 Capitulum 12 |
Capitulum 14  |
P Oterant hec profecto quibusuis etiaet studiosis sat E esse: atqui ne amico partior sim qͣet oporteat: de re bus prophanis que te minime concernunt Ioannes dulcissime exempla subijcienda cemsuimus vnde coniectes: qͣetfacile sit extranearuet rerum nobis conparare memoriam: Cuiusmodi sunt ex numeris maxime dependentia. Sic. quippe mercimonia debita/ taxillorum iactus chartarum ludos/ scacorum tractus et item aliorum id genus pleraque alijs mirantibus ph̓s mente tenere poterit. Cui rei numerorum imagines in promptu habere summopere com ducet ex cap. io. trac. tertij. Ex illarunque varia conmixtio ne rem ipsam designare: Proinde meminisse opet ipsas nouem personas comstituere varios numeros ẜm variaet imaginum articularis numeri cum ipsis copulationeet. Kalmichersche siquidem vnum dutaxat mihi represen tat se sola: que si ei crucem simplicem qu̓olibet donauero vndecim denotabit: si duplicem viginti vnum: si cruc in tripode triginta vnum: et ita deinceps vt supra edocuimus. Ita quoque crux pro decem ponitur: verum penes personarum adiunctionem variatur numerus. Cum kalmichersche etenim vndecim/ cum Ioam. blechen duodecim: et cuet heriberto tredecim: et ita deinceps reliquo rum. Ita quoque crux duplex viginti et 21. et. 22. et. 23. et ita reliquorum conponet cum adiunctis personis: Quem modum si in vsu habueris facile memoria conmendabis quecunque numeris integrant̉. Que res sunme necessaria est doctis pariter et indoctis: vt is pene nihil sciat qui nu merare nesciat vt boetij auctoritas est: quanobrem te ple nius edocentes: perpaucula adiecimus hic exenpla nrais imaginibus penes quem modum proprijs tu rem absolues.
Id quoque mercatoribus summe necessarium est vt habeant loca sibi qͣetplurima in pronptu atque imagines ma xime numerorum: absque siquidem arithmetica nihil efficient. Si quis igit̉ mente tenere velit ex ordine mercium suarum pondus et mensuram locis sua serie collocet. Et qꝛ res inainate per se non satis commouent ob id eis viuas iun gemus imagines vt supra docuimus que aliquid circa eas operentur. Siquidem proinde quispiam Venetijs comparauerit bombicem / Setam/ piper/ cinciber mar garitas aut que horum similia. Coloniam destinanda: et velit pondus hmoni rerum memoriter retinere: cuique suum numerum adaptet vtpote trecentas libras bombicis in pͥmo loco ponendo heribertum qui signum cen tenarij triplicatum teneat videlicet cornu vel baculuet cum duobus annulis: et in illa teneat libram siue stateraet in qua pendeat pars aliqua bombicis. Itideet aliter vt saccum plenum bonbice in pͥmo loco fingas super quem heribertus sedens cornu siue bacculum cum duobus annulis in smistra teneat et stateram in dextra. Id siquideet obseruari volumus in hmoni numerorum locationibus: que si numerus centenarij siue millenarij in pͥncipio loci siue in dextra imaginum numeri digitalis ponatur seipsum representet cum adiuncto digitalis vtpote si heribertus Cornu in dextra teneat sign̄abit centum et tria. Si vero in sinistra trecenta. Quod in oinbus obseruari opet discretionis causa. In secundo itaque loco ponas. Sete quantitatem vt si centum et mille vlnas habeas panni Serici imaginaberis in secundo loco virum a quo emi sti siue aliquem alium tibi notum qui circa hmoni pannos negotiat̉ et que is vlna sua mensurat panum illum: habeat aut in capite caudam pauonis et ex collo pendens cornu argenteum ad dextram partem: In tertio deinde loco piper in magno sacco aperto tn̄ imaginaberis. Et si centuet quinquaginta quattuor librarum sit collocabis Margaretam heymans in dextra arcum et cornu gestientem. In sinistra aunt stateram qua ex sacco extrahat piper librandum. Ita pariformiter dez inibere et margaritis faciendum est. Et quibuscunque alijs rebus inainatis. Si aunt oues et boues vel equos aliquis transmitteret numerum vni eorum dumtaxat iungat: vt si mille oues in pͦ loco ponat vnam ouem que comederit pauonem vsque ad caudam quam adhuc in ore tenet. In scd̓o boueet in ore cornu cursoris tenentem et centum repraesentabit. In tertio quinquagintaquinque equos pones. si margarita de puteo imsideat vni equo Arcum in dextra tenens quo equum percutiat. Ex his si milia tu coniectabis imagines tn̄ numerorum meorum posui vt adinstar illarum alias excogitatas in pronptu habeas.
