 Index Capitum |
Capitum 2  |
FRANC. HOTOM.
IVRISC. FRANCO-
gallia.
prouinciam redigeretur.
Сap. i.
C OGITANTI Mihi de Francogal- liæ noftræ inftitutis, quantum ad vfum Reipub.noftræ, & ho- rum temporum opportunitaté fatis effe videbitur, confcribere: principiò exponendum videtur, qui Galliæ ftatus fuerit, antequam à Romanis in Prouinciæ formam redigeretur. Nam quæ de gentis origine & antiquitate, de bellicis lau- dibus,cloquétię ftudio, regionis fitu & natura, priuatorumque moribus apud Cæfarem, Po- lybium, Strabonem, Ammianum & reliquos fcripta extant,nota funt omnibus, mediocriter quidem eruditis. Pleraque Gallia (inquibat M. ille Cato Cenforius in Originibus) duas resin- duftriofiffime perfequitur:rem militarem, & argutiffime loqui. Intelligendum eft igitur,co tum ftatu Galliam fuiffe, vt neq; vniuerfà vnius imperio regeretur: neque fingula ciuitates vel in populi,vel inOptimatu poteftate eflēt:fedita diuifam in Ciuitates Gallia vniuerfam fuiffe,vt pleręg;Optimatu confilio regerétur, quç Libe- rę dicebatur:ceteræ Reges haberet: omnes qui- de hoc inftitutu tenerent, vt certo annitépore publicu gentis conciliú agerent: quo in cócilio quæ ad fummá Reipub. pertinere videbantur, cóftituerent. Ciuitates autem quatuor & fexa- ginta Corn.Tacitus numerat lib.;.hoc eft, vt ex Cæfare intelligitur, Regiones, quæ non modò lingua,moribus,& inftitutis, verùm etiam ijfdě magiftratibus vtebantur: quales ipfe multis lo- cis Æduorum, Aruernorum, & Rhemorum ciuitates præcipuè commemorat. Itaque cùm Eduum Dumnorigem Cæfar interficiendum curaret,refiftere,inquit,ac fe manu defendere, fuorumque fidem implorare cœpit: fæpe cla- mitans,liberum fe, liberæq; ciuitatis effe. libro quinto,cap. 3. Quapropter in eandem fenten- tiam Strabo lib. 4. ita fcribit: desoxpating 質 ήστων αἱ πλείους του πολιτειῶν ἕνα η' ἡγεμόνα ήροντο κατ' ένιαυ τὸν το παλαιόν ὡς δ' αὕτως εἰς πόλεμον εἰς ὑπὸ το πλήθους ámdeinvub spamnyés. Pleræq;,inquit,ciuitates O- ptimatum confilijs regebantur: vnum aŭt ma- giftratum olim quotannis deligebant: ficut & ad bellum gerendú vnus à populo imperator creabatur.Eodé pertinet & Cæfar lib.6.ca. 4.his fcribit verbis: Quæ ciuitates commodius fuam Rép.adminiftrare exiftimantur, habent legib. fancitu,fi qs quid de Reipub.à finitimis rumore aut fama acceperit, vt ad Magiftratu deferat,néve cú quo alio comunicet: Magiftratus quæ vila funt,occultant: quæq; effe ex vfuiudicauerint, multitudini produnt. De Rep. nifi per conciliú loquino conceditur. Decommuniverò totius Gentis cocilio pauca hæc ex Cæfare teflimónia profere mus.Petierunt,(inquit,lib. 1.c.12.)vtilì- biconciliu totius Galliæ in diem certa indicere, idq; Cæfaris voluntate facere liceret.ltem lib.7. c.12. Totius Galliæ concilium Bibracte indici- tur. eodem conueniunt vndiq; frequétes mul- titudines. Et lib. 6. cap. 1. Cæfar concilio Gallię primo vere (vt inftituerat) indicto, cùm reliqui præter Senones, Carnutes, Treuirosque venif fent,concilium Lutetiam Parifiorum transfert. Et lib.7.cap.6. Quæ ab reliquis Gallijs ciuitates diffentiebant,has fua diligentia (de Vercingen- torige loquitur)adiuncturu, atq; vnum conciliú totius Galliæ effecturu,cui cócilio ne orbis qui- dem terraru poffit obfiftere. Iam verò de rcgi- bus,qui ciuitatib. quibufdá præerant, loca funt apud eundem auctorem propè innumera:ex quib. illud memoria dignu intelligitur, moris fuifle Romanis,vt quos Regulos ad fuas ratio- nes accommodatos, id eft, adres nouas, con- turbādasq; ciuitates & inimicitias cūalijs exer- cendas idoncos iudicabant, eos fibi amicitia & focietate adiungerent:fummiq; honoris ac be- neficij loco,focios atq; amicos fues honorifice- tiffimis decretis appellarent: eumq;verborum honorem reges exteri complures magnis lar- gitionib.