 |
Imperator Caesar Flavius Iustinianus, Alamanicus, Gothicus, Francicus, Germanicus, Anticus, Alanious, Vandalicus, Africanus, pius, felix, inclytus, victor ac triumphator, semper Augustus, cupidae legum iuventuti.
Imperatoriam maiestatem non solum armis decoratam, sed etiam legibus oportet esse armatam, ut utrumque tempus, et bellorum et pacis, recte possit gubernari, et princeps Romanus victor existat[1] non solam in hostilibus proeliis, sed etiam per legitimos tramites calumniantium iniquitates expellens[2], et fiat tam iuris religiosissimus, quam victis hostibus triumphator.
§1.―Quorum utramque viam cum summis vigiliis summaque providentia, annuente Deo, perfecimus. Et bellicos quidem sudores nostros barbaricae gentes sub iuga nostra deductae cognoscunt; et tam Africa, quam aliae innumerosae[3] provinciae post tanta temporum spatia nostris victoriis, a coelesti numine praestitis, iterum ditioni Romanae nostroque additae imperio protestantur. Omnes vero populi legibus tam a nobis promulgatis quam compositis reguntur.
§2.―Et quum sacratissimas constitutiones antea confusas in luculentam ereximus consonantiam, tunc nostram extendimus curam ad immensa veteris prudentiae volumina, et opus desperatum, quasi per medium profundum euntes, coelesti favore iam adimplevimus.
§3.―Quumque hoc Deo propitio peractum est, Triboniano, viro magnifico, magistro et exquaestore sacri palatii nostri[4], nec non Theophilo et Dorotheo, viris illustribus, antecessoribus[5](quorum omnium solertiam et legum scientiam et circa nostras iussiones fidem iam ex multis rerum argumentis accepimus) convocatis, specialiter mandavimus, ut nostra auctoritate nostrisque suasionibus componant Institutiones[6]; ut liceat vobis prima legum cunabula. non ab antiquis fabulis discere, sed ab imperiali splendore appetere, et tam aures quam animae vestrae nihil inutile nihilque perperam positum. sed quod in ipsis rerum obtinet argumentis, accipiant; et quod priore tempore vix post quadriennium prioribus contingebat, ut tunc constitutiones imperatorias legerent, hoc vos a primordio ingrediamini, digni tanto honore tantaque reperti felicitate, ut et initium vobis et finis legum eruditionis a voce principali procedat.
§4.―Igitur post libros quinquaginta Digestorum seu Pandectarum, in quibus[7] omne ius antiquum collatum est, quos per eundem virum excelsum Tribonianum nec non ceteros viros illustres et facundissimos confecimus, in hos quatuor libros easdem Institutiones partiri iussimus, ut sint totius legitimae scientiae prima elementa;
§5.―in quibus breviter expositum est, et quod antea obtinebat, et quod postea desuetudine inumbratum ab[8] imperiali remedio illuminatum est.
§6.―Quas ex omnibus antiquorum institutionibus et praecipue ex commentariis Gaii nostri, tam institutionum, quam rerum cotidianarum, aliisque multis commentariis compositas, quum tres praedicti viri prudentes nobis obtulerunt, et legimus et cognovimus[9], et plenissimum nostrarum constitutionum robur iis accommodavimus.
§ 7.―Summa itaque ope et alacri studio has leges nostras accipite, et vosmetipsos sic eruditos ostendite, ut spes vos pulcherrima foveat, toto legitimo opere perfecto, posse etiam nostram rempublicam in partibus eius vobis credendis[10] gubernare[11]. Dat. xi. Kal. Decemb. Constantinop.[12] d. iustiniano pp. a. iii. cons. (533.)
- ↑ existens, Cont.
- ↑ expellat, Russ. Bien. Buch; pero en Theoph. se lee ἐξωΘῶν
- ↑ Bien. Buck. Behr.; innumerae, Russ.; numerosae, Cuf. Cont. Hot.; pero ἀναρίθμητοι Theoph.
- ↑ et exconsule, añaden Hal. Russ., pero falta en todos los codices de Russardo: véase l. 2. pr. C. I. 17.
- ↑ Russ. Cont. Hot. Bien. Schr.; nostris, añaden Cuj. Buch., contra Theoph.
- ↑ Bien. Buch. Schr.; Instit. componerent, los restantes.
- ↑ in quos, Schr. segun antiquisimos Cotices.
- ↑ Hot. Bien, Buch. Schr., apandose en Theoph; ab, omítenla los restantes.
- ↑ recognovimus, Russ. Cont. Hot.
- ↑ eredendam, Bien. Buch.
- ↑ Schr.; gubernari, los restantes; ἄρξειν Theoph.
- ↑ Schr.; Constantinop, (CP.) lo colocan los demás después de Dat, contra el antiguo estilo.