Congestorium Artificiosae Memoriae/Tractatus Secundus/Capitulum 4

Capitulum 3	Capitulum 5

¶ De Conquisitione locorum.

Capitulum quartum.

C Onquirendis aunt realibus locis que videri poterunt longos continuasse digressus Signatio locutorum. Cicero Petrus rauennas Georgio probante plurimum conducet: q̄propter a diuo Hieronymo plurimos conmemorat lau datos sue peregrinationis. Rauennas quoque huius gratia sese per tres integros annos protestatur peragrasse prouincias: et regna in quiꝗbus vrbiuꝫ / ci uitatum/ oppidorum. Et in illis domos reliquaue plustraret edificia. Qd̓ si tui id non expediat il le aliorum relatu vel narratione atque praep̄claris de scriptionibus absentia ante oculos mentis ꝯstituat. Cui etiam plurimum sacre scripture et historiarum lectio adminiculat̉. Insuper comsmogra phorum Ptholomei/ Strabonis/ Plinij: ac alio rum editio de Situ orbis: et ciuitatum siue regnorum descriptionibus confert. Iuuabitque Pappam mundi et si qua id genus figurarum depicta sint contueri: quatenus inde Situs et dispositio prouinciarum et terarum imbibat̉: non modo regni vnius sed totius pene orbis. Cuius habitata pars in Aphricam Asiaꝫ et Europam partit̉ et harum queque in alias diuidit̉. Que ex margarita ph̓ica huc afferenda duximus quatenus locorum fictorum atque inuisorum nobis cognitio non maneat penitus alie na. Ne pigeat queso ad maiorem dictorum intelligentiam terre habitabiles marisque figurationem in plano describere. Ma. Parꝫ terrene molis: que ad dn̄i imperium aquis ꝯgregat̉ in locum vnum apparuit arida comsmographis praep̄ter diuisiones in c̨onas et climata supra memorata trifariam partit̉. In Europam .s. Aphricam et Asiam: quas pertes aqua circunfluens et inte labens generali noine mare appellat̉. Ab oris aunt et terre prouincijs alijs de causis diuersa noina accepit: et sinus ipsius diuersa maria dicunt̉: vt Diuus Ambro Sibutus. Petrus Rauen. Loca ex historijs conparan da. Diuus Ami a0. Ponponils Mella. sius testatur lib. 3. hexameron cap. 3. Europaꝫ phrica diuidit mare mediterraneum quod ab Aviab occidental. Oceano circa Gades imsulam et co lunnas herculeas non amplius decem millibus passuum patens: terras aperit atque intrat. ait Ponponis Mella Aphricam ab Asia disterminat Nilus quiꝗ a meridie in Ethiopiam diffundit̉: et Egyptum perlabens atque mirabili fecunditate irri gans oris non minus septem mari infundit̉. Asiam ab Europa diuidit Tanais fluuius a septentrione in mediam fere paludem Meotidem defluens cum pon to reliquum Asie ab Europa separat. patent hec in hic affixa mappule mundi descriptione. Di. Perlucide: sed quiꝗd interpositis noinbus alijs designare praep̄tendis. Ma. Principaliores vniuscuiusque terre regiones seu prouincias. Di. Conmodissima ad historiarum intellectum saniorem harum vide tur esse cognitio. Ma. Has enumerando magis quam describendo percurrere libet breuitatis gr̄a. Nomina quoque et regionum limites non intendo hic limate et ẜm praep̄cisionem discurrere: nam in ta libus inuenies ent claros Geographos digladiari. Di. Ad pͥmum describas Europam: in qua nos ꝯstitutos iandudum relatione multorum didici.

¶ Satrape Europe nominatim enumerantur.

