

Cum sol ardentis radios in nubila iecit
Cumque colorifico nimbos fulgore repleuit,
Apparet uariis distincta coloribus Iris.

545. Basilii

Clara sub aetheriis fulget Thaumantia proles
Nubibus, ut radiis pluuium sol attigit imbrem,
Et picturato caelum uelamine cingit.

546. Asmenii

Discolor aetheriis apparet nubibus Iris,
Postquam flammiferi rapuerunt lumina solis,
Et caelum uariis miranda coloribus ornat.

547. Vomanii

Imbriferas nubes radiis ubi contigerit sol,
Luce sub aduersa uarios iacit unda colores.
Dicitur haec Iris picto spectabilis arcu.

548. Euphorbii

Cum tetigit nubes radiis fulgentibus atras
Phoebus et aduerso lumen resplenduit imbri,
Tunc Iris uario circumdat nubila cinctu.

549. Iuliani

Mirifico nubes ambit Thaumante creata,
Quas cum ex aduerso tetigit rota fulgida solis,
Tum iacit insignis per nubila densa colores.

550. Hilasii

Nuntia Iunonis uario decorata colore
Aethera nubiferum conplectitur orbe decoro,
Cum Phoebus radios in nubem iecit aquosam.

551. Palladii

Nubila cum Phoebus perfudit lumine claro,
Tum fit ut umor aquae subfulgeat atque colores
Sub uaria specie iaciat mirabilis arcus.

552. Asclepiadii

Cum radiis imbres et aquarum pendulus umor
Tangitur, existit, quam Graecia nominat,
Iris Multorum insignis uario splendore colorum.

553. Eusthenii

Iris habet uarios subiecta luce colores,
Quam sol imbrifera fulgens de nube creauit,
Cum pepulit radiis obstantia nubila claris.

554. Pompiliani

Luce repentina cum sol impleuit aquosas
Aduersus nubes, effulget protinus Iris,
Picta ueste decens et multicoloribus alis.

VI. Tetrasticha de Vergilio

555. Vitalis

Prima mihi Musa est sub fagi Tityrus umbra,
     Ad mea gnauus humum iussa colonus arat
Proeliaque expertos cecini Troiana Latinos
     Fertque meos cineres inclita Parthenope.

556. Basilii

Hoc iacet in tumulo uates imitator Homeri,
     Qui canit Ausonio carmine primus oues,
Ad cultos hinc transit agros, Aeneidos autem
     Non emendatum morte reliquit opus.

557. Asmenii

Bucolica Ausonio primus qui carmine feci,
     Mox praecepta dedi uersibus agricolae,
Idem cum Phrygibus Rutulorum bella peregi:
     Hunc mihi defuncto fata dedere locum.

558. Vomanii

Tityre, te Latio cecinit mea fistula uersu
     Praeceptisque meis rusticus arua colit.
At ne Musa carens uitiis Aeneidos esset,
     Inuida me celeri fata tulere nece.

559. Euphorbii

Romuleum Sicula qui fingit carmen auena
     Ruricolasque docet, qua ratione serant,
Quique Latinorum memorat fera bella Phrygumque,
     Hic cubat, hic meruit perpetuam requiem.

560. Iuliani

Qui pastorali peragrauit Maenala Musa
     Ruraque et Aeneae concinit arma Maro,
Ille decem lustris geminos postquam addidit annos
     Concessit fatis et situs hoc tumulo est.

561. Hilasii

Haec tibi, Vergili, domus est aeterna sepulto,
     Qui mortis tenebras effugis ingenio.
Maenalium carmen qui profers ore Latino
     Et cultus segetum bellaque saeua ducum.

562. Palladii

Primus ego Ausonio pastorum carmina uersu
     Conposui et quo sint rura colenda modo;
Post, quibus Aeneas Rutulos superauerit armis:
     Vatis relliquias hic pia terra fouet.

