(182) At trepidam in thalamis et iam sua facta paventem
Colchida circa omnes pariter furiaeque minaeque
patris habent; nec caerulei timor aequoris ultra,
nec miserae terra ulla procul; quascumque per undas
5ferre fugam, quamcumque cupit iam scandere puppem
ultima virgineis tunc flens dedit oscula vittis,
quosque fugit complexa toros crinemque genasque
ante †peranti†* carpsit vestigia somni,
atque haec impresso gemuit miseranda cubili:
10'o mihi si profugae genitor nunc ille* supremos
amplexus, Aeeta, dares fletusque videres
ecce meos. ne crede, pater, non carior ille est,
quem sequimur; tumidis utinam simul obruar undis.
tu, precor, haec longa placidus mox sceptra senecta
15tuta geras, meliorque tibi sit cetera proles. '
dixit et Haemonio numquam spernenda marito
condita letiferis promit* medicamina cistis,
virgineosque sinus ipsumque monile venenis
implicat ac saevum super omnibus addidit ensem.
20inde velut torto Furiarum erecta* flagello
(183) prosilit, attonito qualis pede prosilit Ino
in freta nec parvi meminit conterrita nati,
quem tenet; extremum coniunx ferit inritus Isthmon. *
Iam prior in lucos curis* urgentibus heros
25venerat et nemoris sacra se nocte tegebat,
tum quoque siderea clarus procul ora iuventa.
qualis adhuc sparsis comitum per lustra catervis
Latmius aestiva residet venator in umbra,
dignus amore deae, velatis cornibus et iam
30Luna venit: roseo talis per nubila ductor
implet honore nemus talemque exspectat amantem.
ecce autem pavidae virgo de more columbae,
quae super ingenti circumdata praepetis umbra
in quemcumque tremens hominem cadit, haut secus illa
35acta* timore gravi mediam se misit; at ille
excepit blandoque prior sic ore locutus:
'o decus in nostros magnum ventura penates
solaque* tantarum virgo haut indigna viarum
causa reperta duci, mihi iam* non ulla requiro
40vellera, teque meae satis* est quaesisse carinae.
verum age et hoc etiam, quando potes, adice tantis
muneribus* meritisque tuis; namque aurea iussi
terga referre sumus; socios ea gloria tangit. '
sic ait et primis supplex dedit oscula palmis.
45Contra virgo novis iterum singultibus orsa est:
'linquo domos patrias te propter opesque meorum;
nec iam nunc regina loquor sceptrisque relictis
vota sequor: serva hanc profugae, prior ipse dedisti
quam (scis nempe) fidem. di nostris vocibus adsunt,
50sidera et haec te meque vident. tecum aequora, tecum
experiar quascumque vias, modo nequis abactam (184)
huc referat me forte dies oculisque* parentis
ingerar; hoc superos,* hoc te quoque deprecor, hospes. '
Haec ait atque furens rapido per devia passu
55tollitur. ille haeret comes et miseratur euntem,*
cum subito ingentem media inter nubila flammam
conspicit et saeva vibrantes luce tenebras.
'quis rubor iste poli? quod tam lugubre refulsit
sidus? ' ait. reddit trepido cui talia virgo:
60ipsius en oculos et lumina torva draconis
aspicis; ille suis haec vibrat fulgura cristis:
me patiens* contra solam videt ac vocat ultro,
ceu solet, et blanda poscit me pabula lingua.
dic age nunc, utrum vigilanti hostemque videnti
65exuvias auferre velis, an lumina somno
mergimus* et domitum potius tibi tradimus anguem? '
ille silet: tantus* subiit tum virginis horror.