E Uropa ab occidente claudit̉ mari Athlantico: a septentrione Oceano Britannico: ab oriente Tanati Meotide Palude et ponto a meridie mari mediterraneo. In ea sunt regiones et populi plurimi ob aeris tenperieꝫ. Ab oc casu versus ortum prouincie magis noinate sunt Hispania: que Hiberia et Hesperia nonnunqͣꝫ nominat̉. Cuius pertes sunt Betica siue regnuꝫ Granate qd̓ nr̄o euo rex Hispanie Ferdinandus Sarracenis decennali obsidione et bello ab stulit: christianitatique adiecit Lusitania seu portugalia. Tarraconemsis seu Catilonia he par tes pͥncipales hispanie: in qua et alia regna sunt. Inter que regnuꝫ Galatie longe lateque vulgat̉ propter vl̓em peregrinationem ad sanctum apostolum Iacobum Conpostellanum. Regnum imsuper castelle et le gionis astronomis memorabile reddidit Alfonsus rex prudentissimus: quiꝗ rabulas motuum cor porum celestium miro ingenio compilauit. Hic iuri suo qd̓ ex electione habuit ad inperium intuitum pa cis voluntarie cessit. Hi paniam sequiꝗt̉ Gallia medio monte Pyrreneo. Partes Gallie sunt aquiꝗta nia Lugdunemsis narbonemsis seu Delphinatus si ue prouicia et Belgica fere ad Rheni fluenta vsque protemsa. Partiales prouicias gallie si distinguere voluerimus: occurrunt ecce Francia normasidia Britannia Turonia picardia Flandria brabantia gelria holandia scelandia burgudia lothorigia lu celburgia heluentia siue alsatia: q̄ tn̄ germanie potius em ꝯiungenda. Galliam ant sequiꝗt̉ germania magna ad Sarmatiam vsque extemsalter Rhenum fluuium ab occidente mare a septentrione et Canubit a perte meridionali. Partiales regiones germa nie sunt Franconia siue francia orientalis. Vuestua lia frisia Saxonia Thurigia hassia marchia bram denburgen̄. misia ilesia boemia morauia Cibrica chersonesus quiꝗ nunc dacia vulgo Denmarck ad septentrionem. Nam alia est datia: quam Uualachiam nunc noinant. de qua paulo infra. Post cim bricam Chersonesus Horiuegia Suetia in ma ri. Inter Danubium et alpes reticas: pͥmaꝫ retiPortugal̓. Carelo. gallicia castella. Gallia. German. magna. cam ponunt: que et sueuia qͣꝫuis vltra Danubium protersa sit. Post hanc videlicia seu bauaria: cuius sil̓r pers non modica vltra Danubium extendit̉. Noricia cui nonnulli Stiriam et charintiam ascri bunt. Pannonia superior nunc Austria. Pannonia inferior que et Vngaria a mari Hadriatico hi stria Illyris. Liburnia quam dicunt croatiam Dal matia: que et Sclauonia: Italia est ab alpibus ad mare mediterraneum. In ea regiones non pau ce lonbardia Tuscia ethruria canpania marchia aprucia calabria apulia: et sic de alijs vngariaꝫ sequiꝗtur misia: aut verius mesia superior: q̄ seruia siue rosciana: et partim bosna dr̄: Mesia inferior que ꝯtinet Bosinenses et Ualaccos. Bassos et nunc bulgaria Datia que et Uualachia Thracia in qua Comstant inopolis quondam ciuitas im perialis grecie. Chersonesus Epirus seu Romania Dedania molossa chaonia. Pelopones sus seu morea achaia. ibi corinthus. Arcadia ipsa est Sicionia a Sicione rege: a quo regnuꝫ Sicionorum quod inter quattuor conputatur ab Augustino libro de ciuitate dei: Macedonia thessalonica ellados seu attica: vbi athenis boe tia: vbi thebe ciuitates nominatissime. Grecia ecce qͣꝫ lata: hodie heu heu aspurcissimo inimi co crucis Christi Turco ferme tota deuastata A Germania vsque ad Scithiam Sarmatia est regio latissima: cuius partes vt aiunt polo nia: Massouia prussina lithuania. Samethia. Liuonia russia etc. Scithia et que nominate sunt sarmacie regiones barbaria dicebatur a feritate gentium. Dimissa particulari harum descri ptione ad asie prouincias transeundum est.

¶ sie regiones nominatim ponuntur.

