Potesne mihi ostendere, Socrates, utrum virius doctrina an exercitatfone potius acquiratur? an forsitan nec, doctrina nec usu ab hominibus comparetur, verum ipsa natura vel alio quoquam modo hominibus insit? So. Hactenus, o Menon, Thessalici homines inter Graceos illustres tum. equestni facultate tum etiam divitiis habiti sunt: nunc autem, ut mihi videtur, sapienliae. quoque gloriam eonsequentur: praesertim amici tui Arisuppi Larissaei concives. Altque huius rei causa vobis Gorgias exsutit: qui in urbem vegtram. irofeclu. s amicos sibi ob sa. iienliam comparavit cum reliquos Thessalicos, tum maxime Alevadarum familiam, ex qua amicus tuus Aristippus originem ducit. Quamobreu sic vos Gorgias assuefecit, vt intrepide et, alto animo interrogantibus respondeatis, quemadmoduriu scien es decet: quippe et ipse concedebat Graecorum vcuique; rogare quicquid vellet. ac;eingulis respaendebat. Nobis, o amice Menon, contrarium contigit: siquidem sapientia nostra quodammodo iam exaruit, atque ex his locis ag vos divertisse videtur. Itaque si quem nostrornm hominum hoc pacto percontari tenaveris, nemo utique erit quin tibiqubrif ndo respondeat: ( hospes, forte tibi bcatus quidam videor, quod me nosse existimas, utrum doctrina an alia quadam ratione virtus hominibus adsit. ego vero usque adeo ab hac cognitigne absum, ut nec quid ipsa sit virtus intelligam. Atqui 1pse quoque, o Menon, sic affectus sum:. in eadem quippe paupertate animi, quaa ct concives mei, sum constilutus. xc me ipsum accuso, utpote quid sit virtus penitus ignorans, ;Cun. vero quid sit nesciam, quonan) pacto quale sil nossem? Num tibi fieri posse videtur, ut qui nullo inodo quis Menon sit, norit, utrum tamen bonus aut dives aut generosus, aan contra sit, noscat?, Men. Mihi quidem nequaquam. At vero ipse re Vera, o Socrates, quid sit virtus ignoras? lsta de i in patria renuxtiabimus? 8o. Non id quaeso solum, amice, domi praedices: verum etiam, quod nullum unquam, ut mihi vidctur, id scientern nactus sim. Mer. Ergo ne Gorgiam quidem, cum hiic commroraretur, aliquando convenisti? So. Equidem. 3Men. An haec ignorare tibi visus est?. So. Haud satis, o Menon, memini: ideoque, quid tum mihi visum fuerit, im praaesentia referre nequeo. Sed forte et ille novit, et tu?uid ille docuerit, tenes. quare, si placet, ipse dicas: nam tu forsitan cum illo converis. Men. Convenio equidem. So. Eum igitur, tum absit, omittamus, ipse vero, o Menon, dic, per deos obsecro, quid esse virtutem existimes: dic, inquam, nec invideas: ut fortanati cuiusdam mendacii redarguar, si quidem tu et Gorpgias id cognoscere videamini, cum amen ego nemini unquam hoc scienti occurrisse praedixerim. en. At, o Secrates, nequadquam difficile est id dicere: et primo quidefn, si lubet, quae viri sit virtus. Haec plane est, ad civiliwum rerum administrationem sufficientem esse, iisque tractandis amicog iuvare, inimicos laedere: fiec non diligenter cavere, ne quid ipse tale aliquando patiatur. Quod si ulterius, quae sit mu lieris virtus. nosse requiris. neque id. arduum, erit. est enim mulieris virtus, domum recte gubernare. dum custodit domestica viroque obedit. Alia quoque virtus est pueri, feminaeque, etmasculi, et viri iam aetate maturi: nec non liberi, si velis, alia, et alia servi. atque aliae permultae virtutes qxistunt. quamobrem, baud nobis deest, quid de virtutis definitipne dicamus, Enimvero secundum singulas actiones atque aetates ad opera singula singulis hominibus virtus adest, Totidem praeterea et de vitio, o Socrates, ut arbitror, dici possent, So. Non xmediocriter in hac venationt fortunatus sum, o Menon, si quidem unem virtutem investigans examen quoddam virtutum apud te habitantium reperi. Verumiamen, o Menon, secundum hoc exemplum examinis, Si ie, quae sil apis ipsius substantia, percontante, multiplices illarum esse substantias respondisses: aique ego iterum te rogarem, Nunqut ex hec ais apum substantias esse diversas, quo apes sunt: an alio quopiam, veluti pulchbritudine vel magnitadipe aut alio quopiam huiusinodi? qui(f: inquam, sic interrogatus potissimum respudderes? Men. Quod invicem eo quo apes supt, minime diff runt T So. Et si ego post hacc dicerem, Quid ergo id est, o Menon, quo minime differunt, sed idem cuuctae sunt? Haheresne quod mihi respenderes? Men, llaberem, psufecto. So. Eadem itaque ratione. virtutes, quanquam. 4nultae atque. variae sunt, unaui tamen speciem quandam in. ommibus eandem habent, qua virtutes existunt, in. quam. respicere decet. eum, qui respon3urus sit interroganti cuigmam, ttuid. virtus sit. Tenesne quid dicam? Men. Intelligere inihi videor: nondum tamen, ut vellem, quod quaesitum est, eomprehendo. So. Utrum vero circa virtutem id solum, So. Menon, tihi vidctur, aiam, quidem viri esse, aliam mulieris et aliam reliquorum: an etiam circa sanitatem magnitudinemque et robur. eodem modo, ut alia quidem viri sanitas sil, mulieris alia? an potius eadem. ubique sanitas species est, si quidem sanitas ait, seu viro sive mulieri sive altcri cuilibet adsit? Men, Eadem mihi sanitas et viri simul ei mulieris esse videiur. So. Nonnce igitur, si quidem rohusta sit femina, eadem Specie roboris robusta erit? cum vero eandern dieo, quod nihil iffert, qua robur, ad hoc quod robur sit ititelligo; /seu viro seu mulieri insit. num tibi differre aliqua ex parte videtur? lmen. Minime. So. Ergo et virtus ad id quod virtus sit, differpetne, seu iuvenem seu senem, sive virum ortet sive feminamt Men. Mihi quidei, o Socrates, hoc ceterorum simile nequaquanm esse videtur. So. Nonmne viri virtutem esse diisti, recte rem Publicam gubernare, mulieris vero domum? Mer. Dixi equidemi. So. An potest quisquam civitatem vel deium aut aliquid aliud recte oisonere, nisi temperate siveprudenter ac iuste dponat?. Men. Non certe. so: Nohne si temperate iusteque itstituunt, temperantia iustitiaque instituent?: Men. Necesse est. So. Utrisque igitur tam vir quam mulier indiget, si boni fnturi sint; temperanua scilicet atque iusstitia. -lwen. Apperet. 8o. Quid vero puer ac senex, dum intemperati et inidsti essent, unum boni existerent? Men. Nequaquam. So. At dum temperati et iusti? Men. Ita. So. Uuiversi igitur homines eadem ratione boni fiunt, nam eorundem participatione boni semper efficiuri2 tur. Men. Videtur. So. Nunquam rion eadem ratlone boni fierent; ni eadem illorum virtus Psset? Men. Nurquam. . So. Quoniam ergo cadera virtus est otiniumi, conare in mernoriam reducere, uidnam hoc esse Gorgias dixerit. ac tu una consenseris. Men. auidnam aliud quam praeesse hominibus posse?si quid uinum in omnibus exigis. So. Requiro equidem. attarnen eademne pueri t servi vittus erit, o Menoh, praeesse posse domino? ac videtur tibi ulterius servus esse, dum imperat? Men. Haud certe mihi videtur, o Socrates. So. Neque enim, o optime vir, id fas essel. Sed hoc rursus cohsidera, utrum dominari posse aliquem putas, si iuste praeesse aadiiciatihus: inius(e vero nequaquath, Men. Puto equidero. iustitia enim virtus est, So. Utrym virtus, o Menon, an virius quaedam?. Men. Quo pacio id ais? sse. Quemadmodum de quovis alio. ut ecce de rotunditatg, dicerem eam figuram quandam esse, non absolute figuram. aique oh eam causam ita loquerer, quia aliae quoque figurae praeter roiunditatem sunt, Men. Recte admodum inquis. aatqui et ipse non iustitiam tantum, verum etiam virtutes alias esse fateor. So. A1 quas dicis alias, explica obsecro, equidem si me de. aliis f:fuxis interrogassee, utique respondissem: ergo et tu quae sint aliae virtutes, enarra. amen, Fortutudo, temperantia, sapientia, maguificentia, ceteraeque perraultae, So, Kursus in idem rccidimus. : Dam multas iterum virtutes alio quodam pacto invenimus, dunm unam, inquirercmus; unam vero, quae per omnes diffunditur, reperire nequimus. Men. Nondum