563. Asclepiadii

Sicanius uates siluis, Ascraeus in aruis,
     Maeonius bellis ipse poeta fui.
Mantua se uita praeclari iactat alumni,
     Parthenope famam morte Maronis habet.

564. Eusthenii

Quisquis es, extremi titulum lege carminis, hospes.
     Hac ego Vergilius sum tumulatus humo,
Qui pecudum pastus, qui cultus fertilis agri
     Mox Anchisiadae bella ducis cecini.

565. Pompiliani

Vergilio mihi nomen erat, quem Mantua felix
     Edidit. hic cineres uatis et ossa iacent.
Cuius in aeternum pastoria fistula uiuet,
     Rustica mox, eadem Martia Calliope.

566. Maximini

Carmine bucolico nitui, cultoribus agri
     Iura dedi, cecini bella Latina simul.
Iamque ad lustra decem Titan accesserat alter,
    Cum tibi me rapuit, Mantua, Parthenope.
 

VII. Tetrasticha de quattuor temporibus

Ovidius:

Verque nouum stabat cinctum florente corona,
Stabat nuda Aestas et spicea serta gerebat,
Stabat et Autumnus, calcatis sordidus uuis,
Et glacialis Hiems, canos hirsuta capillos.
                                               (Met. II 27–30)

567. Basilii

Vere sinum tellus aperit floresque ministrat.
Tempore solis ager messis fert pinguis opimas.
Fecundos, autumne, lacus de uitibus imples.
Vis hiemis glacie currentes alligat undas.

568. Asmenii

Frigoribus pulsis nitidum uer aethera mulcet.
Scindit agros aestas Phoebeis ignibus ardens.
Autumno dat hiems mixtum uicina teporem.
Labentes haec durat aquas et flumina nectit.

569. Vomanii

Ver pingit uario gemmantia prata colore.
Ignea uestit agros culmis Cerealibus aestas.
Vitibus autumnus turgentes detrahit uuas.
Frigidus hiberna est grauibus niue nubibus aether.

570. Euphorbii

Vere Venus gaudet florentibus aurea sertis.
Flaua Ceres aestatis habet sua tempore regna.
Vuifero autumno summa est tibi,
Bacche, potestas; Imperium saeuis hiberno frigore uentis.

571. Iuliani

Vere grauis fundit tellus cum floribus herbas.
Frugiferas aruis fert aestas torrida messes,
Pomifer autumnus tenero dat palmite fructus.
Mox humus hibernis albescit operta pruinis.

572. Hilasii

Vere nouis laeto decorantur floribus arua,
Et riget aestiuis hirsutus campus aristis.
Labra per autumnum musto spumantia feruent,
Et ponunt frondes hiemali frigore siluae.

573. Palladii

Ver placidum uario nectit de flore coronas.
Spicea serta ligat calidissima solibus aestas,
Temporaque autumnus cingit tua, Bacche, racemis.
Tristis hiems montis niueo uelamine uestít.

574. Asclepiadii

Ver agros nitidum gemmis stellantibus ornat
Et feruens aestas pinguissima frugibus arua.
Mox autumnali redolet uindemia fetu.
Fronde nemus male nudat hiems amnesque rigescunt.

575. Eusthenii

Purpureos flores humus effert uere comanti,
Et Cereris donis horrescunt arua per aestum.
Bacche, tuo tempus fluit autumnale liquore.
Obtegitur tellus per frigora ueste niuali.

576. Pompiliani

Vere tepet picto Zephyris spirantibus aer.
Decrescunt celeres aestiuis ignibus amnes.
Temperies, autumne, fluit tua nectare dulci,
Perque hiemem lentus caelo niuis aduolat imber.

577. Maximini

Veris honos tepidi flores, uere omnia rident.
Arua sub aestiuis undant horrentia flabris.
Vite coronatas autumnus degrauat ulmos
Decutit ipse rigor siluis hiemalis honorem.

578. Vitalis

Flore solum uario depingit odoriferum uer,
Falciferamque deam messes remorantur in aestu.
Dat musto grauidas autumnus pomifer uuas.
Sithonia glacialis hiems niue cana senescit.

