 Liber XXI |
Liber XXIII  |
20Nec licet ærata fallentem ulciscier hasta.
Si possem; at superis fas nulli obsistere Divis.
Hæc fatus volat in muros, certamine qualis
Victor equus celeres raptat per gramina currus
Illum autem procul armorum fulgore micantem
25Agnovit Priamus, nam quantum nocte serena
Autumnale micat sidus, torvumque rubescit
Aethereas inter flammas, & Oriona propter
Vertitur, inde canem vulgo dixere priores,
Splendidiusque nitet signum mortalibus ægris
30Exitiale ferens, Zephyrisque urentibus æstus,
Pectora sic circum splendebant arma ruenti.
Ingemuitque senex, incanaque tempora utraque
Pulsabatque manu, dilectumque Hectora multis
Orabat precibus fundens has pectore voces:
35Ne mihi, gnate, viro solus te opponere tenta,
Viribus iile etenim præstat: sternere profecto.
Immitis, Diis ille utinam non gratior esset
Quam mihi, jam dudum canibus data præda jaceret,
Atque avibus, magno hunc animum mærore levarem.
40Quam miserum orbavit numerosa prole parentem!
Hos procul ab patriis captivos vendidit oris,
Hos ferro domuit. Nunc te Polydore, reversos
Trojugenas inter quærebam, teque, Lycaon,
Quos mihi Laothoe peperit pulcherrima gnatos
45Atque olli (modo apud naveis sit vita superstes)
Ære gravi, atque auro redimentur, plurima gnatæ
Quæ dederat quondam senior fama inclytus Altes .
Quod si jam Stygis hos tenet irremeabilis unda,
Me miserum matremque ægram dolor ille manebit
50Aequius at Teucri tulerint, te Pergamą donec
Incolumem teneant: muros, mihi chare, sub altos
Regredere, o decus, & miseræ spes unica Trojae,
Hectorea nec cæde ferox exultet Achilles.
Patris ad hæc miseri, nec adhuc rationis egentis,
55Gnate, tui miserere, gravi tardante senecta
Jupiter insontem, quem funere perdet acerbo;
Gratorum postquam fata ipse miserrima vidi,
Raptatas per humum gnatas, versosque hymenæos,
Et terræ allisos infanda cæde puellos,
60Pertractas que nurus truculento ab milite Achillis.
Forte etiam & Priamum portarum ad limina quondam
Raptabuntque canes, lambentque avido ore cruorem.
Hac anima postquam gladio, volucrive sagitta
Myrmidonum quisquam tremulos subduxerit artus,
65Vestibulo, mensæque canes assistere herili
Jam pridem soliti, atque viam comitarier omnem.
Et juveni cecidisse quidem acri Marte decorum est,
Pectora transfosum ferro, nec turpe jacenti
Quidquid victori furor, & mala suaserit ira;
70At caput incanum miseri senis, albaque menta,
Atque pudenda canes si turpent ore cruento,
Tristius, heu nihil acciderit mortalibus ægris.
Hæc senior, canosque manu de vertice crincis
Projicit avulsos, nec gnati flectere mentem
75Usque valet. Parte ex alia de turribus altis
Stat lacrimans genitrix, nudato & pectore mammam
Ostendens gnato, hæc, inquit reverere, meique
Chare, precor, miserere, premens si dulcia labris
Ubera, vagitusque olim, luctumque levabas.
80Hæc memora, ingressusque urbem, de moenibus arce
Pelidem infestum, nec solus prælia tenta.
Occisum nec enim tecti in penetralibus altis
Te lecto impositum genitrix, nec regia conjux
Fleverit, atque canes inhumati vulnera Jambent
85Argivum ad puppes. Lacrimis sic illa profusis.
Sed manet immotus precibusque, & fletibus Hector.
Stat conferre manum, ac dubio se credere Marti.