A Sie regiones que sunt? Ma. Enumeram Adas asie prouincias non oens: sed magis apud nostros nominatas: ipsaꝫ ad latitudinem in duas partes diuisam intelligamus: septentrionalem .s. et meridionalem. Primo septen trionalem: de hinc meridionalem describamus. Di. Ocyus: ne occiduus sol lucem ante conple mentum auferat. Me. Tertia orbis pars qͣꝫuis asia appellatur generali nomine: pars tn̄ eius . minor asia nominat̉: hn̄s prouincias et regiones multas precipuis ecclesijs ornatas: quiꝗbus quon dam praep̄erat sanctus Ioannes euangelista: nunc autem nr̄is exigentibus demeritis: ab inimicis crucis Christi dirutas ac fedatas cognouimus. Hic ob spacij angustiam pro noinbus regionuꝫ litteras posui. vbi est pontus: hic est et Bithinia littera/ f/ signata. Galatia/ g/ Paphlagonia: pisidia h Capadocia i/ caria/ a litia/ bPamphilia/ c Lidia / d Circa hanc in mari est insula Meleta. in actibus apostolorum Mitilene nominata (qͣꝫuis erronee) in qua mira ope ratus est Paulus apostolus Phrigia prouincia asie minoris signatur per e. Circa hanc inue nies insulam Tenedos. Cicilia. Armenia minor. Armenia maior. Colchis: vn̄ Iason Medee magis imstructus aureum vellus abstulisse fabulat̉: qꝛ torrentes illius aurum deferunt: qd̓ lanosis pellibus accole excipiunt. Taurus mons a Panphilia exorit̉ et ad Indos vsque protendit̉. A Tanai amne Scithia seu Sarmatia asiatica longo tractu versus ortum progreditur. Altera extra Imaum montem/ altera intra Imauꝫ con tinetur. Mare quod ibidem comspicis: Caspium Hircanum et Scithium ab omnibus nominari solet: et a septentrionali occeano latenter qͣsi fluuius intrat. In hoc insula est Talge sine cultu semper fertilis: regiones hic multe sunt: videlꝫ hircania Hiberia/ Albania/ Bactria/ Margiana/ Aria/ Sogdiana/ Sacharum regio: Serica in qͣ vt aiunt sericum arboribus in modum lanugi nis adheret. gens illa plena scribit̉ iustitie et com mercij Alterius medietatis asie regiones sunt a mari rubro arabia triplex: videlꝫ arabia deser ta: arabia petrea vbi metropolis Petra. de qͣ Isaias Emitte agnum dn̄e dn̄atorem terre de Pe tra deserti ad montem filie Sion. et arabia felix: vn̄: thus venit et: ob idꝫ thurifera dr̄. Siria sil̓r triplex est: Palestina Phoenitia et Syria eur ua. Qenm aut terram a Damasco vsque ad Gacam terram Canaan et terram promissionis sacre historie vocitant In qua prouincie singulares sunt Damascena/ Galilea/ Samaria/ Iudea/ Palestina et Idumea) Mesopotania/ caldea. vbi Babilon. Assyria/ Susiana/ media/ per sidis/ parithia. Carmania deserta. Carmania al tera. Drangiana/ gedrosia arachosia/ paraponi sus. India intra gangem: India extra Gangem. Sinarum regio. et in pelago indico Tapro bana insignis insula regiones site vltra meridianum vltimum a Ptolomeo descriptum ferme ad. 40. gradus. Sil̓r et particularem earum que noinatim conmemorate sunt: descriptionem quantum ad situm/ fertilitatem ꝯtinentiam: accolarum pro prietates et mores ex Plinio Strabone Pto lomeo perquirere poteris. Dis. De Aphri Mirabilia aphrice ca autem quid fiet; nunquid indiuisam eam et silentio transibis;

¶ Aphrice regiones enumerantur.

