Quanto conficiamur

E Wikisource
Jump to navigation Jump to search


DILECTIS FILIIS NOSTRIS S. B. E. CARDINALIBVS
AC VENEBABILIBVS FRATRIBVS ARCHIEPISCOPIS ET EPISCOPIS
ITALIAE.


PIUS PAPA IX.


Dilecti Filii Nostri ac Venerabiles Fratres, Salu¬
tem et Apostolicam Benedictionem. Quanto confi¬
ciamur moerore ob saevissimum sacrilegumque bel¬
lum in omnibus fere terrarum orbis regionibus ca¬
tholicae Ecclesiae hisce asperrimis temporibus allatum,
ac praesertim in infelici Italia ante Nostros oculos
a Subalpino Gubernio plures abhinc annos indictum,
et magis in dies excitatum, quisque Vestrum vel
facile cogitatione assequi potest, Dilecti Filii No¬
stri, ac Venerabiles Fratres. Verum inter gravissi¬
mas Nostras angustias, dum Vos intuemur, maximo
afficimur solatio et consolatione. Siquidem Vos quam¬
vis omnibus iniustissimis, violentisque modis mise¬
randum in modum vexati, et a proprio grege a-
vulsi, in exilium eiecti, atque etiam in carcerem
detrusi, tamen virtute ex alto induti nunquam in¬
termisistis qua voce, qua salutaribus scriptis Dei,
eiusque Ecclesiae, et Apostolicae huius Sedis cau¬
sam, iura, doctrinam strenue tueri, vestrique gre¬
gis incolumitati consulere. Itaque Vobis ex animo
gratulamur, quod vehementer laetamini pro nomine
lesu contumeliam pati, ac meritis Vos laudibus ef¬
ferimus utentes Sanctissimi Nostri Decessoris Leo¬
nis verbis: « Licet laboribus dilectionis vestrae ,

..

» quos pro observantia catholicae fidei suscepistis

» toto corde compatiar, et ea quae Vobis.... illata
» sunt, non aliter accipiam, quam si ipse pertule-
» rim , intelligo tamen magis esse gaudii , quam
» moeroris, quod, confortante Vos Domino lesu
» Christo, in evangelica apostolicaque doctrina in-
» superabiles perstitistis....Et cum Vos inimici fi-
» dei Christianae ab Ecclesiarum vestrarum sede
» divellerent, maluistis peregrinationis iniuriam pati,
» quam ulla impietatis ipsorum contagione vio-

  1. lari. » (1)


Atque utinam Vobis tantarum Ecclesiae calami¬
tatum finem nuntiare possemus ! Sed nunquam satis
lugenda morum corruptela undique ingravescens, et
irreligiosis, nefandis obscoenisque scriptis, ac sceni-
cis spectaculis, et meretriciis domibus fere ubique
constitutis, ac aliis pravis artibus promota, et mon-
strosa omnium errorum portenta quaquaversus dis¬
seminata, et abominanda vitiorum omniumque sce¬
lerum increscens colluvio, et mortiferum increduli¬
tatis ac indifferentismi virus longe lateque diffu¬
sum, et ecclesiasticae potestatis, ac sacrarum rerum,
legumque contemptio , despicientia, et iniusta ac
violenta bonorum Ecclesiae depopulatio, et acerri¬
ma, ac continua contra sacros Ministros, ac Reli¬
giosarum Familiarum Alumnos, Virginesque Deo de¬
votas insectatio, ac diabolicum prorsus adversus
Christum , eiusque Ecclesiam, doctrinam, et hanc
Apostolicam Sedem odium, et innumera fere alia,
quae ab infensissimis rei catholicae hostibus patran-

(t) S. LeoEpist. 154. ad Episcopos Aegyptios, edit. Baller.