VIII. [Tetrasticha de aurora et sole]

579. Asmenii

Aurora Oceanum croceo uelamine fulgens
    Liquerat et biiugis uecta rubebat equis.
Luce polum nitida perfudit candidus orbis
    Et clarum emicuit sole oriente iubar.

580. Vomanii

Roscida puniceo Pallantias exit amictu,
    Astrigerum inficiens luce rubente polum.
Sol insigne caput radiorum ardente corona
    Promit, ab aequoreis Tethyos ortus aquis.

581. Euphorbii

Extulit Oceano caput aureus igniferum sol:
    Fugerunt toto protinus astra polo.
Concessere deo tenebrae, rebusque colores
    Lux iterum cunctis reddidit alma suos.

582. Iuliani

Tithoni coniunx roseo sublime rubore
    Infecit caelum lutea sidereum,
Cum sol igniferos currus e gurgite magno
    Sustulit et claris astra fugauit equis.

583. Hilasii

Nox abit astrifero uelamine cincta micanti
    Et redigit stellas, exoriturque dies.
Emicat Oceano Phoebi rota clara relicto
    Inlustratque nitens lumine cuncta suo.

584. Palladii

Lutea fulgebat roseis Aurora capillis
    Et matutino rore madebat humus.
Tethyos undiuagae tum prosilit aequore Titan,
    Flammiferos uultus ore micante ferens.

585. Asclepiadii

Exoritur Phoebus perfundens luce nitente
    Et maria et terras stelliferumque polum;
Astraque cesserunt fulgentia crinibus aureis
    Et nox sidereas occulit atra faces.

586. Eusthenii

Sol oriens currusque suos e gurgite tollens
    Oceano claro reddidit orbe diem.
Flammiferumque iubar terraeque poloque reduxit
    Et pepulit radiis astra repente suis.

587. Pompiliani

Memnonis ut genetrix infecerat humida caelum
    Et roseis manibus sidera dispulerat,
Phoebus Atlanteis ec fluctibus aureus orbem
    Sustulit igniferum luxque diesque redit.

588. Maximini

Praeuia flammiferi currus Aurora rubebat
    Extuleratque alto gurgite Phoebus equos
Noctiuagosque simul radiis flagrantibus ignes
    Depulerat caelo reddideratque diem.

589. Vitalis

Vix Aurora suo rubefecerat aethera curru
    Summaque canebat roribus herba nouis:
Prosilit e mediis candens rota Tethyos undis
    Et uaga cesserunt sidera solis equis.

590. Basilii

Surgit ab Oceano Tithoni fulgida coniunx
    Et ueste ab rosea subrubet ipse polus,
Cum Phoebus radiis rutilum cingentibus orbem
    Depellit tenebras noxque peracta fugit.

IX. Pentasticha de duodecim libris Aeneidos

591. Vomanii

Liber I

Aeolus inmittit uentum Iunone precante
Troianis Libycasque uagos expellit in oras.
Solatur Venerem dictis pater ipse dolentem.
Aeneam recipit pulcra Carthagine Dido,
Cui Venus Ascanii sub imagine mittit Amorem.

592. Euphorbii

Liber II

Cogitur Aeneas bellorum exponere casus
Graiorumque dolos et equum fraudemque Sinonis
Excisamque urbem Priamique miserrima fata,
Vtque patrem impositum forti ceruice per ignes
Extulerit caramque amiserit ipse Creusam.

593. Iuliani

Liber III

Post casum Troiae fabricata classe superstes
Vela dat Aeneas urbemque in litore Thraces,
Mox aliam pulsus Cretaeis condidit oris.
Cedit et hinc Helenumque uidet praeceptaque sumit
Et caecum Cyclopa fugit sepelitque parentem.

594. Hilasii

Liber IV

Ardet amore graui Dido. soror Anna suadet
Nubere. iunguntur nimbo cogente sub antro.
Incusat precibus patrem contemtus Iarbas.
Nauigat Aeneas iussu louis; illa dolore
Inpatiens et amore necem sibi protinus infert.

