Decretum Gelasianum

E Wikisource
Salire ad: navigationem, quaerere
DECRETUM GELASIANUM
INCIPIT CONCILIUM URBIS ROMAE SUB DAMASO PAPA DE EXPLANATIONE FIDEI
Opus sine nomine scriptum


LIBER PRIMUS

I. Dictum est:

1. Prius agendum est de spiritu septiformi, qui in Christo requiescit:

spiritus sapientiae: 'Christus dei virtus et dei sapientia'. spiritus intellectus: 'Intellectum dabo tibi et instruam te in via, in qua ingredieris'. spiritus consilii: 'Et vocabitur nomen eius magni consilii angelus'. spiritus virtutis: ut supra 'Dei virtus et dei sapientia'. spiritus scientiae: 'Propter emninentiam Christi scientiae Iesu apostoli. spiritus veritatis: 'Ego sum via et vita et veritas'. spiritus timoris dei: 'Initium sapientiae timor domini'.

2. Multiformis autem nominem Christi dispensatio:

  • dominus, quia spiritus;
  • verbum, quia deus;
  • filius, quia unigenitus ex patre;
  • homo, quia natus ex virgine;
  • sacerdos, quia se obtulit holocaustum;
  • pastor, quia custos;
  • vermis, quia resurrexit;
  • mons, quia fortis;
  • via, quia rectus;
  • ostium, quia per ipsum ingressus in vita est;
  • agnus, quia passus est;
  • lapis, quia structio angularis;
  • magister, quia ostensor vitae;
  • sol, quia inluminator;
  • verus, quia a patre;
  • vita, quia creator;
  • panis, quia caro;
  • Samaritanus, quia custos et misericors;
  • Christus, quia unctus;
  • Iesus, quia salvator;
  • deus, quia ex deo;
  • angelus, quia missus;
  • sponsus, quia mediator;
  • vitis, quia sanguine ipsius redempti sumus;
  • leo, quia rex;
  • petra, quia firmamentum;
  • flos, quia electus;
  • propheta, quia futura revelavit.

3. Spiritus enim sanctus non est patris tantummodo aut filii tantummodo spiritus, sed patris et filii spiritus; scriptum est enum: 'Si quis dilexerit mundum, non est spiritus patris in illo'; item scriptum est; 'Quisquis autem spiritum Christi non habet, hic non est eius'. nominato ita patre et filio intelligitur spiritus sanctus, de quo ipse filius in evangelio dicit quia spiritus sanctus 'a patre procedit' et 'de meo accipet et adnuntiabit vobis'.

LIBER SECUNDUS

II. Item dictum est:

Nunc vero de scripturis divinis agendum est, quid universalis catholica recipiat ecclesia vel quid vitare debeat.

TESTAMENTUM VETERUM

1. INCIPIT ORDO VETERIS TESTAMENTI:

  • Genesis liber unus
  • Exodus liber unus
  • Leviticus liber unus
  • Numeri liber unus
  • Deuteronomium liber unus
  • Iesu Nave liber unus
  • Iudicum liber unus
  • Ruth liber unus
  • Regum libri quattuor
  • Paralypomenon libri duo
  • Psalmorum CL liber unus
  • Salomonis libri tres
  • proverbia liber unus
  • ecclesiastes liber unus
  • cantica canticorum liber unus
  • Item sapientiae liber unus
  • ecclesiasticum liber unus

2. ITEM ORDO PROPHETARUM:

  • Esaiae liber unus
  • Hieremiae liber unus
  • cum Cinoth id est lamentationibus suis
  • Ezechielis liber unus
  • Danihelis liber unus
  • Oseae liber unus
  • Amos liber unus
  • Micheae liber unus
  • Iohel liber unus
  • Abdiae liber unus
  • Ionae liber unus
  • Naum liber unus
  • Abbacuc liber unus
  • Sophoniae liber unus
  • Aggei liber unus
  • Zachariae liber unus
  • Malachiae liber unus

3. ITEM ORDO HISTORIARUM:

  • Iob liber unus
  • Tobiae liber unus
  • Hesdrae libri duo
  • Hester liber unus
  • Iudith liber unus
  • Machabeorum libri duo

4. ITEM ORDO SCRIPTURARUM NOVI TESTAMENTI quem sancta et catholica Romana suscipit et veneratur ecclesia:

  • Evangeliorum libri quattuor
  • secundum Matheum liber unus
  • secundum Marcum liber unus
  • secundum Lucam liber unus
  • secundum Iohannem liber unus
  • Item actuum apostolorum liber unus
  • Epistulae Pauli apostoli numero quattuordecim
  • ad Romanos epistula una
  • ad Corinthios epistula una
  • ad Ephesios epistula una
  • ad Thesalonicenses epistulae duae
  • ad Galatas epistula una
  • ad Philippenses epistula una
  • ad Colosenses epistula una
  • ad Timotheum epistulae duae
  • ad Titum epistula una
  • ad Philemonem epistula una
  • ad Hebreos epistula una
  • Item apocalypsis Iohannis liber unus
  • Item canonicae epistulae numero septem
  • Petri apostoli epistulae duae
  • Iacobi apostoli epistula una
  • Iohannis apostoli epistula una
  • alterius Iohannis presbyteri epistulae duae
  • Iudae Zelotis apostoli epistula una

EXPLICIT CANON NOVI TESTAMENTI.