Ac velut in lustris pastus mala gramina serpens
Torva tuens furit, & sinuosa volumina torquet
90Arduus, ac sese impavidum venientibus offert,
Sic turrem ad celsam clypeo subnixus aheno,
Infrendensque heros secum hæc sub pectore versat:
Ingrediarne urbem? At vereor convicia Teucrum,
Polydama, ignavum in primis me jure vocares,
95Agmina Trojugenum tutam qui cogere in arcem
Suadebas, Patrocli quum luctu excitus Achilles
Arma retractavit, renui, parere fuisset
Utilius longe amissis nunc denique turmis
Probra mihi metuenda Phrygum, matrumque dolentum.
100Deteriorque aliquis, turmas canet, atque paternam
Viribus ille suis fretus rem perdidit Hector.
Sic quondam; mihi sed satius vel sternere Achillem,
Vel charam ob patriam lætho cecidisse decoro.
Quod si depositis[1] clypeoque umbone corusco,
105Cristata & galea, ad murumque hastile relinquens
Obvius ire velim, & sævo me credere Achilli
Pollicitus pulchramque Helenam, & quas improbus ille
Vexit opes cumque auratis in puppibus olim,
Unde mali ingentis, tantique exordia belli:
110Atridae & gemino, Danaisque subinde daturum
Quot reliquas Priamique ædes, urbsque inclyta condit,
Juratamque fidem ab Teucris exegero, ut omni
Fraude procul Danais tradantur partibus æquis.
Quo tamen hæc? Supplex oratumne Hector Achillem
115Iverit? Haudquaquam; sed enim da posse, precantem
Ille vereretur, pactisque accederet ullis?
Scilicet imbellem tanquam, mollemque puellam
Protinus, insiliens ferro obtruncaret inermem.
Non licet ab quercu, nec celsæ ab culmine rupis
120Pelidem adfari, juvenis velut, atque puella.
Colloquia hæc juvenesque decent, molleisque puellas;
Arma viris tractanda: videndum Jupiter utri
Faverit, & quibus hanc laudem concesserit armis.
Talia volventi prope constitit asper Achilles
125Par Marti galeam, & surgenteis vertice cristas.
Pelias atque humero in dextro concussa tremebat
Fraxinus, horrendumque micabant arma ruenti
Ardentis flammæ, aut Phæbæi luminis instar.
Ut videt, ut totus gelidis tremit artubus Hector,
130Nec jam stare timor patitur, fugit ocyor Euro
Arva secans turrique alta, portisque relictis.
Pelidesque metu trepidantem fervidus urget.
Accipiter qualis, quo non violentior ullus
Alituum, sequitur pavidam de rupe columbam.
135Illa vias obliqua secat, premit ille volantem
Proximus, & clangens jamque huc rapido impete fertur,
Jamque illuc magno prædæ succensus amore.
Sjc volat acides, volat ante exterritus Hector,
Trojanos circum muros, speculamque præaltam,
140Qua via trita magis patulam juxta caprificum.
Sunt fontes gemini, exiguis ubi nascitur undis
Coeruleus Xanthus furit hic ceu fervidus æstu,
Exundatque latex, superas it fumus ad auras;
Ille fluit gelidæque nivis, vel grandinis instar
145Frigidus æstate in media, quum Sirius ardet,
Atque hinc, atque illinc nitido stant marmore labra
Lataque, pulchra, Phrygum tenui subtegmine vestes.
Qua matres solita, mollesque lavare puellæ
Dum pax alma fuit, classisque Argiva priusquam
150Sigæum in litus, Phrygiasque appelleret oras.
Hac alter fugit, insequitur ferventior alter.
Illle quidem fortis; sed retro fortior instat
Nam neque[2] de pingui certatur corpore tauri,
Aut de pelle bovis magni, quæ præmia victor
355Ferre olim solitus; sed de vita Hectoris ipsa
Res erat, atque anima, ac veluti jam vincere cursu
Cornipedes soliti vitatam turbine multo
Circumagunt sese ad metam, pretiumque repostum,
Defuncti stat Regis honos, tripodesve corusci
160Artibus aut præstans, roseo vel femina vultu
Sic olli rapido Priami ter moenia cursu
Circumeunt. Divi ab summo speculantur Olympo,
Quos inter genitor Saturnius ore profatur:
Eheu, rem indignam! totis agitarier agris
165Præstantem pietate virum, clarum Hectora bello
Qui mihi præruptæ sacris in vallibus Idæ
Tot femora uncta boum, summaque adolevit in arce.