Iamque manus Colchis crinemque intenderat astris,
carmina barbarico fundens pede, teque ciebat,
70Somne pater: 'Somne omnipotens, te Colchis* ab omni
orbe voco inque unum iubeo nunc ire draconem,
quae freta saepe tuo domui, quae nubila cornu
fulminaque* et toto quicquid micat aethere; sed nunc,
nunc age maior ades fratrique simillime Leto. *
75te quoque, Phrixeae pecudis fidissime custos,
tempus ab hac oculos* tandem deflectere cura.
quem metuis me adstante* dolum? servabo parumper
ipsa nemus; longum interea tu pone laborem. ' (185)
ille haut Aeolio discedere fessus ab auro
80nec dare permissae, quamvis iuvet,* ora quieti
sustinet; ac primi percussus nube soporis
horruit et dulces excussit ab arbore* somnos.
contra Tartareis Colchis spumare venenis*
cunctaque Lethaei quassare silentia rami
85perstat et adverso luctantia lumina cantu
obruit* atque omnem linguaque manuque fatigat
vim Stygiam, ardentes donee sopor occupet iras.
iamque altae cecidere iubae, nutatque coactum*
iam caput atque ingens extra sua vellera cervix,
90ceu refluens Padus aut septem proiectus in amnes
Nilus et Hesperium veniens Alpheos in orbem.
ipsa caput cari postquam Medea draconis*
vidit humi, fusis circum proiecta lacertis
seque suumque* simul flevit crudelis aluminum:
95'non ego te sera talem sub nocte videbam
sacra ferens epulasque tibi, nee talis hianti
mella* dabam ac nostris nutribam fida venenis.
quam gravida nunc mole iaces, quam segnis inertem
flatus habet; nec te saltem, miserande, peremi.
100heu* saevum passure diem: iam nulla videbis
vellera, nulla tua fulgentia dona sub umbra.
cede adeo inque aliis senium nunc digere* lucis
immemor, oro, mei, nec me tua sibila toto
exagitent infesta mari. sed tu quoque cunctas,
105Aesonide, dimitte* moras atque effuge raptis
velleribus. patrios exstinxi noxia tauros; (186)
terrigenas in fata* dedi; fusum ecce draconis
corpus habes, iamque omne nefas, iam, spero, peregi. '
quaerenti tunc deinde viam, qua se arduus heros
110ferret ad aurigerae* caput arboris,'eia, per ipsum
scande age et adverso gressus' ait 'imprime dorso. '
nec mora fit. dictis fidens Cretheia proles
calcat et aeriam quamvis perfertur ad ornum,
cuius adhuc rutilam servabant bracchia pellem,
115nubibus accensis similem aut cum veste recincta
labitur ardenti Thaumantias obvia Phoebo.
corripit optatum decus extremumque laborem
Aesonides, longosque sibi gestata per annos
Phrixeae monumenta fugae vix reddidit arbor
120cum gemitu, tristesque super coiere tenebrae.
egressi relegunt campos et fluminis ora
summa petunt. micat omnis ager, villisque* comantem
sidereis totos pellem nunc fundit in artus,
nunc in colla refert, nunc implicat ille sinistrae.
125talis ab Inachiis Nemeae Tirynthius antris
ibat, adhuc aptans* umeris capitique leonem.
ut vero sociis, qui tunc praedicta tenebant
ostia, per longas apparuit aureus umbras,
clamor ab* Haemonio surgit grege; se quoque gaudens
130promovet ad primas iuveni ratis* obvia ripas.
praecipites agit* ille gradus atque aurea misit
terga prius; mox attonita* cum virgine puppem
insilit ac rapta victor consistit in hasta.
Interea patrias saevus venit horror ad aures*
135fata domus luctumque ferens. fraudemque fugamque
(187) virginis. hinc subitis †inflexit†* frater in armis,*
urbs etiam mox tota colt, volat ipse* senectae
immemor Aeetes, complentur litora bello
nequiquam; fugit immissis nam puppis habenis
140Mater adhuc ambas tendebat in aequora palmas
et soror atque omnes aliae matresque nurusque
Colchides aequalesque tibi, Medea, puellae.
extat sola parens impletque ululatibus auras.
'siste fugam, medio refer huc ex aequore puppem,
145nata,* potes. quo' clamat 'abis? hic turba tuorum
omnis et iratus nondum pater; haec tua tellus
sceptraque. quid terris solam te credis Achaeis?
quis locus Inachias inter tibi, barbara, natas?
istane vota* domus exspectatique hymenaei?
150hunc petii grandaeva diem? vellem unguibus uncis
ut volucris possem praedonis in ipsius ora
ire ratemque supra claroque reposcere cantu
quam genui. Albano fuit haec promissa tyranno,
non tibi; nil tecum miseri pepigere parentes,
155Aesonide; non hoc Pelias evadere furto
te iubet aut ullas Colchis abducere natas.
vellus habe et nostris siquid super accipe templis.
sed quid ego* quemquam immeritis incuso querellis?
ipsa fugit tantoque (nefas) ipsa ardet amore.