tur, et quotidie lamentari cogixnur, videntur opta-,
tissimum illud protrahere ac: differre tempus , quo
plenum sanctissimae nostrae religionis, iustitiae, ac
veritatis triumphum videre possimus. Qui quidem
triumphus deesse non poterit, etiamsi Nobis datum,
non sit noscere tempus eidem triumpho ab omnipo¬
tenti Deo destinatum, qui omnia admirabili divina
sua providentia regit ac moderatur, et ad nostram
dirigit utilitatem. Etsi vero caelestis Pater Eccle¬
siam suam sanctam in hac miserrima et mortali
peregrinatione militantem, variis aerumnis et cala¬
mitatibus affligi et vexari permittit, tamen cum ipsa
a Christo Domino supra immobilem et firmissimam
petram sit fundata, non solum nulla vi, nulloque
impetu convelli, et labefactari unquam potest, ve¬
rum etiam ipsis « persecutionibus non minuitur, sed
» augetur, et semper dominicus ager segete di-
» tiori vestitur, dum grana, quae singula cadunt,
» multiplicata nascuntur' » (1). Quod, Dilecti Filii
Nostri et Venerabiles Fratres, luctuosissimis etiam
hisce temporibus singulari Dei beneficio evenire con¬
spicimus. Nam quamvis immaculata Christi Sponsa
impiorum hominum opera in praesentia vehementer
afflictetur, tamen de suis hostibus agit triumphum.
Enimvero ipsa suos triumphat hostes , ,et mirifice
splendescit tum singulari vestra, et aliorum Vene¬
rabilium Fratrum totius catholici orbis Sacrorum
Antistitum erga Nos, et hanc. Petri Cathedram fide,
amore, observantia, et eximia constantia in catho¬
lica unitate tuenda, tum tot pientissimis religionis,

(1) S. Leo Serm. 8*. ia aatal. Apost. Petri et Pauli.



et christianae caritatis operibus, quae, Deo auxi-
liante, magis in dies multiplicantur in catholico or¬
be, tum sanctissimae fidei lumine, quo magis in dies
tot illustrantur regiones, tum egregio Catholicorum
erga ipsam Ecclesiam , ac Nos, et hanc Sanctam
Sedem amore et studio, tum insigni et immortali
martyrii gloria. Nostis enim quomodo in Tunkini,
et Cocinchinae praesertim regionibus Episcopi, Sa¬
cerdotes, laicique viri, ac vel ipsae imbelles mulieres,
ac teneri adolescentuli et adolescentulae veterum mar¬
tyrum exempla aemulantes animo invicto, et heroica
virtute crudelissimos quosque cruciatus despicere, et
exultantes pro Christo vitam profundere vehementer
laetantur. Quae sane omnia non levi Nobis, Vobis-
que consolationi esse debent inter maximas, quibus
premimur, acerbitates.

Veruin cum Apostolici Nostri ministerii officium
omnino postulet, ut Ecclesiae causam Nobis ab ipso
Christo Domino commissam omni cura studioque
defendamus, iliosque omnes reprobemus, qui Ec¬
clesiam ipsam , eiusque sacra iura , Ministros, et
hanc Apostolicain Sedem oppugnare et conculcare
non dubitant, iccirco hisce Nostris Litteris denuo
ea omnia et singula confirmamus, declaramus, ac
damnamus, quae in pluribus consistorialibus Allo¬
cutionibus, aliisque Nostris Litteris cum ingenti ani¬
mi Nostri molestia lamentari, declarare, et damnare
coacti fuimus (1).

(1) Allocut. 20. lunii 1859. - 26. Scptemb. 1859. - 13.
Iulii 1860.-28. Septemb. 1860. - 17. Decemb. 1860.-18.
Mart. 1861..- 30. Septemb. 1861. -9. Iunii 1862. - Epist.
Encycl. 18. lun. 1859. 19. lan. 1860* - Apostol. Liti. 26.
Mart. 1860.



Atque hic, Dilecti Filii Nostri et Venerabiles
Fratres, iterum commemorare et reprehendere opor¬
tet gravissimum errorem, in quo nonnulli catholici
misere versantur, qui homines in erroribus viven¬
tes, et a vera fide, atque a catholica unitate alie-
nos ad aeternam vitam pervenire posse opinantur.
Quod quidem catholicae doctrinae vel maxime ad¬
versatur. Notum Nobis, Vobisque est, eos, qui in¬
vincibili circa sanctissimam nostram religionem igno-
rautia laborant, quique naturalem legem, eiusque
praecepta in omnium cordibus a Deo insculpta se¬
dulo servantes, ac Deo obedire parati, honestam re-
ctamque vitam agunt, posse, divinae lucis, et gra¬
tiae operante virtute, aeternam consequi vitam, cum
Deus, qui omnium mentes , animos, cogitationes,
habitusque plane intuetur, scrutatur et noscit, pro
summa sua bonitate, et clementia minime patiatur
quempiam aeternis puniri suppliciis qui voluntariae
culpae reatum non habeat. Sed notissimum quoque
est catholicum dogma, neminem scilicet extra ca¬
tholicam Ecclesiam posse salvari, et contumaces ad¬
versus eiusdem Ecclesiae auctoritatem, definitiones,
et ab ipsius Ecclesiae unitate, atque a Petri Suc¬
cessore Romano Pontifice', cui vineae custodia a
Salvatore est commissa (1), pertinaciter divisos, ae¬
ternam non posse obtinere salutem. Clarissima enim
sunt Christi Domini verba: « Si Ecclesiam - non au-
» dierit, sit tibi sicut ethnicus, et publicanus (2) »:

(1) Concil. Oecum. Chalcedonen. in Relat. ad Leonem
Papam.

