Usor:Sakvaka/Syntagma musicum/Pars I/Membrum IV/Caput VIII

Caput VII	Caput IX

Caput viii.

De Instrumentis variis cum Psalmorum, tum aliorum Hagiographorum; et primo quidem De organo.

Sequuntur alia ex ipsis Psalmis, aliisque Hagiographis depromta, et a quibusdam scriptoribus et literaliter et mystice definita.

Quæ in Davidis et post Salomonis Choro ex superiori Chronicorum annotatione sunt adhibita Instrumenta, istorum ipsc meminit David, his præsertim sequentibus Psalmis: Psal. 33. Celebrate Dominum in Cithara, in Nablo et Decachordo canite illi. Psal. 81. iuxta Lat. 80. Sumite Psalmum et date Tympanum, Citharam iucundam cum Nablo. Iterum Psal. 92. iuxta Latinos 91: Bonum est celebrare Dominum super Decachordo, et super Nablo, et super Higgaion in Cithara.Psal. 98. iuxta Latinos 97: Canite Domino in Cithara, in Cithara et voce Psalterii: In Tubis et voce Tympani. Et Psal. 147. iuxta Latinos 146. v. 7: Canite Deo nostro in Cithara. Psal. 149.: Laudent nomen eius in Choro, in Tympano et Cithara canent ei. Psal. 150. Laudate eum in clangore Tubaæ, laudate eum in Nablo et Cithara; Laudate eum in Tympano et Choro: Laudate eum in Psalterio et Cithara; Laudate eum in Cymbalis sonoris: Laudate eum in Cymbalis gratulatoriis.

Qualia vero Instrumentorum genera fuerint, quæ David magnus ille Dei Vates invenit, aliique usurparunt, vix sciri potest, præterquam quod Nomina connotant et innuunt, atque Antiquitatis scriptores qualicunque designatione adumbtarunt.

Organon, ut κατ' ἐξοχὴν ob præstantiam nonen generale meretur, ita summum sibi inter Instrumenta vendicat locum.

Dicitur modo עֻגָב et עוּגָב Ugabh Gen. 4. 21. Iob. 20. 31. Ps. 150. etc. ab עָגַב amare: quia sono ardentes ciet affectus et amores עֲגָבִים dictos: Unde Tharg. Agabim vertit Canticum Organorum Ezech. 33. Alias dici volunt חַלִילֹ Chalil ab חֹולֹ vel חָלַלֹ Chorum duxit; cantavit, de quo supra sub Machalath. Inde Choro et lætitiæ serviens dicitur Instrumentum חָלִיל Tibia, Corna-Musa quidem R. Sal. sic dicta, (חֹולֵל enim idem est quod absit; vel חָלַל vulnerare, occidere, vel transfossione evacuare, et privare) quod sit concava: Esai 5. 12. et 30. 29. Ubi quidam Organum exponunt.b

Ex Iosepho cap. 7. Antiquit: videtur quibusdam, Organa a Davide confecta, diversa fuisse a nostris quorum nunc usus in templis est perquam frequens: quandoquidem illa plectro pulsabantur; nostra vero inflantur follibus unde multis meatibus, quasi cicutis imparibus, vox erumpit, concentumque efficit. Atqui Iosephus hoc loco dicens: Diversa faciens Organa etc. videtur primo Organum pro Instrumento quocunque Musico ponere. Idipsum sentit Augustinus, qui Instrumenta Musicorum cuncta speciatim excellentiora etiam Organa vocat. Polyd. lib. 1. cap. 15. Deinde Diversa, id est, non uniformia, sed varia Organa scribitur a Iosepho, David docuisse, ut Levitæ secundum ea Deo hymnos edicerent, per Sabbatorum dies, aliasque solennitates Denique Iosephus ibidem varias subiungit Instrumentorum species, quæ mox narrabuntur.

Credibile itaque est, organum, licet generale sit omnium vasorum Musicalium vocabulum; tamen olim etiam appropriatum fuisse ei, cui folles adhibentur; quibus aër stanneis vel ligneis inflatur cicutis, sonoraque clavium tactu modulatio profertur. Sic enim Organa definiuntur, quæ a follibus spiritu turgidis accipiunt coactum aëra: hic pro arbitrio Magistri qui ea pulsat, in cellas cannis confines transfusus, mox erumpit in sonum. Antiquitus duabus Elephantorum pellibus (ut ait Hieronymus) concavum iungebatur; per quindecim quidem cicutas, duodecimque fabrorum sufflatoria sonitus nimius concitabatur, ita ut ab Hierosolymis, ad montem usque Oliveti, sonus veluti tonitrus audiretur.

De nostri seculi Organis Ecclesiasticis infra suo loco cap. 14. dicendum.