Gallia Christiana 1720 02/Provincia Burdigalensis

E Wikisource
Jump to navigation Jump to search
Fairytale left blue.png Addenda Addenda huic tomo Fairytale right blue.png
Provincia ecclesiastica Burdigalensis



GALLIA CHRISTIANA

IN PROVINCIAS D I ST RIB U T A.

PROVINCIA AQUITANICA II. CUJUS metropolis Burdigala.

U R D I G AL A ad Garumnam Aquitaniæ ſecundæ metropolis, urbs eſt Galliæ celeberrima

B propter antiquitatem, ·mpſimdinwciezgieziiambf1iitczaffiThThaiiri VAIIUIVI ricum ſirmrcitThſggbliſl IIilcniIrtlrIamiIniolrci: Th 1ſumus. Dc Viviſciſgvel Ubiſcis aut Viiſcis ccccurrit mentio apud Plinium, Ptolomæum, Strabonem, & Auſonium 3qui, quod eſſet Burdigalæ ortus, de ſc dicit in

Moſella vers. 43 8. Hac ego, Viviſca ducens ab origine gentem. Corrupte autem apud Strabonem Juſt-i leguntur aliquando, pro Viviſci.

Biturigum Viviſcorum emporium Burdigala dicitur a Strabone, adjacens ſtagno maritimo, quod oſtia Garumnæ fluminis efficiunt. Porro hæc civitas, quæ Aquitaniæ tribuitur, ſcilicet, provinciæ amplitudine civitatum admodum culta, excellere inter ceteras dicitur, & ante Arvernos, Santones & Pictavos ab Ammiano Marcellino recenſetur.

Antiquitatem & magnitudinem Burdigalæ teſtantur adhuc rudera inſignis amphitheatri, quod Gallieno imperante conditum dicunt, & veteris palatii Tutelæ appellati. Sedem fuiſſe præſidis Aquitaniæ hanc urbem ſuadere videtur, quod Tetricus ſenator huius provinciæ præſes, ea in urbe purpuram ſumſerit, Eutropio teſte.

Burdigalam non parum commendant viri perilluſtres qui ex eius gremio prodierunt ; imprimis S. Severinus Colonienſis epiſcopus, B. Paulinus doctrina & ſanctitate ubique notus, & qui eius præ-

ceptor fuerat in poeticis & rhetoricis ſtudiis Decius Auſonius, cui Valentinianus imperator Gratianum filium ſuum inſtituendum tradiderat, & conſulatus honorem contulit an. 379.

Hi ambo patriæ ſuæ laudes celebrarunt : Paulinus in epiſt. ad Auſonium : hic vero cap. 14. de illuſ-

tribus IFII’II’US Agri Burdigalenſis fertilitatem, & coeli temperiem maxime commendat nobilis hie poeta rc canens :

Burdigakz eſs natale Jòlum, clementia coeli Mus, ubi & riguæ larga indulgentia terræ. Burdigalam inſignem Baccho, fluviiſque viaſque

Moribus ingeniiſque hominum, procerumque Jenatu.

Et alibi :

Claris Burdigalæ civibus annumerandus quoque eſt Lampridius rhetor & eximius poeta, ad quem Apollinaris Sidonius ſcribens epiſtolam Ix. lib. vrri. ait : Cum primum Burdigalam veni, litteras milii tabellarius tuus obtulit plenas nectaris, florum, margaritarum. Eiuſdem Lampridii mortem violentam & cædem deflet Apollinaris Sidonius ad Lupum : Pareo quidem, inquit, licet intempeſtiva videatur

Provincia I. Aquitanicdiviſa eſt in duas partes 5 unius metropolis eſt civitas Biturigum, alterius Albia. achESIA BURDIGALENſIs. 786

ſlew recordatio jocorum, tempore dolendi. Lampridius orator modo primum mihi occiJus agnoſcitur, otius interitus amorem meum fitmmis conficeret angoribus ; etiamſi non eum reBus humanis vis impacta rapuiſſet.

Burdigala olim quadratæ figuræ erat, Aulbnio teſte ; nunc arcus exhibet ipeciem cuius Garumna fluvius velut ſimis eſt. Olim quoque ſita erat ad dextram fluvii huius ripam, ut cr Gregorio Tu, ronico liquet ; ubi ſcribit lib. vit. c. 3 1. & 34. Gundobaldum qui erat in urbe Burdigalenſi, cum audiſſet exercitum Guntramni regis pro inquare, Garurrmam tranſiviſle, ut Conveuas peteret. Nunc autem urbs eſt in ſmiſtro & ulteriore uminis littore, ex quo volens Convenas pergere, Ga rumnam tranſinittere necefle non habet.

Nec mirum eſt mutafle ſitum hauc urbem, æ tot vices eſtexperta. Quinto. enim ſeculo Gothi cam expugnarunt & incendio vaſtaverunt ; quibbs diu non paruit ; narn Francorum iugo, pulſis Gothis, quos Clodovæus rex domuit, eſt ſubdita. An. 7 3 2. Saraceni ea potiti ſunt. ln frequentibus Normannorum incurſionibus, plurima paſſa eſt excidia, ut infra. videbimus : ita ut archIepiſcopus Burdigalenſis ad ſummam egeſtatem redactus foret. Varias fortunæ viciſſitudines huius urbis ſub Aquita niæ ducibus, & propriis, quos habuit, comitibus (quos inter memoratur Garacharius ſub Chlotario 11. a Gregor. Turon. lib. v111. c. 6.) narrare non aggredior. Porro corum ſeriem exhibet Oihenartus. in Notitia Vaſeoniæ lib. 111. c. 7. Nunc autem ſub regum Francorum imperio floret Burdigala, cuius hodiernus ſtatus breviter eſt deſcribendus.

Gaudet nobilis hæc urbs ſede archiepiſcopali, academia lcu ſtudiorum Univerſitate, Pariamento, Curia Franciæ quæſtorum, officina monetæ, præſertim vero celeberrimo emporio, adquod ex omnibus regionibus maxime Septentrionalibus appellunt frequentes naves, imo claſſes, occur-rumque negotiatores & inſtitores. Maiorum navium appulſum iuvat Oceani vicini æſtus. Ad oſtium vero Garumnæ in Oceanum influentis. in vicina rupe turris dictaCordoan labore Ludovici F uxii inter ſyrtes exſtructa eſt, ex ua faces accenſæ noctu viam navigantibus monſtrant.

Academia Burdigalenſis olim floruit ; a quo vero ſiſerit inſtituta. non ſatis liquet. Auſonius recenſet plurimos viros doctos, qui hac in urbe, ſua ætate eloquentiam & alias optimas artes docuerant ; im rimis Ærnilium Ma um, Arborium, & Tiberium Mincrvum, quibus magiſtris litteras Græcas & tinas ibi didicerat. s ; lc Burdigalæ grammaticam & rhetoricam profeſſus eſt. Carolus VII. hanc academiam reſtauravit, quam Eugenius papa IV. plurimis ornavit privilegiis. Idem rex ui Burdigalam notam Aquitaniam, ab Anglorum iugo liberatam F ranciæ regno reſtituit. hac in urbe enatum erexit, eu arlamentum.

BIirrdegala quæ Vaſconiæ vulgo caput habetur, præeſt præterea pago ſingulari Burdigalenſi dicto, le Bourdelois, qui ad Garumnam & Duranii 0 fluvii partem, ubi in Garumnam influit, exten8 ditur, inter Santones ad Septentrionem, pagum Medulicum, le Aſedoc, ad Occidentem, Vaſates ad Meridiem, & partem pagi Vaſtenſis, Petracorioſque ad Orientem. Præcipua vero pagi Burdigalenſis loca ſunt Blavia, Blaye, quam Auſonius militarem appellat, quod ibi militurn præſidium eſſet, ut etiamnum. Eſt autem caſtrum monti qui imminet Garumnæ, infra confluentes ipſius & Duranii, impoſitum, ad fluminis ripam dextram Santones ſpectantem : Riontium, Rions, cuius meminit Greg. Turon. lib. de Gloria Conf. 48. caſtrum eſt ad Garumnam ſupra Burdigalam : Frontiacus, Fronſac, quod caſtrum conſtruxit Carolus magnus ſuper flumen Dordoniam, ut Vaſcones, quos Hunoldus ad rebellandum impellebat, coerceret, uti legitur in veteribus Annalibus rerum Francicarum 2 Liburnia ad Dordoniam, ubi Ellam amnem recipit : Cardillacum ad Garumnam, caſtro elegantis & magnifici operis ibi conſtructo inſigne : Fanum S. Macharii : Burgus denique, antiquitus prædium nobile S. Paulini, eleganti carmine Apollinaris Sidonii deſcriptum, quod ſit clauſit :

Confirmat vocem jamjam prope ſlbrius iſtam Silenus, pariterque chori cecinere faventes.

Nyſa vale Bromio, Phoebo Parnaffe bivertex. Non illum Naxus, non iſtum Cirrha requirat t Sed mage perpetuo Burgus placitura petatur.

comas.

Ut iam de eccleſiaſtico Burdigalæ ſtatu inquiramus, hæc urbs, ut fere omnes Aquitanicæ, a S. Martiali, quem totius gentis apoſtolum fuiſſe gratulamur, fidem gloriatur accepiſic. Porro eccleſia hæc non ſolum epiſcopalis eſt, ſcd inſuper metropolitana ; & ſi fides habeatur Hieronymo Lopezio, etiam prImatus olim iure gaudebat, quod probare conatur ex quibuſdam epiſcoporum ordinationibus, in prima provincia Aquitanica olim factiſa Burdigalenſibus antiſtitibus. In veteri notitia, quam nonnulli credunt factam Honorii Auguſti temporibus, nos autem putamus antiquiorem, in provincia Aquitanica II. ſub metropoli civitate Burdigalenſium ſunt Aginnenſium, Ecoliſmenſium, Santonum, Pictavorum, & Petrocoriorum civitates : quibus additæ poſtea Condomienſis, Malleacenſis, nunc Rupellenſis, Lucionenſis & Sarlatenſis.

