 Capitulum 14 |
Capitulum 16  |
D Ictionum imagines faciendi modus proprius est: vt vel simplicis rei aunt dictionis sil̓itudinem in se conside ratam accipiamus: si eam absolue considerare velim: alioquin vbi imaginum vitare placeat copiam: in notis potissimum vnam conponemus dictionem: quid plures vel singulis lrais vel syllabis conplectet̉. Insuper qͣtenus vna imago in alteriuet reminiscentiam deducat eas adinuicem colligare qͣsi cathe na qͣdam conducet qͣet maxime. De arte itaque dictionandi id obseruari pont: vt vnam dictionem excogitemus cuiur queque lraa alicuius dictionis capur indicet: vt si nolimus has dictiones videlicet dominationes virtutes/ cheru bin thronos/ archangelos / seraphin/ potestates/ principatus/ et angelus/ seorsum locare imaginabimur hanc dictionem/ ductaspa: quam vnica imagine ponentes vtpote ducem qui panem in pera gestet: oinum nouem dictionum ex vna recordabimur: hac vsus videt̉ arte qui ait. Intel lectiuas virtutes dat tibi sispa i. sapientia: intellectus/ scientia/ prudentia / et ars: Item alter: vt tibi sit vita semper saligia vita: Saligia .i. superbiam/ auaritia Vuxuriam/ iram gulam/ inuidiam/ et accidiam. Hac quoque Alexander gallus vsus: inquit. Dant tibi quinque limus que signat dictio: fagus: vt facilis/ agilis/ gracilis humilis / similis. Ad instar horum pene infinita ducemus exempla: in rebus potissimum notis et familiaribus: que nouimus preter ordinis contextum: Atque etiam in carminibus et meritis: quorum qͣetprimum audierimus siue recordaremur que prima cuiusque dictio sit vel etiam quando lit tera: facile reliquum enunciabimus. Possumus nihilo minus dictiones effingere: quarum queque syllaba: aliaet dictionem cuius ipsa principium est insinuet: sicque inte gras propositiones vnice dictionis imagine depingemuet: vt pro hac oratione Antonius brachium amputauit: ponat̉ tantum Abraam. Item pro ea: carissimis patribus dono cignum album: collocarem quo mox capadocia significaretur. Cui rei ethymologizatio nonnihil conducit vt deus .i. dans eternam vitam suis. Qui itaque breuitati studere velit opportunissimum est hanc artem sibi accommodare: et in singulis verborum litteris dictionem aliquam deponere. Sunt etiam nonnulli qui ex pluribus integris dictionibus vnam comstituant: que res sensum reddit ambiguum et illud proprium est is qui paralogizare tentant: vt quidam magister theologie in praesentia mea argumentabatur cuidam bacca laureo eiusdem facultatis in hec verba: Mus rodit caseum: Sed mus est syllaba: ergo syllaba rodit caseuet: Et quia hic apud me erat ridiculus mus et argumentum tantos viros dignum: Mox propterea incidit mihi is versiculus. Furfur edit pannum: panem sustineamus. Ecce diuide hoc verbum sustineamus et patebit que nec mus animal nec mus syllaba caseum comedit. Sed sus furfur/ tinea pannum: et mus panem vide qͣet pulchrum argumentum: et qualis solutio pulchrior.
¶ Quando autem eorum que naturali quodam ordine inter se colligata sunt meminisse libeat: hanc connexionem vocamus colligantiam: Propter contiguitatem enimuero intellectus alterum alteri praepositum facile concedit: vtpote ter ram aqua circundati et hanc aere: quem ignis ambit. Ita quo post ignis spheram: planetarum. orbes naturali quodam ordine sese circuncingentes videlicet Lune / Mercurij/ Ueneris/ So lis/ Martis/ Iouis/ et Saturni: Supra quos firmamentum / celum aqueum/ et demuet primi mo bilis / spheras sese naͣli quodam ordine consequentes admittat. Idem et in reliquis naͣlibus quo rum certus ordo est: Cui negotio scala nature vt illima est/ quatenus facile ab infimo ad sum mum scandamus et abinde ima repetere. Que si in certa arte nostra ingeniosius effecta/ loca ex ordine retulerimus: facilius recensebimus: et diutius inherebunt memorie: Et huiusmodi locatio a nobis colligantia est nuncupata: eo que quasi per respectum ad loca: imaginuet queque cuet altera ligat̉: absque locis tn̄ efficte caduciores sunt: et cathenam dicimus. Vbi vero est naͣlis non fuerit coherentia eam arte efficimus: vnaet imaginantes cum altera exercitari vt vel alique vel oens imagines mutua actione et passione adinuicem colligant̉. Qd̓ sepe per necessarium est vt vna imago que sola aboleret̉: per alteri in memoria perseueret. In sententiarum aut imaginibus vbi sese taliter exercent facile sui reminiscentiam faciunt: vt hoc exenplo clarius euadet. Vim vi repellere licet: pono nanque aliqueet cui Vynandus nomen sit et alter Uictor nomine ei violentiam inferre conet̉ quem forriter Descriptione abijcit atque repellit. Exempluet aunt vbi huiusmodi snine non sit colligantia: sed duntaxat noina quedam recitanda vtpote/ Petrus Katheri na/ equus/ puer/ pater / abbas etc. imaginabimur Petrum aliquem notum qui velit katherinam equo inponere sed equus refugiens conculcat puerum: qͣre pater percussurus petrum: sedit abbateet a tergis stantem ita de alijs pene infinita exem pla fabricabimus exercitatiores vsu et arte.
| Capitulum 14 |
Capitulum 16 |