Jump to content

Pagina:Historia Naturalis Brasiliae (1648).pdf/273

E Wikisource
Haec pagina nondum emendata est

Cγτετη Braſilienſibus. rulgo corrupte Cachine. Arbor cortiee gryſco. ut Sambueus.

contorte naſcitur, longos habens ramos. & in iis ſolia frondatim & alternatim poſita. nimi¬ rum rami habent alternatim tubercula dixiti inter¬ rallo. & ad quodlibet ſex, ſeptem aut octo ſolia arcte ſibi appoſita, ut ita ſrondoſi ſint: folia autem ſunt ſomipodem longa, breriora aut longiora, plane an¬ guſta verſus interiora. verſus extremitatem vero ſen¬ ſim ampliantur. ſeſquidigitum lata, ubi latiſſima. inj acumen quoddam vbtuſum deſinentia, ſuperius ſa¬ turate viridia & ſplendentia, inferius dilutiora. ηετνο conſpicus & venis tranſperſis prædita. Non ſolum in ramis ſedet in caudieo & paſſim proyeniurt duo. tres rel quatuor flores iuxta ſe poſiti. in pediculis di¬ C gitum fere longis. inſi quoquē duos & ſemis digitos longi. figura pene Lilii. quinque inciſuris in quinque acuminata folia dchiſcentes. coloris ex albo & viridi mixti. & ſecundum longitudinom valde elegantibus nerris ac hinc inde venulis dilute purpurcis variegati: in medio autem quinque ſtamina eiuſdem extant co. luris. quorum quodque corpus figuram in ſummitate habet. flaneſcens. & lincolis nigris vari agatum. quin¬ tum & medium ſtamen figuram habet auripurgii. huic autem ſtos inſidet & detrahi poreſt. nt aſſum car¬ nis fruſtum de ver odoris flos eſt nauſcabundi. Poſt florem deinceps ſequitur fructus. variæ magnitudi¬ dinis & figuræ. vel oyi ſtruthionis. vel rotundus & magnitudine capitis humani. vel oblongus. initio riridis. per maturitatem niger ac durus, intus Con¬ tinons ſemina cucurbitæ modo. fuſca ſeu obſcure brunna, magnitudine ſeminum cucumeris. ac nuc leq flaneſcente, exterius autem quaſi faſcia ſimplici ſe¬ men cohrolutum videtur. Immaturus fructus pul¬ pam albam ſucculentam continet. odoris fere, ut Na¬ ſturtium. ſed cui dulcēdo quædam eſt admixta: per totam deniquę pulpam, non in medio tantum ut in cucurbita. ſemina illa ſunt diſperſa. quæ per maturi. tatom ſuſca fiunt. Sacchato immatutus fructus con¬ ditur & in febribus nſurpatur: maturis utuntur in¬ colæ, patinarum. poculorum & lagenarum logo: præ¬ parant hoc modo: Maturus frintus aquæ calefacta im¬ mergitur & plene coquitur, hinc inciſo foramine ligno dντο eχCaνandus eſt. ſin ſecare in patinam ant allas figuras illos velis. fuinigulo craſſiori fectio. nem quam propoſuiſti circumliga cocto fructui & malleo ligneo pulſa funiculum ſic ſponte ſe cabitur, cultro ſi rem tentes operam Iudes. Per ramos dociſos & terræ infixos facile propa¬ gatur. Arbor hæc certis temporibus, nno die omnia ſoſia aminit. bitduo autom poſt iterum ſoliis ontiſta gernitur.

Aη ν οτμτιο Familiariſſima eſt arbor omnibus Inſulis Americæ & pene toti Conti¬ nenti: Quare & Cyīedus in Hiſtor. lib. υτιι caρ. τη. ita illam deſcribit. Higneτε eſt arbor graneis: ſructus autem illius ſunt certæ cucurbitæ, rotunda aut etiam ob longæ. E quibus barbari cyathos & alia vaſa faciunt. Lignum arboris robuſtum, ſolia eius anguſta & longa & in extrimitate ſua latiſſima. Barbari tompore neceſſitatis comedunt hunc fructum. nimirum pulpam, quæ ſimilis eſt carni cucurbitæ. quando allhuc viridis eſt. Sunt autam rariæ molis non raro quidam capates duatum amphorarum aquæ & amplius.

y1 s dicta Braſilionſibus. Arbor vaſta atque in multos ramos expariſa. corrice cinereo. Folia habet quaſi in frondes congeſta, lorga. in ambitu autem leviter ſerrata. ſuporius ſam. raie viridia. inferius magis incana & denſa quādam lanugine veſtita. Ilores fert ſtellatos. fla¬ ros quinque foliis conſtantes flaris & quinque alijs ex viridi flayis, ſua vis admodum odoris. Fructum proflucit magnitudine pomi ant cirgiter. orbicularem. compreſſum. hiſpidum ex. terius. inſtar ſpongiæ marinæ, & villoſum, ex muſcoſo colore fuſeum, qui ubi maturuit in treos