JESUS IN AGRO LUDENS CUM MATRE.
[recensere]ODE I. In qua describitur amoenitas ruris.
[recensere]
At quis hic autem puer, innocentes
Qui parat lusus, ubi prata mollis
Collium flexus, tenuisque rivi
Unda coronat.
Tune stellarum decor, eruditae
Prima naturae facies, supremae
Mentis exemplum, sobolesque magno
Aequa parenti?
Ecce mortali vice mitigatus,
Simplici ludens equitas in agno,
Ipse jam noster patiens vocari
Pastor, et agnus.
Clara, tu quondam pede qui tonanti
Astra calcabas, volucresque stellas,
Jam super molles violas, et inter
Lilia ludis.
Virgo, non natum decet iste ludus
Solis ardentes melius quadrigas
Fraenet, et curru superos volanti
Urgeat orbes.
Antequam caeli spatiosus orbis
Tenderet vastam per inane molem,
Ille jam nubes super, atque ventos
Arduus ibat.
Si per herbosos tamen est recessus
Cura ludentem recreasse natum:
Rure cum laeto procul aura vernis
Floribus halat:
Hic ager vicinus amoenitatem
Dulce respirat; sine nube puri
Hic micant soles, Zephyrique blando
Murmure ludunt.
Mollis hic herbâ viret, et tepente
Sternitur musco via, ne rigenti
Fors pedes laedat teneros arenâ
Callis iniquus.
Sive lectorum studiosa florum
Quaeris aptandam puero coronam,
Aut amas molli digito comantem
Carpere myrtum.
Late odoratas tibi promit uber
Hic opes campus; rosa purpuratos
Hic sinus, fuscos, violae, nitentes
Lilia pandunt.
Arbor aestivo bene multa soli
Divite exponit sua poma ramo:
Frugibus felix beat arua largo
Copia cornu.
Terra, quae dorso tumet eminenti,
Sponte se Baccho dedit, at patentes
Fusa per campos Cereri laborat
Ubere glebâ.
Sive te fontes, et amoena lymphis
Prata delectent, ubi blandienti
Garriat laetam querulus per herbam
Murmure rivus.
Non procul leni fluit unda cursu,
Nulla quam turbat ratis, inquieto
Remigum pulsu, vacat otiosis
Ripa phaselis.
Una per campos aqua delicatum
Vitreo labens ciet ore murmur:
Blanda labenti simul, et strepenti
Obstrepit aura.
Humidum litus tepet, et palustri
Texitur junco; per aprica rivum
Arva ludentem tegit explicatis
Frondibus arbos.
Quid voluptates memorare pergam
Caeteras ruris tibi praeparati?
Ipsa ridentis plaga ridet omnis
Ore puelli.
Pastor erranti grege feriatus
Inflat argutâ calamos sub ulmo:
Valle respondet vagus in propinquo
Carmina pagus
Interim plaudunt hilarata cantu
Rura, persultat pede pulsa tellus,
Mugiunt valles, ovibusque pastis
Flumina balant.
Personat festo nemus omne plausu,
Ales exultans volat, et sonoris
Cantibus mutas animasse rupes
Gaudet acanthis.
Garrulus surdas Zephyrus volatu
Provocat frondes, ubi purus undae
Humor obliquo per agros laborat
Serpere cursu.
Illa naturae fuit innocentis
Forma, cum prisci niveique mores,
Cumque sub primi bona mens vigebat
Tempora mundi.
Siquid aestivi per agros caloris
Fortè vitalem tepefecit auram,
Obviam ramo nemus imminenti
Porrigit umbram.
Prona se nato simul, et et parenti
Quercus affundit super, et reclini
Incubans natum pariterque matrem
Fronde coronat.
Perge felices agitare ludos,
Virgo: ludentem mea te sonabit
Musa: te semper, puerumque jugi
Carmine dicam.
Sic ames dulcem recreasse natum,
Ut tuo vati, miseroque pacem,
Ore quo ridet bonus, et quietem
Annuat orbi.
Ad Illustriss. Virum GUILLELMUM LAMONIUM, SENATUS PRINCIPEM.
[recensere]ODE II. Pro recepta valetudine in posterum diligentius tuenda.
[recensere]
Dum vis improba fervida
Febris te rapidis ureret aestibus:
Tecum me quoque, LAMONI,
Perfixum tenuit corde sub intimo
Morbi pars violentior.
At quas non precibus, cum fureret dolor,
Fatis opposui moras?
Pro te, res sineret, fataque poscerent,
Vitam fundere prodigus.
Sed frustra facilis restituit Deus
Votis incolumen meis;
Si curis etiam pro popularibus,
Somnos rumpere destinas:
Nec fessum strepitu pectus, inutili
Rerum pondere liberes.
Frustra sollicitis fletibus obvios
Fati fregimus impetus:
Si tam crebra suis ambitionibus
Fidi turba gregis, tibi
Seris invideat noctibus otium;
Postquam non modicam tuo
Patrem sustinuit demere de die.
Longe, qui tibi, publicae
Dum momenta rei grandia sustines,
Rebus frivola de suis,
Duri saepe tuis auribus, obstrepunt.
Longe turba clientium:
Cum te sepositum dulcis amabiles
Ruris delitiae tenent.
Hic mens jam gravibus fessa negotiis,
Se, secreta per otia,
Musarum teneris lusibus explicet:
Et frons laetior aspici,
Curarum rigidis libera nubibus,
Risu seria temperet.
Aut dilecta tuas filia dulcibus
Curas deleat osculis,
Quae figat facili plurima dextera,
Nolenti rapere obstinet.
Hic auris et ames liberioribus,
Molli sub zephyro, frui:
Jam fractis, humili sole, caloribus,
Latifundia cum tui,
Acri vectus equo, ruris obambulas;
Venatuque premis nemus.