(4) Mallh. c. 18. v. 17.


» Qoi vos audit, me audit, et qui vos spernit, me
» spernit, qui autem me spernit, spernit eum, qui
» misit me » (l):Qui non crediderit condemnabi-
» tur » (2): Qui non credit, iam iudicatus est » (3):

» Qui non est mecum, contra me est, qui non col-
» ligit mecum, dispergit » (4). Hinc Apostolus Pau-
» lus huiusmodi homines dicit subversos r et proprio
indicio condemnatos (5) , et Apostolorum Princeps
illos appellat « magistros mendaces, qui introdu-
» eunt sectas perditionis, Dominum negant, super¬
it ducentes sibi ederem perditionem » (6).

Absit vero, ut catholicae Ecclesiae filii ullo un¬
quam modo inimici sint iis, qui eisdem fidei cari¬
tatisque vinculis, Nobiscum minime sunt coniuncti,
quin immo illos sive pauperes, sive aegrotantes,
sive aliis quibusque aerumnis afflictos omnibus Chri¬
stianae caritatis officiis prosequi adiuvare semper
studeant, et in primis ab errorum tenebris, in qui¬
bus misere iacent, eripere, atque ad catholicam ve¬
ritatem, et ad amantissimam matrem Ecclesiam re¬
ducere contendant, quae maternas suas manus ad '
illos amanter tendere, eosque ad suum sinum re¬
vocare nunquam desinit, ut in fide, spe, et caritate
fundati, ac stabiles, et in omni opere bono fructi¬
ficantes, aeternam assequantur salutem.

(1) Luc. 10. v. 10.

(8) Mare. c. ult. v. 10.

(3) loan. c. 3. v. 18.

(4) Luc. c. 11. v. 23.

(5) id Tit. c. 3. v. 11.

(6) Epist. 2. c. 2. v. 1.



Nunc autem, Dilecti Filii Nostri ac Venerabiles
Fratres, silentio praeterire non possumus alium per¬
niciosissimum errorem, et malum, quo hac nostra
infelicissima aetate hominum mentes animique mi¬
sere abripiuntur, ac perturbantur. Loquimur nempe
de effraenato ac damnoso illo proprio amore et stu¬
dio^ quo non pauci homines, nulla plane proximi
sui ratione habita, proprias utilitates, et commoda
unice spectant et quaerunt; loquimur de insatiabili
illa dominandi et acquirendi cupiditate, qua, hone¬
statis iustitiaeque regulis omnino posthabitis, divi¬
tias quovis modo cupidissime congerere, et cumulare
non desinunt, ac terrenis tantum rebus assidue in¬
tenti, et Dei, religionis, animaeque suae immemo-
res suam omnem felicitatem in comparandis divitiis
et pecuniae thesauris perperam collocant. Memine¬
rint buiusmodi homines, ac serio meditentur gra¬
vissima illa Christi Domini verba: « Quid prodest
a homini si mundum universum lucretur, animae
» vero suae detrimentum patiatur? (i) » et animo
sedulo reputent quae Apostolus Paulus docet :
» Qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem
» et in laqueum diaboli, et desideria multa inuti-
» lia, et nociva, quae mergunt homines in interi-
j> tum et perditionem. Radix enim omnium malo-
» rum est cupiditas, quam quidam appetentes, er-
» raverunt a fide , et inseruerunt se doloribus
» multis » (2).

(1) Matlh. c. 16. v. 26.

(2) Epist. ). ad Timolh. c. 6. v. 9* 10.


Equidem homines iuxta propriam ac diversam
cuiusque conditionem suis laboribus necessaria vi¬
tae praesidia sibi comparare debent seu in litteris,
ac scientiis excolendis, seu in artibus tum ingenuis,
tum vulgaribus exercendis, seu in publicis , priva¬
tisque muneribus obeundis, seu in rerum commer¬
cio habendo, sed omnino oportet, ut omnia cum
honestate, iustitia, integritate et caritate agant, et
Deum prae oculis semper habeant, eiusque man¬
data, ac praecepta diligentissime observent.

