Vix dum a nobis

E Wikisource
Jump to navigation Jump to search

DILECTIS FILIIS S. R. E. CARDINALIBVS ET VERERABILIBIS
FRATRIBYS ARCHIEPISCOPIS ET EPISCOPIS
IMPERII AVSTRIACI.


PIVS PP. IX.


DILECTI FILII NOSTRI ET VENERABILES FRATRES
SALVETM ET APOSTOLICAM BENEDICTIONEM.


Vix dum a Nobis catholico orbi denunciata fuerat
per litteras datas die 24 Novembris, anno superiori,
persecutio immanis contra Ecclesiam Dei, in Borus-
sia et Helvetia praesertim, excitata; quum nova moe¬
rori Nostro accessit sollicitudo ex allatis nunciis de
aliis iniuriis impendentibus eidem Ecclesiae, quae
Sponso Divino similis effecta, iam et ipsa conqueri
merito potest ea prophetica voce: super dolorem
vulnerum meorum addiderunt (1). Quibus iniuriis
eo gravius angimur quod a Gubernio irrogentur Au-
striacae Nationis, quae iampridem maximis Christia¬
nae reipublicae temporibus huic Sedi Apostolicae
(1) Psalm. 68,27.


coniunclissifloa pro catholica fide strenue decertavit.

Equidem iam aliquot ab hinc annis quaedam
in isto Imperio latae sunt leges et ordinationes san¬
ctissimis Ecclesiae iuribua et sollemnibus pactis con¬
ventis plane adversae, quas in Nostra allocutione

ad Venerabiles Fratres S. R. E. Cardinales habita

\

die 22 Iunii anno 1868 condemnare et irritas de¬
clarare pro officii Nostri* munere debuimus. (1) Nunc
vero publicis Imperii Comitiis /exponendae et ap¬
probandae proponuntur novae leges, quae eo mani¬
feste spectant, ut catholica Ecclesia in perniciosis¬
simam servitutem sub arbitrio civilis auctoritatis ,
contra divinam Iesu Christi Domini Nostri institu¬
tionem, omnino redigatur.

Humani enim generis Creatur et Redemptor Ec¬
clesiam fundavit tamquam visibile suum in terris
regnum, non modo supernalurali charismate infal¬
libilis magisterii ad sacram doctrinam tradendam, et
sanctissimi sacerdotii ad divinum cultum animaramr
que sanctificationem sacrificio et sacramentis pro-
movendamy verum etiam propria et plena regiminis
potestate inBlruetum ad ferdndas leges, ad iudicia
exercenda, ad salubrem coercitionem adhibendam in
rebus omnibus quae ad proprium finem regni Dei
in terris pertineant.

Quoniam vero supernaturalis haec regiminis ec¬
clesiastici potestas, ex ipsa Ieso Christi institutione,
diversa prorsus est atque independens ab imperia
politice; idcirco ipsum regnum Dei in terris regnum
est societatis perfectae > quod continetur et guber¬
natur suis legibus, mnis iuribup» suis praepositis, qui

(1) Actor. Vol. IV. pag. 407.

 

pervigilant quasi rationctn pro animabus reddituri
non civilis societatis rectoribus» sed principi pasto¬
rum Iesu Christo» a quo dati sunt pastores et do-
ctores nulli terrenae potestati in obeundo ministerio
salutis obnoxii. (1) Quare sicut ad sacro9 Antistites
munus regendi, ita ad omnes fideles, monente Apo¬
stolo, officium pertinet eisdem obediendi et subja¬
cendi ; et proinde etiam populis catholicis sanctis¬
simum ius est, ne in hoc officio divinitus iniuncto
sequendi doctrinam, disciplinam ac leges Ecclesiae
a civili gubernio impediantur.

Iamvero ipsi Nobiscum probe intelligitis, Dilecti
Filii Nostri et Venerabiles Fratres, quam gravis vio¬
latio huius divinae constitutionis Ecelesiae, quam
intolerabilis subversio iurium Apostolicae Sedis, sa¬
crorum Antistitum, populi catholici in earum legum
rogatione, de quibus apud Austriaca Comitia nuno
agitur, contineatur et palam promulgetur.