Olim controverſia fuit inter archipræſules Bituricenſcm & Burdigalenſcm de iure primatus, qu0d Bituricenſis vindicabat ſibi in Burdigalenſcm. Et ſane iam oſtendimus agendo de Bituricenſibus primatibus, qui ſc patriarchas dicunt, ipſos iure primatiali Burdigalenſem provinciam viſitaſſe. At vero Clemens papa V. qui Burdigalæ ſederat, hanc eccleſiam, totamque provinciam Burdigalenſcm a iuriſdictione archiepiſcopi Bituricenſis exemit & ſubiecti0ne bullis quas deſcrIptas ex chartario eccleſiæ, fꝗ Pictavienſis inter Inſtrumenta dedimus.

ANNl cHRIſTt

34·

787

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

788

Eccleſia hæe metropolitana S. Andreæ apoſtolo nuncupata eſt, quæ a francorum regibus ſecundæ ſtirpis dotata dicitur, & multis privilegiis exornata ; plurimas quoque prærogativas a Romanis conſecuta eſt pontificibus ; eamque dedicavit Urbanus ll. die 1. Maii an. 1 096. quæ omnia fuſius prolea cutus cſt Hieronymus Lopes canonicus & theologus ejuſdem eccleſiæ in opere Gallico. Capitulum autem conſtat decano, archidiaconis Medullenſi, Ceruenſi, & Blavienſi : cantore, theſiurario, fictilia, ſcholaſtioo, ſirbdeoeno, ſuccentore, & xxtu. canonicis. Diœceſis habet parochias circiter 400. ſub decem archipreſbyteratibus. Eſt in ejuſdem urbis ſuburbio eccleſia collegialis S. Severino dicata, in urbe parochiæ xit. plura monaſteria virorum & mulierum, inter quæ eſt abbatia S. Crucis, de qua & de ceteris diœceſis dicemus ſeorfim. At primum archiepiſcoporum hiſtoriæ conſcribendæ danda eſt opera.

Burdigalenſium archipræſulum catalogum edidit Gabriel Lurbæus, in chronico hujus urbis ; cui ſupplementum adjecit Johannes dArnal in ſenatu patronus. Arnaldus Oihenartus in Notitia utriuſque Vaſeoniæ eorumdem præſulum ſeriem concinnavit. Chenutus in chronologica archiepiſcoporum & epiſcoporum Galliæ hiſtoria. De his præſulibus breviter admodum ſcripſit Claudius Robertus. Sammarthani fratres, qui Roberti Galliam Chriſtianam longe auctiorem fecerunt, plurima ex veteribus inſtrumentis addiderunt iis quos commemoravimus catalogis. Prodiit Burdigalæ anno 1668. hiſtoria eccleſiæ Burdigalenſis, auctore Hieronymo Lopes, cujus jam meminimus ; ubi etiam præſulum qui eam rexerunt res geſtæ ordine referuntur. Nos longe plura in antiquis eccleſiarum monumentis inveni13 ; I. I. ; 2I3Iſai, ihai. iffi. a RIEIQIEIEffilaaif Pii i ; IISSItIIm fia. Lurbæi recipiunt alii catalogorum auctores. Verum Lopeſius ex ſerie quam texuit, expungit hunc Gilbermm. dc quo Sammarthani dubitabundi loquuntur. Et quidem ſuppoſititius eſt hic epiſcopus ; idque probat tum nomen Gilbertus, iis proculdubio temporibus incognitum ; tum falſitas epiſtolæ S. Martialis ad Burdigalenſes, ex qua hic epiſcopus eruitur : nam ille S. Gilbertus catalogis inſeriptus, ipſe cſt Sigebertus, qui ex ſacerdote idolorum apud Burdigalam fictus Chriſtianus prædicatione S. Martialis, & preſbyter ab eo ordinatus, præpoſitus eſt adminiſtrationi novæ hujus urbis eccleſiæ. FalſitatIs illarum epiſtolamm argumentum eſt, quod in ipſis laudetur ſacra &riptura ſecundum verſionem ſancti Hieron mi, tot ſeculis junioris. ſi S. Martialis, uti volunt, fuerit S. Petri apoſtoli coævus. Præterea qui de riptoribus eccleſiaſticis catalogos ediderunt Hieronymus, Gennadius, & c. nuſquam S. Martialis meminerunt. Amandatis ergo falſis, vel etiam dubiis, quæ certiora ſunt proferamus.

Hujus libri titulus eſt : Legltſe metropolitano U primatiale de s. Andre dc Burdeaus.

ARCHIEPISCOPI BURDIGALENSES.

1. Oattnrrtnts.

R l O R epiſcopus de quo dubitare non liceat

firit Orientalis, notus ex concilio 1. Arelatenſi, cui interfuit, & cum Flavio ſuo diacono ſubſcripſit anno 3 4 Hoc in coetu plenario epiſcoporum damnati ſunt Donaſtitæ, qui Cæcilianum Carthaginenſem epiſcopum calumniabantur tanquam Iacrorum librorum traditorem.

II. S. Damnmus.

S. Delphinus eccleſiæ Gallicanæ ſingulare or. namentum, cum ſanctis Phoebadio Aginnenſi epiſcopo, & Paulino Nolano amicitia conjunctiſh.

A lenſi an. 38 5. a quo depoſiti & damnati Priſcil-

lianus, ejuſque affectæ ; Priſcillianus vero ad Ma emiſi-1

ximum imperatorem provocavit. De iis legendus Proſper in chronic0. Teſtatur autem Paulinus epi 3 85 ſco us Nolanus, ab eodem Delphino Burdegalæ ſe tiiifle baptizatum, in epiſtola ad Alipium ; & earn ob cauſim illum patrem appellat, & alterum Petrum cujus hamo ſe captum dicit. ld factum an38 8. contendunt, alii vero 3 9 1.

Porro hic Pontius Paulinus Aquitanus, ex ſplendida Aniciorum familia Burdigalæ natus, uti jam anobis dictum, cum ingenii laude floreret, ad conſinlatum promotus eſt. Sed poſt baptiſmumſcculi honoribus valedicens, vitæ chriſtianæ ſtudio

388.

mus, concilio Cæſirauguſtæ in Hiſpania TarraB ſcceſſit in Hiſpaniam, ubi a Lampadio Barcino·

conenſi celebrato anno 380. aut anno ſequenti,

cum aliis Aquitaniæ præſulibus interfiiit 3 ubi damnati ſum Priſcillianus & Delphidius rhetor Aquimnus, aliive nefandorum dogmatum ſectatores ; qUI cum a decreto ſynodi ad Damaſum papam provocaſſe-nt, ex Hi pania Romam profecti per Aquitaniam, hæreſis labe eam foedarunt ; tentataque Burdigala, a Delphino epiſcopo repulſi ſunt. Res in eorum cauſ-1 geſtæ, a Sulpitio Severo lib. 2. hiſt. Sacræ narrantur, qui ait Priſcillianum ab epiſcopis ad Principem provocaſſe ; idque permiſſum noſtrorum inconſtantia ; ubi loquitur de alio conci-

1I0 contra Priſcillianiſtas coacto, ſcilicet Burdiga-

nenſi epiſcopo preſbyter ordinatur. Cetera quæ ad illum ſpectant proſequi non eſt hujus loci. &ripſit ad S. Delphinum quinque epiſtolas, a decima quinta ad decimamnonam ; cujus etiam facit honorificam mentionem in epiſtolis vigeſima prima & vigeſima quarta ad Amandum. Delphinus pef venit ad an. 39 8. nam S. Paulinus ad eum ’ſertbens cp. 11. meminit papæ tunc ſedentis ſittlſſit Anaſtaſii qui anno præfato præeſle coepit.

S. Delphinum ad dominum migraſſe an. 404 404 exiſtimamus. In ſileris diptychis habet locum. et & in martyrologio Romano ubi legitur : Buff digalæ S. Deſphmi epiſcopi, qui Theodoſii tempore

claruit ſanctitate. 789 ECCLESIA BURDIGALENSIS. 790

claruit firnctitate. Sub hoc epiſcopo florebant BurA perrexit in occurſum ejus, nihil de vimſlnctofiieus, ANN digalæ celeberrimi bonarum litterarum & artium nili quæ Dominus revelaſit. Et ecce S. Severinus ANN cnmſn profeſſores ab Auſonio laudati : Minervius, Del veniebat quafi obviam ei. Tunc adpropinquantes cumn-

Greg. Tur. 1. de Glor.

confc. 4

phidius, Herculanus, Arborius, & ipſe Auſonius. ſibi, ac propriis ſe nominibus ſalutantes, ruunt pa-

ed nullus magis Burdigalam illuſtravit S. Delphini temporibus, quam ipſius filius ſpiritualis Paulinus, ab Hieronymo, Ambroſio, Auguſtino, Gregorio magno laudatus.

111. S. Anninus.

S. Amandus ſapientia & ſanctitate inſignis epiſcopus, ſucceſſor Delphini, B. Martini epiſcopi

riter in amplexus, deo culatique fiſſa oratione, eccleſiam cum magno p allentio ſunt ingreſh. Quem deinceps in tantum dilexit ac veneratus eſt Amandus epiJeopus, ut eum in locum ficum ſubſtitueret, ac ipſe quaſi iunior habebatur. Denique poſtpaucos annos obiit beatiſſimus Severinus, quo ſepulto, Amandus eptſiopus recepit locum uum.

