Quisnam ille erat, o Soerates, quicum heri in Lycto disputas? Nempe turba frequens cirrumstabat. quare, licet propius accederem andicndi:avi:lus, nihil tamen apertc percipere potetram. Cum vero in pedes erectus inspicerem, mihi. visus est hospes quidam. esse, quicum disserebas. Quis ille? So. , De uiro interrogas, Crito? Non enim. unus tantum, sed duo adefani, Cr. lertius ad dexteram tuam sedebat is, cuius noumen audire percupio: medius agtem adolescentulas ille Axiochi filius, ui mihi visus est satis admodum profecisse. Critobuli guim nostri ferme aequalis est, Verum ille aridiori quodam corporis habitu: iste grandioris speciem. prae se ferre videiur, honesta same indole atque egregia. So, Euthydemus istc cst quem quaeris, o Crito. qui vero ad sinistram sedebat, Diony Soderus eius frater, qui disputationis particeps simul exuit. r. Neutrum cognosco, o Socrates. So. Novi quidem hi, ut videntur, sophistae. Or. Quaenam horum patria est? quae sapientia? So. Chii sunt, ut arbitror, patria: Thurios populos petiere. unde digressi multos iam annos his in locis versantur, sapientia ero illorum mirabilis est, o Crito. in omnibus certe sapientissimi. et bactenus ignosdobam equidem perfectos athletas esse. hi. enim ad omne ceriandi genus tes sauni, non quemdinodum Acarnanmi fratres athletae. 1lli namque corpore tantum valent: hi vero corpore priumum pugnare maxime possunt, et eo geriere pugnae, quo omnia euperantur. sane ad rem militarem instrucii plurimum, et quemvie alium, modo mercedem exponat, ad eam rem strenuum. virum xreddere possunt. Deinde iudicialem pugnam et ipsi traeidare expedireque, et unumqquemque instruere possunt ad scribendas causas et orandas. hactenus quidem harum rerum. dumtexat periti erant: nunc autem perfecte othletarum facultati finem impesuerumt, Quod enim dcerat certandi genwws. nuper assecula sunt, ut nemo illis valeat relucteri; usque adeo in verborum altercatione fories eva sermni, prormaptique ad quodvis dictum, seu verum seu falsurma sit, refellendum. Quapropter, o Crito, his me viris tradere cogito. pollicentur enim quemvis alium brevi se eorundem comgedem reddituros. Cr. An non te grandior aeias absterrei, o oocrates?. So. Minime, Crito. est enim quod me soletur, neque diffidere inat. Nam et hi iam senes, ut ita dixerim, huic 3 facultati quam ego nunc exopto, contentiosae: videlicet dediderunt. nam ante biennium eam nondum callebant, Unumvero hoc tantnm vereor, ne his dedecori sim, quemadmodum Conno Metrobii filio citharistae, qui me etiam nune fidibus doctt. Pueri igitur condiscipuli me qnotidie vident; et Connum lpsum senum magistram nuncupant. Ne ergo hoc idem aliqui hospitibus his obiiciat, et illi hoc detenti me recusent, alios. auoque nonnmullos, o Crito, natu grandes meeum illuc disceni:gratia profieisci sxm exhor4atus: hic item aliis persuadere conabor. sed cur non et tu venis, filios tecum ducens? porro cum viderini, quia sperabunt filiorum. quoque tuorum concur sum, hi» quasi illecebris adducii libentius nos erudiendos excipient. Cr. Nihil probibet, Soerates, si tibi videtur. Verum prius quae illorum sapientia sit, enarra, ut quid percepturi sius cognoscam. So. ldaudquaquam nunc. ante ohiiciam, quod non satis recorder. quia minus attenderim: immo et incubui diligenter, et memini; tibique a principio cuncta referre conabor. Equidem divina quadam sorte in gymnosio solus, ubi me vidisti, sedebam: iamque inde discedere cogitabam, sed statim surgenti mihi solitum illud daemonicum signum ohsistit. Hestiti itaque, ac paulo post ingressi sunt hi, Euthydemus Diony. sodorusque, et alii multi cum illis, qui illorum mihi discipuli videbantur. Ingressi autem in ipso adoperto cursu deambulabant. neque dum bis aut icr illud exegerant, cum. adventavit Clinias ille, quem profecisse dicis, ct vere loqueris. Eum secuti sunt amici ei alii multi, et adolescens quidam Ctcsippus Paeaneus, ingenio bomusquidem et pulcher, sed ipsa iuventute lascivior. lniuitus me ab ingressu Clinias sedenteni solum, con tra venit, el. ad dexteram mesam:sedit, ut et lpse ais. Cum vcro eum, Dionysodorus Eutbydemusque, vidissent, prmum quidem novis astantes invicem, disserebant, hine atque illinc. in. nos oculos converientes. ego enim illos diligentissime: observabam. Deinde propius accedentes consederunt, Buthydemus quidem iuxta ipsum adolescentem, Dionysodorus asitem iuxta me ad sinistram, alii vero utcunque contigit. His igitur congratulatus: sum, uipote qui diu illos non videram. Post haec ad Cliniam conversus inquam, Isti quidem, o Clinia, viri, Euthydemus Dionysodorusque, non in rebus parvis sunt, sed maoximis sapientes. nam quae ad rem 1nilitarem pertinent, sciunt omnia, quot nosse debet, quicunque strenuus dux exercitus est futurus, circaa acies ordinesque et exercitus, instructiones et proelia. Possunf qui. etiam causidicum quemvis efficere accusaioremque acerrimum:eorum, qui iniurias intuleruapt. Iili me ita locutum, contempserunt, seque invicem inspicientes subriscrce. Atque inquit Euthydemus, Haud amplius baet serio traciamus, o Socrates, sed his intermittendi studil getatia utimur. Quod ego, admiratus inquam. Praeclara studia vestra, sunt, U st res tantae quast intermissiones quaedum iocique a vobis Nbentur. Dicite, per deos obsecro, quid hoc vestrum tam iun opus? lbu. Virtutem, o Socrates, arbittamur facillime atque optime omnium docere posse. So. Proh hlippiter, quam pretiosam rerm polliceminit -gna sorte potissimure luettum 1stud vobis obtigit? Equidem ita de vobis cogkabem hactenus, vt mode dicebam, quasi de viris in re militari praestumtibws; idque de vobis praedicabam. Memini enim, cun huc pri wenistis, ho solummodo fuisse professos. quod si nunc re vera scientiam banc adepti estis, estote propitii: profecto voes perinde ac deos advoco, obsecrans ut superiora errata mibhi nunt ignoscotis. Verum videte, o Euthydeme Dionysodorewae, utrum vera loquamini. neque mirum videri debet, si quis vei istias am pollicemini magnitudinem aestimana, difficile credat. Eu. arte Scito ita esse, o Socrates, se. Beatiofes equidet vos ob huius rei poucuionem, quam ob regnurs suuim meenuam reem existumo. Verum dieite, quaeso, wutrum ostendere hane sapientiam: cegitetis, an aliter vobie si eonsultwm. H. Ad hoc ipsum, a Soor2tes, venimus, umwquent seienstedufi sv qdue doctari, si quis discere cmpiat. So. Atqui quod volent omnes quicanque carent, ipse vobis quasi sponsor xfermo. ego quidem primo, deinde etiam Glinias iste, praeterea Ctesippus ipse, alique praexentes: ostendi enim illis Cliniae ipsius amicos, qui nos iam ciresmetabamt, Ctesippas forte proeul a Clinia sedebat: cum vero Ewtbydemus inter disputandum ad an« teriora procedens Climiee inter nos medio sese opponeret, et Ctesippo eius impediret aspeotum, surrexit Ctesippus et primus. conspeciu tiostrum stelit, ut et- videtet amicuim et disputantes audiret: similiter et alii. hunc secuti nobis protinus astiterunt, tam liniee arbiei quam beuthydemi et Dionysodori corhites. Hos ego omnes digito sipnans, Euthydemo pollicitts susa ihius fore discipulos. Ctesippus igitur vehementer est assensus, nec no alii; iussermnutque sapientiae vim ostendere. Tum ego, O Euthydeme tque Dienysodore, his prorsus gratificari velitis et mei gratia demonstrare. plurima quidem talia sunt, ut ostendere Hla opus proluuse st fatutuxa, id autem. mihi M, uirum 21. . n. ) 4 a VA hominem dumtaxat iam persuasum quod discere a vobis oporteat, bonum efficere virum potestis? an illum praeterea, qui nondum fuerit persuasus, quia nullo pacto doceri posse virtutem putaverit, vel forte vos illius: non esse magistros? Nunquid, artis ciusdem opus est, homini sic affecto persuadere, quod et doceri ivirtus potest, ei ipsi vos estis, quibus. optime quilibet discat: sicne, an aliter? ehuius eiusdem, inquit Dionysodorus. artis est opus, o Socrates. Vos. igitur, pree ceteris, inquam, hominibus ollx:ime- ad philosophiae virtutisque curam exhortaremini? Sic ar. trmr, o Gacrates. Celera, inqum, potea ostendetis: hoc vero nunc ostendite. persuadete quaeso huic adolescentulo, quod. philosephiae virtutisque studio totis sit. viribus incgmbendum, mihique. et his omnibus morem gerite. ; Porro adolescentilus. lic usque. adeo, mihi et his omnibus curae est, - ut eum: in ailtlunum:virum evadere summopere studeamus. Est autem Axiochi ullus ex maiore:Alcibiade nati:. minoris. autem, Alcibiadis, qui nunc est, patruelis, -nomen cius est Clinias. cui, praeveniens, alio eius animum flectat atque inquinet. lguare vos peropportune venistis. Et, nisi quid prohibet, pueri huius Eernculum facite, nobisque praesentibus cum illo disserite. Cum aec ferme dixisseni, Euthydemus fortiter nimium et audacter, Nihil, ait, o Socrates, prohibet, si modo velit nobis adolescentulus respondere. Haud insuetum, inquam, ili hoc est. frequenter enim praesentes hi cum eo disputant, deque multis interrogant. quocirca consentaneum est, ut respondere nunc audeat. Quae sequuntur, o Crito, utinam pro cfignitale recensere valeremt neque enim exiguum opus putandum, ut valeat quis oinaestimabilem illam sapientiam enarrare. Quare mihi nunc, ut oetis, opus esse videtur Musarum Memoriaeque suffragium Invocare, priusquam 1antae rei narrationem exordiar. Euthydemus hunc in modum, ut arbitror, est exorsus. Utri sunt, o Clinia, homines qui aliquid discunt? sapientesne, n ignorantes? Puer autem propter quaestionis illius pondus erubuit, et hae» sitans oculos in me convertit. Ego vero perturbationem illius animadvertens inquam, Bono animo esto, Clinia, et quae tibi N videntur, viriliter isti responde. forte enim maxime te iuvabit. Ita loqaenti mihi Dionysodorus inclinatus ad aurem ac