quco, o Socrates, ut ipse quacris, Uunam in omnibus virtutem, quemadinaduin in ceteris, assequi. So. Et iure quidem. at ego, si modo potuero, perducere nos conabor. Cognoscisne sic in cunclis contingere, si quis a te petat idem, quod modo dicebam, quid figura sit, ac tu quod sit rotundilaas responderes: et ille tibi, quae et ego, inferret, utrum rotunditas sit figura an figura quaedam, an non illi diceres, figuram quandam esse? lmen. Prorsus. So. Nonne ob id, quod aliae quoque figurae sunt? Mex. Ita. So. (iuod si quales illae sunt quaerat, e vestigio respondcbis? M:nx. Equidem. So. Quin eliam si de colore similiter quid sit quaerat, et tu quod albedo Sit dicas: ac ille sie deinde resumat, utrum albedo coloor sit an color aliquis: inferresne colorem quendaim ob hoc esse, quod alii quoque colores reperiantur? Men. Maxume. , So. Si iterum colores ceteros referre iusserit, narrabis utique;et alios multos, qui nihilo minus quam albedo colores sint? Men. Narrabo. So. Si autem, ut ego nunc, sermonem ihe-pcrcumt, iactnl» h quod semper in multa declinaremus, quod ille nequaquam fieri permittat: sed postquain haec multa uno nomine nuncupas dicisque nihil ex iis esse quin figura sit, quamvis ista inigr s contrarid sint, est autem hoc, quod non minus rotundum contineat quam rectum, quam. quidem figuram nominas, et nihilo Pnagis inquis Potundum quaru rectum figuram esse. an sic dicis? Men. Sic plane. So. Nunquid cum ita dicis, tunc nibil magis dicis rotundum esse rotundum quam rectum, nceque recium bagis rectam quam rotundum? lmex. Non certe, o Socrates. So. Verumiamen asseris rotundum nihil -magis figuram esse quam rectum; neque rectum magis quam rotundum. Men. Vera narras. So. Quid ergo id est, cui nomen hoc figura compelit, declarare enitere, Sf itaque sic percontanti cuipiam de figuta sive colore diceres te neguaquam quid ipse velit cognosctfe, forte ille vehementer admiraretur, ac diceret, Anp non intelligis, quod in ii omnibus idem guaero? Yel non lpberes, 9 Menon, quod diceres, si quis quarrat, quid in rotundo sit ac reeto et ceteris aqas figuras appelles, in omnibus idem?. Explieare quaeso id nitere, ut hoc pacto responsionem ad quae- stionem d4 virtute aliquam. megiteris. lmen. Nequaquam: sed ipsemet, o Socrates, dissere. So. Visne tibi gratificer? Men. mnino. So. Voles et ipse deinde virtutis quaestionem solvere? Men. Equidem. So, Expediendum iam est. decet enim. Men. Et maxime quiderm. So. Age experiamur, quid figura sit, exprimere. et vide, utrum istud admitias. Esto itaque id nobis fignra, quod Solum ex omnibus semper colorem sequitur. Satisne. tibi hoc est, an forte aliud. exigis? Ego enim sat baberem, si miht posthac virtutem ipsam ostqnderes. Men. At istud absurdum quiddam est, o Socrates. So. Quamobrem? Men. Quoniam figu(4. secundum rationem twagp. e34. quae asmper colgrem eeqnitur. Si ergo colorem quis nosse negaret, eodem xmodgo quo circa figaram dubitans, quid illi potissimum responderes? So. Vera equidem. nam si qui rogat, sapientum aliquis et contentiosorum ac pugnantium sit, responderem utique me dixisse; quod si minus recte dixerim, ad te nunc atlinet rationern sumere ac mea dicta refellere. Sin autem, :; quemadmodam eguo hunc et tu, illi amici sint, velintdue invicem disputate, decet profecto
- nitius et magis dialectico more respondere. Est autetm
dialecticus mos praestantior, non modo verttm: proferre, sed iis illod rationibus approbare, quibus et ille, quirogat, plane se dinoscere fateatur. Hoc itaque morenunc tecum in:dissetendo utl conabor. Dic ergo, num finem- appellas: terminum quendam atque extremum? haec enim omnia veluti idem profero: forte vero Prodicus iis tanquam. differentibus uteretut. Ta autem num dicis terthinarialiquid atque finiri?: nihil quippe diversum iis verbis intelligo. -Men. Dico sane: et quoauai/s, intelligere arbitror. So. Et planum aliquid vocas, et solidum aliud, cuiusmodi quae in: Geotnetria tractantur? Men. Voco equidem. So. lam igitur, quid figuram esse dicam, ex iis percipies. in omni quippe figura. id assero, figuram esse id, ih quod solidum desinit: atque ut suminalim digam, figuram gppello solidi teriminum. l4en. Colorem vero quid vocas, o Socrates? So. Pro^ cax nimium es, o Menon. bumini iam Seni onus imponis ac respondere tibi iubes: ipse autem memor quid Gorgias virtutem esse dixerit, definire ininime vis. lmen. At postquam id mibi declaraveris, o Socrates, tibi illud refrram. So. Quanquam in imperando superbior es quam deceat, eratificabor tamen, ac breviter respondebo. Men. Gratificare, obsecro, So. Visne tibi secundum Gorgiam respondeam? sic maxime asscntieris? Men. ?uidl, ll. velun?;So. Nonne defluxus quidam secundum Empe. doclem a rebus manare dicuntur? Men. Et maxime quidem. So. Ac pori; id est meatus, in quos et per quos etiam delluxus niusmodi manant? Mem. Omnino. So. Ex defluxibus autem gnidam poris quibusdim congtuefe, quidam xinoresaut maiores esse. lmen. Sic est. So. Nunquid et visum aliquid. vocas? len. Noco. So. Ex iis iam quid velfm, accipe, ut art Pindarus. sl enim color:defluxus quidasn rerum, vismi congruens atque seusibilts. Meh. Optiui mihi, o Socrates, respondisse videris. So. Forte enim tili, ut solitus es audire, nunc responsum tst, el simul advertis, quod ex hac resporisioge facile etram definire queasi quid sapor, iquid vox, quid odor sit, ceteraque huismodi plurima. amen. Prorsus. So. Atqui trxgica, o on, ista responsio est: ideoque tibi magis quam figurae definitio placet. Men. Mihi vero. So. At mihi quidem, o Alexidemi fili, minime persuadeo: est enim illa melior: forte etiama nec tibi iste placebit, ut arbittox, nist numc, quemadmodum vt heri, ebiicias, L te, antequam perficiantar mysteria, discessurum, sed permaneas hic mysteriis initieris. Mer. At diu morarer, o Socraies, modo huiusmodi multa narrares. So. Nihil utique sraeteimifum, :quim lia quaedam et tui simul et mei gratia dicam. vei feortemen; -ne minus possim huiusmodi plurima dicere, Ceteeum iam «ad: issa. servanda nobis accingere, ac nobia communitee, quid virtus sit, etprime: nec, ut fecisti hactenugt deiuceps: unum in multa discerpas, quemadmodum dicaces aiunt, mordentes:eos qui aliquid semper in. muma dispertiunt: sed diniittens:eam integrat atque sanam die tandem quid virtus, B exempls vero loquendi a me accepisti. amen. Videtur mihi, 6 Secrates, ; virtus esse, ut poeta inqut, Gaudere honestis ac posse. Atque. ego id ipsum virtutem voco, honesta quidem appetere ue consequi posse. So. Num honesta cupientem bona cupere dicis?. Mrn. Omnino. So. Nunquid ita loquetis, quasi sint non»wli, «ui bona cupiant: quidam vero, qui mala? ler. Immo. 8v; inox orunes igitur, o opfime vir, bona tibl appetere videntur? Men. Mihi nequaquam. So. Quidam ilaque mala? amer. la. So. An ia dicis, quasi quae mala sunt, bona esse opinentur: aut etiam noscentes quod mala sunt, nihiloihinus illa cupiant? lien. Utraunque aio. So. An censes aliquem cognoscentem mala, quod mala sunt, illa tamen appetere? len. Arbitror. So. Qui autem exoptare hunc dicis? num haec sihi adesse? Men. Adesse sane. nam quid aliud optet?. So. Utrum qui mala desiderai, mala esse cogmoscems, iuvare illa cum adsunt, existimat? an unumquodque potius sua praesentia lacdere? lmen. Sunt certe, qui anala prodesse putent: nec desunt, qui obesse cognoscant. So. Videntur iibi mala nosse quod mala sunt, qui mala rodesse cuiquam opinantur? lmen. Maud sane id mihi visetur. So. Ex lhis igitur;iate. t, eos nen appetere mala, qui illa minime norint, sed illa potius, quae bona esse putaverint, cum tamen mala sintl qyapkopter. ignorantes illa bonaa; que existimantes, perspicuum est bona potius exoptare. an non? Men. Sie isti se habere videntur. So. At vere qui mala quidem affectant, ut ipse inquis, eaque cuicunque