595. Palladii

Liber V

In Siculas iterum terras fortuna reducit
Aeneam tumuloque patris persoluit honorem.
Tunc cogit naues incendere Troadas Iris.
Troes ibi linquunt socios. Venus anxia placat
Neptunum. somnus Palinurum mergit in undas.

596. Asclepiadii

Liber VI

Sacratam Phoebo Cumarum fertur in urbem
Rex Phrygius uatisque petit responsa Sibyllae.
Misenum sepelit. post haec adit infera regna,
Congressusque patri discit genus omne suorum,
Quoque modo casus ualeat superare futuros.

597. Eusthenii

Liber VII

Tandem deueniunt Laurentia Troes in arua
Et pace accepta laeti noua moenia condunt.
Nocte satam Iuno Furiam euocat: illa Latinos
Inter et Aeneadas bellum serit et ciet arma.
Protinus auxiliis terra instruit Itala Turnum.

598. Pompiliani

Liber VIII

Vidit ut Aeneas summa ui bella parari,
Arcadas Euandrumque senem sibi foedere iungit
Dardanioque duci sociatur Etruria tota.
Arma petit genetrix, dat Mulciber, in clipeoque
Res fingit Latias et fortia facta nepotum.

599. Maximini

Liber IX

Ad Turnum propere Iunoni mittitur Iris
Instigatque animos. aciem mouet ille Phrygasque
Obsidet. in nymphas uersa est Aeneia classis.
Euryalus Nisusque luunt nece proelia noctis.
Vi Turnus potitur castris, ui pellitur inde.

600. Vitalis

Liber X

Placat et uxoris dictis et iurgia natae
Iuppiter. auxiliis instructus Troius heros
Aduenit, occurrunt Rutuli atque in litore pugnant.
Occidit a Turno Pallas uictorque superbus
Aeneae eripitur. Mezentius interit acer.

601. Basilii

Liber XI

Occisis proprium pars utraque reddit honorem.
Supplicibus Calydone satus negat arma Latinis.
Cum Drance alterno iurgat certamine Turnus.
Aeneas equitem praemittit, et obuia uirgo
Excipit. extincta Rutuli dant terga Camilla.

602. Asmenii

Liber XII

Troianis Rutulisque placet coniungere foedus.
Id Rutuli rumpunt. nato Venus alma medetur
Dictamno Rutulique luunt periuria uicti.
Cogitur Aeneae Dauni concurrere proles.
Pallantea necem misero dant cingula Turno.

X. [Hexasticha] de Cicerone post mortem illius

603. Euphorbii

Hic iacet Arpinas manibus tumulatus amicis,
    Qui fuit orator summus et eximius,
Quem nece crudeli mactauit ciuis et hostis.
    Nil agis, Antoni: scripta diserta manent.
Vulnere nempe uno Ciceronem conficis, at te
    Tullius aeternis uulneribus lacerat.

604. Iuliani

Corpus in hoc tumulo magni Ciceronis humatum
    Contegitur, claro qui fuit ingenio,
Quique malis grauis hostis erat tutorque bonorum,
    Quo paene indigne consule Roma perit.
Sed uigili cura, deiectis hostibus urbe
    Supplicioque datis, praestitit incolumem.

605. Hilasii

Vnicus orator, lumenque decusque senatus,
    Seruator patriae, conditor eloquii,
Cuius ab ingenio tandem inlustrata perenni
    Lumine praeclaro lingua latina uiget,
Occidit indigne manibus laceratus iniquis
    Tullius ac tumulo subditus exiguo est.

606. Palladii

Quicumque in libris nomen Ciceronis adoras,
    Aspice, quo iaceat conditus ille loco.
Ille uel orator uel ciuis maximus; idem
    Clarus erat factis, clarior eloquio;
Ac, ne quid Fortuna uiro nocuisse putetur,
    Viuus in aeternum docta per ora uolat.