Nec jam te phaleris Gloria cum suis,
Dotalique superbia,
Nec quae Fama tuas excubat ad fores,
Magni nominis artifex,
Urat sollicitum. Te nihil attinet,
Vulgares animos supra
Tam longe positum, quaerere turbida
Famam solicitudine.
Princeps purpureo jam datus Ordini,
Tantum vive: brevi tuam
Sese laudis iter ferre per arduum
Emirabere gloriam:
Quo fortuna vocat te tua, publicis
Regni pro rationibus.
Nec lucem hanc animus temnere nobilis
Caelo affectet iter prius,
Quam toto penitus tollere perfidas
Artes coeperis è foro,
Et luxus populorum intolerabilem
Emendare licentiam.
Atque implenda tuae denique gloriae
Postquam fata repleveris,
Hos vitae strepitus, et miserabiles
Curas deserere oссuра,
Pacis perpetuae conditionibus.
AD CICADAM.
[recensere]ODE III.
[recensere]O quae virenti graminis in toro,
Cicada, blande fidis, et herbidos
Saltus oberras, otiosos
Ingeniosa ciere cantus.
Seu forte adultis floribus incubas,
Caeli caducis ebria fletibus
Gaudesve persultare campi
Graminei virides per undas:
Seu voce concors accinis aemula,
Pagi eruditas inter arundines;
Aut provocatos cantilenis
Agricolas animosa vincis:
Seu per loquaces garrula rivulos
Stridore rauco ludis agrestibus
Lassis, fatigatisque bobus,
In medio modulamen aestu:
Exaggerati seu tibi nectaris
Rorem ministris perpluit imbribus
Coelum, coronatosque gemmis
Roriferis thalamos adornet:
Ades canenti; dum tibi marmore
Vates perenni, carminibus bonus
Molitur immortale templum,
Unde per ora virûm volabis.
Ad REGEM CHRISTIANISSIMUM LUDOVICUM XIV.
[recensere]ODE IV. Ostendit gravitatem periculi, quod imminebat Regno, per ejus morbum; eumque orat, ut in posterum à negotiorum multitudine sibi temperet, et pace quam fecit frui malit.
[recensere]Nam quod nostra aetas potuit committere tantum
Scelus, Deumque provocare vindicem?
Omnes Fatorum postquam jam sensimus iras,
Ut ipsa Regis appetatur et dalus.
Nam te rure tuo nuper, LODOICE, premebat
Minace morbus horrifer periculo;
Et sacra inclemens urebat viscera febris.
Nec Hercules inarsit aestuosius.
Ipsa sui passim monstravit signa doloris,
Eo metu praeoccupata Civitas.
Quam neque civiles potuerunt perdere motus;
Nec arma Franco abominata militi;
Non ferus Arctoo veniens à Sole Polonus,
Gravique Marte Belga cognitissimus;
Non conjuratam quatiens Discordia taedam,
Trucem tot implicata viperis comam;
Non impacato Germanus junctus Ibero;
Nec inquieta temporum impotentia:
Una dies illam morbo prope perdidit uno,
Suoque paene dissipavit impetu.
Haec potius Scythico contingant Aefata tyranno,
Pio suprema qui minatur Adriae.
Illâ quam melius Thrax miles febre periret,
Per omne litus execratus Italum.
Hostibus has, superi, vestris immittite poenas,
Propontidique, finibusque Thraciis.
Perdite sacrilegos, fed Regi parcite: vestris,
Eo dolente, conveniret hostibus.
Ille emendando natus succurrere mundo,
Nefarioque temperare luxui.
Ah! longos illum, superi, servate per annos,
Suis ut ornet ipse vos honoribus:
Et Matrem servate; fatis jam vidimus omnem
Coinquinasse regiam febres domum.
Hoc mecum, laeti Regis de munere vates,
Chori è sacro scientioris agmine;
Hoc omnis Musarum oret turba inclyta, doni
Benignitate provocata Regii.
Nam Musas nuper Regis se fudit in omnes
Satis superque larga liberalitas.
Carminibus vates, vos illam dicite vestris:
Caputque Regis implicate floribus.
Ipse fidem superis pro te, LODOICE, vovendam,
Meumque primus obligabo dis caput.
Perque aras effundam omnes non parcus, acerris
Sabaea tura de capacioribus.
Orabo Divos, per te, non ultime Divum,
Tuis ut usque temperent laboribus.
Ne jam nostra tuae perturbent gaudia febres,
Sacroque pacis obstrepant silentio.
Nam sat divinum fregere negotia pectus:
Ames et ipse pac ejam frui tuà:
Quodque tuis armis regno, mundoque dedisti,
Tibi deinde ne negaris otium.
In tumulum DOCTISSIMI VIRI JOANNIS VERJUSII.
[recensere]ODE V. Ejus mortem, quod uteretur valetudine nimio Litterarum studio pridem affecta, non dolendam.
[recensere]
Et lauro juvat, et rosis,
Et mille hunc tumulum spargere floribus,
Festo non sine carmine.
Affer tura, puer, nec timidâ manu
Omnem cum tumulo locum
De puris Arabum incende vaporibus.
Nam quorsum tua, Verjusi,
Flerem cum reliquis funera vatibus,
Atque injusta dolens, meis
Turbarem cineres de lacrymis tuos?
Postquam te mala febrium,
Languorumque cohors, non habilis tuae
Menti carcere corporis
Exsolvit miserum, totque doloribus
Perfunctum, atque alacrem mori
Nam ceu praetumido flumine, literis
Mens undata capacibus,
Formatique bonis artibus ingenî,
Et lucis memor insitae,
Quaerens hospitio non bene mutui
Solvi denique corporis,
Ex longo ad superas ambitiosior,
Affectabat iter domos:
Laetus ducis ubi, grandibus otium
Jam partum meritis, sacro
Permixtus numero nil cupientiuın.
Hic quaesita laboribus
Tantis, nuda suis se tibi Veritas
Demum è nubibus explicat;
Et de fonte suo clarior aspici
Caelestis Sapientiae,
Quam sic doctus eras, jam tibi lux patet.
