 De libro |
De silentio  |
M. Petroni, dic Latine: « On dit que la malheureuse reine était une belle, une très belle femme. »
P. Infortunata regina mulier fuisse dicitur pulchra, bella, venusta, formosa, speciosa.
Vel: mulier insignis pulchra facie (eximia, egregia facie mulier).
Mulier pulcherrima specie (specie et pulchritudine insignis).
Mulier eximia pulchritudine corporis (specie venusta, lepida, facie formosa).
Ob insignem corporis formam praeclara (corpore excellens).
Mulier eximia (egregia) forma; forma excellens (praestans) forma pulcherrima, praestantissima.
M. Quid est contrarium pulchro?
P. Turpe, deforme, foedum v.g. Pueri puellaequc pulcéri et turpes (laids).
Mulier dives, sed turpissima (d'une laideur repoussante).
Muller insignis ad deformitatem, turpi facie, foedi habitus. Puella foeda visu (aspectu); malam faciem habens.
Deformissima anus (deterrima vultu — vieille femme).
Mulier horrida; monstrum mulieris.
Adolescens, cui nasus pravus est (un nez difform); cui pes est turpis; qui turpiter claudicat (boiter).
Iuvenis calvitio deformis (tête chauve).
Mulier maximae turpitudinis (foeditatis, deformitatis).
Equus, asellus, arbor, vestis, etc deformis, turpis, invenustus.
Tempestas spurcissima (un temps très laid).
M. Attulisti quinque adjectiva: pulcher, bellus, venustus, formosus, speciosus, quae idem fere declarant. Attamen Suetonius de Nerone dicit:
«Vultu fuit pulchro magis quam venusto ». Quid igitur interest inter « pulcher » et « venustus »?
P. Pulcher spectat virtutem perfectionemque rerum (la valeur intérieure et la perfection), venustus gratiam et blandimentum (charme), quae animos sibi conciliant et suavitate afficiunt.
Pulchra statua, venusta facies. Neronis vultus propter congruentiam aequalitatemque lineamentorum (traits) et partium perfectus quidem ideoque pulcher fuit secundum praecepta artis, sed sensum amoris non excitabat.
Ex hac definitione pulchri colligimus hoc adjectivum multo latius patere (a une plus grande extension) quam venustus, quod ad faciem hominis, hortos, fructus, sermones aliasque res, quae nobis arrident, tantum se refert.
Quidquid perfectionem aliquam vel virtutem exhibet, pulchrum dici licet v.g. puer, bos, equus, hortus, urbs, regio, vestis, panis, praedium, villa, poema, mors, color, facinus, exitus (succès.), uva, classis, virtus — pulchre dicere, facere, etc.
M. Quid est bellus?
P. Deminutivum est pulchri, quod Gallico sermone « joli » appellatur v.g.
Puella., uxor, villa, hortus, locus, epistola: — bellum est hic deambulare (agréable).
M. Restant formosus et speciosus. Quid habes, quod de his dicas?
P. Nihil designant nisi, ut oculis se offert, formam, sed ita tamen, ut speciosus majorem gradum pulchritudinis declaret, quam formosus — praeter modum formosus, magnificus. Iuvenis, virgo, puella, mulier formosa; mulier speciosa. Quadrati forma formosior esse videtur, quam orbis.
M. Eja pulchre, Petroni. Sed satis jam verborum. Nolite tamen putare haec sola apud Romanos adjectiva fuisse, quibus pulchritudinem designarent - multis etiam aliis eandem notionem subjiciebant, quorum Sempronius nobis afferet aliquot exempla.
S. Ad designandam ruris pulchritudinem adhibebant adjectivum
Amoenus (rus, locus, situs, flumen, hortus, villa, lacus, littus — charmant); — amoenissime habitare (avoir une habitation charmante).
Hic amoenissimus ruris est prospectus (paysage).
Amoenitas locorum me detinet (la beauté du paysage me charme).
Elegans, quod cum judicio exquisito est factum (goût), ut poema, aedificium, epistola, sermo.
Suavis, quod aures permulcet (charme), ut vox, sonus, nomen.
Praeclarus (très brillant, magnifique), ut sol, luna, lux, gemma, concio, oratio.
Villa praeclara ad aspectum (situ praeclaro ad aspectum). Multa praeclara seripsit (beaux ouvrages).
Bonus v.g. aetatem bonam adeptus est.
Magnus, grandis, ingens v.g. frumenti acervus (beau tas de blé). Maximum pondus auri (une belle quantité).
Grandes olivae (belles olives).
Grandis pecunia, amplae divitiae (belle somme, belle fortune).
Maxima hereditas (bel héritage).
Maximum et clarissimum factum (très belle action).
Spectabilis victoria, nobile letum (belle mort).
Opportuna occasio, occasio mirifica.
Laeta frons (beau feuillage); segetes, vites, colles, color. Male mulctare aliquem (arranger de la belle manière).
Sub dio (divo) pernoctare (à la belle étoile).
Pulchrum (decorum) est pro patria mori.
Id indecorum est (cela n'est pas beau); decorum non est. Spoliare virtutem decore (dépouiller de sa beauté).
M. Quomodo, Joannes, locutio nostra « avoir beau » Latine declaratur?
I. Ad hoc conjunctionibus utimuir etsi, etiamsi, quamvis, quantumvis, licet v.g. Vitia tua quamvis occultes, tamen omnibus sunt nota.
Quantumvis tu eum laudes, ego eum parvi facio (tu as beau).
Excuses te licet, nihil tamen tibi credo.
Licet asseveraret se esse innocentem, nemo tamen ei fidem habuit.
Quantumvis el des, omnia male consumit (prodiguer).
Etiamsi multam do operam, nihil tamen proficio.
Nihil agis ridendo (tu as beau rire).
Quantumvis fleat, pecunia ejus tamen perdita est.
Nihil egit supplicando (il avait beau supplier).
Frustra supplicabat.
Nequicquam speras (tu as beau espérer = frustra).
| De libro |
De silentio |