III.
Ex eiusdem Demetrii Cantimiri schedis Manuscripts.
1. Regio , sive provincia Baku versus Boream est contermina, Provincia Batran
2. Batran contermina est Muskiurm
3. Muskiura Kuta disterminat
4. Kuta collemitanea Kiure
5. Kiure, Teter Seranum porta
6. Provinda Derbend
7. Derbendo superius est Caitak qua) Ismio est subiecta, sed praeest illis Utymgszbeg
8. Supra Caitak est Cumuk, qum hodie est dominium Bimchali, sedes est Tarchu.
9. His superius est regio Cari Tamuk, qum hodie Surchaio subest.
10 His superius ad occasum est (sunt) natio (nes) Avar, Akkesse Zudakkara.
11. Andere est caput et terminus supradictarum provinciarum Dagistani. Regio Szirvan incipit a flumine Cur (qui Graecis fuit A raids) et terminatur in regione Derbendi. Hinc incipit regio Dagistan et terminator in principatu Czerkiessiorum, qui sunt omnium Scytharum nobilissimi.
12. Supra Andre sunt diversm nationes, omnes 1ibera3 suis tantum senioribus parentes, ut, Czikiej, Giumbet , Czeczen, Jaksai. Eiusdem nominis est flumen, cui hodie dominatur Sultan Mahmud, prmterea Byczygysz, qum contermina est Czerkiessis superius dictis. A Baku versus orientem , secundum littus marls exstat provincia Navaby. Hanc prmccedit Bilian, hanc ulterius Salian. A flumine Curo, inter provincias, qum ad mare pertingunt, et inter Giordianas provincias per totam Dagystan multm et 7i% notm incolis dissipautur nationes, ut Zachur (qua3 est Sultanatus) Butub, Cura, Dvirar, Bekiu, Kynalyk, Achtymiskindre. Dokuspara, Beszpara, qua3 ultima pertinet ad provinciam Bebran.
1. Cur.
2. A Curo est Gieldigilan distat a Bamahi intinere unius diei. Hoc flumen dividitur artificilialiter in plurimos rivulos, quibus agros et hortos suos rigant incolm, itaque dissipatus numquom ad mare permit.
3. A Curo est fluvius Eldrigian, qui ex distantibus fontibus fluit, sed vi fluit in Gieldigilan, sub pago Arasz, qui est contermina Akraszy in regione Szamachi, in Arasz prwest Sultanus regis.
4. Guik craj fl. distat a Szamahi 5 Agadris.
5. Girdiman IL distat a Szamahi 4 Agadris.
6. Aksu ft. a Schamahi 3 Agradis.
7. Pirsahat ft. a Szamahi versus boream 1 Agadr.
8. Kozly craj a Szamahi 2 Agadris.
9. Sambur a Derbendo versus Szamahi 8 Agadris.
10. Gjurgeri fl. a Derbendo 6 Agadris.
11. Rubaz fl. a Derbendo 3 Agadris ubi ultimas habuimus stativas et hinc rediimus ad Sica. A Derbendo superius.
12. Dervak IL a Derbendo 3 Agadris, viorst. 15.
13. Bugam fl. a Dervak vior. 13, limo (hic) rivi potius dicenda fiumina, quia Dervak volvitur magis, quam flat : et latitudine 4 orgias non excedit. Bugam props litus, di nos transivimus, vadum non dat. Latas est 6 orgyis ; utrique rivuli, ubi in mare se exonerant , ostio carent; quia mare per suos fiuctus cum pluriman eiiciat arenam, veluti aggere fluxum eorum cohibet. Hi nihilo tamen minus aqua eorum ab arena insensibiliter imbibitur, ita, ut inter mare et fluvium Sicco pede transiri possit. Quando vero ventus fiat orientalis, fluctuum spumm et excesses maris,. inde transitum reddit difficilem, prout et nobis in reditu contigit, quare coacti fuimus pontes struere, atque ita transire.
