 Tractatus Tertius Capitulum 19 |
Capitulum 2  |
A Mplius dilucidantes instituta: tunc arbiLtramur locos nraos optime applicatos: si penes praeceptionem superiorem fabricati: rite suo ordine ad memorabile referant̉: quatenus videlet imagines siue rerum memorandarum abstra cte spens ipsis quo pronunciande veniunt res ordine: conmittant̉ nraa cogitatione. Sed vt imagines quantum exigit̉ applicentur: necessum est cuique maͣe suas facere ipsasque serie qͣdam locis conmittere. Nam inter cetera que. b. Thomas memoriam adiuuantia conmemorat/ in dilutione secunde obiectionis pͥmi arti. q. 49. scd̓e scd̓e. primum est s. Tho. mas. inquit vt eorum que vult memorari qͣsdaet sil̓itudim nes assumat conuenientes: Aduerte itaque dupli ces esse huius artis subiectiuas pertes. Materia siquidem imaginabilis aut simplicium est aut comImagines abstractarum rerum. plexorum vt supra meminimus: Simplex autem quodlibet vel intellectu duntaxat perceptibile cuius modi sunt sb̓tie abstracte Deus angelus/ demon. Aina/ spumsque beati: vel sensui pet Inuisa pro prias nobis non efferunt imagines: sed coniectura quidam et libera cogitatione sumendum nobis est quo repraesentent̉. Dei quippe imaginem varie fabri camus: vt si aliquem nouerimus ac pro diuino ha bitum: aut imaginabimur quenpiam corona regali: aut trigomia imperiali vel diademate coronatum: qui dextera tridentem manuque leua spheraet maͣlem vniuersi figuraet gestat: isque deum nobis repraesentabit. Insuper imscriptione/ fictione/ tramsum ptione/ conparatione / atque modis alijs eius ima ginem fingemus: sicut et ceterum sb̓arum separararum. Possumus nihilominus hmoni inuisas sb̓as po nere ex laruatis illis hoinbus: quos eorum figuras/ gestus/ et actus in ludis comicis in tragedijs/ ac theatris/ et qunolibet aliter comspeximus repraesentare: Indiuidua actn̄ horum rectę locaueri mus: hoines cum noinbus eorum symbalicantes sumendo: Ac pro sctom Michaele aliquem eo noine notum accepero: Ita pro. b. Petro alium cui Petrus no men claues manu tenentem: pro paulo paulum gla dio accinctum et ita deinceps. Vbi ant hmoni abes sent alias opet substituere: vt pro Satham: sartorem: manu dentem tenens ponat̉. Sic pro beelet ebunc: be lam noine mulierem quid pellicio hyrcum induat vel scr ptione fictione/ aut tramsumptione. Substantie sensiles. Semsiles anres quid vita fungunt̉ specifica aliqͣ denoinatione locamus: vt pro hoine: aliqueet in quo nil penitupraeter naͣm specificam nobis pn̄tet̉. Ita pro viro virum pro muliere mulierem: sexum duntaxat discernens. Cones actn̄ hmoni substantie viue aliquid operantes imaginari opet: Singulares autem res pn̄t per se imiaginari: aut per sil̓itudinem vt pro petro petruet: aut per instram vt petrus per clauem baulus per enseet per calicem Ioam. Aut per isignia vt Ioam. pͦ Aquilam Mattheus per bouem/ Mar. per leonem. Insuper ex opera tione vt aliquis petram mouens pro petro locetur. Poterunt nihilominus tam cones qͣet singulares substantie et viue et inainate fictione/ imscriptione/ lraarum et syllabarum conponne: imagines accipere: quod vl timum est refugium vbi alie non suffragant. Itideet per oina de quibuscunque ainalium noinbus tam in gnͣe qͣet in specie simul et singularibus obseruet̉: vt pro hoc noine animal aliquid solius naͣe consideratio nem afferens ponat̉: Et pro equo equus pro leone leo. Sed pro brunello grisello et hmoni equum vel asinum illius noins aut iuxta normas iam praelibatas. Entia autem pure maͣlia: que a sola natura sint absoluta suis indiuiduis proprium afferunt imaginem: Nam pro pyro sufficiet eam arboreet loco adaptare: et ita reliquorum que obtutui patent. Inuisa aunt vel ignota cuiusmodi sunt corpora celestia vtpote Saturnus Iupiter/ Mars/ Sol/ Mercurius/ Venus/ et Luna/ ponantur per characteres quibus ea designant astronomi: vt ♄ in manu hoins sign̄at mihi Saturnum/ ♃ Iouem/ ♂ Martem/ ☉ Solem/ ♀ Uenerem/ ☿ Mercurium: ☽︎ Lunam. Ita quoque pro signis circuli condiaci suos accipio characteres vt pro Ariete/ pro thau ro/ Item Gemini/ ♋︎ cancer:/ Leo/ UirgoLibra/ Scorpius: Sagittarius Capͥ. Aqͣrius:
Pisces. Sil̓r pro aspectibus celestibus hos cha racteres: coniunctio ⚹ Sextilis/ trinus qͣrtus Ioppom: Item caputi cauda draconis itidem de pluribus Vel imaginemur ea suis figu ris qͣs pictores effingunt. Ars quippe pictorum si no bis familiaris fuerit facilior erit fingendi libertas: vt annunciatio dn̄ica eius effigiebus satis mihi repn̄tat̉: ante nanque aliquot annos praedica turus in Molheet hoc euangelium Luce pͦMissus est angelus gabriel a. deo etc. vsus sum pictura qͣdam maͣli: quam vsque mom clare intueor in loco vbi illud euangelium deposui: Itidem quoque nonnunqͣet in ceteris non abhorreo: earum potissimum figurarum que et delectant et exinde memoriam excitant: huic rei conducunt libri cum effigiebus quno ferme oens mom inprimunt̉: Ita ent ex parietibus dn̄ice pas fionis et scomrum historias desumere liceret: non tn̄ vt authoritas nimia pictoribus tribuat̉: nisi qͣtenus consonum veritati. historie effinxerunt. Non quno plebanus praedicans passionem ex sola pictura inquit populo: Videte non opus est nobis libris et studio: vos ipse cernitis quno illum miserum Iesum ve xant: solam picturam manu indicens. Sed velim si hmoni figure conferre videant̉: eas pro representa tis in locis igenio nrao fabricatis penes nraam artem collocemus: et hoc quidem quatenus ar te iuuemur: qn̄ nraam diligentiam adhibemus: et different ia dissimilitudo et interlucentia / at reliqua locorum debita qualitas memorie adminiculetur: quod minime contingeret dum ex sola reali maͣlique pictura rem imbibere tentauerimus. Solennis enimuero quidam pictor magister Be nedictus pro confirmatione artis nostre nonnul las effinxit imagi es: quibus viginti carmina memoriter recitaret. Experimento didici hanc ei adminiculari industriam: vbi tn̄ charta ma duisset obliuio versuum oculos incusaret. Non enim ad loca deposuerat alia qͣet in charta: sine qua non aliter depronpsit qͣet berta psalterium. Set vt periodum non transeam reuertor ad corpora celestia que per proprietates meminisse possu nius: vt pro Saturno aliquem virum/ senem malitiosum nobis notum imaginemur: pro Marre bellicosum: pro Sole illustrem: pro Venere mulierem luxuriosam: pro luna instabilem: Pro his similibusque librum fulgentij de ornatu mum di legisse proderit: et eos qui naturas deoruet de scribunt: Atque recensentes quno quibusue figu ris veteres deos suos depingebant Ioannes item Boccarius de natura deorum gentilium hmoni imaginum descriptionibus plenus est: Et quicunque sit bonus poeta et qui pingendi calleret artem hoc munere leuius fungeretur: ob constituendi simulachra et memorandorum effictionis pronptitudinem: Ceterum et pro planetis et pro signis circuli obliqui potissimuet Ioannis Iginij im poetice sua astronomica imagines aptissime sunt: si viuas ipraeas eem imaginemur: Po terimus quoque pro ainalibus illis celestibus acci pere illorum similia ex nobis consuetis: vt pro thau ro thaurum: et ariete arieteet: itaque deinceps. Ap pellatiua itaque noina substantiarum: vt iam diximus ponant̉ suis imaginibus qͦs secum ferunt: vt pro pyro pyrum: pro pomo pomum: fructum videlet pro fructu/ et pro arbore arborem: quod in