607. Asclepiadii

Marcus eram Cicero toto notissimus orbe,
     Cuius relliquias occulit urna breuis.
Dextera me patriae nuper ciuilis ademit,
    Eripui patriam qui prius exitio.
Si quis in hoc saxo Tulli legis aduena nomen,
    Non dedigneris dicere: Marce, uale!

608. Eusthenii

Tullius Arpinas ex ordine natus equestri,
    Sed uirtute sua consul in urbe fuit.
Quem Catilina malus coniuratique nocentes
    Senserunt uigilem ciuibus esse suis.
Hunc tamen (o pietas!) tres occidere tyranni;
    At Lamia ille pio subposuit tumulo.

609. Pompiliani

Qui tenet eloquii fastigia summa Latini,
    Qui consul patriam caedibus eripuit,
Quique trium saeuo uitam dedit ense uirorum,
    Tullius en hac est ipse sepultus humo.
Sed uitae breuitas pensatur laude perenni;
     Quod mors eripuit, gloria restituit.

610. Maximini

Tullius hic situs est, uenerabile nomen in aeuum,
    Clarus honore simul, clarus et ingenio,
Quem scelerata neci crudeliter arma dederunt,
    Quod patriae uindex ille fidelis erat.
Sed nihil infanda profecit caede tyrannus:
    Ingenium uiuit; corpus inane perit.

611. Vitalis

Romani princeps populi, decus ordinis ampli,
    Maximus orator, ciuis et egregius,
Coniuratorum uindex hostisque malorum
    Proscriptus periit a tribus ille uiris.
Qui caesus grauiter, qui detruncatus acerbe
    Hoc Lamiae debet, quod iacet in tumulo.

612. Basilii

Doctrinae antistes, rerum mirabilis auctor,
    Tullius existens nobilis ex humili,
Cui dedit excellens ars oratoria nomen,
    Virtute ingenii uenit in astra sui.
Sed Fortuna nocens miserando funere raptum
    Carpsit et hoc uoluit membra iacere loco.

613. Asmenii

Eloquio princeps, magnis memorabilis actis,
    Tullius indigna caede peremptus obit.
Sed terras omnes impleuit nomine claro;
    Ingenium caeso corpore morte caret.
Viuit et ingenti pollet cum laude per orbem,
    Cuius in hoc tumulo membra sepulta iacent.

614. Vomanii

Inclitus hic Cicero est Lamiae pietate sepultus,
    Quem Fortuna neci tradidit immeritae.
Maximus eloquio, ciuis bonus, urbis amator,
    Perniciesque malis perfugiumque bonis.
Qui sexaginta conpletis ac tribus annis
    Seruitio pressam destituit patriam.

XI. [Hexasticha] de duodecim signis

615. Iuliani

Primus adest Aries Taurusque insignibus auro
Cornibus et Fratres et Cancer, aquatile signum,
Tum Leo terribilis Nemeaeus et innuba Virgo,
Libra subit caudaque animal quod dirigit ictum,
Armatusque arcu Chiron et corniger Hircus,
Fusor aquae simul et fulgenti lumine Pisces.

616. Hilasii

Proditor est Helles et proditor Europaeus
Et Gemini iuuenes et pressus ab Hercule Cancer,
Horrendusque Leo sequitur cum Virgine sancta
Libraque lance pari et uiolentus acumine caudae,
Inde sagittiferi facies senis et Capricornus
Et qui portat aquam puer urniger et duo Pisces.

617. Palladii

Signorum princeps Aries et Taurus et una
Tyndaridae iuuenes et feruida brachia Cancri
Herculeusque Leo, Nemeae pauor, almaque Virgo,
Libra iugo aequali pendens et Scorpius acer
Centaurusque senex Chiron et cornua Capri
Et iuuenis gestator aquae Piscesque supremi.