Nunc pedibus, vultuque minax fugat acer Achilles.
Verum agite, o Dij, consulite an poscentibus ipsum
170Eripiam fatis, vel jam velocis Achillei
Succubuisse sinam telis. Sic Jupiter infit,
Sic Patrem adloquitur contra Tritonia virgo:
Summe Deum, rectorque hominum, te hæc talia fari?
Mortaleisne artus, ac debita corpora fatis
175Vin' lætho eripere? ut lubitum non grata profecto
Calicolis fuerit pictas tua. Talia Pallas;
Hæc illi Divum fatur pater ore sereno:
Exue, Diva, metum, soboles mea, non tibi quicquam
Abnuero; sortemque suam, sua fata sequatur
180Priamides, propera, atque instantibus utere Parcis.
Hæc fatur, satis & cupidam dicto impulit, alto
Confestim volat aerij de vertice Olympi,
Fervidus interea trepidantem urgebat Achilles,
Hinnuleumque[3] velut pavidum cerva alite natum
185Insequitur canis, & latratu vividus instat
Convalleisque cavas, quercetaque devia lustrans;
Nec latet arbustis quanquam contectus ab altis
Ille pavens, totoque legit vestigia campo.
Sic miser haud latet instantem Tros Hector Achillem.
190At quoties turreis cursu, portasque petebat
Dardanias sociorum optans defendier armis,
Pelides toties muro avertebat ab alto
Prævertens, giroque urbem interiore tenebat.
Ac velut in somnis[4] fugientem prendere dextra
195Velle videmur, & in mediis conatibus ægri
Deficimus, nec nos capere; aut potis ille sequentis
Effugisse manum, sic Hectora Phtius Achilles
Incassum premit, incassum fugit ille sequentem.
Qui tamen auxilio nisi fretus Apollinis Hector
200Vitasset læthum infandum? Deus adstitit olli
Extremum, & magno perfudit robore membra.
Pelides sed enim renuens capite, ulla vetabat[5]
Mittere tela virum contra, deberier uni
Nam sibi, nec volet hanc cuiquam concedere palmam.
205Ut quater ad fonteis ventum, & cunabula Xanthi
Jupiter[6] auratas æquato examine lanceis
Sustinet, & fata imponit diversa duorum.
Quem damnet labor acidem, Priamone creatum?
Hectoris illa tamen tenebrosum vergit in Orcum
210Pondera pressa suo, moestusque recessit Apollo.
Lætaque Pelidem adloquitur sic coesia Pallas:
Tandem, gnate Dea, ad puppeis referemus Achivas
Immortale decus, cadet (ultra fidere plantis
Namque viro jam fata vetant) cadet efferus Hector,
215Ipse licet patris ad genua advolvatur Apollo
Multa rogans. Sta, & respira, tecum ipsa furenti
Suadebo conferre manum, ac se opponere contra.
Paruit acides gaudens, & substitit hastæ
Fraxineæ innixus, compellatque Hectora Pallas,
220Oraque Deiphobi referens, vocisque sonorem:
Heu nimium, frater jam te fessum urget Achilles
Iliacos circum muros, age, pectora contra
Vertamus, ferroque virum excipiamus acuto.
Hector ad hæc Te equidem cunctis præ fratribus olim
225Dilexi Priamoque satis, Hecubaque parente;
Gratior at mihi nunc fueris, quem propter aperto
In pugnas audes iterum te credere campo.
Nam reliquos claudunt jam propugnacula Teucros.
Olli Deiphobus: Queis non Priamique parentis,
230Atque Hecubae lacrimis, charorumque inde profectus
Restiti at angebar nimium, nimiumque dolebam.