160hoc erat, infelix, redeunt nam singula menti,
ex quo* Thessalici subierunt Colchida reges,
quod nullae te, nata, dapes, non ulla iuvabant
tempora. * non ullus tibi tum color aegraque verba
errantesque genae atque alieno gaudia vultu
165semper erant. * cur tanta mihi non prodita pestis,
(188) ut gener Aesonides* nostra consideret aula
nec* talem paterere fugam, commune fuisset
aut certe nunc omne nefas, iremus et ambae
in quascumque vias? pariter petiisse iuvaret
170Thessaliam et saevi quaecumque est* hospitis urbem. '
sic genetrix, similique implet soror omnia questu
exululans; famulae pariter clamore supremo
in vacuos dant verba notos dominamque reclamant
nomine; te venti procul et tua fata ferebant.
175Inde* diem noctemque volant. redeuntibus aura
gratior, et notae Minyis transcurrere terrae,
cum subito Erginus puppi sic fatur ab alta:
'vos' ait 'Aesonide, contenti vellere capto,
nec via quae superet nec quae fortuna videtis.
180crastina* namque dies trucis ad confinia ponti
Cyaneasque vocat, meminique,* o Tiphy, tuorum
saxa per illa, pater, memini, venerande, laborum.
mutandum, o socii, nobis iter; altera ponti
eluctanda via et cursu, quem fabor, eundum est.
185haud procul hinc ingens Scythici ruit exitus Histri,
fundere non uno tantum quem flumina cornu
accipimus; septem exit aquis, septem ostia pandit.
illius adversi nunc ora petamus et undam,
quae* latus in laevum ponti cadit; inde sequemur
190ipsius amnis iter, donec nos flumine certo
proferat inque aliud reddat mare. sint age tanti,
Aesonide, quaecumque morae quam saeva subire
saxa iterum, quam Cyaneos perrumpere montes;
sat mihi: non totis Argo redit* ecce corymbis. '
195haec ait ignarus fixas iam numine rupes
stare neque adversis ultra concurrere saxis.
reddidit Aesonides:'et te,* fidissime rector, (189)
haud vani tetigere metus, nec me ire recuso
longius et cunctis redeuutem ostendere terris. '
200protinus inde alios flectunt regesque locosque
adsuetumque petunt plaustris migrantibus aequor.
Puppe procul summa vigilis* post terga magistri
haeserat auratae genibus Medea Minervae;
atque ibi deiecta residens in lumina palla
205flebat adhuc, quamquam* Haemoniis cum regibus iret,
sola tamen nec coniugii* secura futuri.
illam Sarmatici miserantur litora ponti,
illa Thoanteae transit defleta* Dianae.
nulla palus, nullus Scythiae non maeret euntem
210amnis; Hyperboreas movit conspecta pruinas,
tot modo regna tenens; ipsi* quoque murmura ponunt
iam Minyae, iam ferre volunt. vix allevat ora
ad seras, siquando, dapes, quas carus lason
ipse dabat, iam* nubiferam transire Carambin
215significans, iam regna Lyci, totiensque gementem
fallit ad Haemonios hortatus surgere montes.
Insula Sarmaticae Peuce stat nomine nymphae,
torvus ubi* et ripa semper metuendus utraque
in freta per saevos Hister descendit alumnos.
220solvere in hoc tandem resides dux litore curas
ac primum socios ausus sua pacta docere
promissamque fidem thalami foedusque iugale.
ultro omnes laeti instigant meritamque fatentur.
ipse* autem invitae iam Pallados erigit aras
225incipit Idaliae numen nec spernere divae,
praecipueque sui, siquando, in tempore pulcher
coniugii* Minyas numquam magis eminet inter: (190)
qualis sanguineo victor* Gradivus ab Hebro
Idalium furto subit aut dilecta Cythera,
230seu cum caelestes Alcidae invisere mensas
iam vacat et fessum Iunonia sustinet* Hebe.
