Congestorium Artificiosae Memoriae/Tractatus Tertius/Capitulum 5

Capitulum 4	Capitulum 6

¶ De Actione passione et vniuocatione imaginum.

Capitulum quintum.

Q Uoniam praep̄libauimus imagines ociosas non Lconmouere animum. OpetꝚ proinde semetipsas mouere aut aliunde cum insigni qͦdam nota pul chritudinis turpitudinis: ridiculi autue alterius praep̄cipui: sine quiꝗbus vel parum vel nihil pateret̉ imaginatio nrar̄a. Collocemus proinde semper ima gines cum motu actuue aut gestu: crudeli ridicu loso/ pulchro/ turpi/ incomsueto/ et imsolito et id ge Effictio Not atio. nus miratu dignis: que mentem alumque excitent: quod res aina carentes minime facerent nisi in ma num alicuius eas mouentis collocaremus ut ex motu illo memoria naͣlis conmoueat̉. Quare si quiꝗd necessarij non parauit natura cogitatio nrar̄a adijciat: qͦtenus et sensatas et egregie sese exercitantes admittamus imagines. Id aunt preci pue quoque obseruandum est: quatenus hmoni ima go quiꝗppiam nel in loco ipso aut circa eum operet̉ et potissimum si simplicem duntaxat collocemus: S quiꝗppe Ioannes memorandus foret: Ioannem aliquem cui uideletꝚ hoc nomem sit tibi notum uel ob amicitiam aut inimicitiam item aut propter nirtutem uel uitium seu qunolibet aliter insigni nota: et hunc in loco aliquiꝗd singulare operantem imaginari opetꝚ/ Uel si res inanimata fuerit quarenus aliquid circa ipsam agat: ueluti si libri meminisse uelim ut in alicuius manu librum legentis fingam opetꝚ: Agere nanque imaginem autue pati necesse est. Ociosa quippe uel parum uel penitus nihil conmouent. Vt sepenumero gestu corporis pro dictione utamur ut pro bello bellantes: ita pro scriptura scribentem et ita deinceps: quod fa cile obseruabimus: cuique persone propria arma instrumenta et officia adaptantes: quatenus ei solita et comsueta in operationis et auxilum suffragium adiuncta imaginemur. Sua etenim unicuiusque arma instrar̄a et officia (ut inquit Publicius) Authores distinguere poterunt. Aratrum enim rastrum et huiusmodi non aurifici conducunt: sed ad rusticum spectant: ita Galea torax lancea ensis et id genus instrar̄a bellatoris sunt. Id denique summopere cauendum est ne equo catio: que est mater (ut aiunt) contingentie et erroris memoriam fallat: Vt illi accidit quiꝗ duetꝚ pro argumenti propositione maiore posuisset leonem et pro minori ursum respomsurus dixit nego leonem et concedo ursum: uolens dicere nego maiorem et concedo minorem: si plerunque non satis exercitati fallunt̉ in perspicax ingenium et memoria naͣlis suffragetur ut si uelim meminisse huius dictionis lapidis: ponanque lapidem realem pro imagine accidet forsan ut pronunciaetꝚ petra uel silex hec siquidem imago ad ista synonima hetꝚ similitudinem proportione analogiam siue equiꝗuocationem. Insuper pono imaginem que exprimat hanc dictionem canis nisi aliud adiecero erit imago equoca ad canem latrabilem/ piscem marinum et Sydus celeste veluti et hec dictio est: quamobrem sunme enitaris proprias summere imagines. Quare et in transumptionibus congrua vtendum est similitudine et proportione: et debita Ethy mologia si qua placet necessaria erit. Et recta interpretatio atque proportionata vocis cornitio. Hic copiose imaginum accepisti naturam. Id duntaxat super et vt habitas et firmiter memorie conmendes atque sepius iteratisque vicibus tecum re petas. Imagines proinde alphabeti seu noina de momstrantia litteras bn̄ memoria teneantur vt sepius reputantur quno aunt huiusmodi imagines fiant inferius cap. nono edocebimus.

Capitulum 4	Capitulum 6