Caput II.
Plane nativitas a Gabriele annuntiatur: quid illi eum angelo Creatoris? Et in virginis uterum conceptus inducitur: quid illi cum Esaia propheta Creatoris? Odit moras, qui subito Christum de cœlis deferebat. «Aufer hinc, inquit, molestos semper Cæsaris census, et diversoria angusta, et sordidos pannos, et dura præsepia. Viderit angelica multitudo, Dominum suum noctibus honorans. Servent potius pecora pastores. Et Magi ne fatigentur de longinquo; dono illis aurum suum. Melior sit et Herodes, ne Hieremias glorietur. Sed nec circumcidatur infans, ne doleat; nec ad templum deferatur, ne parentes suos oneret sumptu oblationis; nec in manus tradatur Simeoni, ne senem moriturum exinde contristet. Taceat et anus illa, ne fascinet puerum.» His, opinor, consiliis tot originalia instrumenta Christi delere Marcion ausus est, ne caro ejus probaretur. Ex qua, oro te, auctoritate? Si propheta es, prænuntia aliquid; si apostolus, prædica publice; si apostolicus, cum apostolis senti; si tantum christianus es, crede quod traditum est; si nihil istorum es, merito dixerim, morere: nam et mortuus es, qui non es christianus, non credendo quod traditum christianos facit. Et eo magis mortuus es, quo magis non es christianus: qui cum fuisses, excidisti, rescindendo quod retro credidisti; sicut et ipse confiteris in quadam epistola, et tui non negant, et nostri probant. Igitur rescindens quod credidisti, jam non credens rescidisti: non tamen quia credere desiisti, recte rescidisti. Atque in rescindendo quod credidisti, probas, antequam rescinderes, aliter fuisse quod credidisti. Aliter illud, ita erat traditum: porro, quod traditum erat, id erat verum, ut ab eis traditum, quorum fuit tradere; ergo quod erat traditum rescindens, quod erat verum rescidisti, nullo jure fecisti. Sed plenius ejusmodi præscriptionibus adversus omnes hæreses, alibi jam usi sumus. Post quas nunc ex abundanti retractamus desiderantes rationem, qua non putaveris natum esse Christum.
Caput III.
Necesse est, quatenus hoc putas arbitrio. tuo licuisse, aut ut impossibilem, aut inconvenientem Deo existimaveris nativitatem. Sed Deo nihil impossibile, nisi quod non vult. An ergo voluerit nasci (quia si voluit, et potuit, et natus est) consideremus. Ad compendium decurro. Si enim nasci se Deus noluisset quacumque de causa, nec hominem se videri præstitisset. Nam quis, hominem videns, eum negaret natum? Ita quod noluisset esse, nec videri omnino voluisset. Omnis rei displicentis etiam opinio reprobatur. Quia nihil interest, utrum si quid, an non sit, si, cum non sit, esse præsumitur. Plane interest illud, ut falso non patiatur, quod vere non est. «Sed satis erat illi, inquis, conscientia sua. Viderint homines, si natum putabant, quia hominem videbant.» Quanto ergo dignius, quantoque constantius humanam sustinuisset existimationem vere natus,
