Jump to content

Pagina:Historia Naturalis Brasiliae (1648).pdf/64

E Wikisource
Haec pagina nondum emendata est
46
Gvilielmi Pisonis

Supplicium quidam Braſiliani venefici ſubituri, mihi obnixē roganti, ut ie horum arca¬ norum priuſquam e vita diſcēderent, participem facerent, inviti pauciora quædam rcyela¬ runt. ſ. IIique ſunt, impune non ſolum ſe hæc & ſimilia veneficia exercere: ſed & regium eſſe Iaidemque mereri inter ſuos, ingeni ſolertia excellere, noyaſque veneni miſcelas excogitaſſe. Illi namquo lagittas. aquam. attem, veſtes, cibos & fructus croſtentes inficiunt, ut tardius & NEdetentim. non ſtatim homines eatinguant.

Sic fellis Bufonis Cururu & υετmiculorum ex venenato ſucco ALιniρueτa pronatorum. herbarum deniqηε Tanęar ata. Iique. fructuum hου⁊ν & Mηεηησ aliarumque multarum rites artificioſe & rariis modis ab illis intenduntur ac rerunduntur. Ita ut in his ac ſimilibus venenis. ad innatum abdit anique eorum vim. occulta quædam mixtura accēdat, ac proinde curationis aliquando ſit exſors. Quapropter ipſo Veneno, quo noxa eſt illata. incognito. ad communia primium antidota, paſſim a Dioſcoride, alijſque authoribus prodita, dein ad pro¬ pria illa natiya. ab incolis primis celebrata. confugiendum. Nulta ſane ad hanc doctrinam facientia deſiderantur, ac fortaſſe ſomper doſiderabuntur. invito ſodulo ac indefeſſo, occulta remodia inyeſtigandi ſtudio. adverſus tot abdlitas & tam maliunas rerum qualitates, calamitoſo generi humino infeſtas. Si yero contingat ſigna venenorum calidorum & frigidorum. tum & obſtruentium, ſuffocantium atque crodentium in ægris appurere. ſingulis ſtatim qualita¬ tibus ſua opponenda eſſe remedia contraria nemo ignorat. Ninus tamen Conſultum ſolis illis fidere, quia licet manifeſtarum qualitatum ſymptomata multa grariora videntur, aliis latentibus, occulta tamen magis exitialia adcoque pluris facienda ſunt.

 
Cururu.

Inter venena quæ deleteria potiſſimum vi pollent eſt bufo Cururs, inſignis & tumers In. ploquē Europæo maior. cineritii vel ſpadici coloris. nimium notus. ac quoyis modo vel mictū & ſaliua exterius. vel intus. longe qui dom peius. ſanguinę. imprimis felle aſſum¬ to, inficit. Hos perditiſſimi Barbari aliique corum ꝓmuli torre factos in puluerem redi¬ gunt. & lothalia inde pocula conficiunt, ca que vel minima quantitate clam propinant. Hinc fangium ſtatim & gutturis inflamma¬ tiones, ſiccitates, anhelitus, fætores, ſingul¬ tus. vomitus. dyſenteriæ. animi deliquia. oculorum caligines. conrulſiones. deliria lx ac palloros. Si remedio locus. corpus ſta¬

tim per ſuperiora & inferiora cyacuant & li¬ berant a reliquiis veneni. exercitio, balneo. ægro in furnum calentem vel animal diſciſ¬ ſum impoſito. Generalia alexipharmaga. Compoſita. per dies aliquot, iuxta & τινιρει tum radices narivas antidotalos ex vino pro¬ pinant. Præ cætoris vero herba Ahambi. quæ prærogatiyam a benigna natura videtur cce¬ piſſe, tam magno malo adverſam. exhibenda. Nam etianſi buſo. hic tam pernicioſo turgeat yαηεnο. non tamen ita inνincibile eſt. ut ſuo conrrario non cedat. Quippe ſolus ſuc cus Nhambi. expreſſus & capiti vel dorſo bufonis (præſertim prius in terram fricato inſtillatus. illum dicto citius interinūt. Lanæ quoque dantur varig, terreſtres & paludoſæ. partim odu¬ les. partim. ſicut in Europa, non edules. Idem Plinius lib. xxxi 1. cap. y de quibuſdam ranis toſtatur.

 
Cotora.

Illa quæ σθιοτα a Braſilianis nuncupatur, intus aſſumta. veneno eſt, quod ſupradictis reme¬ diis facile expellitur: fprinſecus vero applicara & ex arte linimenti vel emplaſtri forma præ pa¬ rata doloribus articulorum & mombrorum ex frigore natis, medetur.

 
Pisces Venenati.

Inter tam imimenſa ſluyiorum & marium pecora Americana. quædam in totum edulia. quædam partꝭ aliqua vel externa. vel interna venenata habentur. Quod ut in aliis animanti bus, ita in Serpentibus & quibuſdam Piſcibus cyenit. Sicut enim Draco marinus in Euroba ſolis ſpinis. Paſtinaca ſolo radio, lulides ſolo morſu venenum infundunt. aliis partibus ſinc pernicie edulibus: ita imprimis in his Piſcibus Guambrjatu videre eſt. qui non minus externa ſacie. quam interna qualitate ſunt admitabiles. Cateris autem eiuſdem ſpecici præeminet

familia-