Sepultus eſt S. Severinus in oco extra urbem,

Turonenſis ætate floruit ; coævus quoque firit S. ubi nunc adhuc exſtat celeberrima baſilica S. SePaulini Nolani, quicum ſuis in epiſtolis commenverini nomine inſignita, titulo abbatiæ decorata,

dat ; ait namque ſe hoc magiſtro uſum ad fidem chriſtianam ediſcendam ante baptiſmum, ad quem ejus veluti manibus adductus & oblatus fuit anno circiter 39 1. Priuſquam vero ad epiſcopatum accederet, a S. Delphino preſbyter ordinatur, & inſtituitur eccleſiaſtes ; merito quidem, in ſacris enim litteriſa puero fiterat apprime inſtitutus. Poſt mortem vero Delphini, communibus cleri populique ſuffiagiis ſucceſſor ei datus eſt. At cum corzinpiffiiſtffgi & amitti de partibus Orientis Burdigalam advenit S. Severinus ; quem ex revelatione divina cognovit Amandus, eique obviam venit 3 & poſt aliquod tempus ſanctum virum in ſui locum ſubſtituit : at Severinus poſt ali uot annos ad ætemam mercedem vocatus eſt. idcirco S. Amandus priſtinam recepit ſedem nutu divino, poſtquam S. Severinum ſepeliiſſet ; cui ſanctitate non fuit impar. Quo tempore animam egerit Amandus ignoratur. Porro apud Gregorium Turon. hæc a Paulino dicta de eo, & de illuſtribus tunc temporis Aquitaniæ epiſcopis referuntur : 63 enim hos videas dignoſ

Domino ſacerdotes, vel Exuperium Toloſoe, vel ſim-

IIuam olim canonici Re lares obtinuerunt, nune eculares. Paulo poſt ncti viri obitum, incolæ eum patronum ſibi elegerunt, ut nos docet idem Gregorius : & fi quandoque urbem aut morbus ebrepat, aut holitas obſideat, aut aliqua querela percellat, protinus concurrentes populi ad baſilicam

ſancti, indictis Jejuniis vigilias celebrant, devotiſſ-

me orationem fiendentes, & mox ab imminenti calamitateſalvantur. Vitam S. Severini a Fortunato ſcriptam fuiſſe docet ibidem Greg. Turonicus ; ſed inter ejus ſcripta non amplius reperitur. Apud Surium legitur ad diem 2 3. Octobris ſermo autiqui auctoris de S. Severino, quem dicit ex epiſcopo Colonienſi factum eſſe Burdigalenſem ; quæ IhabeavImIEIPſgſIiEEi 2. iIiP

o omenſis epiſcopus anno 346. ſecundum communem ſententiam. Et quidem in concilio Sardicenſi anni 347. inter epiſcopos Galliarum recenſetur unus nomine Severinus. Idem Colonienſis præſul obitum S. Martini Turon. divina revelatione cognovit abſens, ex lib. 1. de miraculis S. Martini. 1v. Amandus non pervenit ad epiſcopatum niſi poſt Delphinum, qui animam Deo reddidit

plicium Viennæ, vel Amandum Burdegalæ, vel D anno 404. S. Severinum S. Amando ſuffectum

Diogenianum Albigæ, vel Dynamium Engoliſmæ, vel Venerandum Arvernis, vel Alithium Cadurcis, vel nunc Pegafium Petrogoriis, utcunque Je habent Jeculi mala, videbis profecto digniſſmos totius fidei religioniſque cuſtodes. Mortuus eſt poſt S. Pauli: num anno 43 1. exſtinctum, cujus ſcripta poſteritati conſervavit. Aliquot ad noſtrum Amandum Ipiſtochſcrippt IaThidamſſTh Paulinſus Nolam ; ; & in riiſs Es I, J. II. ; 5 3 tus, nulla converſationis terrenæ et carnis labe pol-

fuiſle poſt aliquot annos ex dictis conſtat. Unde ſequeretur Severinum poſt annos ſaltem 6 0. in epiſcopatu Colonienſi exactos longo itineri le commiſiſſe nonagenario, ut veriſimile videtur, maiorem, ſolo baculo contentum.

V. S. AMANnus.

S. Amandus, mortuo S. Severino, iterum ad eccleſiæ Burdigalenſis clavum ſedit, uti jam ex Gregorio Turonico retulimus. Ipſe eſt fortaſſe, qui ſubſcripſit epiſtolæ s ynodicæ præſulum Galliæ,

Iutus, inveniſti gratiam in conſpectu Altiſſmi. Sancti E quam an. 45 1. ad S. Leonem primum miſerunt. 4 5 1.

Amandi reliquiæ in eccleſia ſancti Severini aſſervantur.

tv. S. chznmus.

S. Severinus, qui prorſus alius eſt a Severino

7, Tm Colonienſi epiſcopo, de partibus Orientis, ad ur-

5beni Burdigalam a fiipremo numine deſtinatur.

Dum autem iter ageret, & eccleſiam Burdigalen-

Jem Amandus epiſcopus regeret, apparuit ei Domi·

nus in viſu noctis dicens : Surge & egredere in oc-

curſum ſcrvo meo Severino melior eſt

enirn te, meritiſque ſublimior. Exſtirgens autem

Amandus epjſſopus, accepto bacillo in manu ua, Tomus.

VI. S. Gitamcmus.

S. Gallicinus præfuit circiter annum Domini ecce. LxxIv. Apollinaris Sidonius in earminead Lampridium, quod ad Lupum in epiſtola x1. libri vm. direxit, in qua loquitur de ſua epiſtola ad eundem Lampridium, quam metatoIIITI ctiiifforiifiiſf meminit his carminibus :

Perge ad limina mox qriſcopornm,

Sancti & Gallicini manu oſculata,

Tecti poſee brevis vacationem.

Eee 79 ECCLESIA BURDIGALENSIS. 792

Luget autem idem Sidonius l. vn. iſt. 6. ad A Arelatenſi, qui huic ſynodo præfuit. C rianum cagIu Baſilium epiſcopum, ſævam ſtragem a z riſ)

rianis in Aquitania factam, ui epiſcopum Burdilegimus, ſed etiam priorem in co locum obtinu galenlem, cum Petrocoriœ, utenæ, Lemovieæ, ſi, quia nomen ejus primum occurrit in ſubſcripGabalitanæ, Eluſanæ civitatum ſanctis præſulibus, tionibus ; hoc tamen non eſt eertum præſeſhonis neci dederant, alios exſilio aut vinculis multaveargumentum. Synodum hanc poſt devictos Gorant. Ex iis autem non temere conjicimus S. GaIthos & Alarictun regem, cogi juſlerat Clodoveuſ

licinum in hac Evarici Gothorum regis perſecurex anno 5 1 1. non ita pridem chriſtianus factus. tione, uæadan. ci1citer475. pertinet, martyrio V Annuuſ·

unm & v II C Y p R IA N s tI ; rudaltuir Amerllirtgd al. Æmilius a FortucrpThrltro12 u ecc e ram co i curaverit, in uan Poſt Gallicini mortem Burdigalenſis eccleſia diu tiani facilius & commodius convenire ptoſſentl : paſtore caruit, ob illatum orthodoxis bellum ab B prius enim templum tanto ſpatio diſtabat a civiAriano rege. Sed eo mortuo eirea annum 484. tate, ut plebs chriſtiana itineri ſe committere forex omnibus pene catalogis, tandem electus eſt rnidaret. Hæc de eo docent oermina Fortunati, Amelius, al. Ærnilius, cujus meminit Fortunatus pro Leontio ipſius ſueoeſſore condita. tanquam anteceſſoris Leontii lib. 1. Carm. c. 11.

IX. Lconrrus 1.

Guſcupis fegũ ſtruamm ſie ſefpli Leontius, dictus anterior ſeu ſenior, vir claris Tam P mnſam abb. natalibus & eximia vitæ integritate notiſſimus, Longius ltmc olm ſqcta ſlf n t magnæ quoque apud populares & apud principes ThEI Plebs bſpaſjumſæ e meI et auctoritatis fiſit. Ordinatus epiſcopus, omnia quæ Exegtfmdederat hchr æ Amfhus Imm poſſidebat Chriſto conſecravit, eccleſiæque dedit ſſllam FPIflm ’alma ſuæ ac pauperibus. Cum videret baſilicam quam

Quo vitæ claudente diem, pro Iege graduque Amelius ædjſivemſion poſſe capere Ciu-iſthmos,

F Venit adheſdem hic pus hiſque ampliorem conſtruxit. Anno 54 1. adfuit concilio undavttque piam dehinc papa Leontius aulam, tv. Aurelianenfi. ſecundum opinionem veri ſimi-

Obtulit et quIm ſplendifh dſifſiſh liorem 5 & ex quorumdam ſententia præfuit. Sed Quam fnemnduſfiabetpſpaſm nyfius ædm omnia quæ ad eum ſpectant complexus eſt ForNmmefib culus ſanctſicata mus tunatus in ipſius epitaphio, quod hic ſubjicienEx his mnninibus conſtat ſolummodo Arne dum putamus : lium in epiſcopatu anteceſſorem fuiſſe Leontii. Hoc recubant tumulo venerandi membra Leonti, Quod vero Cypriano, cujus ætas nobis ignota, ſit Ouo ſtetit eximium pontificale caput. præmittendus, inde minime liquet. Quem plebs cuncta gemens confit a voce requirit, Obſervandum eſt in loco qui Amelio, Cypria Hinc puer, hinc juvenis de et, et inde ſenes. no, duobuſque Leontiis epiſcopis debetur, aſhgnanEgregius nulli de nobilitate ſecundus, do, varias eſſe ſententias. Carolus Cointius ad an Moribus excellens, culmine primus erat. Hic pietate nova cunctis minor effe volebat,

num 41. num. 58. & ſeq. contendit Leontium ſed magis hic meritis et ſibi major erat.

non iſſe proximum Amelii ſucceſſorem 3 negat-

D

que id probari verſibuſhis Fortunati : Quo praſente viro meruit diſcordia pacem, Quo (Amelio) vitæ claudente diem, pro lege Expulſa rabie corda ligabat amor. graduque Defenſlris opem hic omnis perdidit ætas, Venit ad heredem (Leontium) hoc opus, Et quantum coluit, nunc lacrymando docet. hicque locus. Nemo valet ficcis oculis memorare ſepultum, At quidquid dicat vir doctus, ſenſus obvius Qus tamen in populo vivit amore pio.