618. Asclepiadii

Laniger astrorum ductor Taurusque secundus,
Tum sidus geminum et Cancri fulgentis imago,
Truxque Leo et Virgo, quae spicea munera gestat,
Et Libram qui Caesar habet, Chelaeque minaces
Atque arcu pollens et salsi gurgitis Hircus
Vrnaque nimbiferi Piscesque, nouissima forma.

619. Eusthenii

Dux Aries et frons Tauri metuenda minacis
Et Ledae suboles et Cancri torridus ignis
Terribilisque Leo, species quoque Virginis almae,
Momentumque sequens, caudaque timendus obunca,
Hinc tendens arcum, liquidi Caper aequoris inde,
Troiadesque puer geminique sub aethere Pisces.

620. Pompiliani

………………………………

621. Maximini

Nubigenae iuuenis uector Taurique trucis frons
Et proles duplex Iouis et Nepa torrida flammis,
Aestifer inde Leo iusta cum Virgine fulgens,
Quam sequitur Libra et uiolenta cuspide saeuus,
Semiuir Arquitenens subit et Capricornus aquosus
Et cui nomen aquae faciunt, Piscesque gemelli.

622. Vitalis

Corniger in primis Aries et corniger alter
Taurus, item Gemini, sequitur quos Cancer adustus,
Terribilisque ferae species et iusta puella,
Libra simul nigrumque ferens in acumine uirus,
Centaurusque biformis adest pelagique Capella
Atque amnem fundens et Pisces, sidus aquosum.

623. Basilii

Lanigeri ductor gregis, Europae quoque uector
Et duo Tyndaridae, tum Cancer sole perustus
Herculeaque manu pressus Leo et optima Virgo,
Hinc Trutinae species uenit armatusque ueneno
Scorpius atque Sagittifer aequoreique Capri frons,
Quique urnam gerit et Pisces, duo signa sub uno.

624. Asmenii

Principium signis ouium pater, inde Iuuencus,
Progenies duplex, et aquarum Cancer alumnus,
Pressa sub Herculeis manibus fera, iustaque Virgo. Libra
subest, caudaque gerens letale uenenum.
Tum geminus Chiron et Corniger aequoris alti
Dilectusque Ioui puer et (duo sidera) Pisces.

625. Vomanii

Dux gregis et placidum pandens subit aethera Taurus
Germanique pares et Cancro iam comes aestas
Atque Leo, primus labor Herculis, et pia uirgo.
Libra comes sequitur minitans et Scorpius ictu
Et qui tela gerit Centaurus et aequoris Hircus,
Deucalionis aquae et Pisces, postrema figura.

626. Euphorbii

Velleris aurati fulget pecus aureaque Io,
Zethus et Amphion Cancrique figura calentis.
Insequitur Leo saeuus et almae Virginis astra,
Hinc aequale iugum caudaque uenenifer unca,
Centaurusque minax arcu et Neptunia Capra
Quique refundit aquas, et Pisces, ultimus ordo.

XII. [Polysticha]

627. Hilasii

Dodecasticha de Hercule

Oppressit Nemeae primum uirtute leonem.
Extincta est, anguis quae pullulat, Hydra secundo.
Tertius enectus sus est Erymanthius ingens.
Cornibus auratis ceruum necat ordine quarto.
Deicit horrisono quinto Stymphalidas arcu.
Abstulit Hippolytae sexto sua cingula uictae.
Septimus Augeae stabulum labor egerit undis.
Octauo domuit magno luctamine taurum.
Tum Diomedis equos nono cum rege peremit.
Geryonem decimo triplici cum corpore uicit.
Vndecimo extractus uidit noua Cerberus astra.
Postremo Hesperidum uictor tulit aurea mala.

628. Palladii

De Orpheo

Threicius quondam uates fide creditur canora
    Mouisse sensus acrium ferarum
Atque amnes tenuisse uagos, sed et alites uolantes,
    Et surda cantu concitasse saxa,
Suauisonaeque modos testudinis arbores secutae
    Vmbram feruntur praebuisse uati.
Scilicet haud potuit, quae sunt sine, permouere, sensu
    (Finxere doctam fabulam poetae),
Sed placidis hominum dictis fera corda mitigauit
    Doctaque uitam uoce temperauit;
Iustitiam docuit, coetu quoque congregauit uno
    Moresque agrestes expoliuit Orpheus.