1. Maris Caspii situatio, natura et furor describendum.
2. Mons Bahdagy dictus , quia Nuszrevan filius Kieicubat perhibetur sibi in eius cacumine hypocaustum fecisse et non raro recreandi gratia ibi ascendisse. Distat ille a Derbend versus meridiem 93. viorstis. Accepta est eius altitudo per quadrassum et est observata 18 viorstarum. Habetur pro secundo in comparatione cum Ararat monte Armenic Plus dimidia eius pars perpetuis est tecta nivibus, quanlvis et alii nonnulli in circuitu similiter nivibus algeant : hic tamen tertia forsitan parte aliis est altior.
3. Aeris temperies et ventorum vehementia notanda regionis fertilitas et caritas.
4. Situatio urbis Derbend notanda.
5, Ipsius urbis planum et miraculosa antiquorum eius marmorum longitudo, quam nos observavimus versus occidentem ad septem viorst , certo tamen constat , cum usque ad fontes fluminis Bran (qui in limitibus stint Georgiaz) protendi, minirum ad 450 viorst. opus totum ex quadrato et grandi lapide.
6. Populi Derbendiensis natura, civilitas, et alia3 eius circumstantim describendx.
7. Structura3 Dzamiorum domorunque et platearum aqueductuum , Hieruansarorum etc.
8. Signa antiqua Hieroglyphica et alia scripta Oguriana , qua3 in muro urbis et monumentis sunt observata.
9. De Kyrchbar et filio regis Damasci.
1. Portas habet : 1. Diarszi Capusi sub summa arce ad Septemtrionem,
2. Kyrciar Capusi nbi perhibent iacere 40 martyres Muhamendanos a Turcis et Hizriis occisos.
2. Lapides grandissimos habet sub turribus, gum mare concluclunt, opus vix humanum : neque possum credere , esse rupes naturales , quia tum dx parte apparent alii minores lapides adiuncti tum quia totum maris litus spatio circiter 100 orgiarum est arenosus.
3. Perhibetur, , quod , cum 'luaus assidua agitatione sabulum eiiciat , et retractis delude undis ventus orientalis arefactam arenam facile extollit, qua diurno tempore paullatitn accrescente , mania urbis ada3quant , quod haud
absque periculo est, ne hostis per eam urbis partem irruat. Qua de re et hoc tempore, cum timeret urbs rebelliones coacti fuere, ut magno cum labore arenam ab urbe repurgarent, quod et ipse vidi.
4. A porta Kyrclar versus summam arcem habet et fossam , sed locus ille, cum esset quasi una integra rupes et durissima, excavarunt rupem in latum 4 orgyas in profundum a, in longum 40. Ibi enim culmen montis exsurgit acuminosum, super quod stat ipsa arx. Reliqua vero urbs ad mare usque fossa caret.
5. A suprema arce ad spatiuni 100 argyarum videtur monument= cuius filii regis Damasci, Piridymyszky, ut -villa qua3dam nomine illius regis et hodie ita apellatur. Extat et epitaphium eius in grandissimo lapide inscriptum. Sed cum essent 1ittera3 Kiofi dicta), neque ego illas legere, potui, neque ex indigenis, qui illas legere posset inveni.
6. Sed prfflterea et ab occidentali et a meridionali et septemtrionali urbis parte , monumenta[1] numerum fere superantia, gum perhibent ose notionis Oguriana3, gum olim Derbent obtinuere longo tempore.
Lapides ita
.jpg)
.jpg)
sunt grandes, quod in tali fragoso et difficili loco incredibile sit , quomodo ac qua methodo advecti fuerint, sunt autem huius figurm
1. In Immune portx qum vocatur Dzerdri Arabicis literis, gum vocautur Neschy scribitur ita
دارن اميد شفاغت محمّد يعفرب
Videtur tamen lac porta multis sa3COS post primam conditionem restaurata et prorsus esse opus Muhammedanum et artificis nomen Iacub et anni Hegirm notatio.