ſignificat Leontium, poſtquam Amelius diem ex Eccleſiæ totum conceſſt in ordine cen um, tremum clauſiſſet, epiſcopum creatum flaſſe, & Et tribuit Chriſto, quod fiſit ante ſuum. tanquam Amelii heredem, ipſiuſque in ſede Bur Ad quem pauper opem, pretium captivus habebat, degalenſi ſucceſſorem, curam habuiſſe perficienHoc proprium reputans, quod cupiebat egens. dæ ac amplificandæ eccleſiæ quam inchoaverat Cujus de terris migravit ad aJlrafircultas, Amclius. Itaque exiſtimo immediate poſt AmeE Et plus iſte Deo quamfibi vixit homo, & c. : lium ſubrogari debere Leontium primum, & CyCordis in amplexu retinens & pectore plebem,

prianum præmittendum Amelio. Diceret ut populum ſe generaſi patrem. Certe ſt Amelius immediatum ſucceſſorem haNamque ſita cives placida fic voce monebat,

buerit Leontium primum ; ipſeque poſt GalliciTeſtareris ut hunc acl fita membra loqui.

num ante Cyprianum ſederit, Cyprianus poſt Ingenio vigilans, dives quoque dogmate Chrtſh,

Leontium erit rejiciendus, qui tamen multis annis Et meruit ſtudio multiplicare gradum.

anteceſſit, ut ex conciliis quibus uterque interfuit, Largior in donis abſins ſibi vinxit amantes,

luce claritrs liquet. Et quo non fiierat, munere notus erat. Cyprianus concilio Agathenſi cum licentia A Principibus carus hujus 201 amor unicus urbiſ

50 6. larici Wiſigothorum regis habito anno 50 6. adFeſtinans aninus omnibus effe parens.

fuit & ſubſcripſit ut Burdigalæ metropolis epiſcoLuſtra decem pollens, ſhptem quoque vixit in annos, pus 5 de qua ſynodo locuti ſumus in S. Cæſario Mox urgente die raptus ab Orbe fixit.


othis A non ſolum adfuiſſe concilio Aureliane 1 primip Cffixgzt

a ſorte ſie.

nt cujuſque,

anni cinuſrr Leontius iunio, dictus, genere nobiliſſime,

MUUU

793 1 Leon-nus 11.

ortu Aquitanas, quem Mediolani Santonum natum dicunt, anno circiter 5 ro. patrem habuit ſenatorem Romanurn. Adoleſcens in Hiſpania ſub ſignis Childeberti regis meruit. Uxorem duxerat Placidinam ex imperatorio genere ortam :

filia enirn erat Arcadii, cujus avus Apollinariſ

oxum-b wVImVID

Sidonius ex Papianilla coniuge, Aviti imperatoris filia, Apollinarem genuit, qui pater fuit Arcadii patris Placidinæ, uti eruitur ex Gregorio Tu ronico multis in locis, maxime lib. 3. hiſtoriæ

ECCLESIA BURDIGALENSIS. A canones ordinatus, non adhibita tleri & populi -

794

electione, æ ſine metropolitani conlenſu, ſede cgggh amcictffi decretum ſpreturn firiſſe moleſtæ tulit, & convocato alio conventu, Emerium reſtitui iuſſit, Leon tio mille aureis multato, ut docet Greg. Turon. l. ·4. hiſt. Franc. e. 26. Ejus prædiainagro Burdegalenſi ad Garumnam : Biſſonum, Voreginem, Præmiacum & alias villas quas excoluit Leontius, carmine celebrat Fortunatus, qui eidem vita firnc to, eleganti hoc amrine parentavitl. rv. c. rx. Hoc recubant tumulo venerandi membra Leonti

c. 2. ubi conſulendæ ſunt noſtri Ruinarti notæ. B Quem ſua pontificem firma ficb aſtra levat.

Dc illuſtri hoc Leontii coniugio Fortunatus agit lib. 1. Camrine 14.

In coniugio tam ſancte vixit, ut mortuo priori Leontio, Burdigalenſes eum in epiſcopum elegerint. Ipſum ſecutum fiuſſe Leontium ſEniorem innuit Fortunatus, & dum eum appellat decimumtertium pontificem, qui Burdigalenſem rexerit ec cleſiam, nos docet excidiſſe ex noſtris catalogis ſaltem duos epiſcopos, qui ab exordio ſederunt ; quod contigiſle inter tot procellas Gothorum, Saracenorum. & Normannorum mirum non eſt.

Leontius ordinatus epiſtopus, uxorem adhuc

ſor-tio in bonis o ribus exſequendis. Eluxit præ ſertim hujus p ulis pictas & ſtudium in tem lis narraznThzaſrarſi virginis ædificavit, ac eccleſuim ſanctorum hſtætini, Bibiani & Eutropii collapſam reſtituit. Subſcripſiſle concilio tv. Aurelianenſi an. 54 t. legitur in Gallia Chriſtiana Sammarthanorum3 quod pernegat Cointius, hac fultus ratione, quod 2 : 38 arietinæ & Siſtit ſcopa-li officio fungi, & ſedere iniIrIepiſcopoſpin concilio. Sed non video tunc omnino immaturam epiſcopatui fuiſſe Leontii dicti iunioris ætatem. In primo iuventutis flore, ut ipſius Cointii verbis utar, militavit in caſtris Childeberti anno 53 1. Primum iuventutis florem appellare poſſumus ætatem viginti duorum annorum. Quid vetat igitur eum qui anno 53 1. annos 22. natus erat, anno 54 epiſcopum firifle, ſellicet anno ætatis ſuæ triceſimo ſecundo 2 Attamen per nos liceat Leontio ſeniori tribuere ſubſcriptionem quæ legitur in concilio rv. Aurelianenſi an. 54. & quidem ei convenire magis videtur quam iuniori.

Nobilitas altum ducens ab origine nomen, Quale genus Romæ ſorte ſenatus habet. Et quamvis celſl flueret de ſanguine patrum, Hic propriis meritis creſcere fecit avos. Regum ficmmus amor, patriæ caput, arma parentum, Tutor amicorum, plebis & urbis honor. Templorum cultor, tacitus largitor egentem, ctſleptorperegmm diſtribuendo cibum. Longius extremo fi quis properaſſet ab Orbe Aduena, mox vidit, hunc ait effe patrem. Ingenio vivax, animo probus, ore ſerenus, Et mihi qualis emt ipeciaſefiente loquor.

-viventem habuit pro ſorore, ejus tantum uſus con c Hunc habuit clarum, qualem modo Gallia nullum 0

Nunc humili tumulo culmina oelſa iacent. Placabat reges, recreans moderamine cives,

Gaudia tot pulis, heu, tulit una dies l Luſtra decem elix, a quatuor irſitper annoſ

Vixit, & auroræ lumine raptus obit. fimetis officium magni ſolamen amoris,

Dulcis adhuc cineri dat Placidina tibi.

XI. titur: cumanæ

Bertechramnus. quem Berteramnum, Bertranum, Bertehamnum quandoque mus, filius fuit lngeltrudis, quam Valeſius putat ororem fuiſſe Ingundis & Aregundis reginarum, & Chlotarii ſenioris coniugum, atque Ber-tegundis frater, cujus frequens mentio apud Greg. Turonicum occurrit l. vrr. c. 3 1. l. vrrr. capp. a. & ao. l. tx. ii tioiffiiua 32 : mmm rari. ſiis, Chilpericus rex accuſans Prætextatum Rotoagenſem epiſclqpum, & relippndleerlr’ſa Gr ; gorio aiii’nquidig’ſfiIimmilini bat incumbebatque, ac Ragnemodi Parmenſis epiſcopi ſiniſtræ.

Hic autern miſit ad ſynodum Aurelianenſem E Concilio Brennacenſi an. 580. adfirit Bertram 580.

V. Vincentium preſbyterum, qui vice ſua inter-

eſſet anno 549. Ipſe vero adfirit ſynodis Pariſien-. ſibus ſecundæ & tertiæ, annis 555. & 557. b. Præterea auctor fuit cum epiſcopis comprovincia-

libus in ſynodo Santonenſi ſub an. 5 63. ut Eme-

rius quem Chlotarius rex apud Santonas epiſcopum eligendum curaverat regia auctoritate, contra

Lopelius dicit Placidinam fuiſſe ert ere Auguſtali Avrrt et Arcadii ; quaſi originem mheret Arcadio imperatore. ·At hic Arcadius pater Placidinæſm nepos Apollinaris Sidonii, ·. 15I. IL ; SI. iKFuTiieiniicmcurano

ſmmniflſi eprſJJo 8t aliis, vide iu præfato Euſebio Sumenti. omlis

nus, habito ad iudicium ferendum in cauſa Gregorii Turon. quem Leudaſtes comes maieſtatis reum contendebat. quod urbem Turonum tradetmwſeg ſtara ipſe teſtis eſt Gregorius l. v. hiſt. Francorum cap. aa a Fauſtinſaffim preſb erum ordiriari ſecieſſe pl ; Palladium Santonen em epiſcopum 3 quod Ber tramnus qui tunc ut epiſcopus Burdigalenſis, erat Aquenſis eccleſiæ metropolitanrlrſe oculorum

ANNI CHRISTI

585·

795

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

79

lippitudine, eunt conſecrare non potuiſſet. Adfuit A Surium, ubi dicitur Eparchium Burdigalæ mor-

concilio Matiſconenſt 11. an. 58 5. ubi ipſe cum Palladio Santonenſi & Oreſte Vaſatenſi epiſcopis propter Fauſtinianun ordinatum epiſcopum apud Aquas Tarbellicus, Acqs, multatus eſt. & condemnatus ad illum paſcendum, & mille aureos eidem perſolvendos 3 qua de re conſulendus Gregorius l. vm. c. 20.