accidunt, obcsse censent: noscuntne quod illorum praesentia laedentur? M^nx. Necessario sequitnr. So. Quid vero laesos homines, nonnce isti, Yhiseros essc, quatenus laesi sunt, opinantur? Men. lioc quorue necessarium. So. Miseros autem nonne inielices? Aen. eor equidem. So. Estne aliquis, qui miser et infelix esse veli? Men. Non videtur. So. Nemo igitur mala vult, si quidem talis esse minime velit. nam quid aliud est esse miserum, quam cupere mala in eaque incurrere?. Men. Vera loqui videris, o Socrates: nemo enim vult mala. So. Nonne paulo ante dixi8ti. virtutern esse, bgna velle ac posse? Men. Dixi equidem. So. An non ex eo, quod dictum est, voluntas quidem ipsa omni bus adest, atque hac ratione nullus alio melior? Men. Apparet. So. Ergo siquidem est alius alio melior, nec id secundum ipsam voluntatem, sequitur, ut secundum ipsam potentiam sit melior. Men. Sequltur. So. Secundum igitur rationem tuam hoc est virius, bonorum comparandorum potestas. Men. Sic prorsus se habere vidbtur, ut nunc aecipis. So. Animadvertauus posthac, utrum id vere asseras necne. forte enim bene loqueris. Bona vendicare posse. virtutem esse dicis? Menr. Istue lpsum. So. Hona vero nonne haec vocas, ceu sanitatem, di vitias, aurumque et-argentum plurimum possidere, -honoribus praeterea et magistratibus in re publica fungi? num alia quaedam: praeter ista -bona nuncupas? Mem. Nequaquam, sed omnia bona huiusmodi esse dico. So. Eia, aurum atque argent. un atquirere virius est, wt imquit Menon, magni rcegis putrius hospes, Utrum vero addis huic lucro, o Menon, iuste ac sancte lucrari? an nihil interest, sed etsi iniuste quis ista possidet, mnihiloninus quaestum huiusmodi virtutem vocas? Men. Nequaquam, o Socrafes, sed vitium. So. Omnino igitur, ut videtur, huic possessioni iustitiae vel temperantiae vel sanciitatis aut alterius virtutis praesentia opus est: alioquin virtus minime erit, quamvis bona sibi vendicet. Men. Qui enim sine iis virtus exsistat? So. At non comparare aurum et argentum, quando minime iustum sit, aut sibi aut alteri, neque etiam virtus est haec egestas? lmen. Videtur. So. Nihilo magis igitur horum bonorum copia virtus erit quam inopia. Verum, ut videtur, quodcunque cum iustitia fit, virtus est: quod autem absque illa eiusque similibus, pravitas. lmen. Videtur mihi necessarium esse quod dicis. So. Nonne unumquodque horum paulo ante virtutis paartem esse diximus, iustitiam et ternperantiam ceteraque huiusyhodi? Men. Diximus plane. So. Siccine, o Menon, me deludis? L Men. Quorsum haec, o Socrates? So. Quoniam cum te oraassem, ne amilius virtutem discerperes, et. exempla. respondendi dedissem, id tu neglexisti diceus virtuten esse, bona cum iusutia comparare posse: iuslitiam vero virtutis partem, confessus es. lmen. Sic est. So. Noune efficitur ex iis, quae iam concetsisti, viriuteni esse, agere cum parte virtutis. quicquid agitur? Iustitam enim et buiusmodi singula virtutis particulas confiteris. luen. Quid tum? So. Quia cum rogassein, ut totam ipsam virtutem ostenderes, quid ipsa sit. nullo modo explicuisti: omnem vero actionem, quaecunque cum porte virtutis ht, virtutem esse dixisti: quasi quid tota virtus sit, summatim praedixeri», aique iose lanm percepturus sim, si tu eam in particulas dividas. Eaeu) 1gifur quaestio rursus, o Menon, tiii suboritur, quid virtus sit: 1 quidem. ommnis actio cum virtutis partc sit virius - na:. iw idunc dicitur, cum ommnis actio:cum iustitia virtus esse dehnitur. an ngn eadem iterum quaesiione opus. esse vides? num puias, quempiam viriutis partem aliquam nosse, qui totius naturam 1ninime noverit? len. Non videtur. So. Si enim Yaemineris quae in superioribus de figura tibi respondi, reiecimue utique responsionem illam, quac per ea fit, quibus ulteriori probatione opus est, necdum rata babentur. Men. Et merito quidem reiecimus. So. Neque tu igitur, o vir optime, cum quaeritur, quid ipsa univeraalis ac tota sit virlus. secundum partes eius respondens, eam quaerentibus patefacies, neque aliud quicquam, dum. eodem modo respondeas: sed. rursus cadem interrogatione opus erit, quidnam virtus sit, qua supposita ista dicis. Num aliquid. tibi dicere videor? Men. Mihi quidem probe loqui videris. So. Responde itaque iterum a principio, quid esse virtutem et tu et amicus ille tuus asseritis? Alen. Audiveram equidem, o Socrates, antequam te alloquerer, ofcium tuum nihil aliud esse quam dubhitare et alus scrupu- - los dubilationum. iniicere. ei nunc quidem, ut mihi videris, me praestigiis et veneficiis incantationibusque perturbas, adeo ut ambiguitas sim plemus. Ac mihi videris omnino, si ta men te iocando mordere aliquantulum decet, quam simillimus esse tum forma turp ceteris omnibus, latissimo ili pisci marino, qui stupor dicitur. ille siquidem hominem sibi propinquantem atque tangentem stupidum reddit. Et tu. quoque nunc me Stupefacis. re vera enim et animum simul et os stupidum habeo, haesitoque, nec quid tibi respondeam, invenio, quanquam millies iam de virtute permulta et adversus quam plurimos disputavi, et, ut mihi visus sum, quam optime. at in praesentia nec etiam quid ipsa sit virtus, proferre ullo pacto valeo. Itaque caute tibi consuluisse te censeo, quod nunquam alio peregrinaris, nam si, advena in aliena urbe haec ageres, utpote praestigiator quidam atque veneficus supplicio forsitan afficereris. So. Callidus es, o Menon. ac ferme nunc me decepisti. Men. Quamobrem, o Soerates? So. Adverti iam, quam ob causam imitatione quadam me depinxisti. qquanam alia de causa, nisi ut ipse quoque te copntra depingam. viri enim honesto habitu praediti cum effnguntur, delectari solemt: illud quippe conducit. honestorum enim honestae sunt et Imagines. at ego personam tuam »minime effingam. Eruidem Si piscis Ule stupi dus ipse alios reddit stupidos, ei sum persimilis: secus autem minime. neque ipse fecundus ceteros titubare compello: sed maxime ominium ego dubitans, dubitare quoque alios facio. Etenim it praesentia quid virtus sit, haud certe novi. tu tamen forte, priusquam mihi oecurreres, noveras: nunc vero ignoranti mihi assimi?is evasisti. veruhtamen una tecum discutere hoc insiitui, quidve sit virtus investigare. Men. At quo tramite id investigabis, o Socrates, quod quidem omnino quid sit ignoras? quale enim tibi proponens, id quod ignoras inquires? aut etiamsi in illud iricidas, quonam signo id quod ignoraveras, esse illud agnosces?:So. Intelligo quid velis, o Menon. At tu anifnadvertisne, quam litigiosam argufnentationem in medium adduxisti? quod videlicet homo, neque quod noscit, neque quod ignorat, inquirit. Nam si noscit, nulla inquisitione opus est. Sed heque quod nescit, investigat: non enim novit quid quacrat. Men. Nonne recte isduci, o6 Socrates, hanc rationem existimas? So. Neduaquam. amen. Potes dicere, cur tibi non placeat? So. Possum. id enim a viris ac mulieribus divinarum rerum peritis quandoque percepi. lmen. Quis istorum sermo?. So. Verus, ut mihi videtur, atque praeclarus. Aen. Quis, inquam, iste? et quinam tesiantur?, So. Qui hoc asserunt, religiosi viri sunt, ac rcligiasae etiam mulieres, quibuscunque cura exstitit, ut eorum quae profitentur rationem reddere possent. Tradit praeterea Pindarus, et quicunque ex poetis divini sunt, talia quaedam: quae adverte, quaeso, num vera tibi videantur. Ferunt enim horninis animum immortalem esse: eumque tum. decedere, quod quidem mori vocant: tum iterum redire: interire vero nunuam. quam ob causam vitam quam sanctissime agere monent. auicunque enim poenas antiquae miseriae Proserpinae iam deerunt, iis illa ad supernum solem nono anno rursus animam reddit, quousque in reges, gloria, celeritate sapientiaque praestantes eyadant. reliquum autem tfempus sancti heroes inter homines vocantur. Cum ergo animus immortalis sit, ac