Hic dum pars melior tui
Regnat deposito libera pondere,
Ridere immiserabilem
Vitae stultitiam fortis, acerbaque
Nostrorum penitus pati
Maerorum indocilis: cur ego te gravi
Deplorem querimoniâ,
Humanasque vices? Ah! potius paris
Vitae conditionibus,
Tecum et vivere amem, et sustineam mori.
Ad CLEMENTEM IX. PONT. ΜΑΧ.
[recensere]ODE VI. Nuncium de ejus Pontificatu communi totius orbis terrarum laetitia celebratum.
[recensere]
Nostra successus habuere laetos
Vota: Romano datus est ovili
Optimus demum vigilare, caro
Progrege, Pastor.
Hujus indignam miseratus aether
Saeculi fortem, et prece suscitatus
Publica, mundo dedit hoc labanti
Denique munus.
Muneris tanta super impetrati
Gratia, terris procul è remotis
Ultimus monti bene Vaticano
Annuit orbis.
Nec Palatini tacuere colles,
Grande CLEMENTIS decus elevati,
Faustitas per quem sua restitutis
Addita rebus.
Ipsa, cum longo grege Gratiarum,
Et Fides, et Pax, et aperta largo,
O Pater, Romam duce te revisit
Copia cornu.
Laeta riserunt, grege feriato,
Adtui plausus hilarata regni
Prata: celarunt sua nec Sabinae
Gaudia valles.
Pristinae quando grave servitutis
Pondus annonae bonus eximebas:
Fruge vectigal populo in paranda,
Quippe remissum.
Munus hoc sensit locupletiori
Gestiens culmo seges, et tumente
Messium fluctu, superans avari
Vota coloni.
Sensit et flavus Tiberis, profundo
Efferens alveo caput, et beatam
Rite gratatus populo Quiriti,
Te patre, Romam.
Urbs tuum late dedit inde nomen
Per repercussas resonare valles
Collium septem, sua dum renarrat
Gaudia mundo.
Audiit longe Tagus, et sonantes
Trans Atlantei pelagi recessus,
Ferre CLEMENTEM merita supremam
Fronte tiaram
Fama vulgavit populis: tubaeque
Nunciae plausu procul audiendo,
Orbi adorandum didicit superbus
Nomen Orontes.
Sensit, Arctois etiam sub oris,
Nuncium, toto glacialis Hebrus
Litore exultans, hilarique ramo
Fronduit Haemus.
Te pharetrati didicere Persae,
Supplices arcus tibi mitigati
Sarmatae inclinant, positisque Maurus
Te colit armis.
Et sonat quando tuba, te tuamque
Arbitram pacis, Pater alme, dextram
Fluctibus belli male verberatus
Respicit Orbis.
At suas de te quoque spes, suumque
Gaudium, gentes super universas,
Omnibus late celebravit ingens
Sequana ripis.
Haeresis torvo tamen una vultu
Ad tuum fertur trepidasse nomen:
Ipse Cocytus stupefactus imo
Palluit amne;
Fronte dejecta, malesuadus Error
Pressit os mutum: simul in supremum
Atque te Petri solium extulerunt
Publica vota.
Oderint illi tamen, ire contra
Qui tuos nutus misere obstinarent,
Debiles parere tibi, sibique
Fidere fortes.
Sed tuus te grex amet ut parentem:
Judicem dum te timeant rebelles,
Quando Tarpeio metuendus igne,
Fulmina torques.
Ad eundem PONTIFICEM ΜΑΧ.
[recensere]ODE VII. Quod à Rege Christianissimo, summus Pacis arbiter, pro rebus inter reges componendis propositus sit.
[recensere]
Romam venimus nos etiam exteri
Testes earum, publica vox, super
CLEMENTE, quas coepit per urbes
Fama Italas memorare, rerum.
Famaeque dictis, omnibus, et fide
Majora longe vidimus, et novum
Regnare Pastorem faventis
Pro populi procerumque voto.
Et te, potentum maxime, vidimus
Alto supremi pondere consili,
Vix sacro adoratum Senatu,
Attonitae dare jura Romae.
Nomenque laetam vidimus ad tuum
Gestire plebem, cum volitantim
Inter quadrigarum catervas
Per mediam rapereris urbem.
Tibique plausus à populo datos,
Stupente visus de thalamo Tibris
Audisse, nec circumsonanti
Laetitiam tenuissè ripa.
At, quam benigno sidere, te patrem
Mundus recepit, tristia detonent
Dum bella, pacandus, tuisque
Relligio reparanda curis.
Deliberanda pace super, venis
Fatalis Orbi debitus arbiter,
Per regna, quem pro temperandis
Das medium, LODOICE, rebus.
Favete gentes, mutua quas furor
Armavit in tot funera, et ultimam
Fumantis Europae ruinam
Unanimi prohibere nutu.
Audimur! En jam de manibus feri
Labuntur enses: laetaque desuper
Serena portendunt quietem.
Paciferae veneranda dextrae
Se pronus Orbis curvet ad oscula.
Praeite reges, pectus inutili
Nudate jam ferro, et virenti
Pontificem redimite oliva.
Longis tubarum pulsa fragoribus
Redibit alto laetior e polo
Astraea terris, et beatas
Rura dabunt inarata messes.
Superba Lunae cornua sentiet
Pallere toto Bosphorus aequore; et
Thraces triumphati pavebunt
Vim dominae geniumque Romae.
Ipsa et tuorum pondere fulminum
Asserta mundo, et pulcrior aspici
Palam revelabit verendos
Relligio, intrepidosque vultus.
Tum te videri denique splendidum
Leves per auras Gloria fervido
Monstrabit è curru, labantis
Praefidium, columenque mundi.
Et Fama scuto scribet in aureo
Illustre sciri nomen, et omnia
Per regna, CLEMENTEM, per omnes
Pacificum celebrabit oras.