In omnibus debitis obligationibus et contractibus vt in pluribus dies mensis annus et locus vbi huiusmodi pacta et contractus fiunt notari solent: ea propter opus est mente tenere mensium et dierum notas quas supra cap. 17. trac. 3. enumerauimus vt.
| Dominica | Auro | |
| Lune | Argento | |
| Martis | Ferro | |
| Mercurij | Argento viuo | dies hebdomade |
| Iouis | Stanno | |
| Ueneris | Ere | |
| Saturni | Plumbo |
Et mensium intersignia capl̓o. 18. trac 3. recensita.
| 1 Ianuarius | bifrons | 7 Iulius: | messor |
| 2 Februarius | febrilis | 8 Augustus: | agresti collector |
| 3 Martius | bellator | 9 September: | torculator |
| 4 Aprilis | clauiger | 10 October: | nespulas habens |
| 5 Maius | floriger | 11 Nouember: | oleastrum |
| 6 Iunius | herbarius | 12 December: | mactator |
Annos autem domini sufficit numerorum imaginibus desi gnare. Et substantia negotij iuxta applicationeet artis ad sninas supra capitulos. 5. trac. qͣrti. Sit itaque is casuet (vt iuriste inquiunt) in terminis. Petrus de Aquisgrano conparauit Venetijs anno dn̄i. 1520. die vero Mercurij 12. memsis Iunij. decem libras piperis: pro qͣlibet libra promi sit dare dn̄o Antonio de Anchona vnum ducatum et me dium: anno. 1521. die Iouis vigesima Aprilis Et pro vi gintiqnque libris croci eodem die emptis promisit dare pro quidlibet libra tres ducatos: die Saturni siue sabbato deci manona Maij. Ponias Margaretam de puteo in dextra caudam pauonis hn̄tem et in sinistra hacculum cuet duo bus annulis: siue cornu: quo percutiat duplicem crucem iuxta se positam: que viginti signat et annus erit reposi tus: Ante hmoni itaque imagines in eodem loco (iuxta nor mam quam supra cap. 2. trac 3. circa fineet tradidimus) po ne: it a quidem vt herbarius de manu Ioam. blechen crucem rapiat: et ille iratus eum argento viuo perfundet: et hoc ipso dies mensis pofitus erit. Deinde imagineris illunc mensam ordinatam in qua saccus piperis collocet̉ et in ipso crux in qua pendeat statera. Petrus ant apprehen dens crucem ipsam/ ostendat Antonio alicui anchoram in manu hn̄ti ducatum vnuet in illa memsa iacentem/ et diuidat alterum gladio. Et mox subiungent̉ imagines anni. 15 21. et diei Iouis vigesimi Aprilis iuxta iam exemplificata. Et imagines croci simili mom reponi poterunt sat nanque mihi erit modum monstrasse his pauculis
Cum autem te libuerit recensere omnium iactuum nu meros quos taxillis vel resseribus ludentes proijciunt: locos ad manum habeto preparatos et in singulis singula rum proiectionum imagines repone. Vtpote proijciens duobus taxillis nil poterit proijcere quin sit. i. 1 1. 25 i. 3 1. 4 1. 5 1. 