saepius in hanc vitam redierit, videritque persaepe et quae in hac et quae in alia vita sunt, omniaque perceperit: nihil utique resuat, quin ipse didicerit. quam ob rem nihil mirum. est. si eorum, quae ad virtutem et ad alia pertinent, reminisci possit, quippe cum olim illa. cognoverit. Gum nim tota natura cognata sit ac sibimet consona, et agimus cuncta didicerit, nihil prohibet hominem unius cuiusdam reminiscentem, quam disciplinam vocant, reliqua omnia recuperare, si quis adeo fortis sit, ut quaerendo minime fatigetur. quaerere igitur ac discere reminiscentia est. Qnapropter litigiosae 1lli argumentationi nequaquam credere decet. pigros enim nos quodammodo redderet. ea quoque mollioribus hominibus mirifice placet. Hatio autem nostra solertes rerum investigatores cfficit: qua ipse utpote vera fretus, una tecum quid sit virlus perscrutari desidero. Aen. limmo, o Socrates. sed num absolute id asseris, nos minime discere: quam vero disciplinam vocamus, reminiscentiam esse? potesne hoc ita esse mue docere? So. In superioribus quoque, o Menon, te callidum esse dixi, et nunc rogas utrum doccere, te possim, cum ante nullam esse disciplinarg, sed reminiscentiam, asseruerim: ut e vestigio mibi ipsi pepugnare videar. Aden, Per Iovem, o Socrates, M non hoc animo, sed potius consuetudihe quadam ita locutos sum. quod si qua ratione illud mihi ostendere potes, ostende obsecro. : So. Haudquaquam facile est:: tui tamen gratia explicare conabor. Verum huc ad me unumi aliquem istorum, ^ qui te sequuntur, accerse, ut in eo demonstrationem banc experiamur. Men. Libenter. heus tu, huc adventa. So. Graecusne esl, et Graece loquitar? Men. Et Graaecus est, et in doomo mea gtnitus atque educatas. So. Attende igitar, num illi memorem an doceam. Men. Aftendam certe. So. Dic age, o puer, cognoscisne tale hoc spatium quadrangulum esse? Pa. Equidem. So. Habetne quadrauhgulus has omnes quatuor lineas aequales?. Pa. Habet. So. An. non et istas quae per medium protrahuritur, aettales habet?: Pa. Etistas. So. Nonne et maior et mirtor esse potest? lpu. Potest. So. Si ergo sit hoo latus:duufutd pedum, et istud quoque duorum, quot pedum totum ipsum erit? Sic utem considera. Si latus hoc duorum esset pedum, ilbuud vero uniuss, eteine plus quam semel duorum pedum hoc spaiium? Pa. Semel. So. guoninm vero alterum quoque. latus duorum pedum est, num aliud quam bis duorum pedum fit?. Px. Istuc Ipsum. dso. Dworum ergo bis pedum efhucitur. Pa. lia. So. omam sunt bis duo pedes? computa. Pa. Quatwor. oe. Au non fieri posset spatium aliud ad hoc duplum, habens similiter oiines aequales lineas, quemadmodum istud babere vides? Pa. Prorsus. So. Quot pedum erit? lpu. Octo. So; Age, iam conare mihi dicere, qualis est quaelibet illius linga: huius si3uidem duorum pedum. linea vero illius dupli. qualis? Pa. atet, o Socrates; esse duplam. » 8o. Cernis, o Menon, me nibil X his docere, sed singula potius interrogare? et. nunc. iste mosae se putat, qualis ea sit, a qua spatium octo pedum conficitur, An non tibi videtur? l4en. Mihi quidem. So. Novit igitur? Men. Minime. So. Putat autem a dupla? lmen. Ita. So. Aspice deinceps hunc per ordinem, ui oportct, reminiscentem. Tu u7 iem dic. amabo, a dupla linea duplum spatium nasci fateris: tale profecto dico, quod nan hac longum, illa breve;. sed acquale undique, quemadmodam istud: duplum vero isuus, octo edum. sed inspice, an tibi adhuc a dupla fieri videatur. Pv lihi. plane. So. Nonne huius dupla haec fit, si aliam aegualem huic adiiciamus? Pa. Prorsus. So. Ab hac fore dicis octo pedum spatium, siquidem quatuor huic aequales efficiantur? Pa. Aio. So. Describamus iterum igitur ab hac aequales quatuor: aliudne, quam quod. octo pedum vocas, suborietur? l?^4. Hoc ipsum. So. Nomnne in ipso sunt haet quatuor, quorum quodlibet isti quadrupedi aequale est?. Pa. Certe. So. Quanium itaque fit? an non quater tiantum? Pa. Quidni?. So. Nam duplun est id, quod quater tantum?. Pa. Non per Iovem. So. At quoiulun? Pa. Quadruplum. So. A dupla ergo, o puct, nog uplum, sed quadruplum spaiium procreatur. Pa. Vera loqueris. So. Quater enim quatuor sex et decem complent. nonne? lpu. Sic est. So. Octo pedum autem spatium a qua linea? nonne ab hac quadruplum? Pa. Faieor. So. Quartum tero istud ab hac dimidia? lpu. Ita. So. Age igitur, octo redum nonne huius duplum est, illius vero dimidium? Pa. mmo. So. An non erit ergo a maiori linea quam. haec ianla, et a-minori quani illa?anta? Pvw. Mihi quidem videtur. So. Sic utique recte loqueris. quod enim tibi videtup, id responde: ac mihi dicas, haecne duorum pedum, illa quatuor? P. Ita. So. Oportet itaque octo pedum spatii lineam maiorem esse linea spatii bipedalis, minorem vero quadrupedalislinea, Pa. Oportet. So. Annitere, ut nobis qualis sit dicas. Pa. Tripedalis. Sc. Nonne si tripedalis est, dimidium huius assumemus, eritque tripedalis? duo nanque quidem hi, is autem unus: et hinc eodem modo, duo quidem isti, iste autem unus: fitque hoc quod aiss spatium. Pa. Ita. So. Nonne si haec trium est. et illa trium, totum utique spatium ter trium pedum conficitur? Pa. Apparel. So. Ter vero tres quot pedes sunt? Pa. Novem. So. Duplum auae£ip quot pedum esse supra oportuit? Pa. oqcto. So. Non ergo tripedali spauum octopedum exoritur. Pa. Non profcclo. So. A quali igitur conare nobis liquido exprimere: quod nisi numerare velis, saltem a quali demonstra. Pa. Per Iovem, o Socrates, haud novi, So. Advertis iterum, o Menon, quantum hic ad reminiscendum proficiat? Nam ab ipso principio disputandi neauaquain. nov. erat, quae sit octo pedum spatii linea, quemadmoum nec in praesentia noscit: verum tunc se nosse illam opinabatur, et audacter nimium, quasi sciens, respondebat, nec deesse sibi quicquam putabat: nunc autem egere se iam existimat, et, ut lgnorat, sic se ignorare fatetur. lmen. Vera dicis. So. Nonne melius nune ad id, quod ignorat, affectus est? Mer. Hoc quoque arbitror. So. Cum ergo ambigere ipsum corpulerim et piscis illius more stupidum fecerim, num aliquid obfuit? Men. Non, ut mihi videlur. So. Operae pretium itaque fecimus ad veritatem invehiendam. Nunc enim, utpote ignorantiae suae conscius, libenter elsponte perquireret: atiuncsine controversia et saepe, et adversus quam plurimos loqui se recte arbitrabatur, dum spatium duplum duplam longitudine lineam habereoportere profiteretur. Men. Videtut. : So. Numi censes, ipsum studuisse unquam id. vel invenire vel discere, quod cum ignoraret, nosse rebatur, priusquam in hanc ambiguitatem incideret, qua et smam iguorantiam re d?rehendit el scientiam appetere coepit? lmen. Nequaquam, o Socrates. : So. Profuit igitur sibi stupor eiuusmodi. Men. Videtur. So. Considera itaque ex hac ambiguitate, quod iste una mecum investiaans, nihil me docente, sed potius interrogante, reperiet. Observa, obsecro, diligenter, num unquam docere hunc ac demonstrare illi quicquam videar potius, quam eiusmodi opiniones singulas sciscitari. Tu enim dic, hocne spatium quadrupedale est? intellextin? Pa. Equidem? So. Num et hac aliud aequale isti apponere licet? Pa. Licet. So. Et tertium istud utrique istorum eequale? Pxa. Et isind. So. Nonne hoc, quod in angulo est, complere licet? P. Prorsus. sse. lmaec iude acqualia spatia quatuor nascerentur? Pa. ha. So. Totum igitur hoc quotuplhum ad istud efficitur? Pa. Quadruplum. So. Oportebat autem duplum nobis contin£ere. num recordaris? Pa. Maxime. So. Nonne haec linea ab angulo in angulum aliquem porrecta, in duo utrunque spatium dividit? Pa. Ita. So. Ergo quatuor hae lineae aequales fiunt, id spatium comprehendentes?. Pa. Fiunt. So. Considera itaque quale est id spatium. Pa. Haud intelligo. So. Nonne cum baec quatuor sint, dimidium cuiusque linea quaeque secat intrinsecus? P. Secat. So. Quot igitur tanta in hoc