numero, foliola tam in illis ſibi invicem appoſita ut in reliquis ſpeciebus.
 |
Imago hoc loco in textu apparere debet, vide Normas imaginum. Si eam praebere potes, vide Auxilium:Imagines addendae pro instructionibus onerandis. |
Color ligni ſimilis
ſecunda ſpecici. uri & flos: verum ſumen continetur in ſiliquulis parnulis rcrxxi bus, hiſpidis, fuſcis. quarum mult con¬
iunguntur, figura Roſæ, quælibet autem ſiliquula habet tria grana & totidem tu¬ bercula Semen aurem coloris eſt olipacci paulo obſcurioris. rotundum & paulo compreſſum. inſtar lentium. ſed minus. Siliquulæ etiam ſponte diſſiliunt in tot partes quot ſomina continent.
|
|
Imago hoc loco in textu apparere debet, vide Normas imaginum. Si eam praebere potes, vide Auxilium:Imagines addendae pro instructionibus onerandis. |
Piper Cavdatvm, Betre quibuſdam Luſitanis; Nhamdu Braſilienſibus generali nomine ſubfrutex eſt, inſtar arbuſculæ excreſecus ad trium. quatuor. quinque & interdum
ſex pedum altitullinem. Caulis illius lignoſus, teres. viridis. no. doſus. ad adſpectum fere ut caulis Solani. Folia ſingulatim ſunt poſita. quorum quodliber ſuum haber pediculum. qui ad no¬
dos oritur: ſunt autum lata, figura cordis ut pingitur vel vome ris. Multis renis arcuatim ſecundum longitudinem elegantiſſi. me notata. Ad nodos itidem proveniunt multi juli. quatuor. quinque aut ſex digitos longi. incurrati, figura fere ut muris canda. vifides. qui menſe Octobri aūt Norembri decerpuntur ac in Sole ſicgati nigreſcunt: continentque grantila totunda, ni¬ gra, ſeminis papareris magnitudinē, arcte ſunta ſe in uram com¬ poſita. acris ſaporis, inſtar piperis optimi quod ex Inilia Orien¬ tis aſfertur. Ladix in alias plures tenues dixiditur, fuſcas. inſi¬ gnis odoris, inſtat Thymi, & ſaporis qui linguam vellicat. Folia huius plantæ me dentur ulgcribus tibiarum. Radix mi¬ rabilitor ralet adperſus apoſtemata.
Reperitur in Braſilia & alia eius ſpecies ubique obria & frequentiſſima in ſilyis mediterrancis, per omnia ſimilis priori, cx. cepto quod folia anguſtiſſima ſunt & oblonga. & fructus ſeu cauda pipetina longior, & melior, eſt enim grandior.
Fr. Ximenes de Tlantis Nouæ Hiſpaniæ agens, deſcribit can¬ dem hanc plantam ad hunc modum.
Plantam quæ ſert piper longum ſolent Inſularum Philippi¬ narum indigenæ appellare βμγθlνσ & Nlexicani (apud quos non minus naſcitur) τlaιηαηηε. atque etiam Acaparli. Habet au¬ tem truncos contortos inſtar ſarmentorum, & in illa folia pi¬ A poris candidi. verum longīora & aguriora: fructum ſerrtere. 3 tem & oblongum: ſolia ſunt odorata, ſapote aeri & mordaci, calida & ſicca in tertio gradu atque ſubtilium partium, FruAus nuſquam perfecte maturatur ita ut ſementi ſit aptus, ita¬ que decerpitur cum iam rubeſcere cæpit. & exponitur ſoli ut matureſcat & ſeryatur in uſus: ſigeus autem atque etiam viridis manducatur, neque male nurrit, additque cibis bonum ſa¬ porom, modo ne igni admoyeantur, uam ſi chulliatur ſtutim illum amittit arqū̓e etium vires. Cortex radicis contuſus & hauſtus cyacunt commodiſſime molancholigos humores. ſanar vulnera venenata, prodeſt neryis reſoluris. diſcurit flatus & ſanat omnes infirmitates ē cauſa frigida ortas, reſulvit humores craſſos & lentos. Hactenus in Nora Hiſpania tros illius ſpe¬ cies fuerunt obſereat. licet in Philippinis Inſulis quinque dic ant inueniri. quarum ramulos nobis attulerunt: nam præter ʸμγο bηνθ. de qua iam diximus, memorant & alias quatuor qua¬ rum poſtrema appellatur Lμγθ ſσ auε & ſemi. qux licet ſimilem fructum ſerat, differt tamen grayitate odoris., & ſollis quæ obtinet perforata & ſcabioſa, ircmque ſapore acri & adſtrin¬ gente: alias duas ſpecies aiunt differre gQηγοbηνσ parvitate ſoliorum & aſperitate, præſerrim minimam, quia maior producit maiora, cæterum valde ſimilia. Obtinēt ſaporem piperis ni¬ gri & præcipue radix. nam fruchus magis accedit ad pipet longum. licet ſubtilior ſit & acrior cortex eſt colore mellio, acutus & corroborans. Radix utriuſque ſpecici exhibetur contin renena uti cætera altxipharmaca, unius ηηcιx quantitate ex aqua Cοσα aηt vino palmarum
