Somniorũ cauſæ.NAturalis phĩa quaſdam cauſas ſomniorũ enumerat, q̄ a Gregorio in ſex genera redactę, ſunt ventris plenitudo vel inanitas, illuſio, cogitatio & illuſio, reuelatio, cogitatio & reuelatio. Prima duo experientia ex naturalibꝰ nota relinquit. Sequentia poetarum teſtimonijs confirmãtur. Oĩm equidem ſomnioꝝ cauſa ſi rẽ attentius conſiderare velimus, vel intrinſeca vel extrinſeca eſt. ſepius em̃ q̄ vigilanti: mens cogitauerat anxie, ſopitis ſenſibus recogitat: & quod optat ſperatqꝫ vigilans, in ſomnijs videre ſolet. Hinc de ĩimicis nr̄is de quibus magis ſolliciti ſumus, multa ꝑ ſomnia preuidemus. Interdum aĩa quieta dubietatis ſolutionem offendit. Corporis etiã diuerſa habitudo varias ſomniorum cauſas adminiſtrat. Hinc melãcholici res obſcœnas, formas horribiles & teterrimas dęmonũ ſpecies ſe vidiſſe atteſtant̉: maxime aũt dum hic humor per medicinas aliquas aut balnea motus fuerit. Sic cholerici de igne, bellis, cęde hoĩm & ſimilia ſomniant. Phlegmatici ſe in aquis vel niue conſiſtere: vel mel comedere, ſi phlegma dulce ad palatum linguæ diſtillauerit. Ex ſanguinis autem abundantia incubos ſomniamꝰ: Ideo his a carnibus, ouis, vino, & cęteris q̄ multum ſanguinem generant, abſtinendum eſſe perſuadent. Interdum neceſſitas vires naturales exequi corporis ſui curas coarctat: Ideo famelicus comedit: ſitibũdus fontibus labra admouẽs ſatiari nequit. Quandoqꝫ ad membroꝝ paſſiones cõformes imagines formantur. Sic pueri dum vrinã emittũt: ſe in horto vel loco amœno vigilantes hęc operari exiſtimãt.
Vigilia. VIgilia, vt inquit Auicẽna, eſt diſpoſitio in qua aĩa ſenſibus imperat & virtutibus exterioribꝰ: & mouet voluntarie ad operãdum. Vel ṕm Ariſtotelem, eſt ſolutio & remiſſio ſenſus. Hæc vt ex veterũ monumentis cõſtat, memoriam coadiuuat/ auget/ cõfirmat/ vt philoſophi teſtimonium probat qui/ cum ſe ad quietem cõponeret, æneam manu pilã ſumebat: quę in ſubiectũ vas æneum decidens eum dormiẽtem & ſopore victum ad ſua ſtudia tinnitu excitaret. Alexander Philippi filiꝰ lecto ſtratus ænea cõcha ſuppoſita brachio extra cubile protento pilam tenebat argenteã: vt cum neruo tum rigorem ſopor laxaſſet/ decidentis pilę tinnitus ſomnũ