629. Asclepiadii

De Fortuna

O Fortuna potens et nimium leuis,
Tantum iuris atrox quae tibi uindicas,
Euertisque bonos, erigis improbos,
Nec seruare potes muneribus fidem.
Fortuna immeritos auget honoribus,
Fortuna innocuos cladibus afficit.
Iustos illa uiros pauperie grauat,
Indignos eadem diuitiis beat.
Haec aufert iuuenes ac retinet senes,
Iniusto arbitrio tempora diuidens.
Quod dignis adimit, transit ad impios.
Nec discrimen habet rectaue iudicat
Inconstans fragilis perfida lubrica.
Nec quos clarificat, perpetuo fouet,
Nec quos deseruit, perpetuo premit.

630. Eusthenii

De Achille

Pelides ego sum, Thetidis notissima proles,
    Cui uirtus clarum nomen habere dedit,
Qui straui totiens armis uictricibus hostes,
     Inque fugam solus milia multa dedi.
Hectore sed magno summa est mihi gloria caeso,
     Qui saepe Argolicas debilitauit opes.
Ille Menoetiadae soluit me uindice poenas;
    Pergama tunc ferro procubuere meo.
Laudibus inmensis uictor super astra ferebar,
    Cum pressi hostilem fraude peremptus humum.

631. Pompiliani

De Hectore

Defensor patriae, iuuenum fortissimus, Hector,
    Qui murus miseris ciuibus alter erat,
Occubuit telo uiolenti uictus Achillis:
     Occubuere simul spesque salusque Phrygum.
Hunc ferus Aeacides circum sua moenia traxit,
    Quae iuuenis manibus texerat ante suis.
O quantos Priamo lux attulit ista dolores!
    Quos fletus Hecubae, quos dedit Andromachae!
Sed raptum pater infelix auroque repensum
    Condidit et maerens hac tumulauit humo.

632. Maximini

De Y littera

Littera Pythagorae, discrimine secta bicorni,
Humanae uitae speciem praeferre uidetur.
Nam uia uirtutis dextrum petit ardua callem
Difficilemque aditum primo spectantibus offert,
Sed requiem praebet fessis in uertice summo.
Molle ostentat iter uia laeua, sed ultima meta
Praecipitat, captos uoluitque per aspera saxa.
Quisquis enim duros casus uirtutis amore
Vicerit, ille sibi laudemque decusque parabit.
At qui desidiam luxumque sequetur inertem,
Dum fugit oppositos incauta mente labores,
Turpis inopsque simul miserabile transiget aeuum.

633. Vitalis

De libidine et uino

Nec Veneris nec tu Bacchi tenearis amore;
    Vno namque modo uina Venusque nocent.
Vt Venus eneruat uires, sic copia Bacchi
    Et temptat gressus debilitatque pedes.
Multos caecus amor cogit secreta fateri:
    Arcanum demens detegit ebrietas.
Bellum saepe ciet ferus exitiale Cupido:
    Saepe manus itidem Bacchus ad arma uocat.
Perdidit horrendo Troiam Venus improba bello:
    At Lapithas bello perdis, Iacche, graui.
Denique cum mentes hominum furiauit uterque,
    Et pudor et probitas et metus omnis abest.
Conpedibus Venerem, uinclis constringe Lyaeum,
    Ne te muneribus laedat uterque suis.
Vina sitim sedent, natis Venus alma creandis
    Seruiat: hos fines transiluisse nocet.