Bertramnus regreſſus a ſynodo Matiſconenſi incidit in febrim, deſignatoque ſucceſſore Walclone diacono, ut mox dicemus, animam eavit. F or-

tuum ſuſcitaſſe, & ab epiſcopo hujus urbis Antonio fuiſſe ordinatum, aſſerit Lopeſrus mendum irrepſiſſe, & pro Antonio legendum eſſe Leontium. Sed potius dicendum eſt iſtum Antonium fuiſſe epiſcopum Encoliſmenſem, ut oſtendemus agendo de hujus urbis epiſcopis, cujus poſtea ſucceſſor ſlit F rontonius ipſius archipreſbyter. Conllule vitam S. Eparchii tom. 2. Bibliothecæ novoe

abb. c. 5 1 9.

Ad coniecturam noſtri Mabillonii reſpondemuſ

tunatus eum laudavit l. 111. Carm. 20. & 2 1. ob hæc verbæ Nicafius tunc temporis Ecolſmenfis epiingenii præſtantiam, aitque eum poetices non ſtopus in civitate Burdigala ecclcfiam ſacri ordiniſ

fiufleignarum. XII. Guuneorſrnuſ

Quæ geſta ſint in eccleſia Burdigalenſi, Bertram no moriente, ita narrat Greg. l. v111. hiſt. c. 22. Bertchramnus regreſſis ex ſynodo, a febre corripitur. Arccſſtoque Waldone diacono, qui & ipſe in baptiſmo Bertchramnus vocitatus eſt, ſummam ei ſacerdotii deputat : omneſque conditiones tarn teſtamenti, quam benemeritorum ficorum, ipfi committit. Quo diſcedente hic ſpiritum exhalavit. Regreſits diaconus, cum muneribus et conſenfic civium ad Regem properat, ſed nihil obtinuit. Tunc Rex data

præceptione, iuſſi Gundegifilum Sanctonicum comi C

tem, cognomento Dodonem, epiſcopum ordinari, geſtumque eſt ita. Ejus meminit idem Greg. lib. 1x. c. 4. in eauſa excommunicationis latæ in Chrodieldem Chariberti regis filiam, ac reliquas moniales, quæ a S. Radegundis monaſterio Pictavenſi receſſerant, ejecta Leubovera abbatiſſa ſua, cujus locum adfectabat Chrodieldis, & in divi Hilarii baſiliam, collecta perditorum hominum manu, le communierant. Cum ergo Gundegiſrlus Burdigalenſis metropolitanus 3 ad monaſterium eas reducere cupiens adveniſſet, ac reluctantibus excommunicationem indiceret, in eum & ſuffraganeos epiſcopos turba ſicariorum ſte graſſata eſt, ut clericis ſanguine reſperſis epiſcopi vix evaſerint. Eas i itura communione ſubmovit, & epiſtolam ſuo, ſſatrumque nomine conſcripſit ad præſules, qui circa annum 5 8 9. a Guntramno rege Pictavis erant convocati, ut hoc diſhdium diſcuterent ; quod legere eſt t. 1. concil. Galliæ. Reſcriptum autem epiſcoporum recitatur a Greg. l. lx. c. 41. Plura non habemus de Gundegiſilo 3 poſt quem multi deſunt antiſtites uſque ad Sicarium, qui Ludovici Pii tempore vivebat : narn rejiciendus eſt ille Sutellius, qui ſubſcriptus legitur in privilegio Gregorii magni pro Sanmedardenſi coenobio ; hoc enim inſtrumentum ſuppoſititium habetur apud doctos pleros ue.

Johannes olumbi in n0ctibus Blancalandanis vult Antonium quemdam ſediſſe ſub Childeberto Francorum rege, cui ſucceſſit Frontonins ex archipreſbytero ; idque ſie eruiſſe profitetur, ex c. 6. vitæ S. Eparchii. Aliunde Mabillonius ad annum

8 1. num. 12. ſuſpicatur NieaſIum prius e iſcopum Encoliſmenſem, ad ſedern Burdigalenſgm tranſiifle poſt Gundegifilum. Quod ſpectat ad Antonium vel Aptonium & Aphtonium cornmcmoratum in vita S. Eparchii die 1. Julii apud

D

B in honorem S. Eparchii devote corſlittnt, minime

ſignificare Nicaſium ſedem mutaſſe, & ex epiſcopo Ecoliſmenſi factum fuiſſe metropolitanum Burdigalenſem 3 neque id conſequi ex particula tunc. Ceterum veriſimile eſt in variis cladibus quas Bur digala paſſa eſt, præſertim a Saracenis Hiſpaniæ dominis, periiſſe omnia vetera monumenta eccleſiarum. vide continuatorem fredegarii c. 1 28.

XIII. Sienſltːus.

Sicharius anno 8 1 6. a Ludovico Pio impera tore accepit exemplum decretorum concilii Aquis granenſis per Adalelmum, ut ea in provincia ſua diligenter deſcribi & obſervari curaret 3 quod nos docet epiſtola ejuſdem imperatoris tom. 7. concil. Labb. pag. 1 43 7. Ex qua etiam epiſtola intelligimus Sicharium etſi invitatum ad s nodum A quiſgranenſem, intereſſe non potui e. Præcipit autem imperator Sichario, quem metropolitanum appellat, ut diœceſis epiſcopis legat ſuæ auctoritatis ſanctionem. Ad Sicharii preces Ludovicus tinperatorBlIubjecit ecgclegiæſeurdegal. coenoBbiadS.

omani avien is, vermt rope ur egalam 3 quod Cointius in Annal. tofuvn. revooet ad an. 8 1 4.

XIV. Amiternuſ

Adalelmus, idem forte per quem Ludovicus i mperator miſerat decreta concilii Aquiſgranenſis Sichario Burdigalenſi metropolitano, eum excepit hac in ſede. Certe nominatur in epiſtola ejuſdem Auguſti, & filii ejus Lotharii3qua jubent celebrari quatuor concilia diverſis in locis eodem ternpore, Moguntiæ, Pariſiis, Lugduni, & Toloſæ, quo debebant convenire metropolitani, Notho Arelatenſis, Bartholomæus Narbonenſis 3 Aiulfiſs Bitu ricenſis, & Adelelmus Burdigalæ.

Sub an. 8 48. laboravit Aquitania incurſionibuſ

E Normannorum 3 urbes igne ferroque vaſtatæ,

Burdcgala ipſa J udæorum Aquitanorum proditione expugnata ; qui etiam vicum Metullenlem depopulantes incendio tradunt, ut legitur Cin-0. de geſtis Normannorum, & Lemovic. S. Martialis.

Anno DCCC. XLVII. Dani Aquitaniam maritimam imperant bpradanrur, urbemque Burdegalam diu oppugnant. Ann. Bertin.

Anno Dccc. XLVIII. Carolus Normannorum Burdigalam appugnantium partem aggreſſi , viriliter ſuperat. Dani Burdegalam Aquitaniæ Judais prodentibus captam & populorumque incendunt. (inquit Annaliſta Bertinianus.) Anno Dccc. Lv. Nardmanni Burdegalam Aquitania civitatem invadunt, ir hac illac-t ue pro libita pervagantur, idern.

b Vir Clar. D. leury tom. x. hm. pag. 501. interpretatur llic-lle in PictonIbus. Ita etiarn Ruinartus in notis ad

Gregorium Turon. pag. r 59. Alii Ie lllcdac.


ANNI CHRISTI

b ECCLESIA BURDIGALENSIS. 798

A minime probavit s nodus Ponti nenſis an. 8 7 6 celebrata, quam ſiibſcri tione 1 probarat idem ANIU Protariuſ3 ſcripſitque Stephanus papa ad archiCHRbTI

797

mm XV. Faoraatus.

CHMSTI fmtariuſquem Carolus rex dictus Calvus do navit abbatia S. Hilarii Picta-vienſis anno 868.

860.

curn eam abſtuliſſet filio Roberti comitis recens exſtincti, prius erat Burdigalenſis archiepiſcopus, an. 8 6o. quo ſubſcripſit concilio Tullenſi 11. apud Tuſtacum ; iuſſuque patrum ſynodi Hincmarus Remenſis epiſtolam ſcripſit ad eum & Rodulfum Bituricenſem Aquitaniæ metropolitanos, de nuptiis Stephani & Regimundi comitis. An. 862. ſedit in concilio Aquiſgranenſi 111. & in Sueſhonenſi eodem anno in quo ſubſcripſit hoc modo

epiſcopos & epiſcopos Galliæ, ut ipſum cogerent ad primam quam deſeruerat redire ſedem. Reliqua quæ ad hunc antiſtitem ſpectant, requirenda in Bituricenſibus archiepiſcopis.

XVI. Arneai: arua

Aldebertus ſubſcripſit auctogra ho iuſtam-auommonaſterii S. Crucis Burdegal. actæ a comite cognomento Bono, Raimundi filio, regnante in Bur digala3quod inſtrum. aſſervatum in tabul. hujus ci·

V ; ſlffqa, cuidam privilegio : Frotariuſſanctæ metropolis ec B vitatis, & monaſterii S. Crucis, damus inter inſ36 ſim clefiæ Burdigalenfis epiſcopus. Adfuit plurImIs aliis trumenta. Porro cum nullam præ ſe ferat temporis c. 11, 01. ITh conciliis, Piſtenſi 11. anno 8 64. ubi approbavit notam, de ipſius ætate varri varia ſentiunt. Vir il 97·

conſtitutionem factam pro coenobio S. Germani

Autiſſiodorenſis : Tuſiacenſt an. 866. Sueſſio-

867.

