 Tractatus Secundus Capitulum 9 |
Capitulum 2  |
P Ost longam de locis quatenus hec nr̄a traditio exigit determinationeꝫ: superest que de inceps ad essentiam huius artis spectant: se riosius absoluamus. Cum igitur propter vsum locus sit et vt in eo aliquid contineatur super est ima gines in praesentiarum respectu quarum loca fecimuꝫ in ipsis depingendas omniphariam consideremus alioquin frustra elaborauerimus hactenus: frustra siquidem papyruꝫ chartamue laboriosius efficeremus si nil̓ lr̄arum eis inscriberemus: et ina Cicero Quint. Spens. S. Tho. 1. q. 13. arti. 9. nia in hac arte forent loca nisi in meliorem vsuꝫ verterent̉: Hinc de idolis simulachris seu inta ginibus rerum memorandarum diffinitionem/ diuisionem/ conditiones formationes et denique applicationem atque vsum huc afferremus.
¶ Et quod ad primum attinet hmoni figure variam ha bent denominationem vtque Species idoluꝫ/ simulathruꝫ/ similitudo/ figura forma/ idea/ et imago/ sepe nominentur ac alterum pro altero di cat̉: vn̄ et si reipsa hoc ipsum quo lr̄arum loco vti mur vnum sit diuersa tn̄ diuersis respectibus sorti tur noina. Dicit enim Cic. lib. 3. noue Rhetorice ad Herennium imagines sunt forme q̄dam et note et simulachra eius rei quam meminisse volumus. Qd̓ genus equi leonis aquile memoriam si volem henre imagines eorum certis im locis collocare nos oporrebit. Et eum imitando Quintilianus in vn decimo institutionum inquit: opus est ergo locique vel fingunt̉ vel sumunt̉: imaginibus vel simulachris q̄ vtique fingenda sunt: imagines no te sunt quibus ea q̄ ediscenda sunt notamus vt quno Cicero dicit locis per cera: simulachris pro lr̄is vtamur hec ille. Dicit̉ aunt spens nam si memi nisse velim alicuius rei non ipsam penes substam tiam maͣlem in aina repono: sed tm̄ modo spenm eius: non enim (vt supra ex Ar. 3. de aina allegauimus. lapis est in anima sed species lapidis: hinc. S. Thomas prima parte Sunme articulo. 9. q. 13 duplicem ait spenm esse vnam que sit natura com municabilis pluribus indiuiduis inmediate ẜm nomen et rationem equaliter participataꝫ vt ho mo. Aliam vero intentionem que in aina quiescat: vt species in aina vt enim sibi placet ibidem. q. 85. Idolum Simulachrum. Similitudo. in dilutione. 2. obie. primi arti. Mens abstrahit spens a materia sensibili intelligibili coni et in diuiduali. Et in scd̓a sol̓one primi arti. q. 84. asserit ainam corpora aliasue res non per essentiaꝫ sed earum spens intelligere: et addit ibidem articu lis tertio et qͣrto quoniam nihil per infusas sed tan tunmodo per eas que a rebus sensibilibus abstrahun tur: et in illis eum statuit ordinem scd̓a scd̓e. q. 173. in corpore. 2. arti. primum spens sensui praesentetur: scd̓o imaginationi dehinc si fieri abstractio de beat speciei intelligibilis intellectui possibili offerat̉ qui phantasmatum speciebus immutatur ẜm illustrationem intellectus agentis. Sed ad memoriam (quoniam memoria specierum ab aina perceptarum est thesaurus et retinaculuꝫ quattuor concurrunt motus primus spirituum a cogitatiua siue imaginatione figuras ipsas ad memorati uam transferens. Alter est in affixione earum in ipsa memoria. Tertius vero qn̄ ad cogitatiuam reportantur: postremus dum cogitatiua eas recognoscit: quod proprie memorari est. Ex quibus liquido constat quo similitudo illius rei quam memorari iubet si ad ipsaꝫ ainam et modum quo abstrahit̉ a re memoranda rectius conparet̉ nun cuperabit̉ spens. Sed idolum dr̄ si nil praeter seipsam denotet vt enim Cicero est auctor lib. i. de finibus bo. et ma. idola sunt imagines inanes: possumus proinde illas figuraꝫ que nil praeter seipsas nobis significant nuncupare idola vtque si togaꝫ pro toga collocauero. Simulachruꝫ aunt proprie ficta alicuius dr̄ imago vt recte pro vorace lupum imaginatum Heluonis dicam simiulachrum. Similitudo superius quidem ad imaginem est. Similitudo. Figura. Forma. Nam Cicero in tertio noue rhetorice. Qm̄ re/ rum similitudines: imagines esse operꝫ: ex o inbus . verbis nosmet: notas nobis sil̓itudines eligere debemus. Et recte quidem conceptio enim intellectus similitudo est rei intellecte vt. b. Tho. hent in fine corporis scd̓i articuli. 