AD CLARISS. VIRUM FLAVIUM MONTANERIUM, Amicum suum.
[recensere]ODE VIII. Ut Romanam fidem, quam profitebantur ejus majores, amplecti velit.
[recensere]
Tu me, carmine percitam
Quamvis mente agitet non humilis furor
Franci dicere militis
Lauros terribilem quas legit ad Lisam,
Tu me sollicitum tenes,
Montaneri: animo curaque tumeo
Ex longo acrior infides,
Audax quod fragili per mare naufragum
Jam dudum rate naviges:
Nec sat forte tuae remigium rati,
Nec sint vela fatis bona,
Ut portum incolumis difficilem occupes;
Vestrarum neque partium
Evites scopulos naufragiis graves.
Non sic, tempore pristino
Montaneria gens, nobile sanguinis
Quondam principium tui,
Non sic vestra domus, Romula quam ratis
Vexit per mare, non patres
Sic vixere tui. Quare age, devios
Calles, castraque patribus
Detestata bonus desere: non tuae
Error convenit indoli.
Te ne ah! moribus his, hoc animo, hac fide,
Caris tam bene cognita,
Te ne his et meritis, hac sapientiae
Et tot dotum opulentia,
Hesterni species frivola dogmatis
Nostro separet à grege,
Majorum immemorem scilicet, et tuae
Nutrici male credulum?
Ah! ne perfida pax te miserabili
Tutum fingat inertia.
Sed per lenta tui feria consili,
Alto mentis in otio,
Contemplare, quibus refluere impotens
Aetas praecipitet rotis:
Et quas pollicitus spes tibi, quas suis
Olim non violabile
Per numen, moriens asseruit Deus,
Tecum denique respice.
Et ne, restat adhuc dum breve temporis
Momentum, male fortibus
Ne jam consiliis aut rationibus,
Votis pone moram meis:
Votis omnibus hoc et lacrymis emam::
Proquo, si pietas velit,
Et poscas, etiam sit pretium mori.
IN CLEMENTEM IX. PONTIFICEM MAXIMUM.
[recensere]ODE IX. Quod fidus olorum dictus sit, quando creatus summus Pontifex.
[recensere]
Ec quod conspicuum novumque sidus,
Caelo fundere coepit è sereno
Luminis radios benignioris,
Atque omnem exhilarare luce mundum!
Toto denique quotquot estis orbe,
Vos ô plaudite, nobiles poëtae
Omnes, omnibus atque cum poëtis
Musae plaudite: vestra res paratur.
Nam regum optimus ille, principumque,
Cunctarum pater ille gratiarum,
E cujus animo redundat omnis
Fons et copia liberalitatis,
Totus pectore, totus ore candens,
Blandi, blandus uti solent olores,
Et dum prima animos sinebat aetas,
Qui canebat, uti canunt olores.
Pastor ille benignus, ille Clemens
Vatum sidus et est, ut est olorum.
SERENISSIMO PRINCIPI EMMANUELI THEODOSIO A Turre Arverniae BULLONIO S. R. E. EMINENTISS. CARDINALI.
[recensere]ODE X. Quod acceptam nuper à Summo Pontifice Purpuram, sibi meritisque suis unice debeat.
[recensere]
Sic est: non ego, BVLLONI,
Augur vanus eram, debita cum tibi
Sacrae munera purpurae:
Jam dudum canerem: nec sua defuit
Vati, quam meruit, fides.
Et te purpureis patribus additum,
Exultantibus è jugis,
Vulgavit populis Roma: tibi prius
Quod spes publica voverat.
Quae non laetitiae signa dedit pater
Tybris, lene frementibus
Eripis? Thalamo nec male reddidit
Plausum Sequana de suo.
At non te meriti muricis ad decus
Promovit temerariae
Fortunae levitas, non popularibus
Auris gratia Principis
Parta, aut solicitis ambitionibus:
Non te fata domestica;
Non discrimina per mille Turennius,
Laudem quaerere nobilis,
Quando pro patria, et Principe pro suo,
Devotus toties mori,
Objectasque acies rumpere fervidus
Altum fulminat ad Sabim;
Non te illustre genus; non avus, aut pater,
Bellis egregii licet
Ambo, consiliis praecipuus tamen,
Et pollens pater arduae
Mentis; non atavi denique Caesares,
Qui per Nassaviam domum
Accesseretur; non reliquas supra
Laudatissima foeminas,
Te mater Latio murice vestiit:
Non clarissima turribus
Stirps Arverna suis; non tibi contulit
Fratrum turba faventium,
Romanae pretium nobile purpurae.
Hanc isti sapientiae,
Cujus consiliis omnia temperas,
Debes moribus hanc tuis;
Hanc debes meritis denique, et his, quibus
Omnes tam bene gratiis
Devincis animos. Quae veniet brevi
Ostro gloria de tuo,
In consanguineos undique principes,
Qui tot fata volentium
Decernunt populorum? O novus incita
Si menti incideret calor,
Si vis alta! Quibus scilicet, ah! quibus,
Princeps magne, tuum modis,
Plaudentes canerem per populos decus?
Quo te carmine dicerem?
Quamquam ô, spero equidem, languida pertinax
Sacrorum taciturnitas
Si vatum ora premat: mox erit, ut tuum
Gentes nomen ad ultimas
Centum Fama tubis ferre praeoccupet?
Nec jam Justitiae soror,
Virtutisque comes Gloria, caeteros
Demum provehere ad gradus,
Te sic promeritum differat: id tibi
Nato ad grandia spiritu,
Vis excelsa tuae spondeat indolis:
Nec regis favor abnuat:
Id regnum velit, et relligio petat.
Ad CHRISTIANUM LAMONIUM In Curia Parisiensi SENATOREM ILLUSTRISS. Principis Senatus filium natu majorem.
[recensere]ODE XI. Lamoniae Domus fortunam sola virtute continere.