Iam vero dissimulare non possumus , acerbis¬
simo Nos angi dolore , cum in Italia nonnulli ex
utroque Clero reperiantur viri, qui adeo sanctae suae
vocationis sunt obliti, ut minime erubescant exi¬
tialibus etiam scriptis falsas disseminare doctrinas
ac populorum animos contra Nos, et hanc Aposto-
licam Sedem excitare, ac civilem Nostrum et ipsius
Sedis principatum oppugnare, et nequissimis catho¬
licae Ecclesiae, eiusdemque Sedis hostibus omni
opera studioque impudenter favere. Qui ecclesiastici
viri a suis Antistitibus, et a Nobis, atque ab hac
Sancta Sede desciscentes , et Subalpini Gubernii,
eiusque Magistratuum favore, et auxilio freti eo teme¬
ritatis devenerunt, ut, ecclesiasticis censuris et poenis
plane spretis, minime extimuerint, quasdam omnino
improbandas Societates Clerico-liberali, Di mutuo
soccorso , Emancipatrice dei Clero italiano vulgo ap¬
pellatas, aliasque eodem pravo spiritu animatas con¬
stituere, et quamvis a propriis Antistitibus merito
interdicti a sacro ministerio obeundo, tamen minime
pavent illud, veluti intrusi, in pluribus Templis
perperam et illicite exercere. Quapropter et com-



memoratas detestandas societates, et improbam eo-
rumdem ecclesiasticorum hominum agendi rationem
reprobamus, damnamus. Atque eodem tempore hos
infelices ecclesiasticos viros etiam atque etiam mo¬
nemus, hortamur, ut resipiscant, et redeant ad cor,
propriaeque saluti consulant, serio considerantes,
quod « nullum ab aliis magis praeiudicium, quam
» a Sacerdotibus tolerat Deus, quando eos, quos ad
» aliorum correctionem posuit, dare de se exempla
» pravitatis cernit » (1), ac diligenter meditantes,
districtam ante tribunal Christi rationem aliquando
esse reddendam. Faxit Deus, ut hi miseri ecclesiasti¬
ci homines paternis Nostris monitis obtemperantes
velint Nobis eam adhibere consolationem , quam
Nobis afferunt illi utriusque Cleri viri, qui misere
decepti, et in errorem inducti ad Nos in singulos
dies confugiunt poenitentes, ac supplici prece errati
veniam, et a censuris ecclesiasticis absolutionem hu¬
militer enixeqne implorantes.

Optime autem noscitis , Dilecti Filii Nostri ac
Venerabiles Fratres, impia omnis generis scripta e
tenebris emissa, ac dolis, mendaciis, calumniis, et
blasphemiis plena, et scholas acatholicis magistris
traditas , et templa acatholico cultui destinata, ac
multiplices alias diabolicas sane insidias, artes, co¬
natus , quibus Dei hominumque hostes in misera
Italia catholicam Ecclesiam, si heri unquam posset,
funditus evertere, ac populos, ct improvidam prae¬
sertim iuventutem quotidie magis depravare, corrum¬
pere, et ex omnium animis sanctissimam nostram

(1) S. Gregor. M. Hotnil. 17. in Evangel.


fidem religionemque radicitus extirpare connituntur.
Itaque nihil dubitamus,' quin Vos, Dilecti Filii No¬
stri ac Venerabiles Fratres, confortati in gratia Do¬
mini Nostri Iesu Christi pro egregio vestro episco¬
pali zelo pergatis , ut adhuc cum maxima vestri
nominis laude fecistis, concordissimis animis et in*
geminatis studiis constanter opponere murum pro
Domo Israel, et certare bonum certamen fidei, et
ab adversariorum insidiis fideles curae vestrae com¬
missos defendere, illosque assidue monere, et exhor¬
tari , ut sanctissimam fidem , sine qua impossibile
est placere Deo , et quam a Christo Domino per
Apostolos tenet ac docet catholica Ecclesia, constan¬
tissime teneant, ac stabiles et immoti permaneant
in divina nostra religione, quae una est vera, aeter-
namque parat salutem, ac civilem etiam societatem
vel maxime sospitat atque fortunat. Quapropter ne
desinatis per parochos praesertim , aliosque eccle¬
siasticos viros vitae integritate, morum gravitate, ac
sana solidaque doctrina spectatos tum divini verbi
praedicatione, tum catechesi populos curae vestrae
traditos veneranda augustae nostrae religionis my¬
steria, doctrinam, praecepta, disciplinam continen¬
ter et accurate docere. Etenim apprime scitis, in¬
gentem malorum partem ex divinarum rerum, quae
ad salutem necessariae sunt, inscitia plerumque oriri,
ac propterea probe intelligitis , omnem curam in¬
dustriamque esse adhibendam, ut huiusmodi malum
a populis depellatur.