27. q. pͥme partis summe. Est nanque aliqua similitudo repraesentationis inter cognoscens et ipraem quod sub notitia est. Et quenadmodum dicit. q. 35. in dilutione pͥme obiec. articuli primi. Sil̓itudo quedam est vt pͥn cipium et hec exenplar nuncupanda est. Alia aut vt principiatum que rectius imago dicet̉. Sicque pariformiter spes rei memorande ad rem vn̄ ab stracta est si conferat̉ eius sil̓itudo venit noinanda. Neque semper opus est oinmodam esse similitudinem quatenus proposito deseruit: quom proportionalitas plerunque sufficiat maxime inter corporalia et spiritualia si quippe pro deo Solem locauero satis conmouebit memoriam proportionalitas qua in hoc hos confero: que veluti oeus cuncta gubernans praeest solus oinbus. Ita et vnicus phebuꝫ praeceteris quibusque stellis vel sideribus magis orbem collu strat vniuersum: qn̄quidem et ab ipso alij planete et sydera lumem participant. Figura et forma pene idem esse vel propinqua noscunt̉ ex. b. Tho. Figura ant a fingo dicta est: que dat quar titati terminationem .i. perte. q. 7. arti. 1. Sed forma dat esse specificum artificiator poterit pro in de abstracta rei spens in loco imaginata: sil̓itudinarie: vel figura vel forma dici ẜꝫ quod hoc aut ue illo modo qualificatam concipimus. Ideas iuxta. b. Augusti. lib. 80. q. latine possumus vel formas vel spens dicere vt verbum em verbo tram ferre videamur dr̄ etenim idea ab eimuse grece: quod est spens et forma. Et est ẜm doctorem Angelicuꝫ. q. 15. pͥme partis: forma exenplaris: qua res fiunt et cognoscunt̉ q̄ est in mente artificis: iuxta hanc ant sninaꝫ ipraem exenplar faciendi imagines rei memorande: idea diceret̉: sed permixtim his terminis vtimur vsitatiori actn̄ vocabulo imagines dicimus vt est apud Ciceronem et Quintilianum ac Neothericos ferme oens. Est aunt proprie imago ẜm. S. Tho. q. 35. pͥme pertis ar .i. quod procedit ad sil̓itudinem alterius et igit̉ ibidem arti. 2. dupli cem inquit imaginem esse: vnam q̄ in alio est perfecte id est in eadeꝫ na vt filius est imago pr̄is: et ad eius ronnem tria potissimum requiri asserit prime ad Cor. ij. lec. scd̓a vꝫ sil̓itudinem originem et eqͣlitatem. Alia aunt est imperfecta .i. in aliena naͣ vt statua quam Cesaris imaginem vocamus: et ea nobis am plius conuenit: non etenim propria semper licet vti: Et proinde oem id cuius notitia seruamus nobis memoriam alterius rei ex locis relictaꝫ dicimus imaginem vt veluti eam similitudinem q̄ Regis no titiam affert plerisque placuit imaginem eius dici: ita quo alterius recordamus id eiuꝫ dicimus imaginem. Quia imago est sil̓itudo et sign̄atio rei quam volumus locis tradere. Nihil enim praeter materie intellectum auctore Tullio imagines sunt. Et recte intellectus materie: nam vt Tugris super Aris. de memoria et Reminiscentia: inquit: Si cuti figura Annuli vel sigilli derelinquit̉ in ce ra per impressionem sine maͣ sigilli. Ita quoque memoria in se suscipit a sensibili sil̓itudinem seu picturam eius absque maͣ: hinc memoria circa imaginem non negociat̉ vt circa rem sed circa simi litudinem eius. Quare optime fiet memoria proprijs rerum imaginibus vt similes sint rerum.
| Tractatus Secundus Capitulum 9 |
Capitulum 2 |