sunt? Pa. Quatuor. So. Quot autem in isto? Pa. Duo. So. aat quatuor ad duo q:otupla sunt? Pa. Dupla. So. Moc itaque quot pedum fit? Pa. Qcto. So. A qua potissimum linea? Pa. Ab hac. So. Ab eane, quae quatuor peduni est, ab angulo protracia in angulumnm? Pa. Ita. So. , Hanc vero diametrum sophistae nuncupant: et si huic nomen est diameter, a diametro, ut ipse ais, o putf, duplem spatium nasceretur, Pa. Prorsus, o Socrates. So Quid tibe, Menon, videtur? responditne iste unquam ex xlterius quam sui ipsius opinione? Men. Nunquam: sed ex profr:a. semper. Soe. Veruntauen haud novit, ut paulo ante conessi sumus. Men. Vera loqueris. So. Inerant igitur huic opiniones huiusmodi. Men. lnerant. So. Huic igitur igmoranu opiniones de iis, quac ignorat, verae insunt. Men. Apparet. So. Nunc igitur isti opiniones tales quasi per somnimm ssustitatae sunt. quod. si quis. interroget iqpq lalia quaedam sacpt et multa, certo scias hunc ista, si quis alius novit, perfecte sciluram. lmen. Videtur. So. Nonne ergo netine prorsus docente, sed interrogante potius ista, sciet, ex se ipso scientiam ad se revocans? lmen. Sic est. So. Resumere vero scientiam in se ipso, an non remirnisci dicitur? lmen. Prorsus. So. At vero scietiam, quam iste nunc habet, aut accepit aliquando, aut semper habuit. Men. Verum. : So. Et si habuit semper, sciens semper exstitit: sin quandoque percepit, bhac in vita nequaquam. nemo enim huiuc georetrica docuit, cum in ceteris omnibus, quaecunque vel ad geometriam vel ad alias disciplinas pertinent, haec eadem siit facturus. E:tne aliquis, a quo iste cuncta didicerit? verisimile est, 1e illum cognoscere, praesertiim cum penes te et natus et nutritus fuerit. Men. Novi equidem hunc neminem docuisse. So. Hasne opiniones habet? Men. Necessarium, o Socrates, id apparet. / So. Sin autem, utpote in pracsenti vita minime adeptus, haud povit, patet, eum in aiio qnodap tempore habuisse atque didicisse, /Men. Apparet. So. An non tempus iam fuit, cum nondum homo hic erat?, Men. Istuc ipsum, So, Ergo si quando lempus sit, in quo homo non sit, inerunt tamen ipsi opiniones verae, quae sciscitando expergefactae scientiae fiunt: certe per omne tempus haec hominis animus aciet. pam omne per tempus aut est aut non est hy. »mo. lmen. Videtur. So. Nonne igiiur si seinper rerum ompitum veritas iin animo est, immorta exstit? Quainobrei audacter et magna cum spe oportet, quae in praesentia minime scimus, hoc est minime recordamur, ul remuiniscamum inquireye, ler. Bene mihi, nescio quo modo, 9 Socrates, loqui yideris. So. Mihi quoque, o Menop. aique cetcra nop admoduimn disputanda asseveraregm: quod autem dum pularius quae quis iguorgt esse quaerenda, potiores efficaciopyesque ac minus pigri sumus, quam si ignota nec. investiganda C esse nee inveniri posse arbitraremur, de hoc, inquam, si quo modo possem, et verbis et opere, deceriarem. lmen. Hoc quoque recte dicere videris, o Socrates, So, Viane igitur, postquam confess) surmus, ignota perscrutari licere, quid virtus sit, communiter. investgemus? lmen. Quam maxime, gratius tamen mihi esset audire priqs, uod in princeipio disputationis interrogavi, uirum virtudi incumbendum it, quasi per doctrinam percipi iossit, vel natura poiius insit, vel alio quopiam pacto hominius adsit. So. Atqui si tibi, o Menon, quemadmodum. mihi ipsi, umperarem, haud prius utrum doceatur necne virtus perscrutaremur, quam quid ipsa sit indagassemus. Postquam. vero nec tute tibi dominari contendis, ut liber vivas, ac me ut tua arbitratu respondeam obsecras, iam utique xespendebo. Videtur igitur considerandum esse, quale sit, quod nondum quid est cognovimus. Attamen paulisper a propoaito tuo declina, idque ex suppositione consideraro permitte, utrum doctrina. vel, alio pacto yirtus possideatur. Ex snppositione autem sic dico, quemadmodum gcometrae saepe discutiunt, postquam illos quisiam interrogavit: veluti an possit in hunc circulim trigorus ic extendi: ubi quis dixerit, nondum se nosse an hoc huiusmodi sit, verum suppositionem aliquam talem conducere. Si enim est hoe sg:tium tale, ut ad positam eius Nineam protendens ab eo deficiat, quantum ipsum protensum est, aliud quiddom eventurum puto: ef aliud item, si talia quaedam pati nequeat. Per suppositionem ergo disputare decrevi de iis, quat contingunt circa productionem illius in circulum, anm fert it necne. Sic et nos de virtute, quoniam nec quid nec uale sit novimus, supponentes hoc, utrum doceri possit, in liunc modum quaeramus: Si virtus est aliquid eotum, quaee «irca animum versantur, aut doceri potest aut non. pprincipio enim si aliud est quam scientia, num doceri poterit? vel potius, ut modo diximus, memoria revocari? nihil referat apqd nos, uiro nomine utomuwr: an doceri poterit? wel id omni-Mus- manifestum, quod praeter scientiam: nihil homo- docetur? Men. Mihi sane videtur. So. Sin autem scientia quaedam virtus est, doctrina percipitur. Mer. Quidni? So. Hoc ergo quam yrimum expeditur. naim si talis sit, docetur: si non talis, nequaquam. Aen. Prorsus. So. Posthac investigandum censeo, utrum virtus scientia aut aliud quiddain sit. Mes. Mihi quoque idem quaerendum esse videtur. So. An virtutem aliud quam bonum esse dicimus? et haec nobis positio stabilis permanet, virtutem scilicet esse honum. Meu. Valde. So. Si quidem est aliquod seorsum a scientia honum, nonne virtus forsitan scientia nulla erit? sin autem nullum bonum est, quin scientia comprehendatur, scientiam esse virlulem suspicantes, recte utique suspicabimur? Men. Sunt haec vera. So. Quin etiam virtute boni sumus? Mcn. Sumus. So. Et si boni, utiles? oinnia quippe hona utilia. L Men. Sic est. So. Ergo et virtus utile quiddam. Men. Ex iis, quae confessi sumus, necessario sequitur. So. Conaideremus rursus in singulis, qualia sint quae nebis prosmnt. Sanitasne et robur formaque aique divitiae ceteraque huiusmodi conferre dicuntur? Men. Ita. So. Eadem haec aliquando nocere fatemur. an tu aliter sentis? Men. Sic certe sentio, So. Vide itaue, quo ducente haec obsint, quove prosint. nonne cum rectus usus praeest, iuvant: contra vero nocent? Men. Prorsus. So. Preeterea quae circa animum versantur consideremus. Temperantiam aliquid vocas et iiustitiam et fortitudinem decilitatemque et memoeriam et magnificentiam et huiusmodi reliqua? Men; Equidem. So. Adverte quaeso, guaecunque ex iis scientiae nequaquam esse videntur, sed aliud quiddam praeter scientiam, nonne interdum iuvant, aliquando laedunt, veluti fortitudo remoeta prudentia?; num fortitude aliud. est quam audacia quaedatm: et quando cum ratione vir audet, iuvatur: cum absue ratione, laeditur? Men. Sic est. So. Temperantiaquoque et
- locilitas eodem modo cum ratione quidem pcrcegta atque