ridens, Praedico tibi, o Socrates, quicquid puer responderit, confutalum iri. Interim responderat Clinias: itaque pucrum mihi admoncere non licuit. fies onderat autem, gapientes esse qui discunt. Ad quem Euthydemus: Vocas praeceptores aliquos, an non? Assensus est. An non praeceptores discentium praeceptorcs sunt? quemadmodum citharista atque grammaticus et tui et ceterorum puerorum praeceptores fuerunt, vos autem discipuli. Consensit. Cum discebatis, nondum sciebatis haec eadem quae discebatis? Nondum. Nunquid eratis sapientes, quando haec ignorabatis? Nequaquam. Si non sapientes, ignorantes igitur. Omnino. Vos ergo dum discebatis quae ignorabatis, ignorantes discebatis. Annuit adolescens. Ex hoc sequitur, ut ignorantes discant, o Clinia, non sapientes, ^ ut ipse putabas. um haec ille dixisset, tanquam chorus significante magistro, summo applausu conclamarunt riseruntque ill Kuthydemi et Dionysodori sectatores. Ac prims quam respiraret puer, bene atque praeclare excipiens sermonein. Dionysodorus ait: Quid porro, o Clinia? quando aliqua recitat grammaticus, quinam pueri illa perdiscunt? sapientesne, an ignorantes? Sapientes, inquit Clinias. Ergo. sapientes discunt, non ignorantes. quare non recte Euthydemo paulo arnte respondisti. Hic altius exclamarunt riseruntque illorum astipulatores, Euthyderhi Dionysodorique sapientianr admirati. Nos autem quasi stupidi conticuimus. Cum ergo nos Euthydemus ad haec stupidos redditos esse cognosceret, ut in maiorem quoque sui admirationem traheret, nondum dimisit puerum, sed ulterius eumn interrogavit, atque illorum more qui in choro sunt ad saltandum promptissimi, duplicem circa rem eandem quaestionem inverlit dicens: Utrum discentes quae sciunt, discunt, an quae nesciunt? Tunc Dionysodorus iterum mihi susurrans ad aures, Tale, inquit, o So. crates, est et hoc, quale quod supra fuit illatum. Proh Iuppiter, inquam, quam praeclara: etiam superior nobis visa est quaestio. Ita semper, ait, inevitabiles quaestiones proponunus. ldeoque videmini, inquam, apud discipulos vestros auctoritatem habere non mediocrem. Interim Clinias Euthydemo respondit, eos qui discunt, quae ignorant perdiscere. , Statim ill eum, quemadmodum et ante, interrogavit. Scisne ipse literas? Scio. Nonne omnes? Et omnes. Quando aliquis recitat, nonne literas recitat?t Concessit. Ergo illa quae scis recitat: quandoquidem ipse omnes scis literas. Admisit et istud. Nonne discis. quae quis recenset? Assensus est. An vero ignorans literas discis? Minime. immo sciens disco. Nonne igitur quae scis, discis? si quidem omnes scis literas. Annuit. Non recte itaque respondisti. Vix autem dixerat haec Euthydemus, cum Dionysodorus tanquam sphaeram sermonem assumens, adversus adolescentulum haec intulit. Decipit te Euthydemus, o Clinia. Dic mihi: An non discere est scientiam illius accipere, quod quis discit? Admisit Clinias. Scire autemy nunquid. aliud est. quam scientiam ipsam iam babere? Concessit, Nescire igitur est nondum habere scientiam? Dedit et istud. Utri rem aliquam capiunt? qui habent, an qui non habent? Qui non habent. An non eonfessus es, nescientes homines ex illorum numero esse, qui non hahent? Annuit. Discentes igitur ex illorum numero sunt, Qui capiunt, non ex eorum qui habent. Probavit. Ergo qui nesciunt, So. Clinia, discunt, non qni scinnt. Post haec. vero terlio iam certamine oppugnare Euthydemus adolescentulum properabat. Ego autem succumbentem miseratus, ut eum paulum recrearem, ne forte, nimium expaveseeret, hunc in modum consolari coepi: Ne mireris, o Clinia, si insueti tibi sermones isti videntur: forte namque non percipis, id erga te hospites isti faciant. Idem profecto faciunt, quod enies sacer(iotes illi, qui Corybantes vocantur, in mysteriis agunt, quando in solio collocant illum. quem sacris initiaturi sunt, variisque iocis applaudunt et choreas ducunt. lntelligere haec te arbitror, si modo et ipse initiatus es. Ludunt similiter isti nune, et circa te choreas dueunt ac saltant, quasi nunc expiantes te et postea sacris initiaturi. liaque inpraesentia existima primas quasdam sacrorum soplisticeorum cerimonias celebrari. nam primum quidem, ut iubet Prodicus, proprias nominum significationes oportet accipere: quod et tibi hospites. isti ostenderunt circa id quod discere nominatur. cuius proprietatem minime nosti. utuntur enim verbo hoc homines a(i eum actum significandum, quando aliquis ab initio rei aicuius scientiam nullam habens deinde illius scientiam accipit. utuntur quin eliam verbo eodem ad animadversionem illius significandam, qui scientiam habens hac ipsa scientia rem eandem, quotiens fit vel dicitur, agnoscit. magis autem proprie cogitare et animadvertere hoc quam discere vocant, interdug etiam discere. Id vero te latuit, ut isti monstrarunt, idem videlicet nomen contrariis al hominibus attributum, scienti, quidem, et nescienti. Simile au- - tem huius est et illud, quod in secunda quaestione proposuerunt, interrogantes utra discant homines, an quae sciunt, an quae nesciunt. Haec omnia ludr quidam in disciplinis sunt: quapropter ludere tecam istos existimo. Ludum autem hac de causa nuncupo, quia et si quis imnulta generis huius vel omnia noverit, rcrum qnidem naturas nihilo minus intelliget: ludere tamen ex ipsa nominum differentia adversus homines poterit, quasi interiecto crure prosternens, eorum more qui sedere volentibus furtim subsellia sabtrahunt, et effusius rident, cum vident aliquem cecidisse supinum. Haec igitur et tu pro ludis qwuibusdam ab istis accipe. Deinceps autem seria tibi isti tractabunt, egoque ab illis, quae promiserunt, exyoscam: promiserunt porro se exhortatoriam sapientiam ostensuros. Nunc autem mihi videntur putasse prius tecum esse iocandum. Satis ergo lhactenus, o Eutliydemc Dionysodoreque, vobis sit lusum. Ostendite iam quod sequitur. restat nempe ut ad virtutis et sapientiae studium hunc adolescentulum exhortemini. Verum priino ipse exemplar quoddam et formulam exhortationis illius, quam postulo, vobis praefiniam. quod si rustice et absurde praescribere videor, ne derideatis obsecro. Nam sapientiae vestrae audiendae aviditate percitus ineptias nunc meas ostendero vobis audeo. Audite igitur sine risu vos et discipull. Tu autem mibi, Axiochi fili, responde, utrum omnes bene agere, hoc est, bene vivere cupiamus. Am forte quaestio haec, ut formidabam, ex eorum numero est, quae ridicula sunt? Dermentis enim hominis est baec talia in controversiam trahere. ham quis est hoipinum qui bene vivere non cupiat? Cli. Nemo. So. Agr. , postquam bene vivere volumus, «uo- pacto hoc assequi possu» mus?. Nunquid si bona multa nobis adsint? An ineptior est, qui de hoc ambigit? constat enim ita esse. Cli. Constat sane. So. Bona vero ex omni rerum genere quaenam sunt? an forte neque id arduum est inventu, neque ab eleganti, ingenio dubi« tandum? Quilibet enim diceret esse bonum divitem esse: nonne? Cli. Maxime. So. An non et sanum esse et pulchrum, ceierisque corporis dotibus frui? Cli. Certe. So. Quin. etiam no» Dbilitas generis et potentiae et honores in sua, cuique civitate, sunt bona? Cli, El; ista. So. Quae praeterea bona restant? Si daixerimus temperantiam, iustitiam, fortitudinem csse bona, nunquid recte? CE, Dubitaret forte quispiam. So. ttn vero quid ais? Cli Bona profecto dicenda. So. Sapientiam vero quo in genere locabimus? bonorumne, an aliter? C/i. ln bonorum grxmere. Soe. Vide, ne quid bonorum ratione aliqua. dignum praelermittamus. CL lalihi sane nullum practevrmisisse videmur, Tunc recordatus inquam, Videmur, o Clinia, maximum bono rum omnium postposuisse, Quid hoc? petit. ille. Felicitatem, inquam, hoc cst rerum consecutionem ad votum, quam vel imperitissimi homines suunmum bonum nuncupant. Vera loqueris, ait. Tunc ego rursus poenitentia motus, lerme, inquam, risum, o Clinia, hospitibus concitavinus. Quamobrem? So. Quoniam cum felicitatem in superioribus posuerimus, modo iterum eadem dc re loquebamur. Quid istud? lidiculum porro, quod ante positum est, rursus proponere, bisque cadem recensere. Qua ratione id ais? Sapientia, inquam, ipsa felicitas est: quod. quidem puer quivis intelliget. Quod ille tamen ob puerilem ruditatem admiratus est. sed ego affectum cius cognoscens, hunc fn modum interrogavi:. Nonne, o Clinia, nosti, quod periti tibicinesoptime omnium quicquid ad tibiarum usum pertinet, consequuntur? Assensus est. Et cruditi grammatici quod ad literas tum scribendas. tum legendas attinet? Prorsus. Sapientes quoque gubernatores optatum navigationis portum prae ceteris assequuntur? Ita est. Nec non belli dux sapiens, quod ad miliam spectat, securius expedit: et cum illo tutius quam cum ignorante militabis? Absque dubio. Et sapiens medicus ad optatam corporis valetudinem melius quam insipiens te perducet, tuque te?sum libentius ili committes? Certe. An id quod putares felicius et ad votum sapientiae cum illo magis tibi ves successuras? qconsensit. Sapientia igitur omnibus humanis in rebus felices nos, id est voti compotes, efficit. neque enim aberrat unquam nec fallitur sapientia ulla, sed recte opus peragit atque assequitur: alioquin sapientia nulla esset. Convebdimus landem nescio quomodo, ita summatim esse dicendum, praesente sapientia haud ulterius felicitatem desiderari. His vero concessis rursum illum percontatus sum, quid de his, quae sura concessa fuerant, sentiremus. Confessi enim sumus, si mulpa nobis sunt bona, bene beateque mnos vivere. Admisit. Num beate vivimus propter praesentia hona, si nihil prosunt nobis, an si prosunt? Si prosunt, ait. aan vero conferunt quicquam, si habemus illa dumtaxat, nec tamen utimur? Vcluti si epuias multas poculaque habemus, nec vesceimur; numquid