2. Ab hac porta in muro septemtrionali ad decimam et primam turrim, versus mare descendendo, visantur characteres qui neque Kiofi, neque Arabici sed potius antiquitatis quedam signa hieroglyphica indicantur esse: et quidem , qua series literarum. non ut Arabibus aut Europeis solitum est, ad dextram aut sinisttam partem extenditur, sed ut Chinensium desuper ad imum demittitur. Ita
.jpg)
In eodem turris fundamento est basis structura ex diversis et nigrioribus lapidibus multo antiquius constructa, ita, ut absque dubio sit, quod fundamentum illius turris sit prima structura urbis, quod et inco1 a3 affirmabant, et Alexandri M. structure esse vestigia. Alia quoque loca gum in muro passim apparebant, idem declarabant. Extabant autem talis antique struc, ture, quinque lapidum series. Lapides quidem grandiores et vast per gradus, pro Basis fulcimine superius recedentes.
3. In decima quarta turd eiusdem septemtrionalis muri dare videbantur Kiofi characteres, gum hodie tam Arabibus, quam aliis Muhammedanis nationibus ignoti manent. Erant vero huiusmodi.[2]
.jpg)
4. Inter 14 et 15 turrim in muro aperte videbaktur dine figura3 animalium Hierog1yphica3 form , sed ad modnm ruditer insculptorum, et ut coniiciebamf liii lapides erant er antiquis ruderibus, in recentiori structnra adaptati. Erant autem figura3 versus occidentem respicientes ita.
.jpg)
5. Ilmc figura extabat ad portam Cyrclar h. e. quadragintorum, ad Septemtrionem spectans.
.jpg)
6. In ornamento eiusdem porta3 Kyrclar dictm supra Capiselia[3], ubi prius videbantur, ab inferioris liminis basi fuisse columnas erectas in hunc modum.
.jpg)
7. Inter quartam et quintam turrim a porta Kyrelar versus mare in quadam petra yidebatur talis figura, sed admodum antiqua et Yinc patens : nihilo tamen bane figuram reprmsentabat.
.jpg)
S. Porta Babulbab dicta, quw est tertia a porta Dviardri miraculosm admodum est structurm. Est enim latitudinis duarum orgyarum et altitu-
dinis unius orgym, ubi superius limen cum sit in recto angulo, absque ullo ferramento, grandissimi lapides stant in piano , nulls apparente arcus curvatura.[4] 9. In snbterranea parvula portula, quam incola) vocant Babul-Kyiamer h. e. porta extremi iudicii (fabulantur enim illam portam fuisse mqualis cum aliis altitudinis, sed diuyno tempore aut terra obrutam, aut in terram immissam , et quando tota in terram , obmuri gravitatem demittetur,, tum demum mundum exterminari et diem extremum adfuturura) revera hieroglyphica3 adparent sculpturm , gum tempore antiquo Grmci ab Aegyptiis erant mutuati, ut in multis Roma) Constantinopi in aliisque obeliscis et columnis videre est. Erant vero illa3 humus figurx. [5]
.jpg)
10. In quarta turn a mari versus occidentem in boreali muri parte altum ad duas orgias in restauratione videbatur fragmentum lapidis diversi ab aliis coloris in quo videbatur in duabus seriebus litterm maiuscula) quasi Sed quia fragmen erat inverse positum Gramm , 1onga) circiter palmum. litterm ab inferiori parte ad superiorem ducebantur ita.
.jpg)
11. Inter 6 et 7x-th a prima turri supremo) arcis in muro meridionali Iiidebantur talia hieroglyphica.
.jpg)
12. In altero lapide litteris notabatur annus a Muhammede 110 quod est 115, at curreus annus Efegyne est 1135, ex quibus detractis superioribus restant 1020 anni lunares a quo inscriptus est hic annus.[6]
13. Inter septimam et octavam turrim a suprema arcis turd apparebant ha3c figura3, quamvis primi animalis pedes posteriores non apparebant, cum inciderent in inferiore lapidum serie.