condita emolumento sunt: contra aulem deirimentio?. Mex. Quam maxime. dgso. Ut ergo summatim dicam, omnes animae inrpetus. atque orpnes declinationes ducente prudentia ad beatitudinem tendunt, imprudentia vero ad contrarium. lmen. Videtur. So. Quapropter si virtus aliquid est eorum, quae consistunt in animio, necessarioque utilis est, prudentiam hanc esse oportet:. quippe cura omnia, quae sunt circa animum, ipsa quidem secundum se ipsa nec conferentia neque noxia sint, adiuncta vero. rudentia vel imprudentia stalim aut ulilia aut noxia fiant. hae Maque ratione virtutem, cum maxime omnium conferat, prudentiam quandam esse concluditur. 7Men. Mihi sane videtur. So. Quin etiam in aliis, quae modo dicebamus, opulentiam atque similia, tum utilia esse tum noxia: nonne quemadmodum, prudentia ceteris animi. viribus «t officiis praesidens utilia redv: dit, imprudentia vero contraria, sic et illis animus recte utens atque ducens bona efficit, non recte autem mala? Mer. Prorsus. So. Recte autem ducit animus prudens: imprudens aberrat. Men. Sunt haec vera. So. Quamobrem ommino asserendum est, cetera quidem humana omnia referri ad animum: e quae in animo Sunt, ad prudentiam, si modo bona futura sunt: eaque ratione Prudentia ipsum conferqns erit. virtutem vero: conferre praediximus. Men. Omnino. So. Ergo prudentism: virtutem, aut universam aut partem aliquam confitemur. amen. Recte mihi haec omnia dici videntur. So. Nonne si haec ita s habent, haud naitura boni homines erunis? lmen. Haud mibi videntur. So. Id praeterea contingeret: si natura, boni fierent, adessent profecto nobis, qui filios nostros natura. bonos dignoscerent: eosque nos illorum indiciis seligentes in arce quadm consetvaremus, illos multo magis quam aurum obsignantes. ne quis corrugaperet, sed postquam adoleverint, utiles essent in re publice cives. lmen. Consentaneum hoc, o Socrates. So. Cum vero natura boni minime sint, num forsitan disciplina? Men. Necessarium id apparet: ac secundem positionem: nostram sequitur, ut si scientia virtus est, doctrina percipiatur. So. Forte er ovem. vereor tamen, ne id temere confessi fuerimus. Menx. superioribus plane id recte. dici visum est. So. At non in praeterito solum, sed in praesenti etiam et futuro tempore tale videri debet, si quid in eo sinceri futurum est. Men. ouionam impedimenti. est? ad quid potissimum respiciens suspicaris ac diffidis, ne forte virtus scientia minime sit?: So. Dicam tibi, o M. aen. virtutem quidem doceri posse, si quidein scientia est, neuaquam reiicio, quasi minus recte sit dictum: quod vero scientia sit, viae an iure difbdam. Age, id mihi responde: Si quid doceri pote:t, non de virtutesolum, sed de quolibet alio loquor, n nen illius. praeceptores discipulosque. egse-aliquos necesse. est? Men. Mihi quidem videtur. So, At contra, culus nec doctores exstant nec auditores, si id doceri non posse coniiciamus, nonne probabiliter coniectabimus?. Men. Sic est. sed num virtutis praecepteres nullos esse censes?. So. Saepenumero, si qui huras mnagistri essent, omni studio investigavi, nec unquam ihveni, etsi una cum ceteris pluribus; atque iis, ut videbaiur, huius facultatis peritis id quaesivi. et nunc quidem opportune, o Menon, iste iuxta nos assedit, quem inquisitionis huius participem faciamus. Ac merito ad id socium adhibebimus. Hic enim primum-divite et sapiente patre Anthemione natus est, qui profecio non casu quodam aut alicuius largitione opulentus evasil, quemadmodum nuper Thebanus Ismenias Polycratis pecuniss nactus, sed prudentia Propria aique vigilantia lucratus est. praeierea nec superbus civis neque inflatus aut difficilis, verum modestus, et frugi facilisque vir exstitit. deinde hunc bene educavit erudivitque, cuius rei testis est omnis Atheniensis populus, : qui eum ad sumxpos eligit magistratus. par est upa, cum buius modi viris, an sint aliqui virtutis magistri, et qui sint, passim investigare. Ergo age, o Anyte, quaere mecum unaque cum hospite tuo Menone, quinam huius rei praeceptores sint; et in hunc modum considera: Si vellemus Menonem hunc optimum fieri medicum, ad quos potissimum doctores perduceremus? nonne ad medicos? 2fn. Prorsus. So. Et si cerdonem optimum evadere cuperemus, an non ad cerdones?. fn. Ita. Et in aliis eodein modo? l. fn. Omnino. So. Sic iterum de medicis mihi dicas: Cum diximus, mittendum hunc esse ad medicos, si medicum fore velimus, an non id sentiebamus, ut sisti debeat apud eos duntaxat, qui artem illam profitentur ac mercedem ro ea palam ab auditoribus capiunt? nonne huius ratio haxe. nda est, si modo illum prndenter locaturi simus? 4n. Sic est. No. Et de tibiarum sono ac. ceteris omnibus similiter dicandum. neque enim mediocris inscitia esset, dum studeremus quempiam tibicinem feri, comraendare iis nolle, qu£facultatem hanc pollicentar mercedemque reportant, sed hoc onus illis imponere, qui nee doctrinam sibi vendicanti, nec est apud illos ullus in hac arte. discipulus, qua instrui hunc, quem mittimus, desideramus. an non procul a ratiome id esset? 4. Per Iovem, non modo absque ratione, verum etiam. dementia quaedam. So. Probe loqueris. Nunc itaque licet tibi cominuniter una mecum de hoc hospite tuo Menone deliberare. hic enim, o Anyte, iampridem mihi dixit, se hanc sapientiam virtutemque appetere, qua homines civitates et domos reate gubernant, filiosue suos quam optime educant, ac cives et hospites tum admitiere tuam dimittere sciunt, ut bono vixo dignum est. Meditare igitur, ad quem potissimum huius conrparandae virtutis gratia bunc mittere deceat. An ex his, quae modo diximus, patet, committendum. bis esse, qui se docturos talia. pollicentur, seque palam cuique Graecorum discere volenti semper exponunt, guius disciplinae preeseriptum. pretium «apicr«es? / P4 4/n. At quos dicis, o Socrafes?. So. Nosti quodammodo et ipse hos esse, qui publice sophistae vocantur. fn. Hercle, bona verba quaeso; o Socratest Nullus cognatorum vel familiarium vel amicorum, aut civinth atit hospitum, in tantam insaniam incidat, ut istis adbaerens inde perdatur: eorwm quippe consue- tudo certa illorttm, qui eos sectantur, pestis est. So. Cor ita dicis, Anyte? num ii qui soli ex omni liominum genere, curn prodesse hominibus profitentur, tanto ceteris deteriores sunt, ut non modo non iuveent; quemadmodum alii, quod ipsis traditam sil: verum contra corrumpant, atque huibus gratia vulgo mercedem exigant? Equidem non video, qua ratione fidem tibi adhibeam. novi enim virum-unum Protagoram, qui plures ob hanc sapientiam pecunias cumulavit, quam aut Phidias ille, cuius tam perspicua. pulchraque?era exslant, aut decem alii sculptores lucrati fuerint. fn. Atqui absurdum esset, si qui calccos veteres consuunt vestesque resarciunt, latere non possent dies triginta, deteriores reddentes quam acceperitt. So. Ceterum i talia facerent, brevi fame perirent. Protaporas autem universam Graeciam annos plusquam auadraginta decepit. dum familiarcs perverteret deterioresque redderet quam accepisset. Nam reor, illum vita decessisse, natum annos. paene sepituaginta, quadraginta vero in bac. arie versatum. ac per omne illud tempus asque in hanc diem clarus exstitit. neque Protagoras tantum, sed alii quoque permulti, partim prieres illo, partim etiam nunc vitam agenies. Utrum secundum orationem tuam dicemus, eos. conscios decipere atque laedere iuvenes. an se ipsos quoque latere? et insanos hoc pacto illos esse, qui a nonnullis omniwmu sapientissimi iudicaniur? l/n. Longe abest, ut insanire dicantar, o Socrates: sed multo mogis iuvenes, qui illis argentum traduut. atque bis etiam deterigres sunt, si qui illos, quorum ad se cura pertinet, iis committant, omniuxi, postremo insanissimae sunt. res puhblicae, quae illos excipiunt neque expellunt, sive quis ad. vena seu civis hoc. opus aggrediatur. So. Num alimuis te sophistarum, oanyte, iniuria ugquam affecit? vel quid illis ita succenses? ( /An. Nulla mihi unquam ewm aliquo illorum eonsuetudo fuit: neque meorum aliquem illis uti permitterein. So. Nunquam ergo illorum mores expertus es. /fn. Neque sim. Quid tum? So. Quanam ratione dignosces, bonumne an malum sit, cuius nullum feeisti: periceulum? x. Liquido istos novi, quales sunt, Sive expertus sim sive non. So. Vates forsitan es, o Amyte. hoc enim te alia ratione novisse, ex iis, quae modo dixisti, admodum admirarer. Verum mon eos quaerimus, ad quos profectus Menon inficiatur. hi namque, si vis, sophistae sint. sed opem patrio feras amico: ostende iilii, cui: natura adhaerens eorum, qui tam amplam urbem colunt, eem quam narravimus virtutem adipiscetur. /4n. Cur ipse non indicas?. So. At quos ego magistros existimaveram, in medium iam produxi; vernm secundum rationem tuam nihil omnino pre£ci. ac forte vera loqueris. Iteque tu duoque iam partem tuam hurus runeris exple: ostende, ad quem Athenienshum preficiscatur. profer cuius vis nomere. / n. Quid opus est hominis unius nomen audire? quemcanque Atheniensium nactus fuerit ex bonis clarisque hogminibus, melior illius familiaritate, si modo paruerit, evadet, quam consuetudine sophistarum. So. Utrum vero ii praeclari bonique viri ex se ipsis, nullo instituente, tales effecti sunt, eaque tamen docere alios possunt, licet ipsi a nullo didicerint? 