iuvant? Nihil. gtaeterea si artificibus exposita sint praeparataque ssin gula ad ipsum opus perficiendum, ipsi vero non utantur; num bene agent propter ipsam duntaxat possessionem eorum, quae ad erfectionem operis rcquiruntur? ceu si fabro praeparata sint mstrumenta omnia, lignaque sufficienter exposita, ipse vero nihil fabricetur; nunquid ipsa possessione iuvabitur? Nullo pacto, inquit. Quid vero? si quis divitias, et bona quae diximus omnia nactus, ncquaq, uam utatur, nunquid erit ipsa bonorum Possessione beatus? Minime, o Socrates. Oportet itaque illum, inquam, qui beatus futurus est, non solum bhona huiusmodi possidere, sed uti. nihil enim sola possessio iuvat. Vera loqueris. Num possessio ususque bonorum, o Clinia, ad beate vivendum sufhcit? Mihi quidem videtur. Utmum ita dicis, si modo quis recte utatur, an etiam si non recte? Si recte. Probe loqueris. longe namque a beatitudine, ut arbitror, alienior est, qui aliquibus abutitur, quam qui dimittit. llli siquidem mala sunt: isti ncc bona sunt neque mala. nonne ita dicendum? Probavit. Nunquid in effectione et usu circa ligna aliud praeter fabrilem scientiam, recte uti singulis, efficit? Non aliud. Quin eliam circa vasa conficienda, rectum usum scientia praesiat? Annuit, Nonne et circa usum bonorum, quae supra retulimos, divitiarum, sanitatis et formae, scientia ipsa dux erat, docens recte his uti, actionemque dirigens? Prorsus. Non solum igitur prosperam rerum consecutionem, sed et bonam actionem, ut videtur, in omni possessione actioneque hominibus scientia praebet. Assensus est. An est ulla, per deos, ex possessionibus aliis absque prudentia sapientiaque utilitas? uter horum maiorem reportat utilitatem, an qui mente captusest, multis tamen rebus abundat multaque facit? an 3ui pauca facit et possidet, mentis compos? Sic autem considera. Nonne qui pauciora agit, rarius errat? minus errans, minus agit male? minus male agens, minus est miser? Omnino, inquit. Quo autem modo quis pauciora facit? nunquid si pauper est, an si dives? Si pauper. Utrum si debilis, am si robustus? Si debilis. Utrum si honoratus, an si abiectus? St abiectus, Utrum si fortis eli temperans, agit pauciora, an Si timidus? Si timidus, Nonne ei piger minus efficit, quam promptior ad agendum? Admisit. Et tardus, quam velox? hebes ad visum atque auditum, quam aculus? Omnia haec inter nos convenerunt. Tunc vero hunc in modum sermonem superiorem conclusi: Nulla ex his, o Clinia, : quae bona nuncupabamus, se ipsis bona esse videntur. immo sic dicendum constat: Si illis inscitia praesit, eo deteriura esse quam illorum contraria, quo modo uberius improbo duci adminicula scelerum suppeditare possunt: sin autem prudentia et sapientia his praesideat, tum denique meliora. ipsa vero suapte natura nec bona sunt nec mala existimatione aliqua digna. Videtur, inquit, ita esse, ut dicis. Qluid aliud, inquam, ex antedictis concluditur, quam nullum aliorum bonum esse vel malum? e duobus. autem ipsis sapientiam quidem bonum, insipientiam vero malum? Probavit. Quae sequuntur insuper consideremus. Postquam beati esse affectamus omnes, beali autem efficimur, ut apparuit, ex eo quod rebus utimur et rete utimur: rectitudinem vero usus et consecutionis prosperita1em scientia praebet: ceteris omnibus pracetermissis omni studio niti quisque debet, ut quam sapientissimus fiat. nonne? Certe. Existimare igitur debet quisque, hoc Botius expetendum a pstrentibus, quam multarum pecuniarum haereditatem, a tutoribus, praeterea et amicis tum aliis tum vel maxime ab illis qui in amore ardentiores esse se praedicant, sive hospites sint seu cives: quos oportet suppliciter exorare, ut sapientiam suam. impartiant. Neque turpe est neque abhorrendum, Clinia, consequendae sapientiae gratia servire cuilibet, et honestis obsequiis unicuique morem gerere. idemne et tu sentis? Idem omnine. probe enim lo?ui videris. Si modo, inquam, doceri sapientia otest, neque forte hominibus advenit. hoc enim in restat investigandum: neque dum inter nos id. constitit. Tum ille: Doceri mibi quidem posse videtur, o Secrates. Hac ego responsione delectatus inquam, O quam belle loqueris, virorum opfime: maximo quodam me beneficio affecisti, longa mecum indagatione animum liberans; ambigebam sane, utrum docrri posset necne sapientia. Nunc vero postquam tibi doctrina comparari posse videtar, solaque haec ex omnibus beatum et felicem effuicit hominem, quidnam aliud dixeris agendgm num uam pbhilosophandum? ntnquid et ipse hoc aa;re cogitas? luam maxime, inquit, fieri potest, o Socrates. ec cuin libenter audissei, Exemplar, inquam, o Dionysodore ct Euthydeme, exhortationis, quam expcto, tale est, rudibus prolixisque verbis vix a me coaggeratum. Utege autem vestrum mavult, idem hoc artificiose contexens nobis ostendat: si hoc non yvultis, saltem quod orationi meae deest, deinceps adolescentulo de monstrate, ntrum necesse sit omnem scientiam adipisci, vel una quaedam potius scientia sit, quam comparare debet, quisquis wir bonus est beatusque futurus: quaeve haec scientia sit, declarate. nam ut in principio disputationis dixi, vehementer desideramus hunc adolescentulum sapientem bonumque efadere. Haec equidem tunc edixi, o Crito, ac me ad sequentia attentione animi praeparavi, observaturus quuale dicendi exordium facerent, 3uave potissirnum ratione Cliniam ad sapientiae et virtutis studium exhortarentur. Statim vero qui natu grandior est, Dionysodorus, primus effari coepit: in quem nos oculos omnes comvertimu», tanquam- mirificain «uandam orationem P d protinus audituri: quod et nobis contigit. Mirum namque sermonem inceptavit, o Crito, qui sane dignus est qui abs tc audiatur, quam belle provocet ad virtutem. Dic mihi, ait, o Socrates, vosque alii, quicunque adolescentem istum fieri sapicn» tem curatis, utrum 1ocamini, an serio dicitis atque id re vera desideratis. Ego igitur arbitratus illos putasse nos ab initio secum fuisse iocatos, cum iussimus eos cuin adolescentulo disputare, atque iccirco lusisse et illos nobiscum hactenus neque seria tractavisse, confestim dixi quam maxime nos et studiosissime exoptare. Tunc ita Dionysodorus: Vide, o Socrates, ne quae nunc asseris aliquando neges. Scio, nunquam me negaturum. ?uid utique dicitis, inquit? vultisne ipsum fieri sapientem? Voumus; quidni? Utrum sapiens nunc est Clinias, an. non? Nondum ait, inquam. est enim minime iactabundus. Vos autem, inruit, sapientemne ficri vultis, ignorantem vero esse nequaquam? dmisimus. Ergo quod non est, fieri ipsum cupitis: quod vero nunc est, haud amplius esse;. Quod. guum audissem, turbatus Sum: et ille me turbatufn animaadveriens, Quotiiam, ihquit, vultis quod nunc est, non. amplius essq:. vultis; ut videtur, honc interire, At vero quam cari habendi sunt huius generis vel awmici vel amatores. qui ametos emni cura perdere student. Haec audiens Ctesippus, ammti gtatia graviter tulit: et indignatus, O Hospes, inquit, Thurie, nisi dictu rusticius esset; dixissem-utique tibi in caput, quod adversus me et alios mentiris. hac in re, quam vel dictu nefariam duco, quod ego hunc perire velim. Hic Euthydemus ad Ctesippum conversus ait; Vi« deturne tibi fieri posse, ut aliquis mentiatur?: Per Iovem, inuit. nisi forte insanio, Qui vero mentitur; utrum rem ipsam e qua sermo est dicit; an non dicit? Dicit, ait. Si rem ipsam dicit, haud aliud quicquam dicit praeter id quod dicit. Quonain acto aliter fieri posset? Ctesippus ait; Numquid una quaeam res est, quam dicit, ab aliis diversa? Prorsus. Nonne qui illam dicit, id quod est profert? Ita, Enimvero quicunque quod est quaeve sunt dicit, vera loquitur. Quamobrem Dionysodorus, Si quae sunt dicit, vera praedicat; Beque quicquam sus te mentitur. Ita, inquit Ctesippus. Verum qui haec loquitur, o Euthydeme, non eq quae sunt dicit. Ad quem Eutbydemus: Non existentia non sunt? Non, ait. Nusquam vero, iuae non sunt, existeutia sunt? Nusquam. Fierine potest, ul
- lliquiscirca ea, quae non sunt, quicquam. agat, ut illa faciat
aliquis existentia nusquam? Nequaquam mibhi videtur, Ctesippus ait. Cum rhelores ad populum concionantur, nihilne agunt? Agunt aliquid. Si agunt, ergo et feciunt? Sequitur. Ergo ipsum dicere, agere est et facere. Consensit. Nullus igitur non. existentia dicit: faceret namque aliquid. tu vero coniessus es impossibile esse, ut aliquis non existentia faciat. Quapropter secundum orationem tuam falsa nullus loquitur, immo vero si loquitur Dionysodorus, vera et existentia loquitur, Sic est, Eothydeme, Ctesippus ait. nam existentia quidem quodammodo dicit, non tamen ita ut se habent, dicit. Qui vero istuc ais, Ctesippe? Dionysodorus inquit. Suntne, qui res ipsas ut habent se dicant? Sunt certe, respondit ille, viri boni, praeclari atque veridici. Quid porro? interrogavit alter, bona nonne T bene se habent? mala contra male? Probavit. Bonos autem et raeclaros homines confiteris res ipsas sic, ut se habent, eloui? Confiteor. Ergo boni viri, o Ctesippe, male, mala dicunt, siquidem, ut sunt, enuntiant, Maxime per fovem, et, malos homines male: ex quorum numero ne sis, ipse cavebis, si mihl, credes, ne boni viri male de te loquantur. Tunc Euthydemus: adiecit, Nunquid illi e magnos magne et calidos calide? Summopere, respondit Ctesippus. et frigidos frigide dicunt, aiuntque dissetere frigide. Tunc. Dwnfsodorus, onvitiaris, Ctesip. ait, convitiaris. Non per Iovem, Dionysodore: nam te gaigo, immo vero amice te moneo, et persuadere contendo, nunquaarm ae. coram usque adeo mordere, ut dicas velle me hos perdi, quos carissimos habeo. Ego autem cum illos irritari iame invicem acriler persentirem. cum Citesippo iocatus inquam, Decet nos, Ciesippe, ut mihi