oinbus obseruet̉: nisi que vel cum ipsis aliquid operemur: aut quippiam circa ea fieri concedamus. Si quidem maiores naͣ sint qͣet nrais locis competant: neque pers poni valeat sicut in homogenijs cuiusmodi sunit terra aqua/ aer ignis (quorum pars locata sufficit) adinstar substantiarum nobis inuisa rum imagines fiant: vt pro celo: aliquem qui contem plet̉ ipsum vt astronomus vel aliam congruentem imagineet: aut inscriptione et ceteris modis me taphoricis: quod de oinbus applicatiuis coniter ob Substantie. seruandum est: Notas ant nationes et gentes per sua arma et personarum insignia collocabimus: IgnoCommunes. tas aunt per instraa vt superius dictum est. Sicut ent hoines ignotos per imsignia: notorum vero aliqueet pro pluribus vnum vt pro oinbus coloniensibus vnum duntaxat ex colonia posuisse sat erit: Itideet de patrijs regnis et locis: nota enim per instraa: ignota vero per insignia collocanda sunt: ArtiRes artificiose ficiales res si loco non proportionent̉ per eorum arti fices memorari poterunt: nam causa effectuet re fert et itidem effectus causaet. Et ob id res minores cuiusmodi sunt tunica coga pileus calceus et seipsis et cum artifice poni poterunt.
¶ De acciAccidentia. dentibus ant hoc tenendum: qm̄ doctor noster conis: in de ente et essentia: inquit ea non hrae esse per se absolutum a sb̓cto/ sicut ergo accn̄s non em ens sed aliquid entis teste Arist. 7. metaphi. et non pont diffiniri nisi per additamentum: hoc est per sb̓ctuet quod est extrinsecum quidditati ipsius accn̄tis: ita quoque eius memoriam ex arte non possumus hrae: nisi in sb̓cto comsiderati. Et hoc quidem sat erit fi pro accidente quolibet subiectum in quo per excel lentiam comperit̉ accipiamus: eo nanque memora to difficile foret accn̄s ignorare illi propriuet. Vt ergo libuerit. Simitatis. meminisse ponat̉ ali quis curui nasi: et ex diffinitione hoc accn̄s affert: ita pro crispitudine aliquem regirantes hn̄tem capillos ponamus. Et pro Sapientia aliquem qui ea praepoleat: pro albedine Cretam niuem Cignuet: nitrum: Item pro nigredine coruum vel ethyo peni picem carbonem pro magnitudine: gigantem. Siue nanque accn̄tia in aina sint: vt habitus intellectuales passiones potentie et virtutes: si ue extra ainam comsistant vt ceterorum generum/ per sua pn̄t subiecta in quibus potissimum reperiun tur locari: Possimus quoque ex noinbus eorum ac cidentia memorare penes regulas hactenus expositas: vtpote pro albedine non subiectum ponas si timeas equiuocationeet ac vnum pro reliquo locatum fuerit: scilicet subiectum non pro accn̄te sed pro re ipsa: vtpote non cogitem de albedineniuem conmemorans sed niuem ipsam absolute vt res est non vt subiectum albedis: tunc siquideet Iuxta regulas imagum vocalium et etiam medes metaphoricos imaginanda forent accidentia. De positione siquidem accidentium supra in cap18. trac .3. de accn̄te et proprio abunde diximus in fine: et voce loquela/ inscriptione / fictione/ tran sumptione/ ceterisque alijs modis earum recorda Corpora mix. mur. Verum dignitates officia et si qua id genus accidentia instrais insignijs et alijs modis locabimus vt papa per Tyaram notarius per pugillarem et ita deinceps vt supra. tract .3. cap. 17. Insuper passiones per notationem: per canm: fictio nem: et corporis motus: ac pene infinitis alijs modis suas nanciscunt̉ imagines Hec de simplici bus tam substantijs qͣet accidentibus. Verum si quippiam conpositi mirriue memoranduet fuerit cuiusmodi sunit chymera hyrcocerus: si seipso aut comoda similitudine poni nequeat saltem resolutione partium ponatur.
| Tractatus Tertius Capitulum 19 |
Capitulum 2 |