4n. A senioribus viris praeclaris atque bonis percepisse arbitror. an non tihbi videntur in hac civitate multi insignes et optimi homines exsiiusse? So. Mihi quidem, o Anyte, esse hic viros civilis administrationis peritos, nec pauciores olim fuisse, videtur. Sed num praeceptores idonei virtutis suae fuere? hoc enim est de quo nunc disseritur: non utrum sint aut fuerint hic viri boni; sed utrum virtus doceri possit: et ob boc, utrum viri boni, sive. superiores sive praesentes, virlutem eam, qua praediti sunt, tradere alteri norint: an forte nec tradi alteri nec recipi. virtus possi. Id, inquam, est, quod dudum ego ac Menon inquirimus. sic autem ex ipsa tua oratione considera. Num Themistoclem viaum bogum. fuisse fateris? 4n. Maxime omniura. So. Et praecelorem bonum virtutis suae, si quis alius. virtutis magister sit, hemistoclem exstitisse? 44n. , Reor equidem, dumwodo xoluisset. So. Num censes-igsnm noloisse alios. ue bonos fieri, filium suum praesertim? an putas invidisse xlio, et de industria virtutem propriam minime comanunicasse? Audistin, Fhemietoclem Ailium suum Cleopbantum iin egquestri facultate sirenuuin. effacisse, adeo ut equis recius insibterei, rcctmeque ex equo iscularetur, ceteraque peranulta stupenda perficeret, in quibus ille diligenter erudiri curavim, -Aa, pientemq. :;. in singulis, quae. praeceptores. eruditi eallebant, effecit? haec mainribus accepisti? 44n. Audivi. So. Nemo igitur naturam filii utpote ngalam culipaverit. 24n. Nullus foae. 4So. 2111t vero ad hoc? audisti-me ab aliquo seniore aut iuniore £leophaxium, : Themistoclis fllium, bonum ae sapientem in quibus pater fugrat, exstitisse? 4n. Nunquam. Bo. Num Thermistocletm arbitiamur alienis artibus imbuere filium voluisse, paterna vero virtute nihilo vicinis ssuis praestantiorem facere curavisse;;si: quidet. doceri virtus ulle pacto posset?. /n. Forte, per Iovern, minitne. Sv. Talie igitur hic virtutis magister fuit, quem ipse unum ex antiquis opumum asseris, Consideremus iam et alium, Aristidem Lysimachi filiurn. nomae hunc quoque bonum fuisse censes? 4n. Et maxime quidem. So. An mon et iste filium suum Lysimachum in omnibus, quae praeceptores ulli profiterentur; optime Atheniedsium omnium eruditum evadere voluit? nunc quovis alio meliorem virum eum fecit? hunc etentm allocutus es, et qualis sit optime nosti. Praeterea, ;si vis; Periclem, virurh mainopere: sapientem, considera: dus, ut te minime prxeterit, lios eduoavit, Paralum etxanthippum. l;fn. Novi equidem. So. Hos, ut ipse nosti, tum: in equestri peritia, tum in musica, tum etiam in certaminibus prae ceteris Atheniensibus: ihstruxit: ac denique in nullo. eorum, quae in arte percipiuhtur, inferiores tt 434s Poo4pouae at t N t Ul 2l alis esse voluit. Bonos autem viros an non fore cupicbat? voiuisse quidem existimo: sed id doceri minime potuisse. Ne autem putes paucos ignobilissimosque Atheniensium id assequi non oss6, adverte iterum quod Tbucydides duos filios educavit Melesiam atque Stephapum, quos et cetera diligenter edocuit, et palaestram inprimis, ut in ea Athenienses reliquos superarint. unum quidem Xanthiae, Euodoro alterum commendavit: hi vero in palsestrae, ludo, ceteris ompihus illis temporibus praccellere putabantur. nonne meministi? 44n. Audivi equidem. So. Neque vero iste, cutmm quae sumptu maximo discebantur, filios callere voluerit, virtutem solam, quam absque pecuniis tradidisset, si modo doceri potuisset, assequi filios noluisse le:mt:mdus est, An forte Thneydides ignobilis erat, nec amici sibi plurimi, tam cives quam eommilitones et socii, aderant? Quinimmo et ampla familia ortus, et summae cuiiusdam auctoritatis tum apud concives suos tum etiam apud omnes Graecos crat. Ideoque, si per doctrinam comparari Eonitas potuisset, invenisset saltem vcl civem aliquem vel peregrinum, qui filios eius bonos effuceret, si ininus ipsi ad id docendum otii a rei publicae negotiis snperfuisset. Sed vide, o amice Anyte, ne forte virtus doceri nequeat. 2fn. O Soerates, liberius, quam decet, homines mihi vituperare videris, itaque tibi consulo, si modo parere vis, ut tibi caveas. forte enim alia in urbe leve est, vel iniuria vel beneficio cives afficere: in hac autem grave nimiufhn ac periculosum. neque id te fugere arbitror. So. O Menon, Anytus iste: succensere ihihi videtur. neque. id miror. primo enim hus me viros vituperare censet: deinde se ainum ex iis arbitratur. verum. iste si quando didicerit, quid sit hominibus detrahere, haud ulterius succensebit: in praesentia vero ignorat. At ipse mihi dicas, utrnm apud vos clari ac boni viri sint. Men. Sunt certe. So. Voiunine isti iuvenibus se ipsos praeceptores exponere atque id profiteri: vel virtutem doceri posse fatentur? lmen. Non per Iovem, o Socrates: sed interdum ab illis doceri posse virtutem, alias non osse, audies. So. An istos dicimus huius rei magistros, inter quos nondum id convenit? 72Men. Nequaquam mibi videtar, o Socrates. 8o. Quid vero, num sophistas, siquidem ii soli id praedicant, magistros virtutis existimas? Men. Gorgiam in hoc vehementer admiror et amo, quod nunquam illum hoc pollicentem anes. ummo et nlios ridet, quotiens pohiceri sentit. putat autem hoc dumtaxat promitiendum esse, eloquentes scilicet vehementesque hemines reddere. So. Non ergo sophistae huius rei graeceptom esse tibi videntur. lmen, Nescio quid dicam, o ocrates. nam mihi quoque idem, quod plurimis, accidit; tum edim praeceptores puto, tum nego. So. Scito non tibi soli hoc celerisque civilibus evenire, ut interdum doceri virtutem credatis, alias vero negetis: verum etiam poetae Theognidi, eadem omnino dicenti. len. Quibusnam cbrminibus? so. Elegis, in hunc modum:. Hos prope bibe et comede, cum iis una. sedeto, 43 Qbsequere, quorum magna potestas: a bonis enim bona perdisces. gcfod 3i malis adhaeseris, quam babes mentem procul dubio perdes. ides iam, qmod in iis ita lequitur, quasi virtus disci possit? Men. Apparet. So. Ai vero paulo post sic inquit: Si sana mew homini tradi posset, multam; sane magnamque mercedem qui id efficerent, reportarent:, neque bono ex patre figuu malus esset, prodentibus monitis persuasus. veruny doeende nunquam ex malo hnum hominem facies. Cernis hunc circa eadem contraria sibi ips: proferre? Meg. Videtur. So. Num aliquid aliud nosti, cuius qui praeceptores esse professi sunt, deinde id nedum docere alios posse, sed ne ipsi quidem scire dicantur: sed in eo ipso improbi csse. cuius se asserunt praeceptores, et qui clari esse in eo dicuntur, nunc doceri posse, nuno vero non posse ferant: ebshe «qui in hac controversia sunt, praeceptores nuncupas? lmem Minime. So. Ergo si. neque sophistae neque boni clarique vi huius rei doctgres sunt, multo mipus cetert praeceptores erunt I H. Men. Certe. So. Si non sunt praeceptores, neque discipuli etiaum. Aen. Sicut ais, mihi videtur. So. An non confessi sumus, illud, cuius nec magistri neque. discipuli sunt. doceri minime posse? Aien. Coniessi sumus. So. Et virtutis nusquara praeceptores reperiuntur? lhuen. Nusquam. So. Si non praeceptores, neque discipuli etiam. ammen. Sic apparet. So. Virtus ergo doceri nequit. lmen. Sic videtur, si quidem nos recte diiodicavimus. Quam ob rem vehementer admiror, o Socrates, bonos ullos inter homines reperiri, et quae sit ratio, qua boni fiunt, ambigo. So. Videmur, o Menon, ego simul et tu parvi pretii esse. videtur Gorgias quoque te, ac me Prodicus haud salis erudiisse. Itaque maxime- omnium ad nos ipsos revocanda mens est, quaerendusque aliquis, qui hoc uno nos 1neliores cificiat. Haec autem dico ad superiorem inquisitionem respiciens: quia nos ridicule latuit, quod non solum ducente ecientia ne gotia recte aique bege: prooedunt:; vel forte nos; subteriugit, qua ratione boni homines. efficiumtur. Men. Quo pacto id. ais, o Socrates? So. Sic, quod. quidem bonos viros utiles e«se oporteat, probe eonfessi sumus, cum nunquam se res alitet habeat. nonne? Men. Ha. So, Quodve utiles futuri sint, si recte agendis praeeisa, etiam probe inter nos convenit? Men. Probe. 