A Phrica ab occidente mari athlantico: Ca meridię oceano Aethyopico: a septen trione mari menditerraneo: et ab ortu Nilo fini tur. eisdem tamen que vltra Nilum sunt ad mare Rubeum regiones hic addite sunt. Ab occasu montem habet Athlantem: quem ob al titudinem celum sustentare dixere. Regio prima Mauritania tingitana: secunda Mauritania cesariensis. tertia libia interior. quarta est Numida qͣꝫ et mappaliam nonnulli dixerunt. quiꝗnta Aphrica minor: in qua illa magna Carthago stadiorum. 360. olim Romani imperij pertinax emula. sexta est Cireneica: quam et Penthapolim vocant a numero ciuitatum: qua/ rum Cyrene vna est regioni nomen accomme dans. septima Marmarica est. octaua Libia. quo nomine etiam tota Aphrica appellatur. no na Ethiopia interior. decima. Egyptus inferior. in qͦ olim filij Israel sub Pharaone post duram seruitutem mirabilia viderunt: que dominus operabat̉ per Mosen in canpo Thaneos. Est autem Thanis ciuitas Egypti insignis tunc regali presidentia decorata. In egypto sunt alexandria/ Damiata/ et Soldani sedes amplis sima ciuitas Chayrus: quam et Alkyr nominant. Supremo hanc egyptum alia egyptus est Thehais .f. monachorum et anachoritaruꝫ: olim celibi conuersatione decora. In hac Thebais ciuitas quam centum portas totidemque aulas et principes habuisse astruunt: e quibus Secundi Tr actatus sanctus Mauritius cum gloriosa legione venisse tradit̉. Supraep̄mo hanc ethyopia est mediterranee gentes multę ac mirabiles: Troglodite que vescunt̉ serpentibus strident magis qͣꝫ loquant̉. Garamantes: qͣruꝫ vxores cones sunt. Augiles: Blenmes siue Blenmij capitibus carent: vultus hn̄t in pectore. Satyti: qͣlem sanctus Antonius vidit: vt legenda edocet. Athalantes/ Getuli: et alie multe qͦrum d̓scriptiones praep̄memorati cosmo gra. prosequunt̉. Insulas paucas in descriptione hac inuenies. quarum noina Gades: que et Be tice adiacet. Corsica/ Sardinia/ et Sicilia circa italiam. Corcyra im Hadriatico mari. Euboea que et Nigropont Boetie opposita est creta siue candia. Rhodus et ciprus. In septentrionali pe lago sunt. Hibernia anglia: q̄ albion et olim Bri tania dicta est cuius pars Schotia thile irlan dia in vltimo mari. Orchades. 30. numero et Scandia memorabilis. Hec circa terre infime partis elementalis mundi descriptionem conmonuisse magis qͣꝫ tractasse me cognoueris: ne ali qn̄ perutile comsmographie scinam abhorrescas: siue qua nec gentilium nec sacrarum lr̄arum historias plene intelliges. Di. Introductione ista edoctus cum vacuerit aliorum scripta diligentius lustrabo. interiꝫ que supersunt de astronomia prosequa mur. Ma. Singulas et celestis et elementis regio nis partes: sicque totius mundi habitudines ea qua potuimus breuitate descripsimus: nec reli ctum videt̉ qd̓ necessario explicandum exposcas. Di. hec ille. Quanque hecce longiore sermone qͣꝫ huius opusculi rom expostulet non absre tn̄ id acti tatum arbitreris cum potissimum memoriam instituamus tuamus vt plurimum conducit locorum vendicatio: Cum nanque in terrarum regnorum et prouinciarum descriptionibus abundauerim promptiores eri mus ad imaginum sabricationem que sit penes insignia regnorum prouinciarum terrarum ad ciuitatum insuper et proprietate gentium et ppl̓orum: sumemus lo imagines prout latius infra in applicatione ita quoque perticulares loci in his conmodius febrifiunt. Ceterum varij varijs conpararunt sibi tu cones: tuꝫ proprios locos. Metrodorus etenim ille grecus in duodecim signis obliquiꝗ circuli videlicet Ariete/ Thauro/ Gemini/ Cancro/ Leone/ Uir gine/ Libra/ Scorpione/ Capricorno/ Sagitta rio/ Aquario: et Piscibus trecentos et sexagenos ꝯstituit locos: queꝙ totidem gradibus iste ꝯo diacus circulus apud astrologos metiri soleat. Uerum authore Quintiliano in. 1i. institutionum lib. vanitas hec fuit ph̓i plus gloriantis in ar te qͣꝫ naͣli memoria: ceu velit denotasse hmoni loca rebus locandis non proportionata: qd̓ tn̄ necessum est vt ph̓o placet in qͣrto de auditu physico. Quanqͣꝫ etenim per grandia sint ea astra sicuti Iginius in poetica astronomorum perdocet. minime tn̄ imaginibus hoinum viuis competebat tantus numerus ni tam grandia effingerent̉ vt figuras ainalium apud nos quorum typum gerant in immensum supergrediantur et tunc fictitijs deputaremus. Et proinde Ioam. Michaelis floccipen dit ponnem locorum pr̄is sui Guidonis. Qui ex ainalibus cepit locos suos: eorundem ordinem alpha beto latino deducens: vt a singula lr̄a vnius ainalis nomem inchoaret: perinde inquiꝗt Ioannes ac si noina hec sint Asinus/ Basiliscus canis/ draco Metrodorus. Quint. 7 ꝯMet. Arist. et phy. oam. mi chaelis. Contra Guido elephas/ faunus/ gryphus / hircus/ iuuenca/ leomulus/ Noctua/ Ouis/ Panthera/ Qualea/ RI noceron/ Symea/ Taurus/ Tygris/ Vrsus/ xistus/ philosophus icana/ zacheus: hec singula in quinque locos particulares siue proprios diuidebat: vtpote in caput pedes anteriores in ventrem et posteriores pedes ac caudaꝫ. Cunque eum ordinem natura porrexerit non facile in ipsis enumerandis ingenium confunditur. Sic itaque centum et quindecim locos particulares nactus in eis rerum memorabilium imagines sculpebat. Sed inconueniens quodanmodo is mihi modus videtur si viue imagines (quod nostri post Rauennatem est instituti et eorum qui inter neothericos magis rem sapiunt) in ipsis describi debeant: vt si eam propositionem. Sortes scribit: in capite canis vel ouis locandam censuero non sorti scribenti ipsum proportionat̉: nisi ẜm phantasiam quorundam illi maxime: qui nouit integros hoines in digitis suis locare: sicuti quiꝗdam doctor memoraturus quorundam proponnuꝫ dixit mihi ecce in sedibus notarum musices vꝫ G mant A re bmi etc. ꝯstituto loca. Et im Gmaut imaginatus est quendam suum amicum (cui angelus nomem) crucem in humeris gestantem et ita deinceps: sed in eo laudarim potius bonam imagina tiuam: qn̄ artis nr̄e regula est q̄ exigunt loca locandis proportionabilia debere esse: q̄tenus abstractio a maͣlitate ab vtrisque eque fiat. Nom tn̄ infi cior hmoni ainalia non nihil ꝯferre in Conmenticijs locis serie qͣdam fabricandis: poterunt quoque ꝯstituta iam vel nam vel arte ipsis descerni et in hoc pro fecto numerus alphabeticus pronptitudineꝫ et celeritatem aliquam pprep̄staret. Unde non absre quidam conↄ̨stitutas fabrifactasque domos pro conibus locis: sumentes in his cameras pro particularibus ex ordine alphabetico rerum et ainalium distinguunt. Cuiusmodi lhis dictionibus conplectuntur.