[recensere]
In hoc monebas, optime LAMONI:
Non marte ab uno gloria turbido
Quaerenda bellorum fragore,
Per populos domitos, et urbes.
Nec sola priscis arma Quiritibus
Tractata, Romam terribilem hostibus
Fecere, non Afer subactus,
Aut Nomas, horribilisve Medus.
Sua et quieto carpitur è foro
Palma; et reportantur sine sanguine
Certi, per heroas togatos,
Pacificae Themidis triumphi.
Mihique is unus longe alios super
Laudetur heros: qui male nil sibi
Permittat impermissum, et alta
Mente, libidinibusque caecis,
Suisque votis imperet, abstinens
Optare, quae fas non prius annuat:
Refraenet iras, et volentes
Per populos, sine caede regnet:
Quod est honestum praeferat utili,
Vultu severo dona nocentium,
Pro jure mercando, superbus
Rejiciat, rigidusque judex.
Hac arte prisci Lamonidae decus
Coepere verum quaerere: sic avus,
Clarique majores, tuumque
Per patrios genus omne fastos,
Hac et supremum Lamonius parens
Legum in tribunal, justitiae integer
Pervenit, et coepit profundo
Ore suae dare jura genti.
Vides, ut alti pondere consilî
Momenta legum temperet; et suo
Componat aestus turbulentos
Eloquio, popularis aurae.
Mirata talem, te quoque Regia:
Orator urbis cum populo datus
Sermone regem non tacendo,
Pro patria alloquereris urbe.
Dijudicandis civibus unice
Attentus, aequum dividis omnibus;
Vanoque nugarum tumultu
Liber, amas solidum, ac requiris.
Jam sic paternam moribus in tuis
Agnosco virtutem, atque domesticum
Decus, redonatamque mundo
Justitiam, studio parentis.
Haec vestra laus est, inclyte LAMONI:
Virtute in una scilicet et domus
Lamoniae fortuna, et omnis
Spes meriti statuenda vestri.
Ad DIVAM VIRGINEM LAURETANAΜ.
[recensere]ODE XII. Ut Turcam ab Italia procul arceat.
[recensere]
Diva, quam rebus trepidis benignam
Rure Piceno veneratur Orbis;
Cui suos sternit facilis moveri
Adria fluctus:
Siqua pastoris tibi Vaticani
Cura, vel sacri superest ovilis,
Italis Thracem procul inquietum
Finibus arce.
Si faves, totis trepidabit undis
Bosphorus, rupes Scyticae pavebunt,
Turca pallebit, timidumque cornu
Luna recondet.
Namque te dudum pelagi potentem
Non semel verso tremuere ponto
Mersa Threissi, rate dissipata,
Arma tyranni.
Ne tibi fidam pavor ille gentem
Angat, aut saevis male turbet armis
Quos tuis laeti meditamur aris,
Ponere honores.
Ad DUCEM BORBONIUM SERENISSIMI PRINCIPIS DUCIS ENGUIΝΕΙ Filium natu Majorem.
[recensere]ODE XIII. Pro puero, dum crescit, parentum virtute excitando.
[recensere]
Timete Belgae: Borbonia novus
De stirpe crescit fub patribus leo,
Luditque Condaeas per aedes,
Filius Enguineo parenti,
Fatale toti nomen Iberiae,
Vobis tremendum: si bene milites
Ducesque vestri, post tot annos,
Rocroyae meminere cladis.
Crescendo patrem si puer, aut avum
Virtute et armis terribilem exprimat,
Quem monstra inaccessis sub antris
Herciniae tremuere silvae,
Et Rhenus alto flumine palluit:
Si grande bello Borbonidûm genus
Aequet, Palatinaeve matris
Ingenium niveosque mores.
Quos ille amores per populos suae
Ex ore matris, quos animos feret
De fortium exemplo parentum,
Quos juvenis referet triumphos?
Quando Friburgum, fisa loci situ
Norlinga, supplex Alsata, Teutones
Victi, triumphatusque Rhenus
Tot populi domiti, tot urbes
Menti recurrent: quos animo puer
Versabit aestus? Namque domestica
Exempla crescentem excitabunt,
Et proavis similem et parenti
Natum reponent. Sed mihi fervido
Videtur urbes et populos super,
Volare curru, de triumphis
Jam patriis, animosus infans.
Dum crescit aetas, dulcibus interim
Musis remittat se puer: ac avi
Magnique virtutem parentis
De teneris meditetur annis.
Bonas ut artes quam rapido ingenî
Ingens Avus decurrerit impetu,
Etdisciplinas quam profunda
Mente Pater penetrarit omnes.
Ad Illustriss. Virum PETRUM BELLEVRIUM
[recensere]ODE XIV. In effraenatam aetatis nostrae luxus impotentiam.
[recensere]
Erramus, et nos, BELLEVRI, vanus tenet
Ac fascinat praeposterae
Severitatis cultus: austeri palam
Volumus videri, nec sumus:
Loquimur severa, et delicate vivimus:
Sic indoles est saeculi:
Crepare mores inverecundi bonos
Audemus, et nostri jacent,
Foedaque molles diffluunt inertia,
Aetatis hujus in probrum.
Longinqua velis navigamus aequora,
Pontique ridemus minas:
Negotioso ut serviamus luxui.
Quaecumque naufragio venit,
Pretiosa res est. Mensae et abaci è finibus
Mundi asseruntur ultimis.
Lignumque fuco discolore patrium,
Maculisque deformat faber:
Ut insolens quid, atque peregrinum exprimat.
Nostro palato desipit,
Vulgare quidquid atque plebejum sapit.
Nivesque, poenas montium,
Laboriosas facere delitias gulae
Studemus artes per novas:
Partuque fructus arbores adultero,
Dum parere ferro cogimus,
Nil esurimus obvium, ac parabile:
Est vile quod pronum est nimis.
Regum illa vestis principumque purpura
Nostros in usus viluit.
Spectatur altas optimatum per domos
Jam purpurata servitus.
