[Adsunt praetor, Tullus eiusque patrōnus, fūr eiusque patrōnus, iūdicēs, vigil ut testis. Praetor togā praetextā amictus in sellā curūlī sedet; iūdicēs in subselliīs sedent.]
Praetor. Reus adest quī dē fūrtō accūsātur: quis est petītor quī eum accūsat?
Tullus. Ego petītor sum: namque mediā nocte domūs meae parietem perfōdit scrīniumque extrāxit.
Praetor. [Reum interrogāns] Adestne tibi patrōnus quī tē dēfendat?
Reus. Patrōnus meus adest et ōrātiōnem prō mē habēbit.
Praetor. [Ad Tullum versus] Utrum causam tuam ipse agēs an habēs tū quoque patrōnum?
Causidicus. Ego petītōris sum patrōnus.
Praetor. Ambō adsunt patrōnī. Vōs, iūdicēs, animum ōrātiōnibus attendite. Licet petītōris patrōnō causam agere.
Patrōnus Tullī. Nōn necesse est, iūdicēs, ut multa dīcam: manifēstum est fūrtum: reus in ipsō scelere, manifēstā rē, dēprehēnsus est: vigilēs quoque adsunt quī eum vidēbant parietem perfodientem: neque ipse negat sē scelus admīsisse; sed sī vultis, iūdicēs, licet vōbīs testem audīre.
Praetor. Quis est testis?
Vigil. [Prōcēdit] Ego testis sum: ex animī meī sententiā iūrābō vērumque dīcam. Per viās noctū ambulābam, cum repentē hunc invēnī, vīdīque eum parietem perfodientem.
Praetor. Quae dīcit audītis, iūdicēs: nunc autem reī audiāmus patrōnum.
Patrōnus fūris. Negābat, iūdicēs, amīcus meus—quem honōris causā nōminō—sē multa dictūrum esse: neque rē vērā multa dīxit. Dē eīs tamen quae tam breviter dīxit nunc mihi respondendum est: dīxit enim reum ipsum fatērī: rēctē dīxit; cliēns meus iam