.jpg)
14. In inferiori vero lapide exprimebantur figura3 talium animaliuna cum tali illegibili subscriptione.
.jpg)
15. Super has figuras tribus lapidum seriebus superius dare legebantur ha3 litterm, qua) ut videntur sunt GrEecm.
.jpg)
16. In arce, qua3 est supra modem, urbis arcem defensura prima ab urbe est, in pariete ad orientem spectante in uno lapide, tria hieroglyphica videbantur signa.
.jpg)
19
1. Narancaala Capusi ad occidentem spectans
2. Baid Capusi[7]
3. Orta Capusi
4. Eugi
5. Absque nomine in parte urbis deserta
6. Feria Capusi[8]
1. Driardizi Ofpusi[9]
2. Kyrclar Capusi[10]
3. Batultob Capusi
4. Absque nomine in deserto
5. Feria Capusi.
Post conditam a Cabato urbem, anno Christi centessimo decimo restauratam narrant in urbis muro in lapide quodam legi a centesimum decimum quintum Arabicis cifris in 110[11]. Iterum restaurata fuit anno Hegirm septingentesimo septuagesimo, qui annus est scriptus supra portam portm Kyrclar.
.jpg)
Lapis in muro urbis Derbendi ad plagam meridiem spectans, in guadam turd , quadrata , altus ad 4 ulnas a fundamento. Longus duorum cubitorum, latus unius absque 1/8 a mad bac turris numeratur septima.
Bac apparentia urbis antiqua3 fundamenta visebam in loco in colis Bitly Baluk dicto. A boreali parte inter cupes montium salebrosorum, fragosorum in prrifunda valle interfluebat rivulus , qui non longe superius ruderibus ex perenni fonte effiuit. Pars muri occidentalis desinebat in rupibus illius rivuli, ubi et turricula adhuc exstabat integra ex quadrato lapide constructa, ut videre est in figura delineata. Ab illa turricula versus. meridiem videbantur fundamenta in recta Jinea longitudinis 200 orgyarum et desinebat in prfflruptos et excelsos montes , qui a plaga orientali , in montium cacumine rupes ita pracise et ad perpendiculum erant -prarupta , ut arte factus esse viderentur, quamvis non manus sed natura opus esset. In ipso angulo recto videbantur fundamenta itidem rotunda turris : a qua deinde murus vertebatur versus orientem secundum montiunl culmen. Longitudinis ad 200 orgyas et ibi mons proerupebatur in ipso montis culmine, ubi ruptura montium et transitum dabat. Similiter fundaments rotunda turris bene videbantur. Is altera quoque montium regionet ubi per montium fauces iter transibat similiter alterius rotunda turris fundamenta videbantur, undo coniicio , quod ibi fuerit clausura ant porta , ab illa turd collis adscenkbat in altum montem et per declivum eius fundamenta urbis apparebant usque ad montis cacumen in montis cacumine erat locus planus et amplissimus in circuitu circiter trium verstarum ubi videbantur fundamenta diversa , sed (mania quadrata , qua ut existimo fuerant habitacula civium. Nam non longo hinc in eodem piano cacmninis, quam plurima extabant monumenta, in quibus tanaen nulla videbatur inscriptio. Ubi vero mons desi21
nebat prxceps descendebat in declivius. A cuius radice incipiebant alii minores colles , qui ad Orientem, versus mare extendebantur. Super quorum cacumina ab altioris montis radice usque ad mare similiter fundamenta hint inde in recta linea videbantur, Cuniicio hanc fuisse Ogurorum (*) pontentissima3 antiquis temporibus interque Supthas famosissimm nationis urbem, qua3 in Turcicis anualibus vocatur Nehre, gum fuit patria Soleiman Szahi, proavi Sultan Othomani primi Turcarum imperatoris. Ipse enim fuit princeps Ogurianw. gentis et ad Caspium mare in urbes Nehre habitaverat, unde facta irruptione per Demur Capusi 4Tansivit cum suis 5000 in Mediam aut Aderbedriam. 'fume hoc Turcica3 Opus gentis , evincit turricula adhuc extans in qua Turcica lingua et Turcicis characteribus duobus in capitibus inscribitur, in uno quidem ita,
h. e. monumentum hereN Muhammedi , in altera vero Mem legi non .potuerunt, quia cum esset in parte boreall, temporis carie et pluviis totm fere dejetm erant.