videtur, abl;. i, hospitibus quae dant accipere, si modo impartire quicquam velint, neque nemimibus aliercari. Nam. si ita perderce sciunt homid nes, ut e malis, et imprudentibus probos prudentesque efficiant, sive ipsi perditionis ialis inventores extiterint, seu abalio quo^ dam didicerint, at pro malo homine bonum resiituant:-patct, autem eos scire: dixerunt enum rtem muper sibi. compertam, qua bonos cx mrlis homines faciant: si hoc. inquata. sciunt;. rmittamus, utique; ut sic fudole. upentulum perdant, modo. edficiant sapientem: immo etiam rios ipsos illis ita curandas tradamus. Quod Si voos iuniores reformtdatis, ego cerie, velnt. homunculus quidam ex Caria, discrimen. hoc subeam. levius egim. in me, utpote senigre, discrimen. ame igitur Dionysodoro huic dedo, tiuasimpdeiae ex Colchis, utime dissolvat, et si velit clixet, vel quodcunque aliud mavult in ine moliatur, todo. optimum virum eliciat. Ciesippus quoque inquit: Ege item, o Socrates, meipsum bospirum voluntati committo;;. ei si, me magis etiam, quam nunc, excoriare velint, excorient: si modo:. ellis mihi mea on i utrem convertatur, ut. Marsyae, sed in virtuiem. Atqui putat, Dionysodorus hic ipsi me succensere, ego autem non uccensee qaidem, aed adversus. illa diro. L euae in me non recte is loquitur. : Tn vero, Dionysodore, contradictionem ipsam ne conwitium nomines. aliud namque est contradicere, alind vero convitiari. Ad haec eonieert Dionysodorus, liane tu de contradicendo loqueris, quasi sit aliquid: comtmadicere?. Maxime quidein. Ctesippus ait. tuvero non putas esse aliquid: contadicere? Neqne tu, respondit Dionysodorus, istud ostenderes, cum numquam alterum alteri contradicentem audiveris. Vera lequeris. ait. sed. audiamus in praesentia, si tibi demonstro Ctesippum D:ronysodoro contsadicentem. Nunquid serrmonem huius. vis polliceri? Prorsus, ait. Sumine, inquit, nnicaique xerum sermenes rationesque? Sunt. Ut estnbaquae. que res, an ub non est? Ut, est. secordaris, Ciesippe, ait, paulo ante monstravimus weminem quod non est dicere. quod enim nob est. nullus, dicere nobis apparuit. Quid tum? Ctesippus ait. quid prohihet hoc, quo minus ego et tu contradica3nus? Tum alter, Utrum contradicefemus, si utrique. eiusdem rei Sermenem ralionemvwe cogitaremus? n potius. sic eadem loqueremur? Consemsit. An forte curn neuter rei rationem pro. ert, inviqem coniradicimus? vel. sic neuter. rti ipsius mentic nem faceret? Id queque admisit. Num, inquit; cum ego rei. rationem pronuncio, tu vero alterius cuiusdam, tunc demum contradicimua? vel potius ego tunc rem dico, ta autem omni. no non dicis? non dicens autem: dicenti quomodo contradicevet? aad. haec Ctesippus:obmutuit. Ego autem adiniratus quae dicebantur, : Qua. inquam, ratione istud ais. Dionysodore? Equidem, cum sermonem huiusmodi saepenumero ex mulis audiverim, semper admirari soleo. hunc siquidem Protagorae sectatores, eisque eliam antiquiores, : frequenter usurpare consueverunt, Mibi vero semper mirabilis:visus est, talieque esse, ut et alios et se ipsum pervertet. Beor:autem. veritatetn ipsius me nunc aba ie potissimum: auditurum. um sibi id vult sermo, ut falsa dicere impossibile sit, oporteatque illum qui loquitur, vera proferre vel. omuimo mon /loqui?. Asseruit, Utrum falsa loqui quidem:impossibile eet, :. opihari vero falsa possibile? Necllluc opinari; inquit, Ergo;nulle est, inquam, falsa opinio. Nulla prorsus. :Nequce inscitiinsuper, meque homimes inscii. an non imnscilia essct, si mouo esset istud, de rebas scilicet falsa sentire?. Qmnino. lstud auteg. nonest, inquam. Nos cerie, respondit ille. Confabulandine gmtia, o Dionysodore, haec inducis, ut mirum aliquid. inferas? an revera tibi videiur nullus hominum inscius esse? At ipse, inquit, refelle. An refelli quicquam potest, cum nemo, ut asseris, mentiatur? Non potest, unt ydemus ait. Tum Dionysodorus: Non iussi igitur, ut refelleres. nam quo pacto quis quod non est, iubeat? O Euihydeme, inquam, scita haec atque praeclara haud multum edi. co, sed quasi cursim attingo. forsitan ergo onerosum quod rogabo: sed ignosce, obsecro. Vide amabo, si neque imentiri quisquam potest, neque opinari falsa, neque inscius esse: nemo etiam dum agit, quicquam aberrare potest. nullus enim ab eo quod agit, aberrat. nonne ita dicitis? Ita plane. Haec est, inquam, onerosa illa quaestio. Si enim non erramus unquam, neque agendo neque loquendo rieque etiam cogitando, quidnam vos huc docturi venistis? an non supra praedicabatis, vos prae ceteris omnibus optime virtutem volenti cuique tradituros? Usqque adeo vanus es, o Socrates, inquit Dionysodorus, ut quae a prindpio diximus, refniniscaris nunc: t Si quid superiori anne dixerim; nune quoqne sis recordaturus:: his antem, «uae in praesentia dicia sunt, quomodo utaris, non habeas. Difhciles. admodum sermones sunt, inquam, neque ipiuria, nam a viri. Sapientibus praedicantur, ouandoqmdem et eo quod novissime dictum est, mti est. difficillimum. Cum enim dicis non habere ime quomodo utar, Dionysodore, qu, id potissimum vis inferre? an videlicet, quod don habeam qua ratione praesen1em sermonem convincam? Nam mihi dicas, quid aliud tubi verbum istud intelligit, quod non habeo quomoao sermonibus ular, Aliud ipse ais, inquit, hoc quod valde difficile sit hoc utu; ngmpe r. f-sgonde« Ante quam tu respondeas, inquam, Diomysodore? Quid nqn respondes? ait. An par est? inquam, Par. ldum ego, Qua praecipue ratione? an forte ex eo quod ipse ad nos in disserendo sapientissimus advenisti, ac nosti quando respondendurm sit, quando aou respondendum, ; ideoque nunc respondes niliil, quod respondendum uihil esse cognoscis? Ad haac ille, Nugaris, o Socrates, atque respondere ncgligis, sed, o bdone vir, crede mihi, atque responde, postquam sapientem £Sse mne conf. iteris. Parendum omnino, ; sic enim decet, cum tu praesideas, interroga igitur. Utrum, inquit, animam habent, quaecunque intelligunt aliquid? an et anima carent? Habent animam. Nostine verbum aliquid animam habens? Nullum equidem. Cur itaque nuper. interrogabas, quid mihi verbum illud intelligeret? Non ob aliud, inquam, nisi oh ignaviam ameam, quae me errare coegit. vel forsitan nom erravi, immo recte locutus sum. cum dicerem quod verba intelligunt. tn vero utrum errasse me dicis, necne? Ssi enim non erravi, neque iu munc redargues, sis licet sapiens, neque quomodo sermone utaris habebis. sin autem erravi, neque sic quidem recte tu loquexis, quando dicis errare posse neminem. Atque haec quidem pnon adversus illa, quae anno superiori dicebas, nunc adduco: videtur autem mihi, o Dionysodore Euthydemeque, sermo hic eodem revolvi, et nuuc ctiain, nt et quondam saebat fieri, cum detecerit, cadere, quod quidem ne ipsi accidat, ah arte vestra, licet circa. acriorein. sermonum diligentiam admirabili, nondum videtur esse provisum, Hic Ctesippus, Mirabilia dicitis, inquit, o viri Thurii, sive Chii, seu quodcunque aliud agnomen vendicare lubet: vobis enimn. deliramenta et nugae Dalil suni curae, Ego autem veritus ne ad contumelias devenivetur, Ctesippum pursuas sic mitigavi: Q Ctesippe, eadem tibi nunc dico, quae Cliniae quoque dicebam, luod nescis, quam mirabilis sit horum hospitum sapientia. Verum noluerunt serio agentes nobis illa ostendere, sed imitantes Proteum Aepyptium sophistam praestigiis quibusdam nos fallunt. nos igitur Menelaum imitemur, neque hos viros ante mittamus quam studia sua nobis aperiant. Arbitror enim pulcherrimum quiddam visum iri horum opus, cum seria tractare coeperint. Quapropter exhortationibus atque votis supplices exoremus, ut suum nobis studium patefaciant. Exponendum autem rureus mihi videtur, qualem studiorum ab illis figuram requiro. Conabor igitur inde deinceps continvare sermonem, ubi supra destitimus, si quo pacto eos provocare ossim, ut mei misereantur circa gravia contendentis, ipsique Seinde rem studiose tractent, Tu vero, Clinia, mihi memora, ubinam orationem in superioribus intermisimus, nami, ut ego arbitror, hic-orationem abrupimus, cum iam conclusum fuisset a nobis philosophandum esse. nonne? Cli. Profecto. So. Philosophia vero scientiae acquisitio. Cli. Certe. So. Quam iwat;e potissimum adipisci scienuam: decet? nonne, ut summatim cam, illam quae nobis prodest? cii. lllam ipsam. So. An scientia illa maxime nobis prodesset, si sciremus quihus in terris eurum multum effoditur? Cli. Utique. So. Veruntamen supra id confutavimus, quia nihilo magis pradesset nobis scientia ista, vtiamsi absque labore tellurisque effossione aurum omne comperiremus, vel etiam si lapides efficeremus aureos, dum uti auro rnoraremus. non recordaris? Cli. Recordor, et maxime quidem. So. Neque ulla alterius cuiusquam scientiae est utilitas, sive nummulariae, seu medicinae, sive cuiusvis alterius, quaecumque facere quicquam docet, uti autem eo quod factum est Tmunime, Nonne ita? Cli. Ita prorsus. So. Immo etiam si qua scientia esset, quae homines immortales efficeret, uti vero immortalitate, ipsa nequaquam, inutilis esset prorsus, si qua fides s8t superioribus adhibenda. i. Sic. nobisligaec omnia videbantur. So. Ka igitur scientia: opus est, ingenue puer, in qua et operis effectio et operis usus-conveniant. Cli. Apparet. So. Permukum igitur abest ut byrarum fabros esse nos oporteat talem que scientiam assequi. In his enim ars efficiens ab arte quae utitur circa idem- distinguitur. Nam ars quae fabricat lyrem, et quae lyram pulsat, longe inter se differunt. an non? Cl Sic est. So. Neque rursus tibiarum effeetriceegemus. ea siquidem ab:. ila quae wtitur, discrepat. Ch. Sane. So. Num: forte compoenendae orationis exquirenda facultas, si:quis:beates. esst desiderat?. cili. Non arbitror. Sc. Quaenam:ie ratio movet?
