Jump to content

Nos in schola latine loquimur - Ars latine loquendi/Modus salutandi

 De adverbio « encore » De risu et cachinnatione 
13. Modus salutandi.

M. Sermone nostro salutantes dicere solemus: « Je vous souhaite le bonjour; bonjour, monsieur; bonsoir, bonne nuit; je vous salue; salut! » — Quomodo Romani inter se consalutabant, Hilari?

H. His solis locutionibus utebantur: « Ave, aveto, avete; salve, salveto, salvere te jubeo (je vous souhaite le bonjour, etc.) v.g.

Salve (ave), domine! Salvete viri optimi (amplissimi, clarissimi - messieurs).

Ave, domina (dominula, domicella — mademoiselle). Salvete, feminae spectatissimae (mesdames).

Salve, dulcissima mater. Salveto et tu, mi fili.

Praeterea: Salvus sis, optime Patrocle. Salva sis, domina. Salutem tibi dico, dominula; salva ac fortunata semper sis.

Salvum te volo, mi Attice! Deus te amet, optime Lentule!

Sternuentibus quoque dicimus: Salve (éternuer — salvere te jubeo.)

Abeuntibus: Salve atque vale (adieu ou bonsoir).
Etiam atque etiam vale (adieu, adieu).

Vale in biduum (adieu pour deux jours); vale extremum (pour toujours).

Extremam tibi nuntio salutem; nolo te insalutatum linquere (sans vous dire adieu).

Scholae brevi dicam multam salutem (dire adieu).

Mortuis: Salve aeternum, dulcissima mater, aeternumque vale!

Salve supremum, dulcissima filia, supremumque vale! In perpetuum, mi frater, ave atque vale! Ave, domina et vale!

Recentiores sic inter se consalutant: Faustum diem (faustam noctem) precor tibi, domine.

Faustum diem tibi et felicem (sc. opto, exopto).

M. Salute accepta et reddita (après s'être fait des compliments de part et d'autre) plerumque alter alterum de valetudine percontatur (s'informe); quomodo, Patrici?

P. Quomodo vales, optime Saturni (vous portez-vous)?

S. Recte (rectissime) valeo, (me habeo).

P. Ecquid omnia in domo tua recte (tout le monde chez vous se porte bien, vel: rectene omnia)?

S. Rectissime apud me sunt omnia (tout va parfaitement bien chez moi).

Apud socerum quoque meum recte est (il va bien).

De Attica optime est (va très bien). Valetudo ejus it in melius (de mieux en mieux).

Aviae quoque meliuscule est (va un peu mieux): incipit res melius ire quam putaveram.

P. Cum de ceteris rebus percontor (s'informer de), non de valetudine, dico:

Quid fit (agitur) cetera (comment cela va-t-il pour le reste)?

Quid agis cetera? dic mihi, quid agas (comment cela va)?

S. Cetera belle (le reste va bien).

P. Satin' salvae res (tout va bien)?

S. Res bene cedunt (praeclare res se habent — les affaires marchent bien).

Bene (recte, praeclare) mecum agitur (cela va très bien).

P. Et quid agit filius tuus?

S. In universum recte, praeterquam quod negligentia nuper magnam pecuniam perdidit. Sed ista non possunt amplius sic abire (mais les choses ne peuvent plus aller ainsi).

P. Cur nunquam ad me venis, ut paululum de his rebus colloquamur?

S. Quam primum mihi vacabit, te invisam.

P. Carus omnibus exspectatusque venies (tu seras le bienvenu; noster eris; salvere te jubebo; adventus tuus suavissimus optatissimusque; gratissimus jucundissimusque nobis erit).

S. Jamdiu in animo habui librum a te editum tibi gratulari.

Citra honorem verborum (sine fuga et fallaciis, sine blanda vanitate — sans vous faire de compliments) fateor (je dois avouer) opus esse haud parum eruditum (savant).

P. Multi alli jam de eodem verbis honorificis me prosecuti sunt (m'ont fait des compliments).

Sed omittamus haec. Audivi te proxime iter in Galliam ingressurum.

S. Certe, si vis te mihi comitem adjungere.

P. Istud haud modice cupio (je ne demanderais pas mieux), si per occupationes mihi liceret. — Bene tu ambula; vade feliciter! Bene ambula et redambula (bon voyage... et bon retour)!

Votis omnibus (omnibus optimis) te prosequor (je vous souhaite un bon voyage).

S. Nonne cras dies natalis tuus erit — (dies tuus erit)?

P. Ita sane. Multi amici gratulandi causa ad me venient et mihi pergratum perque jucundum erit, si et tu veneris.

S. Istud fieri non potest, quia in alio negotio occupatus ero, at jam nunc jucundum festum et bona omnia tibi exopto. Benefaciat tibi Deus (que Dieu vous bénisse), quem precabor, ut integrum diu te conservet et omnia incepta tua fortunet (bene vertat.) — Iterum bonum, faustum felixque sit tibi!

P. Fiat (Dieu le veuille)! Benigne dicis (je vous remercie).

Ne vero hoc me fugiat (pour ne pas oublier), et ego tibi gratulor novam dignitatem tuam (munus novum; dignitati tuae gratulor, de nova dignitate); sponsalia (fiançailles) filiae tuae maximae natu, de filia nuper tibi nata et praeterea, quod filius tuus major in periclitatione scientiae juris civilis tam prospere successit (examen).

M. Fac, Saturnium tibi vale dicentem addere (supposez que):

« Mes compliments, bien des choses à madame »! Quomodo hoc Romani declarabant?

P. Dic, quaeso, (uxori tuae salutem (uxorem tuam salvere plurimum) jubeo, vel jube — bien des choses à).

Multam (plurimam) salutem dices (referes) uxori (tu lui feras bien mes compliments).

Bene novi fratrem tuum reducem ex America (qui est de retour), quem salvere velim iubeas plurimum (officiose cum meis verbis saluta — présente- lui mes compliments).

Omnibus tuis salutem nuntia; omnibus plurimam salutem.

Uxor mea tuae impertit multam salutem (vult tuam salutatam).

Si patri tuo scribis, salutem ei adscribas velim (fais-lui mes compliments).

Idem salvebit ab uxore mea (lui fait ses compliments).

Mihi dulcis salus visa est per te nuper missa a filia mea (j'at été bien touché des compliments que ma fille m'a faits dans ta lettre).

Salvebis a Petronilla, amita (tante); salutem tibi impertit.

M. Etiamnunc hoc unum. Primum incipientis anni diem laetis precationibus invicem faustum ominari (souhaiter) solemus. Quomodo Romani hoc declarabant?

P. Annum novum, faustum, felicem tibi (une heureuse année)!

In proximum annum tibi laeta!

Opto tibi, ut ait Plinius, et bene ominor reliquum annum!

M. Je bois à voire santé?

P. Propino tibi, (bibo tibi). Propino hoc regi (je bois à la santé du roi); propino salutem regi. — Bene te (tibi bene vertat — à ta santé)!

Studiosi saepius hac formula utuntur:

Commilitones, tollite (efferte) pocula, propino salutem regi! Bene regi (regem)! Bene imperatori (imperatorem — à la santé du roi).

Collidamus scyphos (pocula) propinando salutem regi (trinquons à la santé du roi)!

Jam exhauriamus pocula (vidons nos verres)!

Quid? tu nihil habes ad bibendum? Trade (porrige) mihi lagenam istam (donnez-moi cette bouteille), ut poculum tibi ministrem (infundam — pour vous verser du vin).

 De adverbio « encore » De risu et cachinnatione