Alabrum	Aluearium	Aries	Arbor	Auca
Babatum	Belua	Bipennis	Botrus	Bufo
Catta	Ceruus	Cignus	Coclear	Cuna
Dalmatica	Deca	Dyadema	Dolabrum	Dux
Estanea	Elephas	Ensis	Egtotus	Edus
Falx	Fenestra	Fistula	Follis	Furca
Galea	Gerula	Gigas	Gomor	Grus
Harpa	Herodius	Hilla	Horologium	Humerale
Imago	Imperator	Idria	Insula	Idolum
Kaldare	Klepsedra	Kyrios	Koruus	Kussiuus
Lampas	Lepus	Liber	Lorica	Lucerna
Manus	Mensa	Miluus	Mors	Muscipula
Nauis	Neretrix	Nisus	Nola	Nuces
Organum	Ocrea	Ouile	Onecratalus	Ortus
Pauo	Pennale	Piscis	Poma	Puer
Quadriga	Quercus	Quiscula	Quocus	Quotgeber
Rallum	Rex	Rinocerom	Rota	Ruta
Saccus	Serra	Symea	Sotular	Sudarium
Tabella	Tela	Tympanum	Toga	Tuba
Urna	Uter	Urnale	Uxor	Upupa.

Si quidem prope ianuam intra aliquam domum ponas Alabrum: et dehinc in quiꝗnque pedum distantia aluearium fingas: et post in comsimili distantia arietem: itaque deinceps facile loca notabis quaꝙm plurima. Et in huiusmodi positione cuiusque loci Contra Georgium Resch. quotatio leuiter conspicietur. Nam/ A/ qnque administrabit: et b/ quiꝗque: et ita ceterarum queque  ita ceterarum queque litterarum. Et quamꝙuis in fictitijs locis hec distinctio oportuna sit vt infra patebit. Nom propterea modus Georgij Resch quem in margarita sua ph̓ica tradit conueniens est quare nec illum afferendum volui ceu imprimem dis imaginibus conducat: qn̄quidem ẜm ma terie quam eloquuturi fumus ordinate: memoranda collocari oporteat exigentiam et ordinem. Si tn̄ imagines quiꝗppiam circa hmoni animalia agere fingamus qd̓ intentam propositionem declaret facile ꝯcedemus. Insuper si inscriptio in artubus eorum fiat infra docemus: tract. 4. cap. 6. vn̄ Regulas mox subnectemus locorum.

Capitulum 3	Capitulum 5