adnuit unanimis* Venus, hortatorque Cupido
suscitat adfixam maestis Aeetida curis;
ipsa suas illi croceo subtegmine vestes
235induit, ipsa suam duplicem Cytherea coronam
donat et arsuras alia cum virgine gemmas.
tum novus implevit vultus honor, ac sua flavis
reddita cura* comis, graditurque oblita malorum.
sic ubi Mygdonios planctus sacer* abluit Almo,
240laetaque iam Cybele festaeque per oppida taedae,
quis modo tam* saevos adytis fluxisse cruores
cogitet? aut ipsi qui iam meminere ministri?
inde ubi sacrificas* cum coniuge venit ad aras
Aesonides unaque adeunt pariterque precari
245incipiunt, ignem Pollux undamque iugalem
praetulit, et dextrum pariter vertuntur in orbem.
sed neque se pingues tum candida flamma per auras
explicuit, nec tura videt concordia Mopsus,
promissam nec stare fidem,* breve tempus amorum.
250odit utrumque simul, simul et miseratur utrumque
et tibi tum* nullos optavit, barbara, natos.
mox epulas et sacra parant; silvestria laetis
praemia venatu facili quaesita supersunt;
pars veribus, pars undanti despumat aeno.
255gramineis ast inde toris discumbitur, olim
Hister anhelantem Peucen quo presserat antro.
ipsi inter medios rosea radiante iuventa
altius inque sui sternuntur velleris auro.
Quis novus inceptos timor impediit* hymenaeos
260turbavitque toros et sacra calentia rupit?
Absyrtus subita praeceps cum classe parentis
advehitur profugis infestam lampada Grais
concutiens, diroque* premens clamore sororem
atque 'hanc, o siquis vobis dolor iraque, Colchi,
265adcelerate viam; neque enim fugit aequore raptor
Iuppiter aut falsi sequitur vestigia tauri.
puppe (nefas) una praedo Phrixea reportat
vellera; qua libuit remeat* cum virgine; nobis
(o pudor) et muros et stantia tecta reliquit.
270quid mihi deiide satis? nec quaero vellera nec te
accipio, germana, datam; nec foederis ulla
spes erit aut irae quisquam modus. inde reverti
patris ad ora mei tam parvo in tempore fas sit'?
quinquaginta animae me scilicet unaque* mersa
275sufficiet placare ratis? te, Graecia fallax,
persequor atque tuis hunc quasso moenibus ignem;
nec tibi digna, soror, desum ad conubia frater,*
primus et ecce fero quatioque hanc lampada vestro
coniugio, primus celebro dotalia* sacra,
280qui potui; patriae veniam da,* quaeso, senectae.
quin omnes alii* pariter populique patresque
mecum adsunt. magni virgo ne regia Solis
Haemonii thalamos adeas despecta mariti,
tot decuit coiisse* rates, tot fulgere taedas. '
285Dixerat atque orans iterum ventosque virosque
perque ratis supplex et remigis
286vexilla magistris. * (192)
illi autem intorquent truncis frondentibus* undam,
quaeque die fuerat* raptim formata sub uno
et tantum deiecta suis a montibus* arbor
290 (quid dolor et veterum potuit non ira virorum?)
haud longis iam distat aquis, sequiturque volantem
barbara Palladiam puppem ratis, ostia done
Danubii viridemque* vident ante ostia Peucen
ultimaque adgnoscunt Argoi cornua mali.
295tum vero clamorem omnes inimicaque tollunt
gaudia, tum gravior remis fragor, ut procul Argo
visa viris, unamque petunt rostra omnia puppem.
princeps navalem nodosi roboris uncum
arripit et longa Styrus prospectat ab unda
300coniugio atque iterum sponsae flammatus amore.
iamque alii clipeos et tela trabalia dextris
expediunt, armant* alii picis unguine flammas;
impatiens tremit hasta morae, nec longius inter,
quam quod tela vetet, superest mare. vocibus urgent
305interea et pedibus pulsant tabulata frementes.
