Cap. I. De primatu Sanctæ Romanæ et apostolice ecclesiæ.
[recensere]Sancta Romana et apostolica ecclesia non ab hominibus neque per hominem, sed ab ipso salvatore domino nostro Iesu Christo primatum obtinuisse dinoscitur; sicut ipse beato Petro apostolorum principi dixit: Tu es Petrus et super hanc petram ædificabo ecclesiam meam et portæ inferi non prævalebunt adversus eam, et tibi dabo claves regni cælorum. Ipsa enim firmamentum a deo fixum et immobile speciali est ditata privilegio, in qua omnes vertuntur, sustentantur, relevantur et renovantur ecclesiæ, quam qui perturbare contra canonica patrum statuta præsumpserit, non iam homini, sed ipsi deo iniuriam apostatando inrogans, nisi cito sub congrua satisfactione coram ipsius ecclesiæ presule resipuerit et in sua obstinatione permanserit, sciat se ab omni communione ecclesiastica sequestratum.
Cap. II. De ordinationibus episcoporum diu minime differendis.
[recensere]Quoniam quidam metropolitanorum fidem suam secundum priscam consuetudinem sanctæ sedi apostolicæ exponere detractantes usum pallii neque expetunt neque percipiunt ac per hoc episcoporum consecratio viduatis ecclesiis non sine periculo protelatur, placuit, ut, quisquis metropolitanus ultra tres menses consecrationis suæ ad fidem suam exponendum palliumque suscipiendum ab apostolica sede non miserit, comissa sibi careat dignitate sitque licentia metropolitanis aliis post secundam et tertiam commonitionem viduatis ecclesiis cum consilio Romani pontificis ordinando episcopum subvenire. Si vero consecrandi episcopi neglegentia provenerit, ut ultra tres menses ecclesia viduata consistat, communione privetur, quousque aut loco cedat aut se consecrandum præbere non differat. Quodsi ultra quinque menses per suam neglegentiam retinuerit viduatam ecclesiam, neque ibi neque alibi consecrationis donum percipiat, imo metropolitani sui iudicio cedat.
Cap. III. De usu pallii, ne a metropolitanis præsumptive utatur.
[recensere]Quicumque sane metropolitanorum per plateas vel in letaniis uti pallio præsumserit et non tantum in præcipuis festivitatibus et ab apostolica sede indictis temporibus ad missarum solummodo sollemnia, careat illo honore, prout beatus papa Gregorius ad Iohannem et Marinianum scribit Ravennatis episcopos: Qui grave iugum atque vinculum cervicis non pro eclesiastica, sed pro quadam seculari dignitate defendit, promissa, qua abutitur, careat dignitate, quoniam iure privilegium meretur amittere, qui audacter usurpat inlicita.
Cap. IV. De episcopis minime ignominiose tractandis.
[recensere]Episcopi vero, qui adhuc a deo constituti sunt, ut oblationes fidelium divine offerant maiestati et suis precibus populum Christo reconcilient, cuius corpus et sanguinem propriis conficiunt manibus et propinant ipsius redempti sanguine, patrum statuta sequentes a nemine ignominiose tractari, a nemine sine canonico iudicio dilacerari, a nemine scandalizari sancimus, dicente de eis domino: Qui vos tangit, tangit pupillam oculi mei. Quos qui percutere, detruncare vel contra canonicam auctoritatem infamare aut propriis rebus absque legali iudicio expoliare præsumpserit seu a commissis sibi ecclesiis insequendo expellere, communione privetur. Si vero bis vel ter conventus ei, in quem deliquisse dinoscitur, emendando non satisfecerit, anathematis vinculis innodetur.
Cap. V. De ecclesiis non violandis et de non facienda iniuria ecclesiasticis viris.
[recensere]Si quis domum dei violaverit et aliqua sine licentia illius, cui commissa dinoscitur, inde abstulerit vel ecclesiasticis personis iniuriam fecerit, donec conventus et ammonitus legitime satisfaciat, sciat se communione privatum. Si vero post secundam et tertiam conventionem coram episcopo satisfacere detractaverit, sacrilegii periculo ab omnibus obnoxius teneatur.