Nam secundum easdem leges Ecclesia Iesu Chri¬
sti in omnibus fere rationibus et actionibus, quae
ad regimen fidelium spectant, supremo civilis aucto¬
ritatis imperio prorsus obnoxia et subiecta existima¬
tur atque habetur; idque in ea Motivorum exposi¬
tione, quae vim et sensura propositarum legum ex¬
plicat,aperte veluti principii loco statuitur.Hinc etiam
declaratur diserte, Gubernii civilis esse ex suprema
sua potestate leges ferre quemadmodum de civili¬
bus, ita etiam de ecclesiasticis rebus, utpote quod
Ecclesiae advigilare et dominari debeat non secus
ac aliis quibuscumque civium societatibus privatis
mereque humanis intra Imperii fines existenlibns.

(1) Cf. Hebr. 13,17. Eph. 4,11. I Petr.5.2.




300


Itaque civile Gubernium sibi arrogat tum indi¬
cium ac proinde magisterium de constitutione et iu-
ribus Ecclesiae catholicae, tum supremum einsdem
regimen, quod partim per se ipsum suis legibus sua¬
que actione, partim per ecclesiasticos viros sibi man¬
cipatos exerceat. Quo fit, ut potestati sacrae ad re¬
gendam Ecclesiam, ad opus ministerii atque ad aedi¬
ficationem corporis Christi divinitus institutae ar¬
bitrium et vis subrogetur terreni imperii. Contra
huiusmodi sacrorum usurpationes pro iurc et veri¬
tate catholica respondet magnus Ambrosius : « Alle¬
gatur, imperatori licere omnia, ipsius esse universa.
Respondeo: noli te gravare ut putes te in ea, quae
divina sunt, imperiale aliquod ius babere. Noli te
extollere, sed esto Deo subditus. Scriptum est: quae
Dei, Deo; quae Caesaris, Caesari. Ad imperatorem
palatia pertinent, ad sacerdotem Ecclesiae » (1).

Quod vero ad ipsas leges attinet, quibus me¬
morata MotivoruM expositio praefigitur, licet eae
speciem aliquam moderationis praeseferre fortasse
videantur, si cum novissimis Borussicis legibus com¬
parentur, re tamen vera eiusdem rationis et indolis
sunt, eamdemque Catholicae Ecclesiae inAustriaca
ditione parant perniciem.

Nolumus singula carumdem legum capita pro¬
sequi ; verum silentio praeterire nullo modo possu¬
mus gravissimam iniuriam, quae ipsa barum legum
propositione infertur Nobis ipsis et huic Apostolicae
Sedi, nec minus vobis, Dilecti Filii Nostri et Ve¬
nerabiles Fratres, ac toti populo Catholico istius lut-

(1) S. Ambr. ep. 20, n. 19.

 

perii. Conventid nimirum inter Nos et serenissimum
Imperatorem anno 1855 inita (1) ac ab eodem catho¬
lico principe solemni sponsione munita totique Im¬
perio instar publicae legis promulgata, nunc Imperii
Comitiis declaranda proponitur tanquam omni pror¬
sus ex parte 'abrogata et irrita , idque nulla cum
hac Apostolica Sede tractatione praegressa, imo et
iustissimis Nostris expostulationibus plane contemptis.
Haec profecto iis temporibus , quibus Udes publica
adhuc valuit, ne tentari quidem potuissent; nunc
vero in hac tristissima rerum conditione et tentan-
tur et perficiuntur. Contra hanc sollemnis pacti con¬
venti violationem coram vobis, Dilecti Filii Nostri
ac Venerabiles Fratres, iterum protestamur, multo
vero magis intimo animi Nostri dolore denunciamus
ac reprobamus iniuriam illam toti Ecclesiae illatam,
dum et huius Concordati abrogationis et ceterarum
connexarum legum causa et excusatio audacter re¬
fertur ad definitiones revelatae doctrinae ab Oecu-
menico Vaticano Concilio editas , atque haec ipsa
catholica dogmata impie appellantur innovationes et
commutationes doctrinae fidei et Constitutionis Ec¬
clesiae catholicae (2). Equidem si qui sunt in Au-
striaca ditione qui nefariis eiusmodi commentis ca¬
tholicam fidem abiicianl, eam retinet ac profitetur
cum gloriosis Avis suis totaque imperiali domo au¬
gustissimus Princeps, eam retinet ac profitetur longe
maxima pars populi, cui leges feruntur talibus com¬
mentis innixae.

Ha Nobis insciis et invitis rescissa Conventione

(1) Actor. Vol. 11. pag. 459.

(2) Motivorum Expos. p. 25.


solemni, quam cum serenissimo Imperatore celebra¬
vimus , ut animarum saluti simul et civilis reipu-
blicae commodis prospiceretur» nova quaedam forma
iuris obtenditur, et nova facultas civili Gubernio
vindicatur, ut marte proprio de spiritualibus et ec¬
clesiasticis negotiis quidquid visum fuerit, constituat
atque decernat.