- li. Novi equidem quosdam orationum-auctores, «qui
orationi. bus hisee quas condiderunt, uti perinde nesciunt, ac lyris fabri ipsi lyrarum, qui ad aliorum: usum lyras construxerunt: quas et qui illis utuntur, facere nesciunt, Constat similiter:et ewca orationes aliam essc ariem quae condit, aliam quae conditis uiitur. So. Evidentissimo quodam argumento ostendisse videris, artem illorum, qui eomponunt orationes, ad beatitudinem nequaquarm. sufficere. quamquam. ego putabam hoc in ge^nere nos eam scientiam, quam: im diu. quaesimus; inventurot.
- Ktenim viri huiusmodi, Clinia, orationnm auctores, quotiens
ees alloquor. supra ceteros. homines sapienies mbihi. videnter, ipsaque eorum ars divina penitus atque excelsa. Neque id mirum. st enim artis incantandi particula, paulo illa inferior. incantationum porro facultas viperarum, aranearum, scorpionum ceterarumque ferarum atque morborum illectio et mitigatio est. Oratoria vero iudicum, concionatorum aliarumque turbarum oblectamentum quoddam et delinitio. an vero. tu aliter sentis? - Cli. Non aliter: sed ita prorsus, ut ais. So. Quo ergo nos vertemus, ad quam videlicet artem? Cli, Ambigo. So. At ego invenisse arbitror. Cli. Quam? So. Praefectuara exercitus ea potissimum esse mihi videtur, quae beatum adeptione sua quemlibet efficit. Cli. Mihi vero non videtur. So. auamobrcmt Cli. Quia venatoria quaedam ars hominum haec esse videtur. So. Quid tum? CI;. Nullus sane venationis opus ulterius porrigit, quam ad investigandum capiendumque: postquam autem venaiores, quod insecati sunt, comprehenderunt, eo uti nequeunt: sed et qui venantur canibus, et qui piscantur, praedam coquis exhibent. Geometrae item, astronomi, computatores venatores quidem iant; nequg enim figuras descriptionesque hi faciunt, sed. existentia haec adinveniunt. Cum itaque uui illis ipsi nesciant, venari autem solum valeant, quicunque illorum mente eapti non sunt, sua inventa dialecticis praebent, ut illi illis utantur. So. Eia, pulcherrime et sapientissime Clinia. est ita? Cli. lita irorsus. Aique eadem ratione duces exercitus, postuam vel urbem vel exercitum occuparunt, viris civilibus praelam et spolia tradunt. nam ipsi his quae comprehenderunt, uti nesciunt: quemadmodum aucupes, qui postquam ceperunt coturnices, nutritoribus tribuunt. Si igitur ea arte indigemus, uae coimnparata seu in efficiendo sive in venando versetur, sciat ei uti, ideoque beatos efficiat possidentes, aliam quandam praeter militarem oportet inquirere. Cr. Quid ais, o gocrates? nunuid adolescentulus ille talia dixit?. So. Non putas, Crito? Cr. aon, per Iovem. nam reor illum, si (alia dixit, neque Euthydemi neque alterius cuiuslibet hominis disciplina ulterius indigere. 6o. Forte vero Ctesippus haec dixit, ego vero non megini. Cr. Quis Ctesippus?. So. Saltem hoc memini, neque Euthydemum attulisse haec neque Dionysodorum. Sed, o beate Crito, suspicor praestantiorem quempiam virum praesentem haec dixisse. nam haec me audivisse non dubito. Cr. Per Iovem, o Socrates, excellentior aliquis ista protulisse videtur. Verum post haec quam artem perscrutati estis? invenistisne artem quam 3uaere atis, an non? So. Quaeris an invenerimus? Risu quiddam ignum nobis accidit. etenim puerorum more, qui galeritas sive alaudas insequuntur, vehementi quodam affectu singulas scientias persequebamur: et illa semper quam capturos nos e vestigio putabamus, fallebat nos et repente subterfugiebat. Quid tibi multas reeferam? Regiam certe artem ingressi sumus, eam contemplati, utrum haec ea esset quae beatos efficiat, Sed velutin Labyrinthum delapsi, dum prope finem essc iam sperabamus, retrogradi rursus ad principium revertebamur, eodem modo affecti, quo in qaaestionis initio fueramus. Cr. Quo pacto vobis lioc aecidit? So. Dicam. Visa nobis est regia facultas esdem esse atque civilis. el cum res mililaris ac ofnnes reliquae facultates opetum iuorum imperium civili arli concedere viderentur, utpote quae sola uti sciat: nihil nobis impedimento fore putavimus, quo minus haec esset quain quaerebamus, causaque recte in civilate agene di, ei secundum illud Aeschyli, sola puppi praesidens, civitatis, totiusque gubernacula regens, dominaretur omnibus. singulaque utilia redderet, Cr. An. non recte visum est vobis, o Socreles? So. Ipse iudicabis, Crito, si audire volueris, quae nobis deinceps contigerunt. nam rursus hunc in modum quaesivimus. Ag6 ars regia omnibus praesidens, opusne nobis aliquod. efficit, an nullum? Omnino aliquod exbibere invicem omnes consehsimus. Nonne et tu haec, Crito, concederes? Cr. Absqus dubio. So. Quod ergo illius opus csse diceres? quemadmoduri si te rogarem, Medicina dum dorinatur ormnibus, quorum domina est, quodnam opus exhibel? an non sonitalem protinvs responde natur omnhibus quorum est domina, quod opts implet? nonne alimoniam ex terra nebis porrigere diceres? Cr. Equidem. So. Regia ergo facultas, cum omnibus quorum est domina dominetur, quod opus explet? Forte id in promptu non habes. Cr. Non per Iovem, o Socrates. So. Neque nos, o Crito. sed hoc salter nosti, si haec ea est quam exoptarmus, ^ utilern esse hanc oportere, Cr. Summopete. So. Nonne igitur boni aliuid afferre nobis eam necesse est?- Cy. Necesse omnino. So. onum autem nihil esse aliud quam scientiam quandam, ego et Clinias. una consensimus. Cr. Ita certe dicebas. So. Opera quidem civilis gubernationis haec esse plurimutmr quisque diceret, divites facere cives, liberos et concordes. haec autem omnia: neque bona neque mala apparuerunt. Oportet auilem. eam, ut constitit, sapientes efficere scientiamque tribnere. si modo -ea futura sit quae prosit et beatos efficiat. Cr. Vera narras. Sic enim tunc inter os constitit, ut ipse recensuisti. So. Nunquid regia disciplima sapientes facit homines atque bonos? Cr. Quid prohibet, Socrates? So. Num et omnes, et in omnibus bonos, omnemque scientiam ipsa praebet? coriariam, fabrilem et reliquas universas? Cr, Haud equadeni arbitror, o Socrates. So. At qitam scientiam? et qua in re iuvabimur? Operum quidem illorum, quae neque bona sunt neque mala, opilicem ea3se ipsam haud oportet: scienliam vero aliasm preebere nullam quam ipsam seipsam convemit. Dicantus igitur quaenam haec sit, et quo iuveiaur. Viste euam dicamwus, o Crito, que bonos alios faciemus? Cr. Volo equidemu So. boni is erunt? quove utiles? an dicethus iteram quod adios bonos facient? aliique illi alios iterum?. Quo autet behi sint, nusquam dppareni, postquam illa quae civilis arlis opera praedicantur, negleximus: et, quod proverbio feriur; cum aiunt lovis Corinthus, nobis accidit; atque ut Supra dixeram, aequo intervallo, imme etiam longiori quam antea ab eius artis inventione distamus, quae praestare nobis beatitudinem valeat. r. Per Iovem, o Socrates, in ambiguitatem plurimam incidisse videmini. , So, Ego quidem, o Crito, cum in hanc dubitationem mersus essem, quam alta potui voce protinus exclamavi, hospites illos, tanquam Castorem et Pollucem Iovis filios suppliciter obsecrans, ui nos, me scilicet et adolescentulum ipsum, ex turbulenta. fluctuatione sermonum eriperent; iocisque omissia, se ria disputandi ratione nobis ostenderent, quae Ptissimum scienlia sil, quam adepti quod vitae:superest feliciter transigamus. Cr. Nunquid imonstrare vobis Euthydemus voluit? So. Quidni? magnifice, nimium, o amice, hunc in modum effari coepit. Eu. Utrum te, o Socrates, hanc quam iampridem quaeritis scientiam, doceam, an habere te ipsam ostendam? So, O beate vir, tantanil apud te est auctoritas?. Eu. Valde. So. Ostende igitur me habere. facilius enim mihi istud, quam denno hac in actate discere. Eu. Dic age, scisne quicquam? So. Scio equidem mul ta, sed parva. xeu. Sufficit. putasne aliquid eorum quae sunt, idipsum quod est, non esse? So. Nullo pacto. : Eu. , An non scire te aliquid asseris? So. Profecto. Eg. Ani nori es sclehs, si modo scis? So. Sum equideri, sed imlius ipsius quod scio. Eu. Nihil refert. non necesse est scire te omnia, si qua eorum quae sunt scis. So. Non per Ioteni: quandequidern et alia malta minitne scio. , Eu. Si quid nescis, es nescius? So. Tllius ipsius, o amice, quod nescio. Eu Nihilomimus nescius es, et paulo ante sciaiti ese te praedicabas: atque ita fit, ut ille ipise sis qui et es, el rursus non Sis, simul et secundum eadem. So. En, Euthyderne. it proverbio fertur, quod Belle loqueris. qua igitar ratiorie sscientiam iflam qnam, quaerimus, habeq? -quia videlicet impossibile cst, esse:dem atque non esse. Ünde si unum quiddam scio, crncta scio. neque enimi esse possum scius sumul el nescius. 1(l(s(1 si orbnis scio, iflam quoque scientiarti haheo. An non italoqueris? et hoc, est/ipsum sapiens? Eu. Ipse te redarguis, Socrates. So. Quid vero, Eutlydeme, tibi nonne idem contigii? naui inihi quidem non raultum inolestum est, Ms. ixxul E E Soy