Cap. VI. De raptoribus sanctimonialium vel quarumlibet feminarum.
[recensere]Quicumque sanctimonialem sive quamcumque feminam in matrimonium vel concubinatum rapuerit, donec eam coram episcopo civitatis parentibus vel civibus restituat, cum omnibus suis fautoribus excomunicatum se esse cognoscat. Si vero post secundam et terciam conventionem, quam rapuit, sub satisfactione congrua non reddiderit, tamquam anathematizatus ab omni christianorum consortio repellatur. Raptas enim nec inmerito eas dicimus, quæ sine consensu parentum seu civitatis episcopi aut ipsæ ultro difugiunt aut nolentes ab aliis abducuntur.
Cap. VII. De homicidis, truncatoribus, predonibus et domorum crematoribus.
[recensere]Si quis homicidium, membrorum truncationem, domorum incendia fecerit sive facere iusserit aut facienti consenserit, quousque de his unicuique legaliter vel amicabiliter coram episcopo civitatis aliisque civibus non emendaverit, ab ecclesia se privatum cognoscat. Si vero post secundam et terciam conventionem cuncta, in quibus arguitur, non emendaverit, tamquam ethnicus et publicanus ab omni christianorum conlegio separetur. Porro de his, qui depredationes fecerint aut facere iusserint vel facenti consenserint, instituimus, ut, si ab episcopo civitatis ammoniti minime respuerint, XL diebus pane et aqua contenti reliquis cibis et potibus sint omnino privati. Quii si hanc excommunicationem suspicati fuerint violasse, satisfaciant episcopo, quod illam non violaverint, sicque demum, si convicti fuerint hanc violasse, non solum, quod unicuique arguuntur fecisse, emendent, sed etiam bis atque ter commoniti, si se non correxerint, ab omni communione ecclesiastica sint alieni.
Cap. VIII. de excommunicatis, ut per unamquamque provinciam regularis sententia teneatur.
[recensere]Omnes, qui pro diversis excessibus suis tam ab apostolica sede quam ab universis ecclesiis per Samniam, Campaniam, Picenum, Umbriam, Valeriam, Tusciam, Flamineam, Pentapolim et Emiliam excommunicati per diversas provincias æque communione privati sunt vel de reliquo fuerint, donec hi, qui ab apostolica sede suspensi sunt, ei legaliter satisfecerint, communione priventur. Hi vero, qui ab aliis episcopis, eisdem nihilhominus legitimam satisfactionem præbuerint, sub eiusdem excommunicationis vinculo se manere cognoscant. Si vero post secundam et tertiam commonitionem cuncta, in quibus arguuntur, perfecte non emendaverint, anathematis sententia se noverint obligatos.
Cap. IX. De his, qui ante audientiam communicare temptaverint.
[recensere]Hi sane, qui ante audientiam comunicare temptaverint vel temptaverunt, donec per pœnitentiam reatum suum defleant, ad communionem nullo modo reducantur excepto mortis urguente pericolo. Qui vero excommunicato scienter communicavit vel communicaverit et amodo saltem in domo simul oraverit atque latebras defensionis, cominus ad satisfactionem perducatur, præbuerit, donec ab excommunicatore pœnitentiam suscipiat, corporis et sanguinis domini communione se privatum cognoscat.
Cap. X. De his, qui excommunicati defuncti sunt.
[recensere]Quicumque igitur intra anni spatium civiliter sive publice causam suam coram suis excommunicatoribus non peregerint, ipsi sibi audientie clausisse aditu videantur. Quodsi obstinato animo sine communione defuncti fuerint, nos illius causam iuxta beati Leonis prædecessoris nostri sententiam divino iudicio reservantes: quibus vivis non communicavimus, mortuis communicare non possumus.
Cap. XI. Ut omnes episcopi excommunicatorum nomina suis vicinis denuntient.