Pro foribus ipsis turba famulantum fremit,
Longisque oberrat atriis
Populo videnda, se sui ostentans heri
Coloribus sub splendidis.
Amnes regesto submoventur è solo,
Campi innatantur amnibus;
Et substruendis molibus terra intimis
Perfossa visceribus gemit.
Fastu insolenti magna privatae domus
Struuntur in palatia.
Marmore superbum limen est, et grandibus
Addenda tectis porticus,
Aurisque aperta perviis, longum explicat
Se per columnarum ordinem.
Opulenta splendent sumptuosis aedibus
Aulaea: crystallus domum
Lucet per omnem multa: laqueare eminet
Auro nitenti perlitum.
Ferro vibratam, perque nexus tortiles,
Pexam renodamus comam,
Trans mare petitis crinibus, quos nutriit,
Et vendidit Britannia.
Et per colores non suos nigrum caput
Mutare flavo discimus.
Ori paratur arte medicatus rubor,
Genasque fucus inficit.
Manus olentes roribus jasmineis
Roseis capillos ungimus:
Pictamque plumis addimus superbiam,
Tumidum ut inumbremus caput.
Fastidiosus nomina exhausit novis
Antiqua luxus vestibus.
Monilibusque colla torquatae exteris
Census maritae conjugum
Dotesque vendunt, ut novum forme decus
Parent, et exponant procis
Virgata vestis moris externi placet,
Vestes supra jam patrias:
Sed latera amictu deprimunt arctissimo,
Unde gracilescant Virgines.
Comptumque velo dum levi obnubunt caput,
Ardent videri, dum latent.
Et dissolutis induuntur vestibus,
Ut pateat insidiis pudor.
Hoc mersa coeno civitas non se amplius
Agnoscit, et sui pudet.
Morum haec ruina, dedecusque saeculi,
Longa est querelarum seges:
Et digna, cur per insitam modestiam,
Frugalitatem per tuam,
Sanctosque mores, temporis tam perditi
Hanc improbaturos luem,
Placandus ad te provocarem, BELLEVRI,
Et rumperem silentium.
Ad DELPHINUM FRANCIE
[recensere]ODE XV. Pro eo per Principum literatorum triumphos, adstudium literarum, cui dat operam, incitando.
[recensere]
Dum literato ludis in otio,
Et castra doctae Palladis impiger
DELPHINE sectaris, futuros
Vincere jam meditaris hostes.
Bonas per artes, pectora dulcium
Formare alumnorum, asperioribus
Virtutis armorumque curis,
Pallas amat, teneris ab annis.
Imbelle nido sic genus erudit
Ales minister fulminis, arbitra
In luce, ad armorum fragorem, et
Grande ministerium tonantis.
Sic natus alti sanguine Pelei
Infans Achilles semifero manus
Submisit heroi, superbum
Ilion excidio daturas.
Sic in Lyceo per sophiae sacras
Deductus artes Amathius puer
Graecum, pharetratumque Persam, et
Terribilem superavit Indum.
Sic quae Latinis Annibalem ferum
Carthago quondam finibus intulit,
Doctique, Musarumque amantis
Scipiada male cessit armis,
Altam Quiritum per sapientiam,
Ac literatos sic quoque Caesares
Se Roma tum demum subacto
Imposuit metuenda mundo.
DELPHINE, quam non gloria lauream,
Quas fata palmas non tibi destinent?
Si quando formatus per artes
Egregias, facilesque Musas,
Orbi regendo veneris. Ilicet
Hoc sperat à Te Rex pater, et suae
Virtutis inspirare nato
Magnanimos bene coepit ignes.
IN R. P. JACOBUM SIRMONDUM ΕΡΙΤΑPHIUM.
[recensere]ODE XVI.
[recensere]
Cujus, forte rogas, sit hoc sepulchrum?
Incertum senis an sit, anne oloris.
Certe par fuerat senex olori.
Erat canus, uti solent olores,
Et clemens animi, indolisque blandus,
Quales vos, nivei, ferunt, olores.
Quam belle canitis, senex canebat.
Candoris retinens, uti soletis,
Puram candidus egit usque vitam.
Demum mortuus, ut mori soletis,
Inter delitias amoeniorum.
Musarum, atque modos suaviores.
Quis vobis adeo parem negarit,
Olores, pariter fuisse olorem?
Cujus praeterea sit hoc sepulchrum,
Si rogas, senis est, et est oloris.
Ad CAROLUM PERERIUM Lyricum insignem.
[recensere]ODE XVII. Nimis circumspectam ac diligentem Gallici sermonis curam, quae nunc est tractandae Poësi Lyricae videri imparem.=
[recensere]
Sic te non tua, PERERI,
Sic est nulla decentius
Scripsit, tempore pristino,
Aetas, nulla disertiuş:
Quam quod scribere coepimus.
Nostro purius haud fuit
Saeclum, nec magis elegans.
Ut verum fatear tamen,
Dum sic quaerimus anxie
Linguae munditiem, omnibus
Sparsam denique gratiis;
Et dum difficiles nimis,
Et tersi, et graciles sumus:
Nervos, crede mihi, suos
Verbis ah! male sedulî,
Justa et pondera deminus.
Sic et destituit sua
Sermonem prope dignitas.
Si nescis, ea, PERERI,
Circumspecta sagacitas
Scribendi, et nimis anxia
Quae nunc sedulitas viget,
Prorsus sic animorum egens
Nos jam carmine patrio
Tractandae fidibus lyrae
Prorsus reddidit impares,
Aetas nostra superbior
Audax quidquid et insolens,
Sermoni est patrio illitum,
Duris respuit auribus.