4 quod. tecum una et cum Dionysedoro hoc, lepido capite, patar. Dic mihi, nonneet vos quaedam, scitis, quaedam nescits? ldio. Minime quidem, o Socrates. So. Quid dicitis? an nihil scitis? Dio. Ilmmo. scimus. So. Omnia iaque scitis, st aliquid scitis. Dio. Omnia eerte: et tu quoque scis omnia, Si ugum aliquid scis. So. Pro lupiter, quam mirabile dictu, quam6 ingens hoc bonumt num ei ecteri omnes sciunt omnia? vel nilil?. Non enim. dicendum videtur, scire eos aliqua, nescire alia, atque ita scientes esse simul et nescientes. uid ergo dicemius? Dio. Omhes plane scire omnia, si quid unum sciunt. So, Dii boni, nunc demuni, Dionysodore, serio loqui mihi videmini, et vix tandem ut studiose ageretis, nuncimpetravi, Ipsi: revera scitis omnia? et fhbrilem: videlicet artem cet coriariam? Dio. Omnia prorsus. Sc. Nuhquid et netvis suere, scitis? Dio. Gerte. et ealeeos quidem. So. Anm et stellarum numerum et ayenae? Dio. Et ista. So. ;, Putas nos ista concedere? Cte. Cohiecturam nobis aliquac talemi adducite;: qua vera vos loqui coniiciamus. ldio. Qualem? Cfe, Scisne, quot dentes Euthydemus habet? atque Euthydemus quot habes ipse cognoscit?. Dio. Non tibi sat est, quod omnia scimus, andisse? Cte. Minime, sed unuim hoc tgntum nobis ostendite, quod vera loquamini naim Si dixeritis quot habet denies uterque, nobisque Ostea numerantibus vera dixisse apparueritis, alia quoque vobis credemus. llli vero cum mordere Ctesippdm existimarent, respondere aliud noluerunt, nisi quod scirent omnia, de singulis a Ciesippo interrogati. Ctesippus siquidem aperte de unaquaque re, vel de minimis quibusque sciscitatus est, num scirent, 1 autem forti anigio, pariter contra responderunt, se omnia intelligere:. instar aprorum, qui. simul conira ictum innituntur, Quamobrem ipse qugque, o Crito, denique propter Ancredulitatem. coactus sum. Eui, byaemum. intenmggre, an etiam Saltare Dionysodorns sciret. llle vero consensit, Non tamen, inquam, snper enses humi, inclinato capite transilipe, cl super rotam, volvi tam gran(tia na(u. usque. adeo sapieptia superexgcllens? Nihil est, inquit, quod pescia Tum ego;: Num omnia nunc dumtaxat cogrioscitis? an et semper. Et semper. Num, a tencra aetate, statimque nati, omnia cognovistis? Omnia, responderunt simul -utcrqae. Nobis utique res incredibilis visa est. Tunc Euthydemus, Non credis, o Socrates? Excepto hoc, inquam, quod verisimile. est xvos sapientes esse. At si mnihi voles. respondere, ait, ostendam te quoque haec mirabilia confiteptem. Grata mihi; inquam, haec redareutio. erit, quod si qua in re me mea sapientia latuit, haudquaquam, ostendes me omnia scire ac semper; qduod enim maius luctum in vita nanciscerer? fesponde 1am. inquit. Tanquam responsurum interroga. Nunquid alicuius scius es, o Socrates, an nullius? Aliceuius: An eodem scis. quo scius, es, an albo quopiam? Quo scius sum, arbiwor enim te enimam dicere, hancne intelligis? Nonne te pudet, o Secrates, dum interrogaris, vicissim interfogare? At quid faciam? inquam. faciam equidem utcunque iusseris, quando quod quacris ignorem. iubes autem ut respondeam quidem, non interrogem. Cogitasne quoquo modo, inquit, td quod quacro? Equidem. x. d istud erga responde, quod «ogitas. Quid, inqudm, si tu alia mente interroges, alia ego respondeam, cum aliud quam tu conceperim, satisne tibi factum putabis, si- pihilad rem ipsam respondero? Mihi quidem sat erit, inquit: tibi non, ut arbiiror. lum ego, per Iovem non prius respongebo. quam quo modo respondendum sit, intellexero. Non respondes, inquit, ad ea semper quae mente concipis: quoniam nugaris, Socrates, el vanior es admoduiu quaam. oporteat. Agnovi tunc illum mibi iam subiratum, lguod xerbaa quihus, me irretiri studebat, dispergerem. Venit mihi practerea in mentem Connus, qui adversus 1e saepenumero indignatur, quotiens illi hon pareo; deinde fe spernit nt rudem. Postquam igitur, cogitavi horum docttinae me tradere, arbitratus sum obsequi oportere, ne quis orum me ui irieptum et indocilem respuat. guocirca et illi inquam, Si tibi 1ita, Euthydeme, videtur agendum, ita agatur. tu namque me multo melius disputandi rationem intelligis, cum tu artem hanc teneas, ego vero sim rudis, lideoque interroga iterum ab initio. Responde rursus, inquit, utrum scis aliquo quae scis, an nullo? Anima, inquam. ic;, 2it ille, rem anucipat et plus quam rogatus sit, respondet. non interrogo, quo cias, sed uirum scias aliquo, necne. Ego ad haec: plus quam decebai propter imperitiaom meam respondi. sed ignosce mihi, obsecro, responudebo iam nun« simpliciter, quod scio aliquo semper quaecunque Scio. Utrum, ait, hoc eodeim semper, an twmm hoc, tum alio? Semper, inquam, quande scio, hoc scio. lhic ille, Nondum praevaricari desinis? Ne forte, inquam, id. quod. semper dicitur, nos falleret, ita respondi. Non nos, inquit, dicas, sed te. sed responde, utrum semyper hoc scias. Semier, inquam, postquam ipsum, Quando oportet subtrahere. Nonne semper hoc scis? semper autem sciens utrum aliqua hoc scias, quo scis, aliqua alio, vel hoc ipso omnia? l1oc, inquam, cuncta quaecunque scio. llic rursus trausgrederis, Socrates. Excipiatur, inquam, quod dictum est, Quaccunque soio. Ut excipias nihil pestulo. immo responde, possesne omnia scire, nisi acires omnia? Monstrum esset hoc, inquam, Adiice nunc iam, ait, quidquid lubet. cuncta namque scire fateris. : Sic videor, inquam, postquam nullius momentt est quod dicitur, Quaecunque 3cio; omnia autem scio. Nonne et semper confessus es acir hoe quo Scis; sive quando scis? seu quomodecunque placet. sc:::scr enimn scire es confessus, ac omnia simul. constat ergo, quod puer sciehas, et quando genitus es, et quando natus; im1spo et apiequam nascereris, et ante cocli terraeque ortum scisti omnia, si modo semper scis, ac per Iovem semper scies, et omnia, si voluero, At voles, inquam, honorande nimium Euthydeme, si omnipo vera dicis, sed posse te non. multum confido, nisi idem tecum velit frater iste tuus Dionysodorus, sic enim Iforte valebis. Dicite porro. Cetera quomode vobis non comcedam nescio, iam mirahili atque nova sapientia praediti estis, quo minus ego omnia sciam, quandoquidem vos asseritis, Talia quaedam qua ratione scire me dicem, Euthydeme, quod videlice4 boni viri iniusti sint? Dic, scione istud, an nescio? Scis utique. Quid? Quod viri honi iniusti non sunt. : lamprider sciebam hoc, inquam. verum non istud quaero, sed quod, iniusti sunt viri boni, quando didici? Nusquam, Dienysodorus ait. Non ergo, inquam, hoc. scio. Tunc Euthydemus. ad Diosysodorum copversua ait, Sermonem destruis: apparebitque iste si nesciat, sciens simul et nesciens. Dionysodorus: quidem erubuit. Sed ego, u vero quid ais, Euthydeme? non videtur tibi frater, tuus vera loqui, cum ngoverii omnia? Freter ego sum. Euthydemi, Dionysodorus ait, Mitte, inquam, o bone vir, quoad me Euthydemus doceat, quod sciam. viros bomoa iniusios esse: neque hanc mihi doctrinam ipvideas, ppugis, o Socrates, ait Dionysodorua, neque vis respondere. Non iniuria, inquam, fugio: nam cum alterutro sim imbecillior, «ur nom ambos fugiam? Hercule quidem multo sum imbecillior, qui pugnare simul nen valuit adversus hydram sophisticam, cui proter sapientiam pro uno sermonis capite amputato muka repullulabant: ac etiam adversus Cancrum sophistam quendam ex mari adventantem ct. auper, ut arhitror, advectum navi: a guo. cum Hercules ad sinistram angeretur verbisque acriter moreretur, nepotis sui Iolai auxilium imploravit; qui summopere illi saccurrit: meus autem Iolaus Patrocles si venerit, lopge aliter faciet, Responde ergo, inquit Dionysodorus, postquam ipse haec praediess, utrum lolaus Herculis magis nepos quam tuus fuerit. Operae pretium fore arbitror, ut Iigi respondeaam, Dionysodore. neque enim desineres sciscitari, etpropter invidiam quandam inierturbare, ne Euthydemus sapiens illud me doceat. hresponde igitur, inquit. Respendeo, inquam, Iolaum Herculis nepotem fuisse: meum, autem, ut videtur, nequaquam. meque enim pater ipsi Patrocles fuit frater meus, sed aliquis nomine groximua Iphicles Herculis frater. Patrocles autem, inquit, tuus? imirum, sed ex matre eadem, non patre. Fraterergo tibi est et non frater. Non eodem ex paire, inquam, vir optime. illius enim pater Chaeredemus, Sophreniseusattem meus. Pater autem, inquis, rat Sophroniscus atque Ghaeredemus? Omnhino, 3le meus; hic suus. Nonne Chaeredentes alius quam pater erat? Alius scilicet quam pater meus, Nunquid pater erat, cum alius quam pater esset? an tu idem es, quod lapis? Verebar, inquam, ne idexn te asserente viderer: mihi vero non videor. Nomnne igitur. alius. cs quam lapis? Alius ccrte. Quod si alius es-quam lapis. . non es lapis: et si alius quam aurum, rfon es aurum. ssic est. An non eadem ratione Chaeredemus, cum alius sit quam pater, ater. Bon:erit?. Videtur, inquam, non esse pater:; Ad haec uthydemus adiecit, Haud pater est Chaeredemus, rursusque et Sophroniscus, cum-alius sit quam pater, non est pater. Quapropter sine patre es, o Socrates. Sermonem vero: suscipiens Ctesippus intulit, Pater autem vester, cum eadem sibi contigerint, alius est quam pater meus? Longe abest, Euthydemus ait. Num idem?. laem sane. Non:consentirem. Sed. utrum meus, Eutbydeme, pater:cst. dumtaxat, an et ceterorum hominum? Et cetetorum, insuper. nunquid putas eundem hominem patrem existenterh mon esse, patrem? Putaraim equidem. Ctesinpus ait. Anetaurum:; inquit, aurum. existens non esse aurum et hominem:existentem hominem rmon. esse? lum Ctesippus, Non, ut fertur, ; Euthydeme, lino linum connectis. rem gravem dicis, si pater. luus pater est omnium. Est tamen. Utrum. hominuin dumtaxat, ar equorum etiam ceterorumque animalmm omnium? Qmnium prersus. Au et maler tua mater omnium? Et rmatcr. ll t P , LP t Ergo tua mater. echinorum marinorum maler est. Et tua, inquit. EA tu ruxsus frater es gobiorum, catulorum et porcellorum. E tu, ait. Quin etiam tibi pater est canis. Et ubi insuper. Hic. Dionysodorus, Si mihi respondere, Ctesippe, olueris, faciam: ut asta. comcedas. dic age, est tibi canis? Et molestas admodum canis. Ciesippus ait. Habet catulos? Tales