Nunc age pugnandum est animis præsentibus, ullis
Nec parcendum armis, has donec victor Achilles
Exuvias ferat ad naveis, ferrove dometur.
235Tantum effata præit celeri Dea callida cursu.
Ut prope constiterant, fatur sic Dardanus Hector,
Ecce adsum, nec enim, ut primum, ter moenia circum
Cursabo fugiens, sternam, sternarve profecto.
Custodes, age, jam primum, testesque vocemus
240Pactorum Superos. Quis enim contemnere Divos
Audeat? Annuerit mihi si victoria Martem,
Non ego te ultra fata furens immaniter unquam
Turpabo; exanimum Danais sed corpus, ademptis
Reddam armis: eadem victor tu fædera serves.
245Sic Hector, torvum infrendens sic dius Achilles.
Quid pacta incassum memoras? ut nulla leoni,
Paxque homini, nulia est concordia mitibus agnís,
Atque lupis, sic nulla tibi sunt foedera nobis,
Alteruter donec satiarit sanguine Martem.
250Nunc nervos contende omneis[7], & contrahe quidquid
Sive animis, sive arte vales: fuga nulla, Minerva.
Hac te hasta domat, hic moriens dabis, improbe, poenas,
Tot me absente olim casorum ad litora Graium.
Dixerat, & totis intorquet viribus hastam.
355Providus hanc tamen intuitus subsederat Hector
Illa volat super, ac telluri infixa tremiscit,
Avulsamque duci clam reddidit Hectore Pallas.
Hic Priamo satus: Errasti, fortissime Achivum,
Et mea nota quidem velut ab Jove fata canebas
260Subdole, mendaci hac lingua, si forte minantem
Territus effugerem; sed non terga Hectoris unquam
Cuspide transfiges; sed pectora, si tibi quisquam
Caticolum favet: hunc vita nunc cuspidis ictum.
Exciperes utinam totum intra viscera ferrum
265Maxima pernicies murorum, urbisque paternæ,
Quam leviora forent miseris certamina Teucris!
Hæc ait, & contorta manu simul evolat hasta,
Et medium venit in clypeum, sonat aureus umbo
Percussus sonitu jngenti, telumque repellit.
270Obstupuit, doluitque Hector sine vulnere frustra
Ferrum ivisse manu, dejectaque lumina volvens
Substitit, ulla viro nec enim jam suppetit hasta
Deiphobumque alta compellat voce, coruscum
Telum aliud poscens: misero at procul ille sedebat
275Murum intra, sensitque heros, tum talia secum:
Ad mortem vocor, heu! fatis, ratus affore fratrem
Pugnanti; sed enim fratris sub imagine Pallas
Decepit miserum, muro sedet ille repostus.
Effugium mihi jam nullum, sors ultima restat,
180Sic placitum, Thymbræe, tibi, summoque Tonanti
Qui tamen anteactis tot me eripuere periclis.
At non indecori moriamur morte; sed ausi
Egregium quidquam, & mansurum in sæcula fama.
Hæc ait, & magnum vagina liberat ensem,
285Qui splendens, validusque humero pendebat ab alto.
Tum qualis pavidum leporem raptura, vel agnam
Lactentem volat obscura Jovis ales ab æthra,
Talis Priamides ruit, & magnum rotat ensem.
At parte ex alia furiis ingentibus actus
290Æacides rapitur, cui pectora fulgidus orbis
Contegit ingentis clypei, capitique rigentis
Ara sonant galeæ, & fulgens tremit aurea crista,
Vulcani inventum artificis, tum nocte serena
Ante alios qualis pulcherrimus emicat igneis
295Hesperus, ærata tantus de cuspide fulgor
It procul, atque acie totum rimatus Achilles
Hectoris adversi corpus, qua lactea cervix
Apparet, jugulumque humeris committitur altis,
(Cætera namque armis Patrocli de corpore ademptis
300Membra tegebantur) viaque est certissima lætho,
Telum adigit, penitusque alta in cervice refigit.