à ciuitatis Romanæ principibus com A : parabant. Reges autem vel Regulos potius, Gallieos nominabant, qui non ad tempus, vt ciuitatum magiftratus: fed in perpetuum, regi- um imperium quantumuis exiguis finibus ob- tinebant: quos immutata temporum confue- tudo, Duces, Comites, Marchiones appellauit. Earum porrò ciuitatum aliæ alijs potentiores erant: quarum fe in fidem & clientelam,que minus per fe poterant, ftudiofè conferebant. Has Cefar fuperiorum ſtipendiarias,vectigales, & earum imperio fubiectas appellat. Plerun- que tamen in fide aliarum effe fcribit. Regnan- te Romę Prifco Tarquinio(inquit Liuius lib.5.) Celtarum penes Bituriges fumma imperij fuit: ij Regem Celtis dabant. Aduentu Čæfaris in Gallia, (quifuit annus ab vrbe codita Dcxcv.) Galliæ totius factiones erant duæ. Harum alte- ríus principatum tenebant Ædui: alterius, Ar- uerni: multosque annos de potentatu interſe contenderant.Sed illa contentio ea re magno- perè augebatur, quòd Bituriges Aruernorum finitimi,in fide & imperio Æduorum erant.Se- quani contrà, Æduorum finitimi, in Aruerno- rum fide.lib.1.cap. 12. lib.6.cap.4. Cùm has Gallorum contentiones Romani ad fuas ratio- nes, id eft, ad fuam potentiam amplificandam aptiffimas iudicarent,ftudiosè illas alebant. Ita- que Æduos in focietatem afciuerunt, cosq; ex- quifito verborum honore Fratres confangui- neosque fuos appellarunt. In Æduorum fide & clientela reperio fuiffe primùm Senones, qui- buscum bus cum Parifij paulò antè fuam ciuitatem for- dere & focietate coniunxerant.lib.6.cap. 1.tum Bellouacos,quorum tamen erat ciuitas magna, & plurimum inter Belgas & virtute, & auctori- tate, & hominum multitudine valebat, lib. 2. cap. 4. & lib.7.cap. 7. Sub imperio Neruiorum Cæfar numerat Centrones, Grudios, Læuacos, Pleumofios, Gordunos. lib. 5. cap.11. Treuiro- rum clientes idem numerat Eburones,& Con- drufos.lib.4.cap.1.Venetorum autem ciuitatis (hifunt in Armorica) logè ampliffimam aucto- ritatem idem fuiffe fcribit omnium oræ mari- timæ regionum earum, omnesque ferè qui eo mari vti confueuerant, illius fuiffe vectigales. lib.3.cap. 2. Aruernorum autem tanta erat am- plitudo,vt non modò fe Æduis adæquarent, verumetiam paulò ante Cefaris aduentum ma- gnam clientum partem ab illis ad fe traduxif- fent.lib.6.cap.4.lib.7.cap. 10. Itaq; Strabo lib. 4. fcribit, eos quadringentis hominum milli- bus duce Vercingétorige bellum aduerfus Cæ- farem geffiffe. Hi ab regio imperio abhorre- bant. Itaque cùm Celtillus Vercingentorigis pater fummę potentiæ atque auctoritatis effet, coque totius Galliæ principatum obtineret,ob eam caufam quòd Regnum appetebat, ab ciui- tate interfectus fuerat. lib.7.c. 1.Sequani cotrà Catamantaledé Regem habebat, quem Roma ni amicu ac fociu appellarant. lib. 1.c. 2.Sueffio- nes quoq; qui latiffimos feraciffimófque agros poffidebant,oppidaque habebant numeroXII, A 3 & armatorű L.millia coficere poterant, Diuitia- cum totius Galliæ potentiffimum Regem pau- lo antè habuerant: qui non tantu magnæ partis Belgarum, verumetiam Britanniæ imperiu ob- tinuerat. Cæfaris aduentu Regem Galbam ha- bebant lib. 2.cap. 1. In Aquirania Pifonis cuiuf- dam Aquitaniauus regnú obtinuerat, & à Ro- manis amicus appellatus fuerat. libro 4. cap. 3. Senones quoque, quæ fuit ciuitas in primis fir- ma, & magnæ inter Gallos auctoritatis, quodá tempore Moritafgum regem habuerant, cuius etiam maiores regnum in eadem ciuitate ob- tinuerant.lib. 5.cap. 13.Item Nitiobriges Ollo- niconem Regem habuerat, Amicum à Senatu Roman. appellatum. libro 7.cap.6. In illis por. rovegnis illud obferuatione dignum, neq; le- uiter prætereundum videtur: primùm quòd hæreditaria non erant, fed à populo propter iuftitiæ opinionem deferebantur:deinde quòd Regesnon infinitum, folutum & effrenatum imperium habebant: fed certis legibus ita cir- cunfcriptum,vt non minus ipfi in populi, quàm populus in ipforum ditione ac poteftate effet: vt ferè illa regna nihil aliud, nifi magiftratus perpetui viderentur. Nam multos Cæfar no- ninat priuatos, quorum tamen parentes acma iores regnum obtinuerant: in his Cafticu Ca- tamantaledis filium, cuius pater in Sequanis multos annos regnum obtinuerat.lib. 1. cap. 2. Item Pifonem Aquitanum libro 4. capite 3. Item Tafgetium, cuius maiores in Carnutum ciuiciuitate cum Regio imperio fuerant. lib. 5. ca. 8. De imperij verò & poteſtatis modo, Ambiorix rex Eburonum apud eundem auctorem ita loquitur, (lib. 5. cap. 8.) Sua eſſe eiuſmodi imperia, vt non minus haberet in ſe iuris multitudo, quam ipſe in multitudinem. Quam optimam ac praeſtantiſſimam Reipub. formam eſſe, propterea Plato & Ariſtoteles, & Polybius, & Cicero iudicarunt, quòd regalis dominatus, ſi ſine freno, vt ait Plato, relinquatur, vbi in tantam omnium rerum poteſtatem, tanquam in lubricum locum, venerit, facillimè in tyrannidem delabitur. qua de cauſſa, inquit, Optimatum & delectorum auctoritate, quibus eam poteſtatem populus permittit, tanquam freno coercendus eſt.
| Index Capitum |
Capitum 2 |