CRIBRATIO ALCHORANI
CLARISS. VIRO D. NICOLAO DE CUSA
Cardinali autore.
PIO SECUNDO, UNIVERSALIS ECCLESIAE
summo sanctissimoque Pontifici S.
SUME sanctissime Papa libellum hunc, per humilem servulum tuum
fidei zelo colletum. Ut dum more ter sancti Leonis Papae,
praedecessoris tui, Nestorianam haeresim apostolico spiritu, angelico ingenio,
divinoque eloquio damnantis: tu Machumetanam sectam de illa exortam,
eodem spiritu, parique ingenio, facundiaque aequali, erroneam, eliminandamque
ostendes, cito prompteque quaedam rudimenta scitu necessaria ad manum
habeas. Tuo etiam iudicio, qui in episcopatu fidei princeps es, illum et cuncta quae
scripsi scribamve, atque me totun ut fidelem decet, subiicio, in nullo unquam ab apostolico tuo
throno dissenturus.
PROLOGUS.
FECI quam potui diligentiam intelligendi librum legis Arabum, quem iuxta translationem per Petrum abbatem Cluntacensem nobis procuratam Basileae habui: cum disputatione eorum nobilium Arabum, quorum unus socius Machumet, nisus est alium trahere qui doctior et magnus inter Arabes, Christianam fidem quam zelose coluit, ostendit potius tenendam. Erant etiam alia quaedam opuscula de generatione Machumet, et duodecim successoribus eius in regno, et de ipsius doctrinis ad centum quaestiones, dimisi librum apud magistrum Ioannem de Segobia, et ad urbem Constantinopolim perrexi, ubi apud fratres Minores habitantes apud sanctam Crucem, reperi Alchoran in Arabico, quem mihi in certis punctis fratres illi prout scierunt, explanarunt. In Pera autem, in conventu sancti Dominici erat translatus, modo quo Basileae dimisi. Quaesivi si quis Grecorum scripsisset contra illas ineptias: et non reperi nisi Ioannem Damascenum, qui parum post initium illius sectae fuit, pauca valde scripsisse, quae habentur. Fuit tunc Balthasar de Luparis mercator apud Constantinopolim: qui videns me sollicitum circa praedicta, narravit quomodo doctissimus et maximus inter Teucros, postquam in Pera occulte de Evangelio santi Ioannis instructus fuit, cum duodecim viris magnis ad Papam venire proponeret, et plene informari, si ego secrete eis de conductu providerem. Comperi relatione fratrum haec sic se habere: et disposui conductum, ut petierunt. Et quia ille supremus praeerat hospitalibus, voluit illa visitare: et demum declinando ad locum ubi navis eos expectabat, Romam proficisci, sed pestis eum in visitatione abstulit. Dominus Balthasar, qui nunc miles Bononiae moratur, saepius mihi retulit, omnes doctores eorum, evangelium valde amare, et libro legis suae praeferre. Demum concitavi fratrem Dionysium Carthusium, ut scriberet contra Alchoran: qui fecit, et misit opus suum magnum Nicolao Papae. Vidi post haec Romae libellum fratris Ricoldi ordinis predicatorum, qui Arabicis literis in Baldach operam dedit, et plus caeteris placuit. Vidi et aliorum fratrum ae ea materia scripturas catholicas: maxime sancti Thomae, de rationibus fidei ad Cantorem Antiochenum: et ultimo reverendissimi domini Cardinalis sancti Sixti, haereses ex errores Machumet vivis rationibus confutantis. Ego ingentem applicui, ut etiam ex Alchoran Evangelium verum ostenderem, et ut hoc facile fieri possit, compendiosum meum conceptum paucis praemittam.
EXperiemur in nobis appetitum quendam esse, qui ob motum qui in eo est, spiritus dicitur: quodque ratio motus ipsius est bonum. In ratione enim boni, movetur appetitus. Sic videmus bonum sua vi trahere spiritum nostrum: ac quod nulla eft ratio cur bonum appetitur, nisi quia bonum, finis igitur defiderii, bonum. Neque potest aliunde spiritus noster habere appetitum boni, nisi a bono. Bonum igitur, est creator spiritus nostri ad se: et est eius principium pariter et finis. Non igitur quiescit spiritus noster, nisi in suo principio. Et quia spiritus noster intellectualis non est ipsum bonum quod appetit, cum bonum illud non sit in ipso: si enim in ipso intellectu esset, esset intellectum sicut scitum in scientia est scientia. Ignorat igitur intellestus quid sit bonum illud. Appetit ergo spiritus