Sub oppido Tarku apparebant et alterius urbis fundamenta a montium radicibus usque ad mare extensa. Ubi ex mandato $1103 Majestatis aliquot lapides evertimus et invenimus cementum in lapidem fere conversum. Opus videbatur quadratum amplitude urbis , orgyas 250 , longitude plusquam 500 orgyarum , ubi tamen nihil notatu dignum potuimus observare, quod tamen urbis fundamenta essent Iorn, quoque 14.VS judicavit.
Figura turris extantis ex quadrate lapide fabrefacta, panics ex unico lapide extans, Altitude 3-d e orgyarum, latitud. 1 1/8. Apparebant 1ittera3 Arabica3, sed lectu impossibiles, excepto, quod in pno lapide a dextra ianum parte in secunda lapidum serie legebantur.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
(4 et 5). Duo sunt talia signs, unum ferreum aliud nneum: in utriusque medio inscripta videntur nomina Dei Muhammedi et Ali: in superiore parte tres radios habet, wneum vero est deauratum. Portatur ab Immamo.
.jpg)
1. Album cum Alemo deaurato, quod btu a Schacho Despotae Derbenti; habet figuram triangularem; nullam habet inscriptionem.
2. Argenteum triangulare cum sphwra deaurata in marginibus cui inscripta3 videntur preces quwdam ex Corano, at in medio eiusdem ex lin parte leo, inscriptus est, cuius teggo adha3ret semiluna alba cum radiis circumcirca leobis adsunt nomina chi Muhammedi et Ali: ex altera parte in medio videtuf bini mucronis talis:
.jpg)
3. Album tridens cum hasta ferrea , in medio eius leo cum luna dentibus inscripta sunt nomina Dei, Machumedi et Ali.
Signum hoc ferreum est, longitudo eius 4 Archin. fabricatum est Ao. H, 1116 (A. Christo nato 1704) fecit id Ragim Schamachensis eius dominus vocabatur Sefer: Portat hoc insignium unusquisque; tale signum portabant veteres eorum Imami, eorumque exemplo, portant etenunc in gloriam nominis illorum Imamorum.
.jpg)
quod quando fundatum -et a quo nulla notitia neque signum; restauratum tamen a Rege Persim A H. 770. Cuius architectus fait Tadziaddin , ut supra templi fores cuius nomen Arabicis litteris in nitido lapide insculptum dare legitur
e nomine notum est, cum fuisse hominem Persicaz nationis nominis cui etymon significat Corona legis.
2. Totum opus a fundamento usque ad fenestras est autiquissimum ex grandi et quadrato lapide affabre factum a fenestris vero usque ad summum est ex latere cocto a restauratore mdificatum.
3. Templi longitudo est 92 cubitorum, latitudo 24 , quod fulcitur supra quatuor series columnarum.
4. In qualibet serie smut cohumm 20 summa ommium 60, verumtamen coluinna), qua3 sunt ad parietem excurrunt ex pariete saltem dimidia parte.
5. Ab iauua templi iu latus ad primam columnarum seriem, spatium est sex cubitorum, quadr. 1 dig. 3, in larum 5, c. 1 dig. 3. At his ad tertiam seriem spatium 9 cubit: absque 5 digitis. A tertia serie usque ad quartam similiter ut in priori.