6/ vel. et ita deinceps. Si itaque proijciat in pͥmo iactu. i. i. pro illo iactu pone kalmiclersche in primo loco taxillum in manu habentem. Si secunda vice proijciat .i. 2. in secundo loco pone kalmichersche cum Ioam. blecken colloquentem et ita pariformiter pro quolibet iactu im quolibet loco pone suas imagines. Et si centum iactus fecerit centuet oportebit loca habere: nisi in vno loco plures imagines collocare velis iuxta artem quam supra cap. j. trac z. dedimus: vel in artubus vnius imaginis plurium iactuum numeros collocare malueris: quod actn̄ minime consultum habeo: in hoc siquidem non forent proportionate imagines vt speculanti pet. Si ant totam summam hmoni iactuum siue punctorum proiectorum meminisse velis naͣli memoria supputabis: vtpote proijciat semel et sini vnus punctus in vno taxillo et duo in altero facile sunmaet numerabis: pro quo nunero sufficeret solum heribertum posuis se: itidem d̓ reliquis. Si quidem cum tribus taxillis aut qͣttuor proie cerit pro cunctis singulis suam imaginem ponito: vtpote sint in primo tria in secundo quinque/ in tertio sex et in quar co vnum/ pro is ponantur heribertus margarer de puteo: iteet Sessinchusen et Kalmichersche: in vno loco. Vt autem totam summam illius iactus retineas summatim computabis et resultabunt quindecim: pro quibus pone margaretam de puteo crucem manu appraehendentem. Ex his similia coniectabis.
Pro chartiludij memoria notandum precipue est quat tuor communiter esse species picturaruet vtpote in vna rose/ in altera nole in tertia scuta/ et in quarta glandes habeantur: Et cuiusliber huiusmodi specierum diuerse sunt figure videlicet Rex Regina: Eques pedes: et relique per numerum partite/ vtponte decem rose/ deceet no le/ decem scuta: et decem glandes/ per fingulas species ad binarium descendendo. Pro ipsis autem imaginibus oportebit quattuor homines accipere vt virum diademate coronatum. Pro regina feminam corona ornataet pro equite equestrem quempiam notum/ et pariformiter pro pedestre: qui eum significet. Numerorum aut ima gines/ relique significabunt vtpote crux deceet romsas no las scuta vel glandes iuxta appositioneet. Similiter no uem rose significabuntur: si annaet Echynhagen ponas in manu rosam tenere: si vero nolam: nouem erunt posite nole. Ludentibus igitur aliquibus poteris facile inmaginibus singulos eorum iactus ponere vt in § 3. do cuimus. Sic quoque si quispiaet omnes chartas et tibi or dinem earum recensendum obtulerit: singularum singulas in singulis locis ea serie quam accepisti vel nominata sunt repones: quod facillimum erit vbi predisposita loca habueris et imagines pre conceptas: non enim et loca et imagines et memoratio rei simul efficienda ven siqui niunt: vt periculo comprobauimus. Circa vra dem mens intenta ab altero remittitur. Hec generaliter dicta ad omnia chartarum genera alijs figuris insignita proportionabiliter applicanda sunt veluti vidi ali quas exterorum chartas denarijs ensibus bacculis et cu pis depictas Nam si septem enses primo proijciantur mox Antonius decan. ensem manu gestiens locandue foret. Si v̓o deinde tres denarum ponas heribertum denariuet in manu hn̄teet: et itidem de reliquis. In quoque in hac arte obseruandum est que si plures simul ludant videlicet tres aut quattuor vt penes hoc in tres vel quattuor partes loca distinguantur: et inter hmoni partes tot loca relinquere vacua quot quisque ludentium habet chartas: que postmodum iactuum imaginibus impleas.