habet multos. An non illorum pater;est canis?. Prorsus. signa nanque vide, ex quibus illorum patrem esse coniieio. Noeene tuus est canis? Est. Nonne igitur pater existens tuus est?. quare tuus pater fit eanis; tuque. catulorum frater. Sed xe quid Ctesippus. anticiparet, repente adiecit. Dionysodorus: Paulum quid ulira responde. Canem hunc verberas? Arridens Ctesippus ait, verbero. te. autem. mequeo;: An non igitur tuum pairem. verberyas? Longe, raspondit, iustius esset, ut. patrem vestrum xerberarem, qui disciplinam quandam adeptus, adeo sapientes filios genuit. profecto. Euthydeune, 1nuka bona ex vestra fapientie vesier eb catulorum pater est consecutus. Neque ille bonis multis indi get, o Ctesippe, neque lu. Neque tu etiam, Eufhydeme, neque alius quisquam hominum, inquit. Dic etenim. Ctesippe, mihi;, utrum bonum esse cehseas vcl aegrotanii pharmacum bibere, quando ibdiget, an hon? vel homini pugnaturo bonum esse ut armatuas: caat, an inermis? Atbiiror equidem. netmpe exspecto aliquid abs te cgregium. Ipse videbis opume, inquit. Verum respotde, postquam confessus es bonum esse, quando res Posmlat, phatmacum biberee, nunquid hoe bonum quain. lutimutt oportet bibere? optimummque erit, si quis terat et in?undat pocuto ellebori tantum, quantum curru aliquo vebitur?. Prorsus ita, Ctesippus ait, si tattus sit qui bibiturus est; quan- ta est statua Delphica. Notihe simiiliter et in bello, inquit, si bonam estafmis fulciri, plutima armia habenda sunt, iaculorumque et clipeorur circumferenda est sarcina? quandoquidem, id bonum est. Et maxime quidem, Ctesippus ai(. Tu vero honutas, Euthydeme, sed unum dumtaxat iaculum esse fetendum?. quidem, inquit. Ita Geryonem, inquit, Briareumque armares? ego aufem putavi robustiorem te esse, sociumque similiter istum, utpote viros armigeros, Euthydemus quidem tacuit. Diu nysodorus autem adversus ea quac, primum CÜtesippus responderat, intulit: Bonum tibi, esse videtur aurum habere? Valde quidem, reseondit Ciesippus. An non et habere pecunias semper atque ubique? Maxime, inquit. Nonne bonum esse aurum confiteris? Confessi iam sumus. Semper ipsum habere et ubique oportet, et in seipso quam maxime? beatissimusque is esset, qus tria auri talentaa in ventre haberet. talentum unum syb capitis osse, Staterem autem, id est nnmmum quendam. et pondus auri, utrisque in oculis. Ferunt, inquit Ctesippus, o Euthydeme, apud Scythas eos felicissimos optinosqne viros esse, qui:in ui capis tis ossibus aurum inultum continent. quemadmodnm. tu paulo ante cahem dicebas patrem: quodque magis est mirum, suis ex capitibus:deauratis bibunt, et haec introspiciunt, verticem frontemque suam inanibus attollentes. Ad hacc Euthydemus. Utrum, Ciesippe, vident et Scytbae et ceteri homines, quae possunt videre, vel quae non possunt? Quae possunt plane. Nonne et tu? Et ego similiter. Viden nostras vestes?, Video. , Possunt igitur hde videre? Mirifice, Ctesippus eit, Quid poxro? inquit. Nihil. Ipse vero non putas has videre? usque adeo iucundus es vir. Videris mihi, Euthydeme, quodammodo ekxtra somnum obdormisse, posseque te puto dicentem nihil dicere. Ettu istud facere videris. Nunqnid impossibile est, Dionysodorus ait, tacentem dicere? Impossibile, Ctesippus inquit. Dicentem vero tacere? Possibile nralto minus. inando igitur lapidem dicis, nonne tacentem dicis? et quando lignum et ferrum, sitniliter? Haud silere tibi. ferrea concedam, Ctesippus ait. nam si quis. ulset, sonare illa quidem et reboare dicuntur. Quare quam In hoc nihil dicetes, te propter saiientiam latuit. Sed quod restat, osterrdite, possibile videlicet «Sse, dicentem tacere. Certe mihi visus: est temmc vehementer Ctesifipus propter amicum contendere. ando siles, inquit Euthydemus, nonne omnia siles? Equidem. Nonne et rem quamlibet dicentem siles? siquidem illa quae dieunt, in numero onminium computantur. Quid vero, interrogavit Ctesippus, non silent omnia? Non, ait Eu« thydemus. An loguuntur omnia, vir optime? Immo certe, quae loquuntur. Non 1stud quaerebam, inquit, sed utrum omnia sileant vel loquaantur. Tunc subripiens sermonem Dionysodorus ait, Neutra: et vwiraque. certe enim scio, te quid huic Bi obiicios, ignoraturum. , Stetim Utesippus, ut solet, effusius in risum erumpens clamavit, O Euthydeme, Irater iste tuus contarium sibimet sermonem ingcminavit eumque disperdidit, et rauio westra succubuit, Clinias quoque admodum delecfatus arrisit: quare Ctesippus gestiens lengius quam in decuplum laelilia crevid. Visus autem mibi est Ctesippus haec ipsa ab illis. seductione quadam per astutiam extorsisse. neque enim sapicnia talis apud alios est nostri temporis homines. Post haec ego, uid, inquam, rides, o Clinia, in rebus tam seriis tamque pulchris?. Sed ad me conversns Dionysodogus. Tu vero aliquando. rem pulchram vidisti, Socretes? Multas equidem, Dionysodore. Nunquid alias quam ipsum pulchmum? an easdem? Ego vero passim, haesifavi: nec iniuria me id perpessum fuisse sum arbitratus, quippe qui tacere diutius non potuerim; simul autem respondi, alias esse quam ipsum gulcbrmn, pulchritudinem iamen singulis. quandam adesse. Si. tibi adsit bos, inquit, nunquid ipse bos eris? et quia ego tibi nunc adsum, Dionysodorus es? Bona, inquam, verba quaeso. Sed ille, Quo. pacto alterum adest alteri, cum alterum sit et. alterum? Nunquid tu, inquam, de hoc dubitas? Nempe iam illorum imitari, sapientiam contendebam, utpote cupiditate ilius accensus. Cur non dubitem, inquit, et ego et ceteri omnces, quod nequaquain existit? Quid ais, Dionysodore? nonne pulchrum pulclirum est, turpeve turpe? Si mibi videatur, ait. glonne videtur? Prorsus. Nonne et idem idem est, et alterum similiter alterum? non tamen quod est alterum, idem?. At ego nec puerum quidein suspicari hoe arbitrabat, quin quod alterum est, sit alterum. Verum, o Bionysodore, sponte id onisisti. videmini autem -mihi tanquam artifices, quibus convenit peragere singula, disputandi retionem decore transigere atque tradere. Nostin, inquit, quid singulis opiflcibus peregere conveniat? principio quidem scis quem deceat aere cudere? Fabrum, inquam, agrarium. Quem vero luto fingere? Figulum. Quem rursus iugulare atque excoriare et in frusta incisas carnes assare vel elixare? Coquum. Nonne quisquis convenientia facit, recte agit? Maxime. onvenit autem, ut ais, coquum tundere et excoriare. concessisti haec, necne? Goncessi, inquam: sed ianosce, precor. onstat igitur, qued, si quis iogulans et incidens eoquum. elixet illum vel asset, convenientia faciet. quin etiam. si quis fabrum aerarium aere cudat et figulum fingat, decentia similiter operabitur. O Neptune, inquam, iam sapientiae finem apfomnsti. nunquid ista mihi quandoque sic aderit ut propria 13t? Cognosceresne, inquit, ipsam, o Socrates, propriam 1am effectam?, Si ipse velis, inquam, ego autem volo. Quid porro, tua putas cognoscere? Equidem, nisi forte tu aliud dixeris. abs te namque oportet incipere, in hunc autem Euthydemum desinere. An non iua illa esse putas, inquit, quorum es dominus, tibique uti arbitratu tuo licet, ut boves. et oves? haecne tua existimas, quae vendere potes. aique largiri et cuivis deorum vovere? quae vero non potes, non tua? Tunc ego, arbitratus praeclaram aliquam inde quaestionem exorituram, et audiendi aviditate protinus inflammatus, Prorsus ita. est, inquam. talia nempe quaedam mea sunt. Nupmquid animalia. nominas illa qluae animam habeni? Illa ipsa. Faieris igitur ex animalibus illa dumtaxat esse tua, circa quae potes haec omnia facere, quae modo dicebam?, Fateor. Huuc lla. konicgqqudum 88l psum recepit, quasi magnum quiddam centemplaturus: deinde ait, Dic age mihi, o Socrates, estne tibi Iuppiter patrius? Atqui ego suspicatus eo perventurum esse sermonem, quo. devenit, et per ambiguum quoddam diverticulum sccedens, rete imlicitus me convoolvi, respondique, Non est, o Dionysodore. Miser, inquit, homo es, neque Atheniensis, cui neque dii pa- trli sunt neque sacra neque aliud quicquam praeclarum atque magnificum. Mitte, inquam, ista, Dionysodore, ne male omineris, neque acriter erudias, Sunt etenim roihi et arae et sacra domestica patriaque, et alia, quaecunque id genus Atheniensibus adsunt. Ceteris, inquit, Atheniensibhus est patrius Iuppiter? Non est, inquam, apud Ionas talis cognominatio, neque apud eos, qui hac ex urbe manarunt, neque apud nos: sed Apollo patrius propter Ionis genituram. Iuppiter autem nobis patrius non vocatur, protector urbis tamen et curator iribus est dictus, et tribus curatrix Minerva. Sat est, inquit Dionysodorus. est enim tibi, ut videtur, Apollo, Iuppiter et Minerva. Omnino. An pon tui isti erunt dii? progenitores. videlicetatque domini?, Nonne tui? An nom tuos esse cobfessus es? Confessus sum, quid tum? Nonne animalia isti dii sunt? concessisii porro quaecunque animam habent, animalia esse. isi vero dii non habent animam?. iiabent utique. Sunt igitur animalia? Suynt certe, Ex animalibus autem illa tua esse dicebds, quorum apud te esset potestas, ut pro arbitrio venderes, largireris diisque dicares. Recusare, Euthydeme, non possum, quin ista concesserim. sstatim ille sic intulit: Postquam tuum esse Iovem tuosque esse et alios fateris deos, licetne tibi vendere illos atquei:rgiri et pro libidifie tua, ut animalia cetera quae tua sunt, tractare? Ego igitur, Crito, tanquam sermone Bercussus obmutui. Ctesippus autem succurrere m(iiii conatus ait, apae, pro Hercules, quam praeclarissimus sermot aad quem