Congestorium Artificiosae Memoriae/Tractatus Tertius/Capitulum 2

Capitulum 1	Capitulum 3

¶ De Diuisione multiplici imaginum.

Capitulum secundum.

P Reter hoc queꝙ imaginum hec perfecte et clarius: illa vero imperfecte et obscurius imaginatum representat: qͣꝫplures alie ipsarum sumun tur pertitiones vel respectu materie eorum quorum sunt vel respectu modi quo formant̉: quantumꝚ equiꝗdemꝚ ad memorabile attinet duplices inquit Cicero similitudines esse debent: vne rerum altere verborum. Et quemadmodum extremas (quas alij vocabulorum seu dictionum vocant) oratori nul latenus persuadendas vult Sibutus: ita retum (quas Quintilianus sninaruetꝚ et plerique alij ora tionum aut propositionum appellant (rethorum pro prias asserit. Et hoc ea causa arbitor: qua Tul lius ait tunc nos plus negotij suscipere magisque ingenium nrar̄m exercere: cum seorsum cuiusque vo cuse memoriam expetimus. QuoniamꝚ haecqueꝚ et idem verborum similitudines sunt cum sunmatim vniuscuiusque noins et vocabuli memoria imagine no tat̉. Et eam nonnulli ita describunt. Vocabuli imago est sil̓itudo termini in toto vel in parte similis eidem pro illius memoria capta. Sed re rum (inquiꝗt Cicero) imagines exprimunt̉ cum sum matim ipsorum negotiorum imagines conparamus: Ad hoc nonnunque vnico efficimus simula chro: adinstar horum qui in corrigia vel panniculo nodum duntaxat nectunt quo negotij rei aut persone autue alterius quod libuerit intuitu reminiscan tur. Est aunt imago rei: vt nonnulli volunt qua non tam orar̄onem per quam exprimeret̉ pensamus qͣꝫ rem ipsam ea significatam: vtque amplius quidq̄rere videamur verborum sninas qͣuemꝚ dictiones quiꝗbus exprimit̉. He itaque imagines diuersificant̉ prout varie sunt res memorabiles simplices .s. lrar̄e syl labe dictiones: vel ent res/ aut multipliciter coposite. Quas si ad memorantem referamus has optime seruat inpressas: illas vero debiliter. Cu ius vt periculum vites: sumito imagines viuas ẜuamꝚ substantiam: aut quiꝗbus viue vtant̉ veluti instrar̄is: aut aliquiꝗd circa easdem operent̉. Penes rerum cau sas qͣdruplices si imagines partiri libeat qͣdri phariamꝚ secent̉: Aut enimuero res memorare velimus aut voces ipsarum notas sicque iuxta obiectalem ronnem tanqͣmꝚ materiam circa quam an terior est diuisio proximi capitis. Altera quiꝗdemꝚ ab illarum sumit̉ formalitate vt bene circunstantionent̉: quatenus ad instar colorum magis minusue obiectent potentiam: vt has plus illas vero minus ammirantes diuersimode ad signi ficata conmoueamur. Tertia abinde poterit de sumi partitio qn̄quidem alique laudabiliter com sequutionem finis fixam/ claram/ atque distinctam efficiunt/ et debitam interlucentium specierum in memoria comseruationem operantur: eo potissimum queꝙ firmiter impresse et imaginate: iuxta suas conditiones officium bene exoluunt: Caduce vero debiliter aut propter prauam dispositionem: aut malam impressionem. Si postremo penes faciendi modos secernant̉: quasdamꝚ proprias nominabimus: quales per Similitudinem/ colligam ciam/ cathenam/ et artem dictionandi fiunt: Re liquas vero metaphoricas prorsus nuncupabimus: vbi videlicet. Comparatio/ figmentum/ Substantia. Quantitas. Transumptio et inscriptio alijque id genus accesserint modi: latius explicandi. Harum auteetꝚ diuisionum presequutio clarior erit in sequen tibus. Quomodo siquiꝗdem materia memoranda varia sit et que cuiusque imago formandi modus indicabit quem penes memorandorum diuersita tem assignabimus diuersum. In presentiarum equidem quo facilior atque succinctior fiat eruditio: conditiones imaginum ad bonam dispo sitionem requisitas inuestigabimus.

Capitulum 1	Capitulum 3