Ergo si fide Gallica
Nostri forte paraverint
Vates pulvere bellico
Nigrum dicere Principem,
Dam Burgunda quatit suo
Victor moenia fulmine,
Et Reges canere et Deos:
His est protinus altior
Affectanda polo via;
Nec tam grandia debili
Enarranda modo: juvat
Ferri, quo rapit impetus:
Et mortalibus invium,
Pennis sortibus, arduas
Trans nubes, per iter sequi:
Et per certa pericula
Prudentis petulantiae,
Multo non sine numine,
Et non degeneri gravis
Pertractanda modo chelis.
At nos grandis Horatii,
Quantum possumus, aemuli,
Nos Romana quibus lyra
Majores animos facit,
Felicemque licentiam:
Ut multo melioribus
Pennis, ô bone PERERI,
Altos tollere spiritus
Praeclare temerarii
Audemus, quoties viros
Fortes dicimus ad lyram:
Versus immeritos mori
Soli scribere novimus.
IN CHRISTUM PATIENTEM.
[recensere]ODE XVIII.
[recensere]
Nube quis clari rutilum profunda
Solis extinxit jubar ater horror?
Nocte turbatus super insolenti
Palluit orbis.
Palluit coelum: stupefacta tanti
Venit in partem quoque Luna luctûs,
Quippe tam justi fuit ulla nunquam
Causa doloris.
Vidit affixum trabe Sol in alta
Numen, et vultus pavidos retorsit:
Luminis fontem puduit videre
Luminis orbum.
Sed quid aut primum querat, aut supremum?
Membra servili lacerata loro:
Anne Romano patefacta ferro
Pectora dicam?
Quid loquar fuso Domini cruore
Roscidas rupes, scopulosque tanti
Criminis testes, quid aperta justo
Saxa dolore?
Tene sudato madidum cruore,
Christe, vel fato properante maestum
Dixerim clemens ubi mons virenti
Frondet oliva.
Qualis orabas? nece cum propinqua
Robur ardenti prece colligebas.
Vidit orantem simul et paventem
Nuncius ales.
Quo repentino, furiose miles,
Arma moliris glomerata gressu
Parce crudeli temerare sacrum
Cuspide corpus.
Dum loquor, multus properat satelles;
Christus armato rapitur furori
Praeda; raptatum violenta numen
Turba fatigat.
Qualis heu! mollis, grege dissipato,
Agnus Hircanos cadit in leones:
Ille non uno laceratur unus
Victima dente.
Quid super tanta rabie, tonantis
Lenta suspensum tenet ira fulmen?
Heu! sub humano Deus ipse causam
Judice dicit.
Forte candentes radiata vultus,
Luna sopito vigilabat orbi,
Tecta per multo sopor altus ibat
Ebria somno.
Cum fatigatum malesana pubes
Intimas Christum penetralis aulae
Egit in partes, ubi serva ludo
Turba vacabat.
Quid loquar poenae genus insolentis?
Nocte quos una tulerit dolores,
Nocte quos saevi tolerarit una
Verberis ictus?
Nulla lymphati rabies furoris,
Nulla vis mentis male feriatae,
Non gravi illusit veneranda risu
Numinis ora.
Vix redux orbi roseos agebat
Sol, sub aurora praeeunte, currus:
Cum cruentato maculatus ore
Triste reluxit.
Interim tota glomeratur urbe
Turba divini sitiens cruoris:
Tolle; clamabat; trabe perduellis
Pendeat altä.
Mente sed judex miseratus ima
Asperam sortem, sitis ut cruentae
Contineretur furor, imperavit
Verbere caedi.
Itur arcanos laris in recessus,
Et novos Christus datur in dolores:
Miles erectam media columnam
Figit in aula.
Nudus adducto Deus obligatur
Fune: tum pubes furiosa vinctos
Expedit fasces, rigidumque torti
Vimen acanthi.
Ardet in plagas validus satelles;
Aula percussis gemit icta plagis,
Et repercussi resonant frementes
Verberis ictus.
Non tot aestivae cecidere guttae
Grandinis: non tot per inane rupti
Vere funduntur pluvio, solutis
Nubibus imbres.
Ecce jam totam fluitant per aulam
Sanguinis rivi, laceri per auras
Depluunt artus, riguo redundant
Omnia tabo.
Vindicis caeli super haec silebant
Tela: non poenas, pater, irrogabas:
Languido stabas pede, nec rubenti
Nube tonabas.
Insuper miles Solymaeus instat,
Implicat frontem paliuro adunco:
Ipsa pro sceptro manus impeditur
Simplice junco.
Vepribus frontem lacer, et liquenti
Squallidus vultum sanie, videri
Turpis est: tabo vitiata foedat
Ora cicatrix.
Ligna per sectas fabricanda cedros,
Artifex ferro bifido secutus,
Mortis erexit trabe sub bicorni
Infame theatrum.
Tollitur passis spatiosa ramis,
Christe, crux palmae tibi destinatae
Ferculum, tristis tibi praeparati
Pompa triumphi.
Tene jam dura video gravatum
Mole? Tortores humeris iniquum
Pondus imponunt, lateri satelles
Fusus oberrat.
Additur Christo comes; et peracto
Urbis emensa spatio, venitur,
Mons ubi longo super astra surgit
Golgota dorso.
Ter ferunt montem scopulo sonanti
Ad sacrum Christi trepidasse numen;
Rauca ter surdum gemuit sub imis
Terra cavernis.
Immemor rerum Solymaea pubes
Instat, et nudum rigido reclinat
Numen in ligno; cohibet trabalis
Brachia clavus.
Inde sublimi tenues in auras
Arduus trunco datur, et latrones
Inter, è ligno fragili pependit
Tam grave pondus.
Quid paves, Natura? Quid erubescis?
Non tuum crimen, facinus furoris
Non tui: unius fuit illud unum
Crimen amoris.
Miles effossi penetrale cordis
Efferus, torta patefecit hasta:
Sanguinis rupto rapidus cucurrit
Pectore torrens.
Sol laborantes medio repressit
Territus caeli spatio quadrigas:
Unda suspensos tenuit paventi
Litore cursus.