[recensere]Curæ sit omnibus episcopis excommunicatorum omnino nomina tam vicinis episcopis quam suis parrœchianis pariter indicare eaque in celebri loco posita præ foribus ecclesiæ cunctis convenientibus inculcare, quatenus in utraque diligentia et excommunicatis ubique ecclesiasticus aditus excludatur et excusationis causa omnibus auferatur.
Cap. XII. De neglectoribus episcopis communione privandis.
[recensere]Si quis sane venerabilium episcoporum vel sacerdotum in hac re districtissime non vigilaverit et in aliquo conhibuerit, quominus ecclesiasticæ severitatis invectio circa personas delinquentium conservetur, donec coram provinciali synodo satisfaciat, communione sciat se esse suspensum. Si vero post tertiam conventionem in sua neglegentia manserit, canonico iudicio subiacebit.
Cap. XIII. De his, qui ante emendationem reatus seniores suos subterfugiendo relinqunt.
[recensere]Multos esse cognovimus, qui dum a suis senioribus pro diversis suis excessibus se conveniendos legaliter timent, ad alium senioratum confugiunt et ibi peiora prioribus operantur. Quapropter si quis sine iusta querela et capitularibus legum cognita a seniore in seniorem vitiose migraverit, a nemine suscipiatur, donec sub prioris senioris districtione satisfaciat cunctis, quibus deliquerat. Si vero susceptus fuerit, quousque nihilominus satisfecerit, cum suo susceptore communione privetur.
Cap. XIV. De laicis publicorum conventus spernentibus a communione pellendis.
[recensere]Verum quia sunt plerique, qui prolationem sententiæ subterfugere cupientes a matricularibus ecclesiis vel baptismalibus se subducunt, placuit, ut hi, qui infra regione positi a publicis ecclesiarum se conventibus ultra tribus diebus dominicis voluntariæ sententie subterfugiendo abstinent, donec sub satisfactione se emendandos astruant, communione priventur.
Cap. XV. De administrationibus sæculi episcopo ad defensionem æcclesiæ opem ferre neglegentibus.
[recensere]Administratores planæ secularium dignitatum, quos ad æcclesiarum tuitionem, pupillorum ac viduarum protectionem rapatiumque refrenationem constitutos esse cognovimus, quotiens ab episcopis et ecclesiasticis viris conventi fuerint, eorum quærimonias fideliter audiant et, secundum quod necessitas expetierit, absque neglegentia examinent et diligenti studio emendent. Quodsi dei timorem præ oculis non habentes neglegere post secundam et tertiam ammonitionem inventi fuerint, omni se noverint communione usque ad condignam satisfactionem privatos.
Cap. XVI. De non gravandis ecclesiis vel episcopis a suis metropolitanis.
[recensere]Quoniam sacris docentibus regulis liquido novimus non minus malam consuetudinem quam pernitiosam corruptelam fore vitandam, placuit consuetudinem modis omnibus amputari, ne quisquam metropolitanorum æcclesias, in quibus episcopos ordinat, vel eosdem antistites aliqua turpis lucri gratia vel exquisitis adinventionibus aggregare pertemptet, per visitationem scilicet, qua putatur, vel per improbum accessus suum et tardum omnino recessum. Quod quidem ambitus vel avaritiæ genus a Ravennatibus dinoscitur nuper fuisse presulibus adinventum, sed a Iohanne, qui nunc superest, eiusdem urbis antistite postmodum multiplicius rapinis et violentiis dilatatum. Quapropter sit de reliquo hoc communi decreto nostro Ravennatis urbis episcopus regulariter æcclesie suæ conlata prerogativa contentus aliarumque regimen æcclesiarum sibi non vindicent, non subripiant; sed tali iure talique moderamine hic in episcopis fruatur, quos consecrat, quali nimirum Mediolanensis et Aquileiensis ceterique metropolitani presules in eis frui probantur, quos ad episcopatus apicem provehunt; præsertim cum nec apostolicæ sedis summi pontifices huiuscemodi sibi ambitionis reperiantur umquam pro nefas usurpasse. Quisquis ergo archiepiscoporum post hanc synodalem diffinitionem nostram tale quid facere temptaverit, correptionem subeat, quam ratione dictante sedes apostolica iudicaverit; perseverans autem deponatur ut sacrilegus et idolatra per huiusmodi avaritiam et turpe lucrum effectus, secundum peregregius apostolus sentit et sancta et universalis synodus nuper aput regia urbe facta decernit.