LIBER TERTIUS

III. Item dictum est:

INCIPIT DECRETALE DE RECIPIENDIS ET NON RECIPIENDIS LIBRIS QUI SCRIPTUS EST A GELASIO PAPA SEPTUAGINTA VIRIS ERUDITISSIMIS EPISCOPIS IN SEDE APOSTOLICA URBIS ROMAE

1. Post has omnes propheticas et evangelicas atque apostolicas quas superius depromsimus scripturas, quibus ecclesia catholica per gratiam dei fundata est, etiam illud intimandum putavimus quod, quamvis universae per orbem catholicae diffusae ecclesiae unus thalamus Christi sit, sancta tamen Romana ecclesia nullis synodicis constitutis ceteris ecclesiis praelata est, sed evangelica voce domini et salvatoris nostri primatum obtenuit: 'tu es Petrus' inquiens 'et super hanc petram aedificabo ecclesiam meam et portae inferni non praevalebunt adversus eam; et tibi dabo claves regni caelorum, et quaecumque ligaveris super terram erunt ligata et in caelo et quaecumque solveris super terram erunt soluta et in caelo'.

2. Addita est etiam societas beatissimi Pauli apostoli 'vas electionis', qui non diverso, sicut heresei garriunt, sed uno tempore uno eodemque die gloiosa morte cum Petro in urbe Roma sub Caesare Nerone agonizans coronatus est; et pariter supradictam sanctam Romanam ecclesiam Christo domino consecrarunt aliisque omnibus urbibus in universo mundo sua praesentia atque venerando triumpho praetulerunt.

3. Est ergo prima Petri apostoli sedes Romana ecclesia 'non habens maculam nec rugam nec aliquid eiusmodi'.

Secunda autem sedes apud Alexandriam beati Petri nomine a Marco eius disciplulo atque evangelista consecrata est, ipseque in Aegypto directus a Petro apostolo verbum veritatis praedicavit et gloriosum consummavit martyrium.

Tertia vero sedes apud Antiochiam beatissimi apostoli Petri habetur honorabilis, eo quod illic priusquam Romae venisset habitavit et illic primum nomen Christianorum novellae gentis exortum est.

LIBER QUARTUS

IV. Et quamvis 'aliud fundamentum nullus possit ponere praeter id quod positum est, Christus Iesus', tamen ad aedificationem sancta idem Romana ecclesia post illas veteris velo novi testamenti quas regulariter superius enumeravimus etiam has suscipi non prohibet scripturas:

1. sanctam synodum Nicenam secundum trecentos decem et octo patres mediante maximo Constantino Augusto,

in qua Arrius hereticus condemnatus est; sanctam synodum Constantinopolitam mediante Theodosio seniore Augusto, in qua Macedonius hereticus debitam damnationem excepit;

sanctam synodum Ephesinam, in qua Nestorius damnatus est consensu beatissimi Caelestini papae mediante Cyrillo Alexandrinae sedis antiste et Arcadio episcopo ab Italia destinato;

sanctam synodum Calcedonensem mediante Marciano Augusto et Anatolio Constantinopolitano episcopo, in qua Nestoriana et Eutychiana hereses simul cum Dioscoro eiusque conplicibus damnatae sunt.

sed et si qua sunt concilia a sanctis patribus hactenus instituta post istorum quattuor auctoritatem, et custodienda et recipienda decrevimus. Iam nunc subiiciendum de opusculis sanctorum patrum, quae in ecclesia catholica recipiuntur.