875. 876.

nenſi 111. ejuſdem anni 3 quo etiarn ſubſcripſit epiſtolæ ſynodicæ ad Nicolaum papam, & privilegio abbatiæ Solemniacenſis. An. 8 6 7. venit ad conciliumTricaſhnum in cauſa Ebonis Remenſis celebratum 3 & an. 8 69. ad ſynodum Vermerienſem, ubi præcepta regia conceſſit Caroffienſi coenobio cum ceteris præſulibus laudavit. Adfuit an. 870. concilio 111. Attiniacenſt decem provinciarum, in

luſtris P. de Marca, & Sammarthani fiatres, hoe diploma referendum cenſent ad an. 9 o 2. Lopeſius vero illud convenire potius an. 940. contendit 3 felicius autem propugnat hoc inſtrum. adverſus eos qui illud eſſe ſuppoſititium aſſerunt, maxime ob prIruptam latinitatem, quæ potiqId eſt antifftiatir WIũaIIibiiiziſhgindimiſi cum tunc urbs iſta comitem ſuum non haberet, utrumque negari poteſt ; primo enim hæc verba ː

quo primum agitata cauſa Hincmari LaudunenC Regnante Willelmo comite quod vocatur bonus, in

lis, ex cap. 3 3. ſynodi Duziacenſis. Secundus dixit ſententiam adverſus Hincmarum Laudunenſem iſcopum, in ſynodo Duziacenſt an. 87 t. ex oo provinciarum epiſcopis, in pago Remenſt menſe Auguſto celebrata, approbavit etiam ſua ſubſcriptione privilegiumTornutio ſeu Trenorchienſt monaſterio conceſſum, in conventu Cabilonenſi, anno 8.

Anng 5circiter 876. cum exorta eſſet diſcor dia in Pictavenſi S. Crucis parthenone, occaſione eligendæ abbatiſſæ, ad F rotharium ſcripſerunt tum Carolus imperator, tum Hincmarus Remorum

archiep. ut Pictavum accedens, turbas motas comD

poneret, ac de electione ſeu ordinatione regulari curaret, ex Frodoardo lib. 3. cap. 2 t. & 27.

Quiod vero hæc provincia F rotario demandata ſit, in cauſa fuit non ſolum metropolitani auctoritas quam habebat in diœceſim Pictavienſem3 ſed acceſſit præterea hujus eccleſiæ adminiſtratio, Euæ ipſſiufilerſat credita, ut diximus in Bituricenſt·

us arc e 1co is.

EodemIinnci 876. cum Burdigalenſis eccle-

ſia & diœceſis, ob crebras barbarorum incur-

civitate Burdigalenfi convocavit majores domus, ſignificare poſſunt hunc comitem apud Burdigalam congregaſſe majores domus ſuæ. Secundo nihil vetat dicere Willelmum fiſiſſe proprium Burdigalæ comitem. Certe ante annos quadraginta Carolus Calvus conſtituerat regere Aquitaniam per comites, uti legitur in MS. codice de geſtis conſulum & præſulum Engoliſmenſium, quem ipſe Beſlius laudat inter prob. hiſtoriæ com. Pict. Hæc fuſius legere licet apud Lopeſium, qui probat

noque diploma de quo diſputatur, undecimo & duodecimo ſeculo pro genuino habitum. Eadem eſt ſententia Mabillonii. Notum illud fuiſſe undecimo ſeculo probat Gregorii VII. epiſtola 24. lib. vt. ad Bertrandum abbatem S. Crucis, in qua ipſius meminit ; confirmat enim id quod Willelmns Bonus, quondam Burdigal. comes, fimdator ejnſilem monaſterii, rationabiliter eidem monaſterio conceſſt.

XVII. G 1n s I.

Gaufridus ante Adonem Auſcitanum archiepiſcopum, fundationem abbatiæ ſancti Severi in Aquitania, Willelmi Sancii Vaſconiæ ducis aucto-

ſiones, eſſet devaſtata  Caroli Calvi imperatoris ritate & munificentia conditæ anno 9 8 2. nomiPreibus OIU Johannes papa V Frotarium nis ſui chirographo firmavit, ut patet ex originali eccleſiæ Bituricenſi viduæ præfecit ut ſuo loco E quod ex archivo hujus monaſterii relatum eſt in l. ſupra dicturuLegendæ hac de re epiſtolæ ſummi 111. cap. 8. & nono hiſt. Benearnii. cui hujus archiPomificI decima-tertia ad Bituricenles ut obeepiſc. & Aldcberti notitia debetur. Non abs re erit diant Frotario, cui tandiu Bituricenſem eccleſiam obſervaIe Guilleimum ſaucium, qui dux erat Wa. committit, quandiu paganiBurdigalenſem eccleſiam ſconum, & ſub ſua ditione habebat comitatus Wa. obtinebunt : decima-quarta ad epiſcopos provincaſm-um, Begoprenfium, Burdigaleſium, Agmnſiciæ Bituricenſis, ut F rotario tanquam ſuo metrofiam, Fezacenfinmſeu Lactoratenfium, & c. in charta POIItano Obſi-quanm 1 iceſima-ieptima, 11 eum fundationis hujus monaſterii S. Severi, appellatum a Burdigalenſi eccleſia devaſtata tranſfert ad Bitu tantum comitem 3ſic enim præſatur : Ego Guillcl. ricenſem. Nihilominus tamen hanc tranſlationem mus Sanc-ius, & c. unde probatur Guillelmum cotot rationibus ſuadentibus, iſio cogentibus factam. gnomento bonum in charta reſtaurationis S. Crucis potuiſſe ſolius tituli comitis contentum efle.

Eee iii

perperam legitur Lutarius, in ſubſcriptionibus hujus privilegii. ECCLESIA BURDIGALENSIS. 800

xvtII. cumanos. A xx. Ariminus 1. Nm

Gumbalduſ38ancii Garſiæ comitis majoris Va Jam ſcdebat an. r 022. ſi fides habenda ſit cflſu ſconiæ filius, frater Guillelmi Sancii totius Vaſcochartæ Uſercenſis coenobii in qua legitur : Notum 10 2 2, uiæ ducis, ejuſdem quoque Vaſeoniæ dux fuerat, ſit omnibus quod ego Amaldus archiep.

799


ANNI CHRISTI

ft Beflio credimus & Sarnmarthanis. Sed Gumbaldum hunc, qui ſuit appellatus epiſcopus Vaſconum, de quo locuti ſumus in Vaſinenſibus epiſcopis, numquam fuiſſe Burdigalæ archiepiſcopum cenſemus. Corte Hugo filius hujus Gumbaldi, poſt quem ſitit epiſcopus Vaſatenſis & Aginnenſis, ſn litteris cujuſdamdoni facti an. 1 t o 1. Condomienſi monaſterio cujus abbas fuit, commemorans pum. Has litteras ex chartario Condomienſt deſcriptas refert P. de Maſca lib. 3. hiſt. Benearn. ca. t 2.

PQuIſquis fuerit Gumbaldus hic, Burdigalæ lcdebat anno circiter 9 8 9. quo præfuit ſynodo Caroffenſi in Pictonibus, calendis Junii, cujus acta vide tomo rx. concil. Labb. pag. 7 3 3. An. 9 9 2. conſecravit Aldovinum Lemovicenſcm epiſcopum 3 & poſt biennium interfuit ſolemnitati tranſlationis corporis S. Martialis.

Meminit quoquc archiepiſcopi nomine Gumbaldi Chronicon Petri monachi de antiquitate

989992. 994·

Burdegal. dedi Deo & S. Petro Uſerca 3 eccle tam

S. Vincentii de Barciaco 3 Barchiac, in manu domni Ildeberti abbatis. Actum an. Dom. M. XXII. indict. xv. epacta xc. legi debet indict. v. Arnaldum hunc alio nomine dictum fuiſſe Acium legimus ; qui cum ſtatim mortuus dicatur IPUd Ademarum laudatum a fiatribus Sammarth. cdere non potuit uſque ad an. t 026. uti docent

patrem ſuum, eum tantum appellat epiſcoB iidem Sammarthani, quod aliunde probatur ex

Iſelonis pontificatu.

XXI. Iſſto.

H ic archiepiſcopus prius ignotus, anno t o 24. ſubſcripſit litteris Hugonis de Liziniaco, pro fundatione cellæ in honorem B. Mariæ, quæ ſubjecta fuit coenobio Nobiliacenſi. Litteræ datæ ſunt pridie nonas Martias, indictione vit. quæ convenit anno quem præferunt : videndus Mabill. ad eundem an. num. 54. Breve fuiſſe tempus epiſcopatus Iſclonis exiſtimamus 3 unde minus notus eſt

Ademaro, qui Arnaldo ſcu Acio ſucceſſorem dat

Malleaoenſis inſulæ l. r. cap. 4. his verbis : Paucis C Gaudefiidum : Signino, inquit, Burdegalen t ar-

diebus evolutis, plerique epiſcoporum ad curiam ducis (Guillelmi III. Aquitaniæ) adveniunt, ac de communibus ecckfiæ ſanctæ utilitatibus, praſente principe, dtſirentcs, nonnulla idonea decreta ſta ruunt. Inter quos Burabgalenfis archiepiſcopus, vo cabulo Gumbablus, cum aliquibus fitffiaganeiſfiris aderat, quem Princeps confilio conjugis, quoniam religionis amicus ferebatur, ad dedicandum Malleacenſe coenobium invitat. Con entit ipſc, & una cum reliquis ejuſdem ordinis ſl emniter celebrat conſecrationem baſilicæ. Qua expleta, aliquos epiſcoporum Princeps Jecnm affirmetis, caufia corſecrationis eccleſiæ B. Hilarii, quam coram ipfius aula Principis conſtitutam pradiximus, ad eam eos duxit. Pictavierſim vero Jòlum pontificem ſecum cominffa retinuit, & c. vide tom. x. concil. Labb. pag. 6 04.

Ejuſdem quoque archipræſulis mentio ſit in charta S. Severini Burdigalenfis 3quam, etſi nullas temporis notas gerat, edendam inter inſtrumenta IudicavimuſPorro Lurbæum in chronico Burdeg. erraſſc, cum pontificatum Gumbaldi producit uſque ad an. 1 04. quæ infra dicturi ſumus facile

demonſtrabunt. XIX. Sicutnus.