Episcopos Æmiliæ, quos ad synodum præesse vocavimus, quia neque occurrere quia neque iustas necessitatis excusationes nobis mittere voluerunt, communione prævaricandos nunc canonice sanciremus. Sed quia fratrum et cœpiscoporum nostrorum, qui adsunt, precibus indutias eis conferendas annuimus, decernimus, nisi intra XLIVor dierum spatium amodo numerandi occurrerint, communione privari.
Cap. XVII. Ut diaconi cardinis huius apostolicæ sedis coacte presbyteri non ordinentur.
[recensere]Quia exquisitæ adinventionis arte in hac sancta Romana, cui deo auctore deservimus, ecclesia consuetudo insolita pœnitus inolevit, ut scilicet preconsules eius diaconos suos aliis episcopis hoc nolentes et absolute contra sacras regulas presbyteros ordinare prœcipiant, nil plerumque in eis, quod de merito repræhendant, habentes, nisi quod livore vel in accusatione malignorum hominum moti exterminare illos, nulla docente regula, ordine de ecclesia, cui famulabantur, affectant unde accidit, ut stipendiis ecclesiæ, cui serviebant, amissis mendicare domosque sæcularium circuire cogantur, placuit huiusmodi pessimam consuetudinem modis omnibus amputandam. Quapropter decreto presenti statuimus neminem diaconum amodo et deinceps invitum presbyterum ordinandum; sed suadentes et compellentes et omnes omnino huic faventes et cooperantes tyrannidi anathema sint a patre et filio et spiritu sancto et a toto corpore Christi, quod est ecclesia, separati. Diaconum vero, qui hanc iniuriam et huiusmodi genus depositionis sustinuit, utpote qui presbyteratus non sit canonice gradum sortitus, ad diaconatus revocari officium et in ordine levitarum secundum priorem consuetudinem permanere et ministrare decernimus, fas et ius semper habentem contra in hoc sibi renitentes multifariæ multisque modis agendi. Sane si quisquam diaconorum super aliqua fuerit culpa forte notatus, canonicis aut confessus aut convictus legibus arguatur.
Cap. XVIII. De illicitis ordinationibus minime faciendis.
[recensere]Illicite ordinationes diversis ubique patrum regulis inhibentur. Sed quia contempni has ab improbis indesinenter aspicimus, præsenti una cum sancto concilio diffinimus neminem episcoporum illicitas ordinationes facere clericorum vel presbyterorum aut huius Romæ civitatis suburbanis aut in alienis diœcesibus consecrare aut litterarum vel maxime psalmorum ignarum vel eum, qui minoris quam treginta sit annorum ætatis. Qui ergo presbyterum ordinare necessarium ducit, deputet eum ecclesiæ, in qua domino serviens iugiter perseveret. Et siquidem in urbis nostræ suburbanis presbyter fuerit promovendus, consensus nostri epistola signaculo nostro munita ab episcopo requiratur; sin autem, ab episcopo, in cuius parrœchia eadem est promotio facienda. Quisquis autem episcoporum adversus statutum nostrum de cetero egisse fuerit deprehensus, uterque gradus sacerdotalis careat. Itaque episcopus depositionis pœnam non evadet, nisi de consacrando presbitero sedis apostolicæ vel episcopi, in cuius parrœchia promovet, certis indiciis consensum se percepisse probaverit; is autem, qui consecrari visus est, de promotione illa nihil omnino lucrabitur, nisi formatam a consecratore suo certo signaculo eius munitam percipiat evidenter ab eo se fuisse promotum et inambiguæ demonstrantem.