Dionysodorus, Utrum Hercules papaeus est, an papaeus Hercules? Tunc ait Ctesippus, Pro Neptune, quam fortes durique sermonest desisto iafn, inexpugnabiles viri sunt, Hic profecto, amice, Crito, nullis praesentium continere ultra se potuit, T:. fn illorum orationem laudibus summis extolleret: et hospites illi Dionysodorus Euthydemusque risu, strepitu et laetitia exul tantes fesgienteaque ferme resoluti sunt. ln superieribus namue, dum singula proferebantur, soli. eorum. sectatores protinus applaudebant. hic autem paene iipsae quoque Lycii columnae conclamare, plaudere gestireque videbaniur. Ego quidem sic affectus, fui, ut assererem nullos unquam homiiines pari sapientia me vidisse. Atqui et iillorum sapientiae penitus mangcipatus, laudare illos et celebrare summopere eoepi. O viri, inquam, Gb miras dotes naturae beati, quippe qui rem tantam tam facile tamque brevi tempore absolvistist. Mula quidem et alia sunt in vestris sermonibus, Euthydeme Dionysodoreque, praeclara: in quibus id praecipue magnificum. esi, quod nulla vabis cura est multorum hominum, qui illustres habentur; sed sitgilium vobis dumtaxat, Equidem certo scio, sermones huiusmodi paucos adn ^dum diligere, ei illos quidem vobis similes: cceleros autem ita. tos ignorare spernereque, ut erubescere vehementius illos putem, si ceteros illis convincant, quam si ipsi ahaliis convincantur. Hoe practerea populare et maneuetum yestri sermones habent. quod cum dicitis rem nullam banam esse «el malam, neque albam, meque aliud quicquam talium, neque omninmo aliquid. ab aliis aliud, re vera, ut praedicatis, hominum ora contunditis, Quia vero non. aliorum tantum ora, sed vestra insupev: gratiosa res est, et sermonis odium offensionemque audientium devitatis. Maxtmnum vero hoc est, quod haec usque. adeo vobis artificiose sunt adinventa atque ihstitaia, ut brevi cuilibet tradere valestis. Cognovi eduidem; et Ctesippo mentem adhibeo, consideroque, quam subito imitari vos coeperit. Huius rei mysterium quam octssime docere posse vobis. praeclarum: est: neque tamen operae pretium fore videtur, ut coram «sultis hominibus disseratis: immo vero, si mihi credideritis, cavebitis: prorsus, ne in multorum coetu loquamini; ne forte quamprimum. ista percipientes gratias nequaquam habeant. Ista igitur inter vos tantum invitem. communicate: neque alius quisquam ea, nisi argento exposito, audiat. Idem quoque, si sapitis, vestris discipulis consulctis, ne unquam cum aliis quam secum aique vobiscum: de his loquantur. Quod enim rarum, Euthydeme, id honorandum, agne enim vilissiro pre iio emilur, curm res sit natura pretiosissima, vt ait Pindarus. Sed agite, inquam;, Cliniam hunc meque suscipite. Cum hacc, o Crito, et alia. quaedam brevia disseruissemus, abivimus. Delibera igitur, ut. mecum una. ad hos viros accedas. nam polliceniur omnes se decturos, ?u. icunqne argentum dare parati sint: neque ingenium ullum vel aetatem excipiunt. quod vero tibi maxime audire expedit, aiunt. nihil cumulandae pecuniae studium prohibere, quo minus quivis sapientiam illorum facile percipere possit. gcr. Equidem, o Socrates, audiendi cupidus sum, et libentissime. discerem. videorm t3men et ipse eorum unus esse, qui Euthydemi similes non sunt, sed illorum potius, quos t1 paule ante: dicebas, qui captiunculis huiuscemodi redargui maluot ab aliis, quam. alios:redarguere. Enimvero ridiculus cssem, i admonere te pergerem: nihil tamen prohibe4, quae ex iis, qui coetu soluto a vobis discesserunt, audivi. tibi nunc referre. Deamhulanti mihi obvius factus eorum quispiam, qui in iudicialibus: causis excellere plurimum aesumantur: O. Grito, in quit, nihil ex istis sapientibus audivisti? Nihil per Iovem, inquam. audire enim me affectantem frequens turba tumultusque prohibuit. Res. tamen, inquit; awditu digne. Cur? Ut audisses cos homines;disputantes, qui in hoc sermonum: genere ceteris praestant. Ad hunc ego, Quid tibi visum est? id aliud, respondit ille, : quam quae semper ex. iis homini 2udiuntar, m nuganiur ac de rebus nullius momenti indigno qnodam studio invicem altercantur? Tahbus ille mecum est usus nominibus. Tunc ege: Verumfamen. gratiosa. res est philosophia. Quid gratess, inquit, o vir beate? an-forte nullius pretii? Atqui si paulo. ante interfuisses, ewubuisses, ut arhitror, amici tui roiia: qui usque adeo. ineptus erat. ut seipsum tradere hoxminibus cuperet, qnibus nihil pensi est quid loquantur, sed singula captamt ohucinntque vocabula; cum tamem illi, «t supra dicebam. ceteros ales nostrae. ;aetatis viros. excellant. Profecto, o Crito, et siudium hec vilissimum ess, et qui in eo versantir, ridiculi. Mihi quidem. o Socrates, haud recte rem ipsam improbare visus est ille, vel quisquis alius improbet. d. autem in coetu multorum. cum. ialibus viris dispuitere. quia stu dest, merito vitapetesse ille mihi videtur. So. O Criito, admiratione digni sunt hi viri: verum nondum, quod dictnrus suim, novi. Qbuorum ex numero erat, qui tibi obvius philosophiam vituperabat? utrum oratur quispiam ex his, qui in iudiciali concertatione velrementes sunt? an ex iis, qui talcs mittunt ct orationes conscribunt, quibus oretores in iudicio certant? ccr. Minime quidem oroator: neque arbitror illum in iudicio unquani orasse: sed rem ipsam iudicialem optime intelligere enm ferunt, et elegantes orationes atque facundas componere. So. Teneo iam. atqui et ipse idem: modo dicturus. eram. Nempe hi sunt, o Crito. quos Prodicus inter philosophum civilemque virum confines statuit. putant hi quidem se esse omnium: sapientissimos, et videri:praeterea tales apud quamplorimos: solos autem philosophos: impedignento sibi esse, quo minus ab omnibus acque probentur. Censent itaque, si communem adversus philosophos opinionem hanc divulgent, quod nullius pretii sint, sine controversia sapientiae gloriam: se apud omnes sumtmam repottaturos. esse namque se re vera sapientisstmos: sed in privatis sermonibus, cum Euthydemi sectatores adversantur, impediri. Quod, vero sapientes sint, ex eo comsentanemmr videri volwmt, quod satis habeant philosopbiae, satis etiam. civilis peritiae, et quantum oportet sint. utriusque participes, et extra turbulentos. - civilium negotiorum tumultus poesili, sapientiee fructibuws iucunde fruantur. Cr. Nunquid dicere lliilid, o Socrates, tibi viri. isti videntur?. So. Nequaquam. zcr. Veruntamen- horum bhominum, sermo habet, aliqnid verisimile. So. Habet, ut dicis, o Crito, verisimilitudinem. potius qnam veritatem. , Neque facile. illis persuaderi potest, quod et homines: et. cetera omnia, quaecunque dnorum quorundam media. suni et utrorumque. participant, iia se habeant, quod quae ex. malo. et. bone sunt, hoc qui- - dem meliora, illo deteriora fiuni:. quae vero ex duobus bonis non ad idem conducentibus, utrisque delteriora. ad opus illud peragendum, ad quod spectant utraque illa quibus fit compositio. Quae autem ex duobus malis sunt constituta, non ad idem tendentibus, haec sola meliora aunt utrisque illis quorwm parucipant, Si ergo philosopbia, bena: sat et: civilis:actio bona, sed ad aliud atque aliud utraque conferens, et hi utrorumque horum participes utrorumque in medio sunt. constituti, nihil concludunt: nam uirisque deteriores sunt. Sin autem unum uidem horum bonum, malum vero alterum, hoc quidem me?wres illo deteriores. Quod si ttrumque malum, ita demum vera aicerent, aliter vero gequaquam. Neque vero tonfessuros iillos arbitror, mala esse utraque, neque unum quidem bonurm, iinalum veto alterum. sed profecto mrdiumfaue hi pafticipes utrisque ineptiores sunt ad illud, ad quod philasophia et civilis actio pertinet: et cuth tertiurh locum teneant, S imum usurpare non dubitant. Ignoscehdum quidem illorum desiderio, neue indignandum: tales tamen esse censendi, quales et sunt. am anumquemque diligere debemus, qui modo prudentiae particeps aliquid dicit et viriliter peragit. Cr. Equidem, o So. crates, ut saepe tecum loquor, ambigo, qua ratione filios meos educem. Minor quidem natu tenertor est adhuc quam exigat disciplina: Critobulus autem adultus-est iam, et aliquo indiget, quo dirigatur. Quotiens tecum loquor, ita prorsus afficror, wt existimem insaniam esse, filiorum gratia contendisse primo circa coniugium, ut ex matre generosissima. nascerentur, deinde ut amplum illis patrimanium relinqueretur: illorum autem edurationem negligere. Verum cum ad eos respicio, qui erudire homines proftentur, ahsterreor: mihique consideranti unusquis3ue illorum lopge 3b ea re, quam praedicat, alienus esse vietur. et ut verum tihi fatear, non habeo quo Spacto filium meum ad philosophiam exhorter et provocem. So, O amice Crito, an ignoras, in, quovis studio viles et nullius pretii ho3mines permultos esse; probos vero paucos;. eosque maximo in pretio habendos esse? Nonne tihi videtur pulchrum quiddam esse gymnastica, mercatura, rhetorica, res militaris?. Cr. Mihi cerle. So. Nonme vides in unaquaque harum artium multos ad opus unumquodque ineptos et deridendos? Cr. Ita est: ac vera nimium loqueris. So. Ergo hac de causa studiane fugies emnia, et illa filio dissuadebis? Cr, Haud decet, o Socrates. So. Cave ergo, ne quod dedecet, agas, o Crito. Mitte curam lanc, utrum boni sint homines philosophiae studiosi, vel mali: rem vero ipsam diligenter cxamina. gi inquirenti res prava videbitur, non solum filios, sed omnes homines absterreto. sin autem tibi talis, qualis et mihi, appareat, sequere eam viriliier, et exerce, atque ad idem studium filios cohortare.