PReter eas diffinitionis partes quas ph̓s ponit praepter male videlꝫ superficies corpo ris ꝯtinentis: etpraepter formale vtpote inmobile
primum: rectius adiecit: primum: ad dr̄iam loci conis. Namet conis aliquiꝗs locus est multa quiꝗdem ꝯtinens quiꝗbus inmediatus nonsit vt Concauum celi supraep̄mi si ue vltime sphere: locus quiꝗdem Ignis/ est aeris/ aque/ et terre: sed conis: qm̄ multa intermediant cuiusmodi sunt Celum lune et reliquarumspherarum: veluti enim aqua terram circundat ita aer aquaꝫ et ignis aerem etsphera lune ignem: ita quoque Ve neris celum conplectit̉ lunam: et Mercurij Venerem Mercurius aunt a Solis circundat̉ sphera: et ita deinceps: vt vniuersi figura demomstrat. Sed prae prius locus est (quem perticularem aiunt) termi nus corporis ꝯtinentis locato inmediatus: vt com cauumsphere aque terram ꝯtinentis inmediatum ter re ꝯtente: queꝙ nihil inter ea intermediet. Ita et nos in pn̄tiarum accipimus locos praeprios siue parti culares: illos quiꝗbus inmediate rem imaginatam inscribimus: qͣles sunt parietes fenestre colunne im cameris/ estuarijs / cenaculis domorum: arte me chanica conparatum vl̓ arbores plante petre. Aina lia leo capra et id genus alia in vallibus flumi nibus/ montibus / hortis et pascuis capte dum rem visibilem tractamus. Aut si inuisa disquiꝗrimus nam lia loca .s. in celo et Hyerarchias et in his ange licos choros etim illis beatorum Sedes: vt hic Pa triarche: ibi praephete/ Apostoli/ Partyres Com fessores/ Uirgines: Innocentes / Uidue Coniuga vti situant̉ accipimus. In quiꝗbus imaginamur dr̄ias Ianuarum parietumet reliquorum q̄ nouimus ad cuiuslibet statum pertinere et ob id hmoni loca poterunt comentitia siue fictitia nuncupari tam etsi quiꝗdem realia existant nobis actn̄ inuisa atquescognita. Pariformiter de Paradiso cemsendumerit vt inibi quattuor illa ꝯcedamus flumina quorumsacra scriptura geneseos pͦ capite memi nit: et oem Arborum genus pomiserumet pomorum: et pi rorum/ nucum/ castanearum / auelanarum/ glandium: et q̄ no bis notissima sunt. Atque itidem in alijs canpis de diuersis segetibus vt hic Siligo crescat: illic tri ticum: ibi ordeumet alibi auena / spelta: et id genus plura. Itidem quoque iudicium de arbustis/ frutici bus/ spinetis dumentis: atque alijs sil̓r. Et hortu lanus suas varias ꝯsideraret herbas et plantas: qͣtenus hic rosas imaginaret̉ illic lilia Rutham Saluiam/ buglossam / scolipendriam ysopum/ spina cium bletam/ caules raperas/ Raphanuꝫ/ ceterasque varias humi nascentes herbas et olera. Et hac queꝙ dem varia distinctione tunc visa tunc imperspecta rea lia aut fictitia quiꝗs sibi poterit loca conparare vt inferius magis perspicuum euadit. Nanqueetinfernum domosque herebas secare licet in patrum lymbum: puerorumsine batismate decedentium receptaculum in purgatorium etstygem horroris perpetui lacumet in his quidem varias mansiones que conmu nia adhuc nihilominus et mediata sint loca in quibus particularium inscriptionumsedes de sumant̉: ad qd̓ Sextus Eneidos Vergilij liberem nonnihil conducet: vt exinde plutonica domus d̓ describat̉: vbi inquiꝗt. Respicit Eneas subito etsub rupe sinistra. Menia lata vidit triplici cir cundata muro. Quem rapidus flanmis ambit tor rentibus amnis. Tartareus phlegeton torquet̉ sonantia saxa. Porta aduersa ingens solidoque adamante colunne etcͣ. Et item stat ferrea tut ris ad auras Thysiphonequesedens palla succin cta cruenta: vestibulumimsomn seruat etc. Quantum Senesis capl̓o. Uergil. iferno denique orthodoxa tenet religio pro qualitate