Siguinus ex monacho ignoti nobis monaſterii

to t o. electus in archiepiſcopum anno t o r o. Arnaidum epiſcopum Petracoricenſem ordinavit apud

S. Benedictum de Nantolio, auctore Ademaro Cabanenſi in chronico. An. t o t 1. præfuit conci-

lio Pictavenſi a Guillelmo Pictavenſi comite con-

1 o 1 6. vocato, & anno 1 0 t 6. menſe Novembri conlc835Mb cravit Geraldum in epiſcopum Lemovicenſem PiINT 725, ctavis apud S. Hilarium 3 cujus urbis epiſcopus ſlſiIſt Gillebertus Geraldo jam omnes alios eccieſiaſhcoſ

ln Ray ROMaſs 3 gradus contulerat.

chiepiſcopo mortuo, ſuccedit Acius, qui ſtatim moritur, & in ejus locum a Sanctio duce Aquitaniæ & Vaſconiæ, qui conventum apud Blaviam congregaverat, Gaudſiidus ordinatur. Hoc teſtimonium paulo aliter apud Labbeum profertur tom. 2. bIbl. novæ pag. 1 74. in fine 3 ſed eodem ſcnſu. Sæpe obſervavimus Sammarthanos fratres in his quæ laudant ex Ademaro, Gaufrido Voſienſt & c. diſcrepare a Labbeo 3 quia haud dubie uſi ſunt codicibus manu exaratis, ab his quos edidit Labbeus poſt Galliam Chriſtianam publici iuris fictam. paulo diverſis.

XXII. Gonni-amns 11.

Godefridus natione Francus, moribus honeſtus, Blaviæ 0 ungitur in archiepiſcopum, ab comproa Blaye. vincialibus epiſcopis, teſte Ademaro ; quod facturn fiiiſſe ſaltem anno t 027. probat charta S. Crucis 1 0 2 7. Burdegal. de villa S. Macharii huic monaſterio c. tv. coI : conceſta hoc ipſo anno ; quod diploma recenſuimus ad vidimus datum ab Henrico Angliæ rege, in hæcyerba : Henricus Dei gratia rex Angliæ, dominus Hiberniæ, dux Normanniæ cb Aquitania, & comes Andegaviæ, archiepiſcopis, epiſcvlris, abbatibus, comitibus, vicecomitibus, baronibus, fincfcallis, iuſtitiariis, ballivis, & omnibus allis fidelibuſfius Jcrlutcm, iu eo qui cſt omnium vera ſalus. Noveritir nos vidtſs, & diligenter inſpexiſiprivilegium inclitæ memoriæ Willelmi quondam ducis Aquitaniæ, ſecundum quod privilegiavit & dotavit eccleſiam S. Crucis Burd. fitb hac forma : Ego enim in Dei nomine XVillclmus, & c. Reliqua lege in integro inſtrumento quod reperitur inter inſtrum. Ex ea vero charta quam Henricus rex a ſc viſam

C. tv. eoI. a 6 8.

Ratio dubitandi de ſinceritate inſtrumenti hujus eſt, quod Uſerchcnſis abbas an. r o 2 a. non eſſet Ildebertus. Sed potuit fieri donum hoc in manu abbatis alius, quam Uſercenſis. 801 ECCLESIA BURDIGALENSIS. 802

A, teſtatur, plurimas varias lectiones, & additamenta A multas nobilium pravas confitetudines monaſterio cuigin non pauca deprehendimus, quæ omnia duximus moleſtas ſuſtulit 3 & plurirnas conſecutuſeſt poſANM adjicienda. ſeſlioues, comitis & Errnenlcndis ejus uxoris beneCHRISTI Memoratur præterea Godefiidus in dedicatioficio 3 quod probat charta quædam archivi S. Mane S. Salvatoris, ſeu S. Martialis Lemovicenſis xentii a Beſho in hiſtoria comitum Pictonum ediI 028. an. 1 028. decimoquinto ml. Decembris 3 quo ta ; quam quoque Galliæ Chriſtianæ inſeruerunt Tm. t,

1 o 29. tempore levatum ſepulcro eſt corpus S. Martialis, Sammarthani. m5 ſedente tune Odolrico abbate. Ut ea quæ ad Archembaldum archiepiſcopum

Anno ſequenti operam impendit dedicationi ſpectant referamus, adfixit dedicationi parthenoecdeſiæ S. Pauli, ſitæ in pago Santonico, in vi nis S. Mariæ apud Santonas, cum multis præſuli-

caria Chriſtolienſi, apud Botavellam, quam Gau bus, anno t 047. Anno 1 o 54. idibus Maii ind. 47 ſridus filius Willelmi Encolifinenſis comitis, v11. diplomati Guillelmi A uitaniæ ducis pro S. 54 cum uxore Petronilla, B. Martino monaſterii Sa B Florentio Salmurienſi ſub cripſit. Ad annum viniacenſis patrono tradiderat, necnon B. Iterio t 05 9. Chronicon Malleacenle meminit ejuſdem tunc ibidem abbati. In hoc ſacro opere adiutores tanquam archiepiſcopi & abbatis, ubi agit de reGodeſridus habuit provinciæ ſuæ epiſcopos Iſlovelato & oſtenſo ſancti Maxentii ficro corpore

nem Santonenſem, Arnaldum Petracoricenſem, vt. nonas Octobris, ao de novo ejus ſepulcro

Rohonem Encoliſmenſem 3 qui prius eccleſiæ dodedicato. Ante mortem Archembaldum pedum Burdi-

tem aſſignari ſategerunt. Godefredo venerabili Burdegalenſi archiepiſcogalenſc dimiſiſſe probat charta quædam coenobii

po præſente, & comite ejuſdem civitatis GuilhelVindocinenſis data an. 1 o 6 8. menſe Octobri. Id

mo annuente, quidam Arnaldus liber & ingenuus ſponte factum ab Archembaldo, ut abbatiæ ſancti

ex utroque parente Erlando & Jarſmde, vendidit Maxentii regendæ ſaciIius incumberet, autuma-

ctæ. s. Gumbaldo abbati & con gationi S. Crucis om mus : nam etſi depoſitus appelletur in præfata Cſi nia quæ ſui iuris erant, cum alodio, ſcu in becharta, ex eadem tamen conflat ipſum ſemper

neficio, in villa Lodoris de Arcubus uſque ad C gratia valuiſſe apud Aquitaniæ ducem, ut ex hoo

1 0 3 0, mare, circa an. 1 03 o. inſtrumento intelliges cui Archembaldus ſubſcri-

Ejuſdem archiepiſcopi ſuaſu & favore Alduinus pſit his verbis : Archembaldus archiepiſcopus de S. Barbezelli dominus cum Girberga uxore fiinda Maxentio.

vlt Barbezillenſe monaſterium, quod B. Hugoni XXIV ANDRO a,

abbati Cluniacenſi dedit. Primaſffindamento ap-, poſicit petras Gotefridus, ut legitur in charta ſun Sammarthani fratres mentionem haberi hujuſ

dationis, quæ caret notis chronicis. archiepiſcopi in S. Severini tabulis teſtantur. Lo Ejuſdem archiepiſco i mentio exſtat in archivi peſius vero qui ad manum habebat omnes hujuſ

Angeriacenſis tabula, e villa Carantinia ab An eccleſiæ chartas explorandas, nullas laudat, ut pro-

tilde nobili femina collata eccleſiæ S. Iohannis, & bet Andronis pontificatum 3 ſed ſatis habet dicere

in alio inſtrumento cujuſdam Raimundi, pro ecobitum ejus in necrologIo metropolitanæ eccleſiæ.

cleſia villæ de Romanonelo, menſc Martio, anno D notari edendis Novembris. Conſtat brevi admo-

1 o. regnante Henrico rege 3 necnon in litteris dum ternpore Andronem fuiſle archiepiſcopum,

F nlcaudi an. Chriſti t o 3 7. menſe Martio. (concum Archembaldus adhuc præeſſet anno 1 0 5 9.

ſulendus Mabill. ad an. t 03 8. n. 1 o.) Deni& Goſcelinus Andronis ſucceſſor eodem quoque I 0.

quqen tabuIa qpa Adalſius Ipnceſhli-æiaſeverini ananEaſclI-Iud dubie dIIOEſſridI-hmſiſiii5

ccc ræ mo en num uxta urnmm. cen e o mum, omi o one, Godefridi vitam & epiſcopatum perveniſſe do dat ſucceſſorem.

ad annum 1 043. probat charta Amæ comitiſſæ

Burdigalenfis ſeu Petragoricæ patriæ, in qua etiam

1037.

XXV. GoſceLmus, al. Joſcatmus. rIritzNIixArI

ſinguII elogio bI, commendmfm hl IIs Goſcelinus de Partheniaco nobilitate generis titis virtutes hIs verbis. Hæc datio fircta es an. dctus, Guifldmi caſtri de partheniam, in pictoniM X  Iſſam D ſt7I ſſh ChIſtI bus domini ex Arengarda coniuge primogenitus ;

Præfideme G0dfied0 ſhIePIſiO & Impa frater Eblonis & Gelduinide Partheniaco, dictuſ

abſh luſeſſal’feſh as naſum heſſe ſil E major Goſſelinus in chronico Malleacenſi, cum

genteſedi auctæ Aſiæ Burdegalenfis. Chmam clericali militiæ nomen dediſſet, excepit Archem-

Iſtaſi pro monaſtIo S Maiæ in fiflib baldum in eccleſiæ Burdigalenſis regimine, ſi MaIC v. (de Soulac) damus mter probat. ex tab. S. Crucis. Ieaoenſi chronicon audiamus. Obiit Godefridus vt. idus J ulii, ſepultuſque eſt ad Sane an 1 0 5 9 jam ut archiepiſcopus interſit I 0 5 9, S Severini. conventui rocernm Aquitaniæ. Anno ſequenti 0 60 X X I I I, A R H E M B L D s ſalvitatem Silvæ-majoris in nodo conceſtam con-

s Archembai dus ita ſtrenue ſl geſſit in abbatis S firmavit, uti legimus l. v1. dcre Diplom. n. 1 5 9.