Cum subitas videre rates vibrataque flammis
aequora, non una Minyae formidine surgunt,
primus et in puppem deserta virgine ductor
prosilit et summa galeam rapit* altus ab hasta;
310ense simul clipeoque micat; nec cetera pubes
segnius adreptis in litore constitit armis.
at tibi quae scelerum facies, Medea, tuorum?
quisve pudor Colchos iterum fratremque videnti
quidquid et abscisum vasto iam tuta profundo
315credideras? ergo infausto sese occulit antro,
non aliud quam certa mori, seu carus Iason
seu frater Graia victus cecidisset ab hasta.
Haud ita sed summo segnis sedet* aethere Iuno (193)
aut sinit extrema Minyas decernere pugna,
320nec numero quoniam Colchis nec puppibus aequos. *
ergo ubi diva rates hostemque accedere* cernit,
ipsa subit* terras tempestatumque refringit
ventorumque domos. volucrum gens turbida fratrum
erumpit, classem dextra Saturnia monstrat.
325videre, inque unum pariter mare protinus omnes
infesto clamore ruunt inimicaque Colchis
aequora et adversos statuunt a litore fluctus.
Tollitur atque intra Minyas Argoaque vela
Styrus abit;* vasto rursus desidit hiatu
330abrupta revolutus aqua. iamque omnis in astra
itque reditque ratis,* lapsoque reciproca fluctu
descendit. vorat* hos vertex, hos agmine toto
gurges agit. * simul in vultus micat unldique terror;
crebra ruina poli caelestia limina* laxat.
335non tamen ardentis Styri violentia cedit;
hortatur socios media inter proelia divum:
'transferet* ergo meas in quae volet oppida dotes
Colchis? * et Haemonius nobis succedet adulter?
nec mihi tot magnos inter regesque procosque
340profuerit prona haud dubii sententia patris?
an virtus praelata viri est et fortior ille,
quem sequitur? iuungam igniferos sine carmine tauros
saevaque Echionii ferro sata persequar hydri.
hoc adeo interea specta de litore pugnas
345amborum: victoris eris. iam digna videbis
proelia, iamque illud carum caput ire cruenta
sub freta, semiviri nec murra corpus Achivi
sed pice, sed flammis et olentis* sulphure crines.
(194) vos modo vel solum hoc fluctus expellite corpus,
350non te, Aeeta pater, generi aut, Sol magne, pudebit.
fallor? an hos nobis magico nunc carmine ventos
ipsa movet diraque levat maria ardua lingua?
atque iterum Aesonides, iterum defenditur arte,
qua solet? haut illi cantus et futile murmur
355proderit. ite, rates, et frangite virginis undam. '
dixit et intortis socio cum milite remis
prosilit; at fluctu puppis labefacta reverso
solvitur effunditque viros ipsumque minantem
tunc quoque et elata quaerentem litora dextra.
360ibat et arma ferens et strictum naufragus ensem,
incipit et remos et quaerere transtra solutae
sparsa ratis maestasque* altis intendere voces
puppibus; ast inter tantos succurrere fluctus
nulla potest aut ille †velit†,* quotiensque propinquat,
365tunc aliud rursus dirimit mare. iam tamen errat*
iamque abiit, fundoque iterum violentus ab imo*
erigitur; sed fluctus adest magnoque sub altis
turbine figit aquis, et tandem virgine cessit.
Absyrtus visu maeret defixus acerbo.
370heu* quid agat? qua vi portus et prima capessat
ostia? qua possit Minyas invadere, clausos
quos videt agnoscitque fremens? * maria obvia contra
saevaque pugnat hiems totusque in vertice pontus.
abscessit tandem vanaque resedit* ab ira
375et tanta de clade ratis. * latus inde sinistrum
adversamque procul Peuces defertur in oram
cum sociis;* gemino nam scinditur insula flexu (195)
Danubii. hac* dudum Minyae Pagasaeaque puppis
in statione manent; illinc Aeetius heros
380obsidet adversa tentoria Thessala classe
impatiens, pugnaeque datur non ulla* potestas.
noctes atque dies vastis mare fluetibus inter
perfurit, expediant donec Iunonia sese
consilia atque aliquem bello ferat anxia finem
385At Minyae tanti reputantes ultima belli
urgent* et precibus cuncti fremituque fatigant
Aesoniden. quid se* externa pro virgine clausos
obiciat, quidve illa pati discrimina cogat?
respiceret pluresque animas maioraque* fata
390tot comitum, qui non furiis* nec amore nefando
per freta, sed sola sese virtute sequantur.
an vero ut thalamis raptisque indulgeat unus
coniugiis? id tempus enim. sat vellera Grais,
et posse oblata componere virgine bellum.