criminis erit et pena delicti inde: hic superbos cruciari (vt quiꝗbusdaꝫ placet) illic gulosos/ aua ros/ iracudos accidiosos inuidos istic vero lu xuriosos: etquiꝗdeꝫ sulphure igne pice et id genus penarum instr̄is. Ex quibus tandem relinquit̉ lo corum hic esse conia: illa vero praepria et vtraque aut a natura vel ab arte praeficiscentia vel nostra cogi tatione efficta: qn̄quidem ad instar realiuminco gnita inuisa videlꝫ et nunqͣꝫ audita: vtpote que nondum fuere: modo nusqͣꝫ existunt: nec vlibi vnqͣꝫ erunt extra nr̄am imaginationem fingimus lo ca. Id praefecto facillimum fore arguit artificum industria que ad solius referentis vocem perpoli ta: etquiꝗdem miranda erigunt edificia: quorum numquesimilia viderunt. Insuper aliorum exenplificatio ne facillimum ꝯceditur: sicuti Sibutus scriptu rarum testimonio: et multipharijs exenplis facili tatem huiusmodi astruit. Conmenticijs aunt vti lo cis necessitas plerunque cogit: qn̄ natura requiꝗsita non administrat atquiꝗ hisce duntaxat vti periculo sum penitus est: qͣre magis ꝯsulo vel realibus tantum: vel necessitate vrgente permixtis cum ipsis a vti: qͣtenus deinceps liquebit. Vera aunt extra nr̄am phatasiam vel arte vel natura dicimus ꝯstituta per naturamquiꝗdem vt iaꝫ pauloante re cemsuimus rupes/ motes/ colles/ fiuuios/ prata/ siluas horunquesimilia cuꝫ suis partibus effecta ꝯspicimus. Sed inuisa sunt celum paradisus et in fernus. Ars aunt fabrifecit domos / edes Thea tra/ basilicas/ tenpla monasteria/ Abbatias: et L ita reliquorum. Sique pro inde mediata atque com munia partiamur. Erunt praefecto loca maxima Loca fi critia fa ciliter fiunt. Ubi con ueniat fi ctitiorum vsus. Loca na turalia. Loca ar tificiosa maiora et magna que ab alijs nominant̉ necessaria: habilia et artificiosa: sed quocunque bapti zent̉ non est nobis de nomine ꝯcertatio. Parie tes siquiꝗdem / et fenestras/ colunnas/ Altaria/ siue huiusmodi interstitia in quiꝗbus inscriptionem fie ri diximus magna appellamus Angulis attn̄ nil conmittendum placet ne angusta imaginum conpressio et obscuritas discretionempraep̄pediat. Vn̄ vana horum est opinio qui im maiore quotoquoque loco quiꝗnquesupputant vtpote quattuor angulos vel parietes et ianuam aut camere centruꝫ qn̄ nec ars vel natura taliter queque ministret. In com menticijs forsan haud multum inconueniret qn̄quiꝗ dem cogitatio libera est. Horum aut ꝯtinacula cu iusmodi sunt domorum camere/ Aule/ Stuphe estuaria/ cenacula/ dormitoria et reliqͣ in quiꝗbus = particularia comstituunt̉ maiora dici assolent a nonnullis: que alij habilia nuncupant. Maxima aunt et conmunissima sunt vrbes ciuitates oppi da municipia castella castra: et in his monaste ria/ cenobia/ Albatie Collegia/ Ecclesie/ Tem pla/ capelle / sacella. Theatra arces et domus etsi qua plura Quorum aliquot acconmodatiincerta ma xima appellant̉ qn̄ denarium excedunt domorum: alioquiꝗn improprie. Et huiusmodi vocant loca necessaria: q̄ tn̄ mihi inepta videt̉ namet parti culares quiꝗbus inscriptio sit necessarij sunt: simi liter et quos habiles dicunt. Vt enimuero loca tio fiat opus est praeprio determinatoquesoco qui inmediate imagines recipiat cuiusmodi non pa rietes colunnas altaria et id genus iaꝫ diximus sed huiusmodi si esse debeant opꝫ necessariunque est domos cameras et cetera quorum partes sunt Refuta tio opi nionis esse insuper vt ciuitates monasteria et huiusmodi sint exiguntur domus eorum constitutiua non igitur ratio istius nominis plurimum conducit sed hec missa facientes tendamus ad alia.
Capitulum 1