Jump to content

Pagina:Historia Naturalis Brasiliae (1648).pdf/429

E Wikisource
Haec pagina nondum emendata est
279
de ipsa Regione et Indigenis Lib. VIII.

numen mentinm. Macachera numon viarum, viatores præcedens. Petiguares ſingunt boni mnuntii paranymphum: contra Tupiguaos & Caryos medicum humanæ ſalutis hoſtem. Iu riperi & Inhanga ſignificant ſimpliciter Diabolum. Aſarangigoans nον ſignificat numen¬ ſod animam a curpore ſupararm vεl aliud quid, inſtantem mortem prænuntians, ipſis Braſilia. nis non ſutis notum. Tramen illud vel maxime timent: ita ut interdum imaginario & rano illorum terrore ſubito exanimentur. Nec tamon ullis ceremoniis aut idolis venerantur. quidam tamen nonnumquam ſtipitibus ſolo defixis, & munuſculis iuxta poſitis illos ſpititus placare nituntur: rarius autem lii ſpiritus viſibiliter inter illos comparent, lic et multi aliter prodiderint. Hactenus ē libro noſtro ita cōrrecto. Tergit iam Auctor noſter.

Habent ſuos ſortilegos ſſacrificulos, quos vocant̉ τaιε & τη. hos conſulunt de futuris quando adbellicam expeditionem proficiſcuntur, vel aliorſum. qui ipſis prædicunt̉ quicquid acσιdere debeat. Utuntur hi multis ceremoniis.

Potiguara natio. modum aliquem habet faſcinandi eos quibus male volunt, ut moriatur. faciendo magnam naſſam, quam vocant Iεφνισ αμαεν alque hic modus faſcinandi dicitur ipſis lhamombit oab.

ANIατ 4TIo. Hunc quoque locum in libro noſtro ita iam conſtituendum duximus.

Habent & ſagas. quibus rix aliter quam kodici utuntur, iiſque valerudinis recuperanda doſiderio valde ſunt obnoxii: interdum & inter ipſos reperiuntur homines nequam. qui ma¬ gicarum quidem artium rudos. ſed ludendi & ductandi miſerorum animos ꝑnari, inſolitis qui¬ buſdam corporis iactationibus & geſticulationibus ſui admirationem excitant, & falſis quibuſ¬ dam miragulis ſibi fidem conciliant: illi populatibus ſuis & interdum integris prorinciis per¬ ſuadent culturam agrorum penitus ominere. reniſſe enim tempus. quo tellus omnia ſpunte ſua ipſis ſit productura. aique ipſa ſeræ illis ultro ꝑabulum allatur: His aut ſimilibus næ¬ niis miſeros hoſce, natura ſua plerumque deſides. ita infatuant. ut neglecto tertæ cultu Ien ſim comeatū deſtituantur, præque inedia deficiant, donec impoſtor ille ſolus ſuperſit, niſi antg a ſuis dolum perſentigntibus trucidetur. Cæterum magos roςaηε ρεgε: at Carab⁊ elI illis noteſtas miracula perpetrandi: quare Luſitanos quia multa faciebarit quæ ipſorum Caprum ſuperabant. Caraίβ μ appellabant, atque ita etiam hodis vocant & EuropxOs οIIIIIS.

Non poſſum præterite quin hīc addam, quibus præſtigiis illi qui medicinam inter illos pro¬ fitentur, hominibus ægris illudant. Nartat Iacθνι κbι. cum Legulus Drarngh ægrotaret IATHIIIAuE dolorem pateretur in latcribus & cruribus neque a ſuis medicis quigquam ſola¬ tii ac ciperet, ad vicinum Regulum profectum. ut Ipſius medicis utcretur: adhibiti tres, quo rum primus, tabago ſumto totum Legis curpus eo perroravit, dein arreptis illius genibus illa ita ſuxit quaſi deyoraturus eſſet. & boatu quodam inſtat tauri edito, primum plurimum ſputi ē gutture in marium effudit. atque una ſemivirum animal inflar paruæ anguillæ, quod Regulum ita dolore cruciaſſe aſſerebat. Alter medicus poſtquam ventrem Leguli ad eundem modum ſuxiſſet, & inſtat ſeræ rugiiſſet. album lapidem ē gutture cromuit, figura pene roſæ. Et repetita ſuctione in lateribus. omuit aliquid ſimile radici. Ad eundem modum perpetuo agunt, & credulo vulgo creduntur magni eſſe medici. ed pergit Marcgruιμ.

Multi Braſiliani jam inſtructi ſunt in religione Chriſtiana: non tamon ſeduli ſunt in doctrina de Deo: nec magno ardore afficiuntur. Deum vocant τηρι & Tupana. Dant noſtratos ope¬ ram ut in capitibus religionis Chriſtianæ inſtituantur & quidam ſatis magnos progreſſiis fege runt̉: ſed in moribus corrigendis maxima difficultas eſt, ob agnata quædam vitia. qux eger¬ time domantur.

Tapuiyæ adhuc ꝑciores ſunt reliquis omnibus, nihil de Deo ſciunt. neque inſtitui volunt. Diabolum maxime colunt ne ipſis damnum inferat. Habent & ſuus ſortilegos quibus utun. tur & multum deferunt. Haflent Auctor mſter. qui haud dubis plurs addidiſet. ſi heni ipſi lon¬ giorem vitam fuiſſet largun. Ler hit quadam dc Tapinis adjungentūs eflelatiant Incebi kalbi. quam Illuſtr. Comes I6. Alauruim nebis ſuppeditavit.

C XII. De apuiyarum moribus. conſuetudinibur. ¶ Relatione Iacobi Rabbi. qui aliquot cumot inter illos vixerat.

¶ Acertis plerumque ſedibus ragantur inſtar Nomadum, inter certos tamen limites. inter quos caſtra murant ſecundum Anni tempeſtatum mutationem: iraque Regulus corum, qui oīhic may dicuntur. a maximo flumine quod fines eorum perticat. ut ſupra diximus. cuius gentile nomen eſt Iandui. reſperi E manc per caſtra proclamari curat pro arbitrio ſuo, E con. ſultis