Jump to content

Pagina:Historia Naturalis Brasiliae (1648).pdf/198

E Wikisource
Haec pagina emendata est
48
Georgi Marcgravi
Cap. XXIII.
Pino. Paco Caatinga. Paco Seroca. Innominata. Nhambi. Caaponga. Tamoatarana.

P Ino Braſilienſibus; Vrticæ Vrentis ſpecies, Ex radice parva filamentofa, in octo aut novem pedum adſurgit altitudinem, caule ſtriato, aliquantulum piloſo, & craſſo: Folia habet hinc inde poſita, ſolitatia vel duo juxta ſe invicem: quorum quodlibet innititur pediculo ſeſquipedem longo aut etiam longiori, ex albo paulum rufeſcenti. Folia autem urticæ noſtrati ſimilia, magna, in ambitu dentata, triangularibus dentibus, & raris pilis prædita. Fert ſuperius racematim plures flosculos plane parvulos, candidi coloris longo pediculo infidentes. Quale autem ſemen ferat ab Auctore noſtro annotatum non inveni.

Paco Caatinga Braſilienſibus: vulgo Cana do mato id eſt ſilveſtris; caulem habet arundinaceum, digitalis craſſitudinis, rotundum, & intus continentem ſucculentam medullam ſubdulcis ſaporis, conſiſtentia fere ut Canna ſaccharifera: Hunc porro ambiunt ſine pediculis hinc inde folia ſolida, ſeptem, octo vel novem digitos longa, circiter tres lata, ubi latiſſima, interdum & majora, figura linguæ, in medio nervo ſecundum longitudinem, nullis ſecundum latitudinem venis, ſed ſubtiliſſimis lineis oblique diſcurrentibus ut in foliis Meeru: ſuntque ſuperius glabra & dilute viridia, inferius molli hirtutie prædita & ſubalbicantia. In ſummitate caulis provenit conus (ut in pinu) octo aut novem digitos longus, in faſtigio paulo acutior, ſquamis præditus ut conus pinus, quæ in prominentibus extremitatibus aurei ſunt coloris, in partibus ubi ſibi invicem incumbunt miniati. Succeſſu autem tporis ſquamæ illæ ab ſe invicem dilatantur & ſub quaque apparet flosculus canus, inſtar alveoli apiarii, dilute purpuraſcentis coloris: ſub flosculo vero cuticula eſt albeſcens, rotundum ſacculum præbens, & quæ libet continens viginti quatuor aut plura grana feminis nigri ſplendentis, magnitudine feminis ceparum, multangularis, ſuntque grana albis filamentis quaſi lineis involuta & illis adhærent. Caulis hujus plantæ maſticatus detrahit humores è capite, calefacit inſuper; & frangit calculos uſurpatus. Vulgo maſticatur contra Gonorrheam (quam Luſitani vocant Eſquentamento) atque eſt inſigne remedium; nimirum frequenter de die maſticanda arundo, ſucus deglutendus: curat circiter octo diebus ſine ullo alio medicamento adhibito.

Reperitur & alia ſpecies præcedenti ſimilis, excepto quod folia inferius non ſunt hirtuta, ſed lævia ut ſuperne & flosculi ſint rubri.

Sicuti & alia ſpecies, hoc tantum habens peculiare, quod conus conſtat floribus cæruleis, qui ſinguli quatuor habent folia.

Paco Seroca Braſilienſibus dicta planta, in ſex, ſeptemve pedum aſſurgit altitudi-

nem;