Id eo valet, ut iis, quae modo rogantur legi¬
bus, inviolabilis ecclesiae Ubertas in animarum cu¬
ratione, in regimine fidelium, in rel.giosa institu¬
tione populi et cleri ipsius, io vita ad evangelicam
perfectionem exigenda , in administratione et pro¬
prietate in ipsa bonorum importunis nexibus impli-
cetur atque praepediatur; perversio inducatur ca¬
tholicae discipUnae, foveatur ab Ecclesia defectio,
sectarumque coaliti» et conspiratio contra veram
Christi fidem legum praesidio communiatur.

Magna profecto Nobis copia memorandi foret,
quid et quantum malorum, si leges huiusmodi per¬
ferantur, metuendum sit; at vero prudentiam ve¬
stram, Dilecti Filii Nostri et Venerabiles Fratres,
id neque fallere nec praeterire potest. Scilicet of¬
ficia fere omnia et beneficia eoclesiaslica, imo et
exercitium pastoralium munerum ita civili potestati
fient obnoxia, ut sacri Antistites, si novis iuribos
(quod absit) acquiescerent, regimen dioecesium, pro
quo districte rationem Deo sunt reddituri, non am¬
plius iuxta saluberrima Ecclesiae praescripta reti¬
nere, sed ad nutum et arbitrium eorum qui reipu-
blieae praefuerint, tractare et moderari cogerentur.
Quid porro ex iis rogationibus expeclandum erit,
quae de agnitione religiosorum ordinum inscribun-

 

tur? E aram sane noxia vis et mena inimica tam
aperta est» ni nemo non intelligat, eas ad eorra-
ptionem et perniciem religiosarum familiarum exeo*
gitatas esse et comparatas. Jeropofalium denique
bonorum iactura, qnae imminet, tanta est» Ut a
manifesta publicatione et direptione vix differat. Ea
bona siquidem post infensas leges probatas » civile
Gubernium in potestatem suam erit redactorum» si-r
bique ius et fas esse dueet ea dividere, conferre' et
vectigalibus impositis sic extenuare, Ut misera quae
dabitur possessio et usus, non ad Ecclesiae decus,
sed ad eius ludibrium et ad velamentum inmstitiae
relicta haud immerito existimetur.

Quum hae sint leges^ de quibus in publiois Au-
elriaci imperii oomitiis disceptatur, et iis, quae de-'
monstravimus, principiis nitantur, perspecta vobis
plane sunt, Dilecti Filii Nostri et Venerabiles Fra¬
tres, praesentia pericula, quae gregibus vigilantiae
vestrae concreditis impendunt. Unitas namque et pax
Ecclesiae in discrimen vocatur, illudqUe agitur ut
ei libertas adimatur, quam S. Thomas Cantuariensis
scienter dixit; « animam esse Ecclesiae, sine qua
nee viget neo valet adversus eoe qui'quaerunt here*
ditate sanctuarium Dei possidere »■ (1). Quam seu*
teotlam iam antea defensor alter eiusdem libertatis
invietus, S. Anselmus verbis hisce Explicaverat:
« Nibil magis diligit Deus in hoc mundo quam li¬
bertatem Ecclesiae suae; qui ei volrtnt non tam
prodesse quam dominari, procul dubio Deo probantur
adversari: liberam vult esse Deus sponsam suam,

(1) S. Thom. Cantuar. ep 75. ad EpigQ, Aagliaq.

 

non ancillam » (1). Quapropter pastoralem sollici¬
tudinem vestram» et zelum quo flagratis pro domo
Dei, magis magisqne excitamus et incendimus, ut
periculum quod instat, contendatis amovere. Magnos
sumite animos, quibus dignum virtute vestra cer¬
tamen obeatis. Certam namque Nobis, nihil vos fore
animis -neque virtute minores iis Venerabilibus Fr*-
tribus , qui alibi inter vexationes acerbissimas pro
hac ipsa libertate Ecclesiae opprobriis et tribulatio¬
nibus spectaculum facti non modo rapinam bonorum
suorum cum gaudio suscipiunt, sed etiam in vinculis
certamen sustinent passionum (2).