634. Basilii

De XII libris Aeneidos

Primus habet, Libycam ueniant ut Troes in urbem.
Edocet excidium Troiae clademque secundus.
Tertius a Troia uectos canit aequore Teucros.
Quartus item miserae duo uulnera narrat Elissae.
Manibus Anchisae quinto celebrantur honores.
Aenean memorat uisentem Tartara sextus.
In Phrygas Italiam bello iam septimus armat.
Dat simul Aeneae socios octauus et arma.
Daunius expugnat nono noua moenia Troiae.
Exponit decimus Tuscorum in litore pugnas.
Vndecimo Rutuli superantur morte Camillae.
Vltimus imponit bello Turni nece finem.

635. Asmenii

De laude horti

Adeste Musae, maximi proles Iouis,
Laudes feracis praedicemus hortuli.
Hortus salubres corpori praebet cibos
Variosque fructus saepe cultori refert,
Holus suaue, multiplex herbae genus,
Vuas nitentes atque fetus arborum.
Non defit hortis et uoluptas maxima
Multisque mixta commodis iocunditas.
Aquae strepentis uitreus lambit liquor
Sulcoque ductus inrigat riuus sata.
Flores nitescunt discolore germine
Pinguntque terram gemmeis honoribus.
Apes susurro murmurant gratae leui,
Cum summa florum uel nouos rores legunt.
Fecunda uitis coniuges ulmos grauat
Textasue inumbrat pampinis harundines.
Opaca praebent arbores umbracula
Prohibentque densis feruidum solem comis.
Aues canorae garrulos fundunt sonos
Et semper auras cantibus mulcent suis.
Oblectat hortus, auocat pascit tenet
Animoque maesto demit angores graues;
Membris uigorem reddit et uisus capit,
Refert labori pleniorem gratiam,
Tribuit colenti multiforme gaudium.

636. Vomanii

De interno liuore

Liuor, tabificum malis uenenum,
Intactis uorat ossibus medullas
Et totum bibit artubus cruorem.
Quo quisquis furit inuidetque sorti,
Vt debet, sibi poena semper ipse est.
Testatur gemitu graues dolores,
Suspirat fremit incutitque dentes;
Sudat frigidus, intuens quod odit.
Effundit mala lingua uirus atrum,
Pallor terribilis genas colorat,
Infelix macies renudat ossa.
Non lux, non cibus est suauis illi,
Nec potus iuuat aut sapor Lyaei,
Nec si pocula Iuppiter propinet
Atque haec porrigat et ministret Hebe
Aut tradat Catamitus ipse nectar.
Non somnum capit aut quiescit umquam:
Torquet uiscera carnifex cruentus.
Vesanos tacite mouet furores
Intentans animo faces Erinys;
Est ales Tityique uultur intus,
Qui semper lacerat comestque mentem.
Viuit pectore sub dolente uulnus,
Quod Chironia nec manus leuarit
Nec Phoebus subolesue clara Phoebi.

637. Euphorbii

De Sirenis

Sirenes uarios cantus, Acheloia proles,
    Et solitae miros ore ciere modos
(Illarum uoces, illarum Musa mouebat
    Omnia quae thymele carmina dulcis habet:
Quod tuba, quod litui, quod cornua rauca queruntur,
    Quodque foraminibus tibia mille sonat,
Quod leues calami, quod suauis cantat aëdon,
    Quod lyra, quod citharae, quod moribundus olor)
Inlectos nautas dulci modulamine uocum
    Mergebant auidae fluctibus Ioniis.
Sanguine Sisyphio generatus uenit Vlixes
    Et tutos solita praestitit arte suos.
Inleuit cera sociorum callidus aures
    Atque suas uinclis praebuit ipse manus.
Transiluit scopulos et inhospita litora classis:
    Illae praecipites desiluere freto.
Sic blandas uoces nocituraque carmina uicit,
    Sic tandem exitio monstra canora dedit.

638. Iuliani

De die natali

Clarus inoffenso procedat lumine Titan
Laetificusque dies eat omnibus aethere puro,
Vosque simul iuuenes animis ac uoce fauentes
Concelebrate diem uotis felicibus almum,
Prosperus ut semper redeat uatique quotannis
Asmenidae referant alacres sua munera nati.