Tum caput movit Libanus, moveri
Insolens: manes Acheron remisit,
Et sacri rupto patuere velo,
Abdita templi.
Tristibus fontes fluitasse rivis,
Et reclinatum capitis superbi
Tum ferunt cedros posuisse flexa
Fronte cacumen:
Frusta per quassas abiisse rupes,
Intimis colles trepidasse venis,
Et modis totam simulacra miris
Acta per urbem.
Christe, te flerunt specubus sub altis
Saxa, te rivi, liquidique fontes,
Christe, te flerunt stupefacta mentis
Rura colonis.
Et tuum funus perhibent profundis
Armenas filvis gemuisse tigres,
Teque Getulos rigidis leones
Flesse sub antris.
Dum dolent rupes, pecudesque bruta,
Numinis fato super immolati,
Non homo justi dabit ulla durus
Signa doloris?
Cuncta plorarto lacrymosus imbre
Ora perfundat liquor, et sonoris
Personent circum loca verberata
Planctibus aurae.
In FONTEM POLYCRENEN, BAVILLAEO IN AGRO Aquarum perennitate et copia pernobilem.
AD ILLUSTRISSIMUM PRINCIPEM SENATUS.
[recensere]ODE XIX.
[recensere]
Ruris splendide fons LAMONIANI,
Quo non alter aquae perennioris
Manat agmine copiosiori:
Collis primus honos siticulosi,
Vallis delitiae tibi adjacentis,
Quo te carmine, fons beate, dicam?
Nil te purius est, salubriusve:
Et si nobilis unda fabulosae
De Pindo tibi certet Hippocrenes,
Aut quos carmine prisca praedicavit
Fontes fabula fabulosiores,
Ipsa omnis tibi cedat Hippocrene,
Et quos carmine prisca praedicavit
Fontes fabula fabulosiores.
Quando saepe tuae vides sub udo
Ripae gramine, Principem Senatus,
Venatu nimio, jacere fessum,
Mirarique tuam perennitatem,
Secessumque per otiosiorem,
Moram ducere non male otiosam.
Mollis namque toro sedens sub herbae,
Legit Virgiliumve, Tulliumve,
Suas delitias, suosque amores:
Aut quodcumque operum venustiorum,
Olim, tempora prisca, protulistis.
Sedis Liligerae sacrum tribunal,
Toti jura dat unde Civitati,
Non illum faciat beatiorem.
Vos ô nobilium proinde aquarum,
Fontis undique quotquot estis omnes,
Fonti cedite jam LAMONIANO.
In EUNDEM FONTEM.
[recensere]ODE XX.
[recensere]
Gaude sorte tuâ: sat es beatus,
Fons solo edite SANCARONIANO:
Et quamvis per agros inelegantes,
Et vilem thalamum, atque scrupulosas
Per valles, iter is laboriosum:
Nec sat terra tuo sit aequa rivo,
Fortunâ utere. LAMONAEVS ille
Princeps Ordinis ille purpurati,
Regni gloria prima, saeculique,
Musarum ille amor, ille LAMONAEVS
Amat te bonus, atque saepe visit,
Septembres ubi per vacationes,
Urbe Aulâque procul tumultuosa,
Obit lata sui vireta ruris:
Quin et saepius esse te suarum
Metam destinat ambulationum.
Ergo desine velle sumptuosas
Cunas, aut thalamum decentiorem,
Cultus desine velle mundiores,
Fortunamque aliam: sat es beatus.
In EUNDEM FONTEM Illustrissimi SENATUS PRINCIPIS Delitias.
[recensere]ODE ULTIMA.
[recensere]
Fons, ocelle ruris atque uber tui!
Heri ô voluptas innocens!
Tuamne certem pauperis venâ ingeni
Aequare Vates copiam?
Cui par, nec ille fuerit Aonios liquor
Movere cantus efficax:
Noc qui Sicano gurgite intactas fugit,
Amnem maritum respuens.
Non te superbo parius hinc ambit lapis,
Hinc concha dives margine.
Non alta Regum tecta, picto in alveo
Tumidus videri, perfluis.
Sed munco, et udo gramine agrestem paras
Tibi ipse thalamum rusticus;
Et inter umbras, atque operta vallium,
Vitreo fugax curris pede.
At ne pudori sit tamen, quod nil manus
Tibi fabra cultus addidit.
Caduca dos est artis: aeternus manet,
Crescitque Naturae decor.
Sorte ô tuâ beate! LAMONIDE places:
Hunc nuda simplicitas capit.
Fuci animus expers scilicet, mores suos
In te intuetur, et probat.
Ac nunc in undis lene decurrentibus,
Placidoque fusis agmine;
Siticulosis, specimen eloquii exhibes,
Blande influentis auribus.
Nunc liberalem pingis, et avaras opes
Sibi retinere nescium:
Seu, cum ardet aestas, fers bonus violis opem
Herbisque supplicantibus;
Seu vitae egentes arbores felicibus
Rigando lymphis recreas.
Nec te rapacis more torrentis juvat
Late ruinis crescere.
Corripere messes, nemora, cumque ovilibus
Ipsas colonorum domos.
Herum aemularis nempe quem nulli gravem,
Cuncti benignum sentiunt.
Hunc ipse sentis, quando reclinans caput
Amatae in orae gramine,
Astum liquore temperat gelido, et suis
Te consecrat sudoribus.
Trepida laborant undae, et alternis manus
Gaudent adorare osculis:
Justâ hinc tumentes se ferunt superbia,
Dulcique plenae imagine,
Monti, obviisque vallibus LAMONIVM
Fluctu loquuntur garrulo.
Jure ergo, ergo, Fons venuste, delitias suas,
Suosque amores te vocat.
Teque Polycrenen jure dici vult, novo
Plaudente famâ nomini.
Certe Hippocrenen occupatam Barbaris
Meliore réddas omine:
Phoebo et relicto, sacra Musarum cohors
Unum colat LAMONIVM.
FINIS.