Ceterum non in viribus nostris sed in virtnte
Dei spes omnis posita est; Dei namque causa agitur,
qui oraculo nunquam defecturo nos ita praemonuit
et erexit : In-mundo pressuram habebitis, sed con¬
fidite , ego vici mundum (3). Nos itaque, qui pro
munere Nostro Apostolico in hoc bello tam vario et
atroci contra Ecclesiam indicto, divina gratia infir¬
mitatem Nostram rqborante, duces constituti sumus,
ea vobis renuneiamus ac spondemus, quae S. Martyr
Cantuariensis verbis olim expressit huic aetati et
perioulo apprime congruentibus: « Causa quam con¬
tra nos exercent- inimici Ecclesiae, inter ipsos et
Deum est, quia nos nihil aliud ab eis quaerimus,
nisi quod Ecclesiae suae aeterno testamento pro ea
in susqepta carne immortalis reliquit Deus. In fide
ergo et charitate Christi exurgatis Nobiscum in au¬
xilium Ecclesiae, et auctoritate et prudentia vobis

(1) S. Anselm. Epist. 9 ad Balduinum regem.

(2) Heb. 10,32 seq.

(3) Io. 16; 33.



eollata occurrite hominibus, quibus nullorum
eessuum copia sufficit, si Ecclesia. Dei gaudet libet*
tate. Confidimus in vobis abundantias, praesertim id
causa Dei. De Nobis autem pro certo tenete, quia
satius ducimus mortem incurrere temporalem, quam
miserae servitutis angustias perpetuare. Nam huius
controversiae exitus trahetur ad consequentiam lem»
porum futurorum, ut Ecclesia aut perpetuis,, quod
absit, aerumnis lugeat, aut perenni gaudeat Ubertat»
te » (1).

Quum aotem vobis interea adnitendum sit, ut
quae instant pericula, auctoritate, prudentia et stu¬
diis vestris praecaveatis, nihil utilius atque .oppor¬
tunius fore intelligitis, quam ut oollatis consiliis
disquiratis ao deliberetis quaenam rationes viaeque
aptiores suppetant, quo certius atque effleaoius pro¬
positum finem assequamini. Dum Ecclesiae iupa im¬
petuntur , vestrum est ut adseendeates ex adverso
murum opponatis pro tlomD Israel; solidius vero
propugnaculum erit et defensio validior, quq magfe
concors et in unum conspirans siugulomuri «pena et
conatus, erit; et quo diligentius praevisa et consti¬
tuta fuerit agendi ratio pro varia necessitate" rorum
quae forle.ceciderint, adhibenda. Quare vos etiam
atque etiam hortamur, jlU quamprimum conveniatis
in- unum, et communicatis' ronsiliis normam consti¬
tuatis certam omoibusque probatam, qua/pro. < offici i
vestri ratione propulsetis unanimes mala ingruentia,
et Ecclesiae libertatem TdrViidt'[tueamini. Haec ideo
vos a Nobis moneri par erat, ne officio Nostro in

(1) S. Thom. Cant. ep. 33.



tanta rei gravitate deesse videremur. Nam persua¬
sam Nabis esi, vos etiam citra hortationes Nostras
haee ultro fuisse effecturos. Aiioquin nondum spem
omnem abiecimus fore ut eas, quae portenduntur,
calamitates, alio tramite Deus avertat. Nos enim mo¬
vet ad bene sperandum pietas et religio Carissimi in
Christo Filii Nostri Francisei IoBephi Imperatoris et
Regis r quem Nos novis litteris hodierna die ad ipsum
datis enixe obsecravimus, ne unquam committere
velit, ut in amplissima ditione sua inhonestae ser¬
vituti tradatur Ecclesia, et catholici cives eius im¬
perio subieeti in summas angustias adducantur.

Quoniam vero multi adversus Ecclesiam con-
nituntur et mora quaevis plena semper periculo est,
vos minime oportet desides conquieseere. Praesit
Deus consiliis vestris, et potenti praesidio suo vos
adiuvflt, ut quae ad decus Nominis Eius in anima¬
rum salutem maxime pertinent constituere et perfi¬
cere feliciter valeatis. In auspicium autem caelestis
huius praesidii et praecipuae benevolentiae Nostrae
testimonium Aposiolieam Benedictionem vobis uni¬
versis et singulis, Dilecti Filii Nostri et Venerabiles
•Fratres, nec non Clero et fidelibus vigilantiae ve¬
strae commissis peramanter impertimus.

• Datum Romae apud S. Petrum die VII Martii
anno Demini MDCCCLXXIV. Pontificatus Nostri vi-
gesimosesto.

PIVS PP. IX.