At non vocis iter sic rupit ahenea cuspis
Quin dare verba cadens, possetque adfarier hostem.
Tum ruit; insultatque ruenti sævus Achilles:
305At non tu Patroclum spolians, vesane, peremptum
Me ultorem es veritus; pictis sed puppibus absens
Ipse super fueram, qui tete infanda furentem
Conficerem ferro: Alitibus, canibusque vorandum
Te dabo; sed Patrocio meriti referentur honores.
310Hæc ait, ast illum adfatur sic languidus Hector:
Te per ego[8] supplex animam, genua, atque parenteis
Dilectos, precor, haud canibus lanianda per agros
Membra dato at patris miseri reverere senectam,
Maternasque preces, donisque, auroque redemptum
315Redde meis, tumuli extremo ut perfungar honore.
Talibus orantem adloquitur sic durus Achilles:
Tun' genua, & dulccis memoras, invise, parenteis?
Dentibus his artus utinam discerpere crudos
Fas mihi, quem tali afflixisti sæpe dolore.
320Nemo tuo ab capite est adeo, qui rostra volucrum
Arcebit, rictusque canum, non si mihi tanta
Bis decies, triciesque ferant dona inclyta Teucri,
Pluraque promittant, non si te Troius auro
Compensare velit Priamus, non optima mater
325Fleverit impositum lectis; sed gramine toto
Discerpent tua membra canes, fædæque volucres.
Hector ad hæc moriens; Equidem non flectere dictis
Credideram, misero dudum mihi notus Achilles,
Ferreus atque animus, sed numina versa Deorum
330Propterea quandoque time, quum moenia circum
Te Paris interimet telis, & Apollinis arcu.
Vix ea, quum fuscis mors circumamplectitur alis
Vitaque[9] Tartareas ex artubus ivit in undas
Multa dolens sortemque suam, floremque juvéntæ
335Examimemque virum adfatur sic Thessalus heros:
Nunc morere[10]; at deme Divum Pater, atque hominum Rex
Viderit, ac Dii immortales. Sic fatur, & hastam
Fumantem trahit, atque humeris ingentibus arma?
At circumfusi speciem, vultusque tremendos
340Mirantur Danai, nec abit sine vulnere quisquam,
Atque aliquis, tractatu, inquit, jam mollior Hector,
Quam naveis quando Argolicas accenderat igne.
Hæc fatus telo insultans feriebat acuto.
Tum Peleo satus hæc mediis tumido ore profatur:
345Argivum lecti proceres, atque inclyta pubes,
Quum talem, tantumque virum domuisse corusco
Dij dederint ferro, quo non truculentior alter
Nec qui tot miseris mala sit molitus Achivis,
Eja age, Teucrorum mentem experiamur in armis
350Desertisne agitent muris se dedere Graiis,
An pugnis iterum, ac dubio se credere Marti?
Quo tamen hæc? jacet ad naveis inhumatus Achivas,
Indefletus adhuc Patroclus, quem semper amabo, ⠀
Sit mihi vita super donec: quod lumine cassos
355Si penitus subeunt anteactæ oblivia vitae;
At mihi non Patrocli labetur pectore nomen.
Ergo agite, Argivi juvenes, Paeana canentes
Hoc ducto naveis que cavas, litusque petamus
Maxima res[11] effecta, viri, jacet inclytus Hector.
360Quem numen veluti Troes, socijque colebant.
Dixerat, atque indigna fremens parat Hectora contra.
Namque pedes geminos trajectum lora tumenteis
Ab curru ligat, atque trahi sinit ora per agros,
Impositisque armis currum conscendit, & acreis
365In cursum exhortatur equos jam sponte volanteis
Pulveris exoritur nimbus, crinesque decori
Raptantur per humum, cervixque, caputque verendum
Ante quidem; tunc hostili Saturnius ira
Turpandum dedit, & patria tellure trahendum
370At genitrix velum abjiciens de turribus altis
Passa comam volat ingentem bachata per urbem,
Tum senior Priamus, populusque accenditur omnis.