6. Spatium inter columlas in longum 3 cubit. 2 quad, absque 2 digit.
7. Column) omnes stint quadrata3, cuius latus 1 cub. quad. 2 dig. 4.
8. Co1umna3 omnes sunt quadrata3, cuius latus 1 cub. quad. 2 dig. 4.
9. Ianua exterioris ingressus lata 2 cub. quad. 3 alta 4, cub. quadr. 1, dig. 7.
10. Fenestras habet 16, octo ac una parte ianua) et octo ab altera.
11. Spatium inter columnas , qua3 sunt ante portatn ingressus, est in latum 9, absque 5 digit% in longum 5, quad. 1 dig. 3.
12. Ex templo excurrit altare quadratum, cuius quod libet latus est 13 cubitorum et ex orientalfeac occidentali pariete suut dua3 excursiones. Cuiuslibet excursiones longitudo 2 cub. quad. 3 dig. 3, latitudo 4, quad. 3.
13. In medio altaris in pariete meridionali est concavitas quam illi vocant Mihrast, signum quod in illam partem debent adspicere cum orant.
14. Cum media) columnw habeant inter se maius spatium testudines quoque, quw fulciuntur super illis columnas sunt altiores, re1iqua3 reliquarum columnarum depressiores, uno cubito, ut in figura.
15. Turns , quæ supra exteriorem, est parta. Alta cub. 22, lata cub. 7, quad. 1, in cuins basi sunt ab utraque parte pedestali latitud. 1 cub. quad. 2 longit. cub. 3.
16. Craticula in fenestris sunt ex latere in modum sevum memi, fanq
.jpg)
Figura columnarum ut super basin consant et altitudo
et latitudo testudinum.jpg)
.jpg)
Hic loci quingue incole Vezi de nomine iui sin mare confuentis rival dicebant, secandum delineationem apparebant ubique i circuitu rudera, et ipsa dispositio fundamentoront ex capite austero et foti: Iatritjum nullibi apparebat opus, Calx vero ita cosluerst lapidibus, ut Instrumentis ferreis vi divelt posset et tota quasi in lapidem gonversum. Prarupti erant colles undique pracipitesi et inaceessibiles quidem nunc, quia imbris (sic) et rg, tempore quasi corresi ot diruti et cum iumenta paganorum in circitt assiduo descenderent nd confiuentem, semitas in circuit colli effecerant: alioquin antiquitus videtur fuisse inaccessibiles (sic). Inter duos colles preterfiuebat rivulus Veot dics vt sub ipsis urbis fundamentis poate iunctus. Pons vero erat ore ot recentissime structure. Altitado collis extollebatur ad 40 circiter orgyas, sed parte, qua ad mare spectakat, protendebatur in declive, In montis cacumine videtur fuisse arx, ut est detineatum, Sex in locis apparebat muri structura. Fundamenti latitudinem ipsa sua Majestas dimensa est, ad 4 orgyas. Mori extorioris radices montis ambients, ‘amplitude erat circiter 400 orgyas, Arcis vero ciciter 25. Murus totus frregolaris erat, quia reductus erat secundum coll obliquitatem. Pars urhis, que spectabat ad orientem, distabat a mari orgyis 80. Sed ea pars calls Videtu fuseecorrosa ucibus mais, urbem vero ad mare usque extensam, LLicet nuns in arena nulla apparerent vestigia, nisi superias in callis ruina in ‘erie muri inferioris at una @ altera parte duobus in lcis adhe videbantur. A parte meridional trans rivelum erant quidem ropes naturales, sed multis in locis lapidum et ruderum vestigia indicabant super illas quoque fuisse ‘ures et cum malori urbe prope pontem coniuactos, ita, ut rivalus per meiam urbem transfuxerit. Rirulus dum descendebat intra urbem faciebat laalum, Iatitadinis 5 orgyarum eb bine yluti in circuita ellis noni pro fiuens in arenis fuere, retineturs quia arene a fuctibus maris in collicuJos quasi allenate fuentem rivulum in se absorbebant.
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Insignia Iarbassiorum:
.jpg)
.jpg)