Antequam vero huic Nostrae Epistolae finem fa¬
ciamus, Nobis temperare non possumus, quin me¬
ritas Italiae Clero laudes tribuamus, qui ex parte



longe maxima Nobis et huic Petri Cathedrae , ac
suis Antistitibus ex animo adhaerens a recta via mi¬
nime declinavit, sed illustria suorum Antistitum ex¬
empla sequens, et asperrima quaeque patientissime
perferens munere suo egregie perfungitur. Ea profe¬
cto spe nitimur fore, ut Clerus idem, divina auxi-
liante gratia, digne ambulans vocatione, qua voca¬
tus est, splendidiora suae pietatis, ac virtutis spe¬
cimina exhibere semper contendat.

Debito quoque laudum praeconio prosequimur
tot Virgines Deo sacras, quae a propriis Monasteriis
violenter exturbatae, ac suis redditibus spoliatae, et
ad mendicitatem redactae haud tamen fregerunt fidem,
quam Sponso dederunt, sed omni constantia tristis¬
simam suam conditionem tolerantes non cessant diur¬
nis nocturnisque precibus levare manus suas in san¬
cta, Deum pro omnium et suorum etiam persecu¬
torum salute obsecrantes , et misericordiam a Do¬
mino patienter expectantes.

Meritis etiam laudibus Italiae populos ornare gau¬
demus , qui catholicis sensibus egregie animati tot
impias contra Ecclesiam molitiones detestantur, et
filiali Nos, et hanc Sanctam Sedem, ac suos Anti¬
stites pietate , observantia , et obedientia prosequi
vehementer gloriantur, quique gravissimis licet dif- .
ficultatibus, ac periculis praepediti singularis sui erga
Nos amoris, studiique significationes modis omnibus
quotidie exhibere, et maximas Nostras, et Aposto-
licae huius Sedis .angustias tum collatitia pecunia,
tum aliis largitionibus sublevare non desistunt.

In tantis autem acerbitatibus, tantaque contra
Ecclesiam excitata tempestate , ne despondeamus



unquam animum. Dilecti Filii Nostri ac Venerabi¬
les Fratres, cum « consilium nostrum, et fortitudo
» sit Christus, ac sine quo nihil possumus, per
» ipsum cuncta possimus , qui confirmans praedi—
» catores Evangelii, et Sacramentorum ministros,
» ecce ego, inquit, vobiscum sum omnibus diebus
» usque ad consummationem saeculi (1) », et cum
certo sciamus, inferi portas nunquam esse praeva-
lituras adversus Ecclesiam, quae semper stetit, sta-
bitque immota, custode et vindice Christo Iesu Do¬
mino Nostro, qui eam aedificavit, et qui fuit heri ,
et hodie , ipse et in saecula (2).

Ne desinamus autem, Dilecti Filii Nostri ac Ve¬
nerabiles Fratres, ardentiore usque studio in humi¬
litate cordis nostri orationes et postulationes Deo
per Iesum Christum dies noctesque offerre, ut, hac
turbulentissima tempestate depulsa, Ecclesia sua san¬
cta a tantis calamitatibus respiret, et ubique terra¬
rum optatissima pace ac libertate fruatur, et novos
ac. splendidiores de suis inimicis agat triumphos ,
utque omnes errantes divinae suae gratiae lumine
perfusi ab erroris via ad veritatis, iustitiaeque iter
revertantur, ac dignum poenitentiae fructum facien¬
tes perpetuum sancti sui nominis amorem et timo¬
rem habeant. Ut autem dives in misericordia Deus
ferventissimis nostris precibus facilius annuat, invo¬
cemus potentissimum Immaculatae Sanctissimaeque
Dei Genitricis Virginis Mariae patrocinium, ac suf¬
fragia petamus Sanctorum Apostolorum Petri et Paul¬
li, omniumque Beatorum Caelitum , ut validis suis

(1) S. Leo Episl. 167. ad Rnstic. Narbon. Episcop.

(2) S. Paul. Epist. ad Ucbr. c. 13, v. 8.



apud Deum deprecationibus implorent omnibus mi¬
sericordiam et gratiam in auxilio opportuno, et o-
mnes calamitates et pericula, quibus Ecclesia ubique,
ac potissimum in Italia alfiigitur, potenter avertant.

Denique certissimum singularis Nostrae in Vos
benevolentiae pignus Apostolicam Benedictionem ex
intimo corde profectam Vobis ipsis, Dilecti Filii No¬
stri ac Venerabiles Fratres, et gregi curae vestrae
commisso peramanter impertimus.

Datum Romae apud S. Petrum die 10 Augusti Anno 1863.

Pontificatus Nostri anno decimoctavo.