Luctus ubique: sonant maesto tecta omnia planctu
Non secus, ac si jam ruat alto ab culmine Troja
375Grajugenum flamma; at miserum vix turba coercet
Longævum Priamum portis evadere apertis
Optantem, & multo fœdantem pulvere crineis,
Orabatque omneis compellans nomine quemque:
Egressum sinite ad naveis contendere Achivas,
380O chari comites, genua amplexabor acerbi,
Immitisque viri reverebitur ille parentis
Ætatem similem, & canos, tremulamque senectam
Aeacidæ Pelei, qui cladem hanc, atque ruinam
Trojugenis genuit, Priamo sed præ omnibus uni,
385Cui gnatos tot jam florentibus abstulit annis.
Planxi equidem reliquos, pater; at nunc Hectoris ægrum
Conficiet dolor, ac tristem me mittet in orcum.
Spirantem amplecti saltem, extremumque fuisset
Fas haurire sonum, & luctu solarier ægro
390Longævoque patri misero, miseræque parenti.
Hæc senior lacrimans, populi turba adgemit ingens
At parte ex alia genitrix: Quid te, Hector, adempto,
Jam lucem moror invisam? mea gloria quondam,
Et matrum decus, & Phrygiæ spes maxima gentis,
395Quæ te Numinibus simili excipiebat honore;
Matribus at, Phrygiisque dolor nunc civibus ingens.
Sic gemit; at nondum quicquam pulcherrima conjux
Audierat, nec murum extra mansisse maritum
Noverat Andromache; tectorum in parte reposta
400Illa procul tetam ingentem, duplicemque, labore
Texebat vario, permiscens floribus aurum.
At famulas tripodem flammis circumdare magnum
Jusserat, ut calida exstarent ab Marte reverso
Balnea sueta viro, ab balneis heu nescia! quantum
405Ille procul ferro jaceat prostratus Achillis.
Ut fietum, ingentemque ululatum ab turribus hausit,
Continuo succussi[12] artus, revolutaque pensa,
Excussique manu radii, & trepido ore profatur:
Heu! quonam turres luctu miscentur? adeste
410Huc geminae, videam quæ tanti causa tumultus
Namque Hecubae vocem audivi, & mihi viscera motu
Nescio quo insolito saliunt, glaciataque torpent
Genua, Pedesque infra: Priami certe ulla minatur
Pernicies generi. Dij verbum avertite longe;
415At vereor ne interclusum mihi sævus Achilles
Urbe procul latos agitaverit Hectora in agros,
Audaceisque animos frenaverit; ipse relicto
Agmine nam solitus nulli virtute secundus
Irruere, & ferro Argivas incessere turmas.
420Vix ea lymphatae similis tecta alta relinquit.
Pulsat corda tremor, famulæ comitantur euntem.
Ut ventum celsam ad turrem, turbamque frequentem,
Constitit adspectans, raptatumque Hectora bigis
Ut videt, & multo signantem pulvere campos,
425Obriguit, subitaque oculos clausere tenebræ,
Exanimisque ruit, vittæque, & pulchra jacebant
Retia, fulgentisque auro redimicula mytræ,
Quodque ipsi dederat quondam venus aurea velum,
Quum magnis dotatam opibus sibi Dardanus Hector.
430Duxerat uxorem senis Eetionis ab urbe .
Collapsam famulæ manibus, fratresque tenebant,
Ut membris vigor, & tandem via reddita voci est:
Troadas hæc inter singultibus interruptis:
Hector, ego infelix! eadem nos fata manebant
435Ergo ambos? Troja quanquam te divite natum,
Edibus & Priami, meque Eetionis in urbe
Pinguis Hypoplaciæ saltus, Thebasque tenentis,
Qui miseram miser in tectis enutriit altis.