  • Item opuscula beati Caecilii Cypriani martyris et Cathaginensis episcopi;
  • item opuscula beati Gregorii Nanzaneni episcopi;
  • item opuscula beati Basilii Cappadociae episcopi;
  • item opuscula beati Iohannis Constantionipolitani episcopi;
  • item opuscula beati Theophili Alexandrini episcopi;
  • item opuscula beati Cyrilli Alexandrini episcopi;
  • item opuscula beati Hilarii Pictaviensis episcopi;
  • item opuscula beati Ambrosii Mediolanensis episcopi;
  • item opuscula beati Augustini Hipporegiensis episcopi;
  • item opuscula beati Hieronimi presbyteri;
  • item opuscula beati Prosperi viri religiosissimi;

3. item epistulam beati papae Leonis ad Flavianum Constantinopolitanum episcopem destinatam, de cuius textu quispiam si usque ad unum iota disputaverit et non eam in omnibus venerabiliter receperit, anathema sit;

item opuscula atque tractatus omnium patrum orthodoxorum, qui in nullo a sanctae Romanae ecclesiae consortio deviarunt, nec ab eius fide vel praedicatione seiuncti sunt sed ipsius communicatione per gratiam dei usque in ultimum diem vitae suae fuere participes, legendos decernit;

item decretales epistulas, quas beatissimi papae diversis temporibus ab urbe Roma pro diversorum patrum consultatione dederunt, venerabiliter suscipiendas esse;

4. item gesta sanctorum martyrum, quae multiplicibus tormentorum cruciatibus et mirabilibus confessionum triumphis inradiant. quis catholicorum dubitet maiora eos in agonibus fuisse perpessos nec suis viribus sed dei gratia et adiutorio universa tolerasse? sed ideo secundum antiquam consuetudinem singulari cautela in sancta Romana ecclesia non leguntur, quia et eorum qui conscripsere nomina penitus ignorantur et ab infidelibus et idiotis superflua aut minus apta quam rei ordo fuerit esses putantur; sicut cuiusdam Cyrici et Iulittae, sicut Georgii aliorumque eiusmodi passiones quae ab hereticis perhibentur conpositae. propter quod, ut dictum est, ne vel levis subsannandi oriretur occasio, in sancta Romana ecclesia non leguntur. nos tamen cum praedicta ecclesia omnes martyres et eorum gloriosos agones, qui deo magis quam hominibus noti sunt, omni devotione veneramur;

item vitas patrum Pauli Antonii Hilarionis et omnium heremitarum, quas tamen vir beatissimus descripsit Hieronimus, cum honore suscipimus;

item actus beati Silvestri apostolicae sedis praesulis, licet eius qui conscripserit nomen ignoretur, a multis tamen in urbe Roma catholicis legi cognovimus et pro antiquo usu multae hoc imitantur ecclesiae;

item scriptura de inventione crucis et alia scriptura de inventione capitis beati Iohannis Baptistae novellae quidem relationes sunt et nonnulli eas catholici legunt; sed cum haec ad catholicorum manus advenerint, beati Pauli apostoli praecedat sententia: 'omnia probate, quod bonum est tenete'.

item Rufinus vir religiossimus plurimos ecclesiastici operis edidit libros, nonnullas etiam scripturas interpretatus est; sed quoniam venerabilis Hieronimus eum in aliquibus de arbitrii libertate notavit, illa sentimus quae praedictum beatum Hieronimum sentire cognoscimus; et non solum de Rufino, sed etiam de universis quos vir saepius memoratus zelo dei et fidei religione reprehendit.

item Origenis nonnulla opuscula, quae vir beatissimus Hieronimus non repudiat, legenda suscipimus, reliqua autem cum auctore suo dicimus renuenda.

item chronica Eusebii Caesariensis atque eiusden historiae ecclesiasticae libros, quamvis in primo narrationis suae libro tepuerit et post in laudibus atque excusatione Origenis scismatici unum conscripserit librum, propter rerum tamen singularum notitiam, quae ad instructionem pertinent, usque quaque non dicimus renuendos.

item Orosium virum eruditissimum cinlaudamus, quia valde necessariam nobis adversus paganorum calumnias ordinavit historiam miraque breviatet contexuit.

item venerabilis viri Sedulii opus paschale, quod heroicis descripsit versibus, insigni laude praeferimus.

item Iuvenci nihilominus laboriosum opus non spernimus sed miramur.

LIBER CINQUS

V. Cetera quae ab hereticis sive scismaticis conscripta vel praedicata sunt, nullatenus recipit catholica et apostolica Romana ecclesia; e quibus pauca, quae ad memoriam venerunt et a catholicis vitanda sunt, credidimus esse subdenda:

ITEM NOTITIA LIBRORUM APOCRYPHORUM

inprimis Ariminensem synodum a Constantio Caesare Constantini filio congregatum mediante Tauro praefecto ex tunc et nunc et in aeternum confitemur esse damnatam.