395quemque suas sinat ire domos, nec Mart. cruento
Europam* atque Asiam prima haec committat Erinys.
namque datum hoc fatis trepidus supplexque canebat
Mopsus, ut in seros irent magis ista* nepotes
atque alius lueret tam dira incendia raptor.
400Ille trahens gemitum tantis ac vocibus impar,
quamquam iura deum* et sacri sibi conscia pacti
religio dulcisque movent primordia taedae,
cunctatur mortemque cupit sociatmque pericli
cogitat* | haut ultra sociis obsistere pergit.
405haec ubi fixa viris, tempus fluctusque quietos
(196) exspectant: ipsam interea, quid restet, amantem
ignorare sinunt decretaque tristia servant.
Sed miser ut vanos, veros ita saepe timores
versat amor fallique* sinit nec virginis annos.
410ac prior ipsa dolos et quamlibet intima sensit
non fidi iam signa* viri nimiumque silentes
una omnes. haut illa* sui tamen immemor umquam
nec subitis turbata minis prior occupat unum
Aesoniden longeque trahit, mox talibus infit:
415'me quoque, vir, tecum* Minyae, fortissima pubes,
nocte dieque movent. liceat cognoscere tandem,
si modo Peliacae non sum captiva carinae
nec dominos decepta sequor consultaque vestra
fas audire mihi. vereor, fidissime* coniunx,
420nil equidem; miserere tamen promissaque serva
usque ad Thessalicos saltem conubia portus
inque tua me sperne domo. scis te mihi certe,
non socios iurasse tuos. hi* reddere forsan
fas habeant, tibi non eadem permissa* potestas,
425teque simul mecum ipsa traham; non sola reposcor*
virgo nocens, atque hac pariter rate fugimus omnes.
an fratris te bella mei patriaeque biremes
terrificant magnoque impar urgeris ab hoste?
finge rates alias et adhuc maiora coire
430agmina: nulla fides? nullis ego digna periclis?
non merui mortemque tuam comitumque tuorum?
vellem equidem nostri tetigissent litora patris
te sine duxque illis alius quicumque fuisset:
nunc remeant, meque ecce (nefas) et reddere possunt,
435nec spes ulla super. quin tu mea respice saltem
coasilia et nimio* comitum ne cede timori.
(197) credidit* ardentes quis te tunc iungere tauros
posse? quis ad saevi venturum templa draconis?
o utinam ergo meus pro te non omnia posset
459atque aliquid dubitaret amor. quin nunc quoque quaero*
quid iubeas. — heu dure siles, magnumque minatur
441nescio quid tuus iste pudor? mene, optime quondam
Aesonide, me ferre preces et supplicis ora
fas erat? haud hoc nunc genitor putat aut dare poenas
iam sceleris dominumque pati. ' sic fata parantem*
445reddere* dicta virum furiata mente refugit
vociferans. qualem Ogygias cum tollit in arces
Bacchus et Aoniis inlidit Thyada* truncis,
talis erat talemque iugis se virgo ferebat
cuncta pavens: fugit infestos vibrantibus hastis
450terrigenas, fugit ardentes exterrita tauros. *
si Pagasas vel Peliacas hinc denique nubes
cerneret et tenui* Tempe lucentia fumo,
hoc visu contenta mori. tunc tota querellis
egeritur questuque dies, eademque sub astris
455sola movet, maestis veluti nox illa sonaret
plena* lupis quaterentque truces ieiuna leones
ora vel orbatae traherent suspiria vaccae. *
procedit: non gentis honos, non ‹restat imago›*
460Solis avi, non barbaricae decor ille iuventae,
qualis erat, cum Chaonio radiantia trunco
vellera vexit ovans interque ingentia Graium
nomina Palladia virgo stetit altera prora. * (198)
haeret, et hinc praesens pudor, hinc decreta suorum*
465dura premunt. utcumque tamen mulcere gementem
temptat et ipse gemens †et tempera dictis†:*
'mene* aliquid meruisse putas? me talia velle ...'
Liber VII