istud sæculum celebret, etiam Africæ liquit. Adhuc Carthaginem singulæ civitates gratulando inquietant donatam Pythico agone post stadii senectutem (Ibid. lib. ad Gnost. c. 6.). Nam eo pertinere videtur illa nummi vetus inscriptio: Sever. Pius Aug. Pont. Max. Trib. Pot. X. sive: Anton. Pius, una ex parte, et ex altera: Indulgentia Aug. Sc. In Carthagine; item et Græca illa: ΑΥ. ΚΑΙ ΖΕΟΥΑΡΟΣ ΠΕΡΤ. ΚΑΡΤΑΓ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΟΣ; utpote qua significetur institutos ludos illos Carthagine a Severo et Antonino Impp.
Anno Domini CCV.
§ XIII. De quibusdam sublestæ fidei libris, de Spectaculis, de Idololatria, de Habitu muliebri et de cultu feminarum, duobus ad Uxorem, adversus Apelletianos, adversus Hermogenem, de Materia Deo coæterna, de Censu animæ ex eadem materia, adversus Valentinianos, de Anima, de Spe fidelium. — 23. L. Fabio M. F. Septimiano II. Et M. Annio M. F. Libone Coss. S. Zephyrini Papæ Romani anno VI. Severi Imper. XII. partim occasione dicti Pythici agonis, aliorumque certaminum Carthagine exhibitorum, partim quod jam indicti essent Ludi Seculares Romæ, ad quos per præcones convocare solebant omnes, utpote qui nec spectati nec spectandi iterum forent, ut Christianos ab ea profectione deterreret, scripsit Tertull. et Græce et Latine insignem illum librum De Spectaculis (Lib. de Spect. n. 1 et deinceps.), quo pulcherrime deducit, quidquid ad 4. Spectaculorum genera pertinet, ab Idololatria suam habere originem, atque adeo Christianis interdicta. Certe hoc anno octavorum Ludorum secularium a Severo celebratorum non modo meminerunt Censorinus lib. de Die natali, et Dion et Herodianus, quorum hic eos vidisse se scribit, sed etiam, testibus Fastis Consularibus: Ludi Sæculares Octavi Ex. Sc. Facti, et invenitur hæc nummi inscriptio: M. Aur. Antoninus Pius Aug. Sæcularia Sacra Sc. Existimant etiam Arcum Severi triumphalem, qui etiamnum extat, ea occasione hoc anno erectum, Politianus et Onuphrius, cujus inscriptionem habes supra, quorum uterque latissime et originem et omnes ritus Sæcularium Ludorum prosequitur. Et vero tam late de omnibus Ludorum Spectaculis in illis exhiberi solitis Auctor tractat, ut alio Commentario Lectori curioso non sit opus, maxime si consulat et Annotationes nostras. Eodem pene tempore conscriptum constat librum De Idololatria, utpote in quo et hujus libri ac persecutionis meminerit (Lib. 2. de Idol. c. 13. n. 164. lib. 1. ad Uxor. c. 7. n. 44. l. 2. ad Uxor. c. 1.), et Solemnia Cæsarum ad Idololatriam pertinere astruit, sicuti etiam multa alia, in quibus directe consistit Idolorum cultus. In eumdem quoque annum referimus libros, De Habitu Muliebri et De Cultu Feminarum, quorum priori nimium ornatum, posteriori magis capilli et cutis curam superfluam reprehendit. Videntur eodem anno etiam conscripti libri Ad Uxorem duo. Nam quum priori a nuptiis secundis tantum dehortetur, et posteriori saltem nuptias cum Gentilibus interdicat, apparet eos conscriptos ante hæresin Auctoris, fortassis Romæ, quo frequenter discurrere solet saltem ad absentem, et quantum apparet a valetudinario, quippe qui priorem admonitionem tanquam jam moriturus Legatum ac Fidei commissum nuncupet.
Anno Domini CCVI.
24. Imp. Cæs. M. Aur. Bassiano Sev. Aug. F. Antonino Aug. II. Et P. Sept. Sev. Aug. F. Geta Coss. S. Zephyrini Romani Pontificis VII. Severi Imper. XIII. quum hæreses variæ grassarentur in Africa ad scribendum adversus eos serio se contulit. Inter quos primus occurrit liber Adversus Apelletianos, etsi hodie desideratus, id est, Apellis discipuli Marcionis sectatores, de quibus Auctor: Adhuc, inquit, in seculo supersunt, qui meminerint eorum, etiam proprii discentes et successores ipsorum; ne posteriores negare possint. Eodem anno conscriptos putamus libros Adversus Hermogenem duos, De Materia Deo Coæterna unum, De Censu Animæ Ex Eadem Materia alterum. Qui quo tempore disseminare suas hæreseis cœperit, non ita constat; attamen ex parte id significare videtur B. Hieron. Catal. Script. Eccles. dum contra Hæresin Hermogenis primum scripsisse tradit Theophilum Antiochenum. Qui, etsi sub Imper. Vero floruerit, eidem tamen supervixisse, ex ejus lib. 3, ad Autolycum comprobatur, ubi annos et mundi, et Romani Consulatus, et Cæsarum usque ad obitum Veri Imper. computat. Proinde sub Commodo potius Imper. errores illum suos sparsisse censemus; qui tamen ætate Auctoris adhuc vixerit, vel eo teste in hæc verba: Hos (inquit de Marcione, Valentino, et Apelle loquens jam mortuis) ut insigniores et frequentiores adulteros veritatis nominamus. Cæterum Nigidius, nescio quis, et Hermogenes, et multi alii, adhuc ambulant subvertentes vias Domini (L. de Præscr. adv. hær. c. 30.). Et vero in Africa Hermogenem floruisse testis est Philastrius lib. de Hæres. cui auctor addit tanquam Magistrum aliquem Nigidium. Quum etiam superessent adhuc Valentinianorum hæreticorum examina, ducibus præter primos illos supra adductos Theotimo, Axionico, Alexandro et Prodico, B. Irenæum imitatus ad verbum pene, Librum conscripsit Adversus Valentinianos. De prioribus sic Auctor: Multum circa imagines Legis Theotimus operatus est. Ita nusquam Valentinus: et tamen Valentiniani, qui per Valentinum. Solus ad hodiernum Antiochiæ Axionicus memoriam Valentini integra custodia regularum ejus consolatur (T. 3. l. ad Valent. c. 4. n. 32. 33. ac 34. Ibid. l. de carit. Christi c. 15. n. 127. Ibid. c. 16. n. 131.). De tertio in hæc verba: Nam, ut penes quemdam ex Valentini factione legi, primo non putant terrenam et humanam Christi substantiam informatam (Ib. c. 17. Tom. 3. l. adv. Gnost. c. ul.). De quo vero loquatur subjecit: Insuper argumentandi libidine æ