  • Itinerarium nomine Petri apostoli, quod appellatur sancti Clementis libri numero novem, apocryphum
  • Actus nomine Andreae apostoli apocryphi
  • Actus nomine Thomae apostoli apocryphi
  • Actus nomine Petri apostoli apocryphi
  • Actus nomine Philippi apostoli apocryphi
  • Evangelium nomine Mathiae apocryphum
  • Evangelium nomine Barnabae apocryphum
  • Evangelium nomine Iacobi minoris apocryphum
  • Evangelium nomine Petri apostoli apocryphum
  • Evangelium nomine Thomae quibus Manichei utuntur apocryphum
  • Evangelia nomine Bartholomaei apocrypha
  • Evangelia nomine Andreae apocrypha
  • Evangelia quae falsavit Lucianus apocrypha
  • Evangelia quae falsavit Hesychius apocrypha
  • Liber de infantia salvatoris apocryphus
  • Liber de nativitate salvatoris et de Maria vel obstetrice apocryphus
  • Liber qui appellatur Pastoris apocryphus
  • Libri omnes quos fecit Leucius disciplulus diabuli apocryphi
  • Liber qui appellatur Fundamentum apocryphus
  • Liber qui appellatur Thesaurus apocryphus
  • Liber de filiabus Adae Leptogeneseos apocryphus
  • Centonem de Christo virgilianis conpaginatum versibus apocryphum
  • Liber qui appellatur Actus Theclae et Pauli apocryphus
  • Liber qui appellatur Nepotis apocryphus
  • Liber Proverbiorum ab hereticis conscriptus et sancti Sixti nomine praesignatus apocryphus
  • Revelatio quae appellatur Pauli apocrypha
  • Revelatio quae appellatur Thomae apocrypha
  • Revelatio quae appellatur Stephani apocrypha
  • Liber qui appellatur Transitus sanctae Mariae apocryphus
  • Liber qui appellatur Paenitentia Adae apocryphus
  • Liber de Ogia nomine gigante qui post diluvium cum dracone ab hereticis pugnasse perhibetur apocryphus
  • Liber qui appellatur Testamentum Iob apocryphus
  • Liber qui appellatur Paenitentia Origenis apocryphus
  • Liber qui appellatur Paenitentia sancti Cypriani apocryphus
  • Liber qui appellatur Paenitentia Iamne et Mambre apocryphus
  • Liber qui appellatur Sortes apostolorum apocryphus
  • Liber qui appellatur Lusa apostolorum apocryphus
  • Liber qui appellatur Canones apostolorum apocryphus
  • Liber Physiologus ab hereticis conscriptus et beati Ambrosii nomine praesignatus apocryphus
  • Historia Eusebii Pamphili apocrypha
  • opuscula Tertulliani apocrypha
  • opuscula Lactantii sive Firmiani apocrypha
  • opuscula Africani apocrypha
  • opuscula Postumiani et Galli apocrypha
  • opuscula Montani, Priscillae et Maximillae apocrypha
  • opuscula Fausti Manichei apocrypha
  • opuscula Commodiani apocrypha
  • opuscula alterius Clementis Alexandrini apocrypha
  • opuscula Thascii Cypriani apocrypha
  • opuscula Arnobii apocrypha
  • opuscula Tichonii apocrypha
  • opuscula Cassiani presbyteri Galliarum apocrypha
  • opuscula Victorini Petabionensis apocrypha
  • opuscula Fausti Regiensis Galliarum apocrypha
  • opuscula Frumentii Caeci apocrypha
  • Centonem de Christo virgilianis conpaginatum versibus apocryphum
  • Epistula Iesu ad Abgarum apocrypha
  • Epistula Abgari ad Iesum apocrypha
  • Passio Cyrici et Iulittae apocrypha
  • Passio Georgii apocrypha
  • Scriptura quae appellatur Salomonis Interdictio apocrypha
  • Phylacterua omnia quae non angelorum, ut illi configunt, sed daemonum magis nominibus conscripta sunt apocrypha


Haec et his similia quae Simon Magus, Nicolaus, Cerinthus, Marcion, Basilides, Ebion, Paulus etiam Samosatenus, Photinus et Bonosus qui simili errore defecerunt, Montanus quoque cum suis obscenissimis sequacibus, Apollinaris, Valentinus sive Manicheus, Faustus Africanus, Sabellius, Arrius, Macedonius, Eunomius, Novatus, Sabbatius, Calistus, Donatus, Eustatius, Iovinianus, Pelagius, Iulianus Eclanensis, Caelestius, Maximianus, Priscillianus ab Hispania, Nestorius Constantinpolitanus, Maximus Cynicus, Lampetius, Dioscurus, Eutyches, Petrus et alius Petrus, e quibus unus Alexandriam, alius Antiocham maculavit, Acacius Constantinopolotanus cum consortibus suis nec non et omnes heresei hereseorumque disciplui sive scismatici docuerent vel conscripserunt, quorum nomina minime retinuimus, non solum repudiata verum ab omni Romana catholica et apostolica ecclesia eliminata atque cum suis auctoribus sequacibus sub anathematis insolubili vinculo in aeternum confitemur esse damnata.