O nunquam genuisset: abis, mihi chare sub orcum
440Uxorem æterno in luctu, viduamque relinquens
Filius ast infans nostro de sanguine natus,
Cui neque profueris fato sublatus iniquo,
Nec potis ille patri quicquam prodesse perempto.
Namque manus quanquam, Danaumque effugerit enses,
445Quot miserum subeunda manent primoribus annis!
Quippe adiment alij mutato limite campos,
Aequævosque inter mæstusque, exorsque silebit
Dejecto vultu, lacrimisque per ora profusis.
At patris antiquos adeat si sorte sodaleis,
450Iamque hunc, jamque monens illum, vestemque prehendens,
Blandior horum aliquis vix admovet exiguum vas,
Labraque, non sicci rigat interiora palati.
Durior & quisquam genitore utroque beatus
Ore ferit, linguaque, thoroque exturbat ab alto;
455Cede loco, haud tuus hic genitor conviva recumbit.
Cedit, & ad viduam mærens redit ille parentem,
Astyanax genibus super accubuisse paternis,
Et lectas gustare dapeis, atque ore, manuque
Concisas solitus quondam, tum mollia ludo
460Membra fatigatum somnus quum ceperat, ulnis
Exceptus, blandoque thoro, stratisque jacebat
Delicium patris; at quæ nunc patietur adempto,
Astyanax, tali Troes quem nomine dicunt
Unius alta tui starent quod mænia dextra,
465Tectaque Teucrorum; patriis procul ædibus at nunc
Argivum ad naveis, postquam tua viscera mandent,
Discerpentque canes, linqueris vermibus, eheu!
Nudus; ibi in thalamis pulchri servantur amictus
Interea, labor Iliadum, verum omnia flammis
470Hæc dabo, jam nullos quando adservantur in usus,
Matribus at coram, & Phrygibus tibi gloria sunto.
Hæc ait, Iliades mæstum adgemuere dolenti.
Notae
[recensere]- ↑ V. 104. Quod si depositis. Cogitationum undique subeuntium tumultu confusa, & imperfecta, oratio, turbati animi signum. Similis deliberatio illa Turni apud Virgilium in 12. Quod ibi Drances, hic Polydamas.
- ↑ V. 153. Nam neque. Quod hi nc Virgilius in 12.
Nec enim levia, aut ludicra petuntur
Præmia; sed Turni de vita, & sanguine certant. - ↑ V. 184. Hinnuleumque. Hanc comparationem adhibuit, & multo pulchriorem reddidit Virgilius in 12. de Aenea Turnum sequente.
- ↑ V. 194. Ac velut in somnis. Hanc quoque similitudinem ab Homero mutuatus est Virgilius lib. eodem.
- ↑ V. 202. Ulla vetabat. At contra Aeneas in 12. ensem Turno reddi vetat. Indignor quandoque bonum dormire Maronem.
- ↑ V. 206. Jupiter. Versus Virgiliani hinc decerpti in 12,,ubi Turni, atque Aeneae fata Jupiter lancibus imponit.
- ↑ V. 250. Nunc nervos contende omneis. Hinc illa Aeneae ad Turnum in lib. toties cit.
Verte omneis tete in acres, & contrahe quidquid
Sive animis, sive arte valet. - ↑ V. 311. Te per ego. Hinc illa Turni ad Æneam,
Dauni miserete senectae. - ↑ V. 333. Vitaque. Similis Turni finis apud Virg.
- ↑ V. 336. Nunc morere. Verba Virgiliani Mezentii in 11.
- ↑ V. 359. Maxima res. Quod Virg. ad Aeneam transtulit in 11.
Maxima res effecta, viri, timor omnis abesto.
Quod superest, hæc sunt spolia, & de Rege superbo
Primitiæ, manibusque meis Mezentius his est. - ↑ V. 407. Continuo succussi. Similes affectus Euryali matri tribuit Virgilius Aeneidos 9, quo nullus mollioribus hisce affectibus excitandis aut describendis aptior, & jucundior.
| Liber XXI |
Liber XXIII |