4G8o. Quod vero mullus recte praeesee possit, nisi s prudens, haud satis. recte assewerasse videmur. Me. Quomodo Hecte dicis? so. Dicam. qui iter novit Lavissam, vel alio quovis preficiseater vel alios ducat, nonmmne recte atque bene perduect? Menm. Proretms. So. Quid vero, s quis recte opinatur, quae. via ferat Larissam, nunquam tamen profeetus sit neque-sciverit, nomme-iste- quaqeo- recte ducerct? Men. Valde. b, So. Et donec rectam ofpinionem habet, de quibus alter scientiam, wihile dwterior dwx erit, existimans quidem vera, sciensminime, quafn is qai ista. novit? lmen, Nihilo certe. So. Vera ergo opimio ad recte sgendum nil mimus quam prudentia val. atque id est, quod in consideratione virtutis it superioribus pvaetermisiinus, dum solam pradentiam recte agendi ducem assererewvus: haec auteme. erat opinio vera. amen. Videtur. So. Num igitar nibile minus reefa opimio, quam scientia, confert?: Men. Hec utique minus confert, o Socrates, quod quicunque scientiam liabet, semper assequitur: qui vero rectam opinionem, iaterdum quidem onseequitnr, nonnunquam vero fallitur. So. Quid ais? Qui recta opinione incedit, nonme quamdiu. opinatur recte, semper veti compos efficitur? Men. Necessariuum apperet. quam ob rem miror; quare, cum ita sit, scienua tamen lohge admodum praestantior habestur, qcaam recta Opinio: et cur ntraque illarrm aliud quiddam sit, dubito. So. Nestiat, quem:ob caussm id merd? an ipse vis tibi dicam? Men. Dic prorsus, so. Quia Daedali statuas nunquam, contiderasti. foric vero, neque apud vos exstant. lmen. Quorsum haect So. Quoniam. istae, nisi ligentur, discedunt atque aufugiunt: hatae permanent. Men. Quid tum? So. Ex eius artificiis quod. soutum est, lhaud multae. aestimationis est, instar fugitivi hominu: neque enim permanet: ligatum vero admiratione dignum. pul-cherrima enim. opera sunt. Cuius. haec gratia dico? Verarum oginionum gratia. hae quippe, quonsque stabiles perseverant; pulcbra quaedam opera sunt omniaque bona perficiunt. attamen diu consistere nolunt, sed ex haominis animo confestm effugiunt: quapropter. non multi pretii sunt, donec quis illas ratiocinatione a causis ducta liget. Haec vero, amice Menon, reminiscentia est, ut supra inter nos. convegit. Postquam vero ligatae sunt, primo quidem scientiae. fiunt: deinde persevyerantes: proptereaque scientia recta opinione. praestantior est, ab eaque vinculo quodam discrepal. Men. Per Iovem, o Socrates, copgrua conparato So. Quin ewam ipse non tanquam sciens, sed ut coniectans ita loquor. Quod vero est aliud quiddam vera opinio atque scientia, plane mihi coniicere videor: sed et si quicquamr aliud me scire faterer, quae sane pauca dicerem, unum hoc iis quae scirem, adnumerarem. l4en. Probe, o Socrates, loqueris. So. Quid vero? nonne-hoc quoque recte, quod vera opinio opus quodlibet ducens, nihilo peius quam scientia illud assequitur? Men. Hoc queque verum. So. Nihil igitur vera opinio, quam scientia deterior, nec minus ad actiones uuilis est; neque vir veram opinionem habens, quam scientia praeditus. amen. ta est, So. Quin eliam virum bonum utilem esse convenimus. lmen. Convenimus. So. Si igitur homines non per ipsam scientiam solum boni otque uliles civitatibus essent. si modo invenirentur, sed etiam propter opinionem rectam: horum vero neutrum natura hominibus inest, neque scientia neque vera opinio: neque ctiau adventitia haec, sunt: num. videtur istorum. aliquod natura, inesse? Men. Mihi nequaquam. So. Nenne, postquam naturs 86n insunt, neque behi etiam viri nature erupt? lmen. Non sane. So. Quoniam vero nequaquam natura, utrum doetrina comsiderabamus. Men. Ita, S9. Et doctrina comparabilie visa est, si sit prudentia virtus?- Men. Est. So. Et si comparabilis per doctrinam, prudentia quoque visa est? Men. Prorsus. So. Ac si praetepteres essent, doceri posse: si non, minime?, Men. Sic est. So, Et praecetores eius esse communt sensu. negavimus. Men. Negavimus. So. - Eonclusimus ieque, neque doeeri illam neque prudentiam esse? Men. Conclasimus. So. Praeterea bonura ipsam esse eericessimus. Men. Concessimus. So. Bonum. antem et utile esse recte ducens. Men. Maxime. So. Recte denique ducere dao haec sola, veram opinionem atque scientiam: quibus hoimo praeditus recte ducit. gpuae enim fortuma contingunt, imperio hominis nhequaquam unt: quibus autem homo ad rectum dux est, duo haec, opi, nio vera alcaue scientia. laen. Idem mihi videtur. So. lgitue cuin virtus doctrina 6Percipi nequeat, nequaquam scientia est. Men. Non apparet. So. Cum ergo duao sint bona attexe utilia, alterurh illorum excipitur, neque erit in actione civili sciehela ducens. Üfern. Non, u mihi videtur. So. Non ergo sapientia quadam, neque ut sapientes, ipsi civiles homires rem publieam administrant, caiusmodi qui Themistoclis temporibus, et quos paulo aate Anytus retulit, extiterunt. unde nec ceteros tales, quales ipsi sunt, teddere possunt, utpote qui scientia nulla sint Yales. Men. Sic ut ais, esse videtur, o Socrates. So. Si:nort scitnlia, restat, ut opiniome recta utentes civiles viri civitates vent, haud secoss sd prudentiwus ss habentes, ac vetes d. vinoque furore cofrepii. Etenim hi vera quam plurima nuntiant, nihil tamen corum, qnae loquuntur, intclligunt. len. Sic esse videtur. So. Nonne igur, 9 Menon, divinos huiue modi viros appellare decet, qui mente nequaquam utentes, mulia tamen ac magna ct agqnao et dicendo disponunt?. Mex. Prorsus. So. Quaimobrem merito divinos vocabimus, quos modo praediximus vates furcntesque ac pocticos homines universos: civilesque homines non minus quam reliquos divinos existimabimus, divino. affletos numine deoque penitus. occupatos, quandaquidem rem publicam dirigunt, : multa, maximaque dicentes, quae nequaquam intelligunt. Men, Maxime. . So. Mulieres quoque, o Menon, bonos viros-divinos- nuncupant: et Laconici, quotiens bonum quendam virum commendare volunt, Divinus hie vir, aiunt, amex. Et recte quidem loqui videntur, o Socrates:; quanquam Anyltus iste tibi forte talia loquenti succenset. , So. Haudquaquam mihi curae. est:; cum hoc enim, o Menon; N ). Li
N alias disseremus, Si autem nos in omni hac disputatione recto Ecrscmtati sumus, virtus utlique nec doctrina neque natura nois aderit: verum divina sorte absque mente in cum, qui illain sortitus fuerit, influet: nisi forte quis ex civilibus talis exsistat, ut alium quoque civilem efficere possi. Quod si exstiterit, talis hic inter viventes erit, qualem Homerus ait Tiresiam inter mortuos esse, sic dicens: Sapientio praestat solus tis, qui apud inferos; ceteri vero umbrae volitant. Sirmiliter et civis iste ad alios, tanquam ad umbras, sc haberct. vera enim res quoad virlutem esset. Men. Optime mihi dicere videris, o Socrates. So. Ex hac itaque ratione, o Menon, divina sorte virtus adesse, cuicunque adsit, apparet. Vcritatem tamen de hoc perspicuam tum denique comprehendemus, cum, antequam quo pacto virtus adil quaeratur, quid ipsa secundum se ipsam sit, investigare tentarimus, Nunc autem hora iam est, ut hiac alio abeam. Ipse vero quod tibi persuasum est, Anyto huic hospiti tuo itcrum persuade, quo 1nitior sit. nam si ei hoc persuascris, Athenien363 quoque iuvabis.