In quouis ludo sunt Rex Regina duo viri consolares duo equites aurati duo/ Interroges thesaurarius medicus caupo Theolonarius scriptor faber et colonus. Et hi que dem omnes duplicantur vt alijnigri sint alij vero albi: Pro ipsis itaque sedecim personas tibi norissimas peligito albis vestitis vel re ipsa aut concessione imaginationis vel saltim aliquo signo albo discretas. Alię vero nigre ab ipsis pariformiter discernantur: et hasce in dupli cibus colloca locis cum insignibus quibusdam operationibus vt in promptu sint cum oportet. Et cum ludum recensere velis pro singulo tractu imaginem eius in suo loco seponas: vt si vir consolaris albus nigrum tollat horum imagines fingito vt albus nigrum humeris in suo teneat loco ita deinceps. Nec magni facio in presen tiarum quo nomine huiusmodi instrumenta vocentur vt quidam appellant Regem reginaet Rochos equites desphinos siue presbyteros et pedissequas. Tor enimuero sufficiet habere personas notas quot sunt scaci vide licet sedecim pro albis et pro nigris sedecim. Et pro sin gulo tractu suum pro libitu pone imaginem.
Difficillimum in arte inpressoria videtur mente tenere corrondentiam numerorum: vt exenplo loquar si folium simplex conplicetur quelibet pagina in duas colunnas pertita numerus earum erit vt expanso folio in prima facie ordinentur hoc modo. 7 8 1 2. et in alio latere 3 4 5. Cum aunt in quattuor absque columnis plicetur nunerus earum erit in pͦ latere 5 4 8 1 in tali mom
| 5 | 4 |
| 8 | 1 |
In alio autem latere. 3. 6. 2. 7. hoc modo
| 3 | 6 |
| 2 | 7 |
Si vero folium iu. 4. plicetur et distinguatur per colunnas erunt. 16. colunne expamsoque folio earum numerus erit talis in primo latere. 2. 1. 16. 15. 7. 8. 9. 10. tali modo.
| 2 | 1 | 16 | 15 |
| 7 | 8 | 9 | 10 |
in alio autem latere 6. 5. 12. 11. 3. 4. 13. 14. tali modo
| 6 | 5 | 12 | 11 |
| 3 | 4 | 13 | 14 |
Si autem folium plicetur in. 8. erunt. 16. facies absque columnis: extenso folio in primo latere numeri latere 9. 8. 15. 12. 16. 1. 4. 13. tali modo.
| 6 | 8 | 5 | 21 |
| 16 | 1 | 4 | 13 |
In alio Formula:Aut latFormula:Ere numerus erit 11. 6. 7. 10. 14. 3. 2. 15. tali modo
| 11 | 9 | 7 | 10 |
| 14 | 3 | 2 | 15 |
Si autem distinguatur per colunnas erunt trigintadue columne Inmne earunque numerus erit in primo latere talis. 18. 17. 16. 15. 10. 9. 24. 23. 31. 32. 1. 2. 7. 8. 25. 26. tali modo.
| 18 | 17 | 19 | 15 | 10 | 6 | 24 | 23 |
| 31 | 32 | 1 | 2 | 7 | 8 | 25 | 26 |
In alio aunt laxe numerus erit. 22. 21 1/. 14. 13. 20. 19. 27. 28. 5. 6. 3. 4. 29. 30. tali modo.
| 22 | 21 | 12 | 14 | 13 | 20 | 20 | 19 |
| 27 | 28 | 5 | 6 | 3 | 4 | 29 | 30 |
fiunt varie id genus foliorum complicationes vtpo te si sexternus fiat ex folio integro et medio vel octernus vt si folium in quattuor plicetur et in illius medio ponantur alius quaternus. Pro proborum omnium memoria id obseruetur quarenus in loco vna tabula fingatur in qua numerorum imagines collocentur vtpote prioris lateris numeri iuxta murum et alij in eorum opposito: vt si folij in quattuor plicati numeros collocare placeat qui sunt in primo latere tales.
| 5 | 4 |
| 8 | 1 |
ponat̉ tabula et ab vno latera sede ant margara putei: et marga hen apud murum: et pastor bach. et c.
| Capitulum 12 |
Capitulum 14 |