¶ De qualitate mmaginuetꝚet effictione atque no tatione.
Capitulum quartum.
D
E qualitate autem imaginum que memorantem excitare queat hec est Ciceronis snina: qua inquiꝗt. Docet nanque naͣ quiꝗd oporteat fieri: namsi quas res in vita videmus paruas vsita tas meminisse nonsolemus: propterea queꝙ nulla ni si noua aut admirabili re commouet̉ animus. At si quiꝗd videmus vel audimus egregie turpe aut honestumincredibile magnum et ridiculuetꝚ id diu meminisse consueuimus. Quare et Sibutus raras et ridiculosas esse voluit imagines: veruetꝚ Petrus Rauennas non modo raras sed et mirabiles/ inusitatas iocosas horrendas/ egregias/ turpes/ et aliquid operantes esse cemsuit oporte re. Quam sententiam Publicius pene seruat: iubens vt sint mirabiles/ delectabiles/ timorose / aliaue notabilius passione affecte. Quibus alij addunt vt proprie comstituantur et vniuoce: et tales que naͣlem tantunmodo memoriam excitent. Eius siquiꝗdem gratia adiuenta est hec ars: qua qui sola semperet in quottidianis potissimumstudijs vti velit nonsecus illi contingeret: qͣetꝚ his qui corpus continuis medicinis natura destituunt et tabefaciunt. Habeto itaque pro regula vt ima go sit mirabilis/ delectabilis / ridiculosa vel cru delis/ rara timorosa: mirabilis vetꝚ gestus: trucis aut crudelis: vultusstupentis: tristitie plena: aut aliter qunolibet singularis queꝙsi naͣ tal̓em no bis nonconcesserit: cogitatione salteetꝚ nrar̄a fiat: cui plurimum adminiculant̉. Effictio atque notatio.
Effictione siquiꝗdem corporis faciem certis describimus signis vt Publicius docet vt pro Sene. Tremulum/ curuum gementem/ labijs demissis et canon mente hoineetꝚ effingamus ac per oppositumpro uene pulchro aut fedo inquiꝗrimus his signis formamsuam venustam: quidq̄sunt colli longitudo/ capillorum digitorumet totius corporis proceritas. Naris/ oris/ aurium/ mamillarum/ ventris/ pedunque breuitas: frontis oculorum pectorisque amplitudo et his similia. Insuper notatione qͣdam singulari consideramus affectus cuiusque ainalis naͣles ẜm propria eius: vtpo te queꝙsit lupus vorax/ lepus timidus: Capra fu gax: seta iuuentus: Tristis Senectus: prodiga adolescentia. Auara mulier: vir liberalis: pallida fames: et pene infinitas id genus qͣlitates ex pone tis quiꝗbus hec describere proprijssimum videt̉ vena ri poterimus. Alioquiꝗn sine ipsis solo relatu ex historias narrantibus imbibere licet: Vtpote nesciam nisi ex auditu Ennium bibulum fuisse poetam Homerum vinosum: Delicacem Accoramet voluptuosum Epycurum: Uirgilium sodomitam: quorum imagines a qualitatibus similium que nouius depingere possemus.
Capitulum 3