Maxentii munere, ut ad Burdegalenſis metropolis a Legſl etim Andmnzw 3 dm qu, confiſi mm iſcopis Willelmo Aginnenſi. Arnulſo Santonenſi, Hiſter-Io

infidas fierit aſſumtus. IVI. eque tamen Ideo diu-uſit IpemovThcenfi, & Willelmo Petragoricenſi, inſtrumentum quodabbanæ curam & adm1mſtranonem 3 & maxuno a wneimi Engoliſmenfis epIſcopi : nam m 1 1

quidem locihujus emolumento ; nam cum gratia ’ficti58, IggThe’oeIDffiIfimM ejlgflffſſſg

polleret plurimum apud Willelmum comitem. azfiiaiiaamm m. 104. ſuffimmſzætu.

ANNI cr-IntſTt

c. vincor. 7-

1068.

1074.

803

ſus ſolvendi S. Severino, ab eccleſia Berbezillenſis principatus, in cujus calce legitur : Hac autem chartula compoſita fuit anno ab lncarnatione Dom. M. LX. Philit o rege regnante, et Guillelrno Aquitauſæ duce rebelles triumphante, & Goſtelino populum ſibi commiſſam catholice docente.

Anno 1 0 6 8. ad preces Raimundi abbatis Bur golienſis, huic monaſterio ſubjecit S. Porcharii Pictavienſis eccleſiam. Litteris ca de re datis ſubſcripſere Goſcelinus, dux Aquitanorum Gofridns,

qui ſimul erat abbas S. Hilarii, Matildis comitiſla,

Odo de Marchia, Savaricus Thoarcenſis, & c. B

Mabillonius noſter memmit tom. v. Annalium izi ; 123 ; 35211385. l3i. 3. i33ai3 iiſplffi ciuſdem t 0 6 8. cui ad uerunt Goſcelinus archiep. Burdigalenſis, Goderannus Santonenſis epiſcopus, Guillelrnus Engoliſmenſis, lſembcrtus Pictavienſis, Ra emundus Vaſtenſis, QuirIacus, al. Warechus biannetenfis, Mangiſus Venetenſis, Iterius Lemovieenſis, & Guillelrnus Agennenſis, qui omnes adiudicarunt cellam S. Clementiſde Credonio, Craon, Vindocinenſibus eorumque abbati Oderico, contra S. Albini monachos eorumque

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

Eodem anno memoratur in charta cujuſdam cenA mam contendiſſe putat Lopeſiuſ3 de quo itinere

804


interpretatur hæc Gregorii papæ verba epiſt. 24. cflgffi

libri ſexti ad Amatum Ellorenſem data vni. id. Martii indict. 2. Go celinus archiepiſcopus. Burdegalenfis con ater no er, veniens ad limina apoſtolorum, duxit nobis ad memoriam, qualiter olim actum ſit de diſcordia monaſterii S. Crucis, et S. Severi, & c. quam papa eidem Amato & Hugoni Dienſi epiſcopo ſuis legatis dirimendam mandat. Quod ſpectat ad lſembcrtum, cum interdictus a Giraldo epiſcopo Oſtienſi ſedis apoſtolicæ legato obedire contcmfiſſet, eum a communione corporis & ſan guinis Domini noſtri Jeſu Chriſti ſeparavit Gregorius us ue ad ſynodum rima Quadrageſtmæ hebdomada celebrandam. Epiſtola data eſt xvi. cal. Dec. ind. xut. eſtque lib. 11. vigeſima tertia. Anno 1075. noſter archiepiſcopus habuit 07 5 ſynodum in S. Maxentii coenobio, ex chronico Malleacenſi, ut legimus tom. 2. Bibl. nov. Labb.

pag. 2 t 2. I-Ioc in coetu cui præſirit Goſcelinus, Berengarius hæreſim contra realem Chriſti corpo-

ris præſentiam in Euchariſtia retractavit, orthodo-

xitamque cIleeditoc ſacroſancto fidei myſterio confeſː tonem t.

An. t 077. Goſcelinus ſubſcripſit litteris doni

abbatem Orbrannum cellam hanc ſibi venditantes. C facti eccleſiæ S. Martini Burdigal. olim mona-

Cum Guillelrnus VII. Aquitaniæ dux & Pictavienſis comes, aliter Guido Gofridus dictus, uxorem duxiſſet Aldeardem Burgundam propinquam ſuam, pro divortIo inter ipſos faciendo Gregorius papa VII. uſus eſt Amato Ellorenſi ſuo legato, & noſtro Goſcelino3 ui cum ea de eauſa Pictavos conveniſſent, ab Iemberto Pictav. epiſcopo indIgne ſunt habiti, uti teſtatur idern Gregorius ad Ilcmbertum ita ſcribens epiſt. 2. libri 11. Poſtea vero & eodem legato noſtro Amata epiſcopo Ellorenfi, & magiſtro tuo videlicet Gozelino archiepi-

chorum Malleacenſium, nunc Fulienſium.

Anno t 078. Hugonem Dienſcm epiſcopum 1078. Gregorii papæ VII. legatum huic archiepiſcopo negotia faceſſtſlc, uti & multis aliis metropolitanis, conjicimus ex hujus legati epiſtola ad ſumThr mum pontificem ſcripta hoc anno exeunte : 32, ſſl Burdegalenfis quoque (archiepiſcopuſ) quoniam vocatus præterito anno ad Arvernenſh concilium, neque venit neque canonice Je excrſavit, in eodem concilio ab epiſcopali officio fitſpcrſits cſt, quod ille

vilipendens, interdictumfibi uſurpavit officium. Rur-

ſtopo Burdigalenfi, una cum ceteris religioſis viris, ſus vocatus ad Auguſtodunenſe concilium, quoniam pro fitciendo divortio Guillelmi Piclavenfis comitis D nullam cauſirtionem uobis miſit etiam a Jcrcerdotio

& propinquæ fitæ, quam pro uxore tenebat, his, inquam, firb apoſtolica obedientia pro negotio tam gravi, tam chriſtianæ religioni neceſſrrio congregatis, conventum illorum per milites tuos nefarie perturbaſti, quippe qui perruptis monaſterii clauſtris & finibus in conſeffum irruentes, archiepiſcopum & legatum noſtrum multa turpitudine dehoneſtavemnt : reliquos vero minis, conviciis ac verberibus multiſque contumeliis aixerunt, & c. Dat. 1V. idus Sept. indict. incipiente XIII.

Ea dere Goſcelinus ad ſummum ſcripſerat pontificem, ab eoque reſponſionem accepit ut Romam

veniret, aut aliquem ſua vice mitteret, qui IſcmE Amati pro comp0ſiti0ne litis inter abbates S. Cru-,

bertum epiſcopum ibi præſentem accuſaret 3ch ſt Romam evocatus obedire nollet, ut ipſum excommunicatum una cum ſui criminis conſortibus denuntiaret. Romam iarn antea perrexerat archiepiſcopus anno 1074. ubi in ſynodo Romana cauſam eccleſiæ S. Hilarii adverſus canonicos Pictavcnſcs defendit, ut legitur in epiſtola Gregorii papæ, quæ eſt libri 1. quinquageſima-quarta, data octavo cal. Aprilis ind. xtt. Aliæ autem epiſtolæ hujus papæ in caula lſembcrti aut ad enm, aut ad Goſcelinum ſcriptæ, datæ ſiInt menſe Septembri, præſctuntque ind. xut. Goſcelinum iterum Ro-

Jicſpendimus eum.

lſembcrtum Pictavorum epiſcopum cum Gor : celino, quem tarn indigne habiturn ab eo ſupra vi dimus, in gratiam rediiſſe nobis per-ſuademus ; nam eodem anno t 078. cum ipſo, & præſinte Guidone Gauſrido Aquitanorum duce, hic archipigopus græeii placito in & Ir EbmumGlbciteIn

ructs e a omonte, monac os tn oct-

nenſes ſuper eccleſia de Olerone.

Anno 1 079. adfuit concilio habito Burdi7 9 gaiæ a præfatis Gregorio papæ legatis Amato El-

lorenſt & Hugone Dienſt epiſcopis, ex litteris x 01

cis & S. Severi pro eccleſia B. Mariæ de Solaco a ·

longo ternpore diſceptantes. Anno eodem cum Willelmus dux AquitanIæ ac plurimi alii multa beneficia contuliſſent B. Geraldo Silvæ-majoris conditori, omnia hæc confirmavit Goſcelinus auctoritate metropolitani. Nam in fine inſtrumenti de iis donis legitur : Iſti fimt : 3

nodatores b ac prcefiztæ donationis firmatores, 4·

Quidam cum Sammarthanis hanc ſynodum notant ad an. 211ſiſs. 5imp1s. 2afil ; lifailfaiſitnm. 00

t ia, m qua ſinguli qui pacta rata habebant & approbabants.

nignios ſtringebant nodo Goſcelinuſ

AN NI CHRISTI

805

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

806

Goſcelinus venerabilis Burdegalenfium archieptſtoA vit, memoriam, placuit ut nobiIIs hæc toparchia

pus, Achelmus archidiaconus, totiuſque S. Andreæ clerus, & c. Anno ſequenti eadem in concilio Bur digalenſt rurſus confirmavit, cum archiepiſcopis Rodulfo Turonenſi, Willelmo Auxienſi, & plurimis aliis præſulibus. Eodem anno venit ad ſynodum Santonenſem, ubi F loriacenſibus adiudicatum eſt monaſterium S. Petri de Regula, quod Raimundus epiſcopus Vaſatenſis ſibi vendicabat. Quo rurſus anno Goſcelinus memoratur in litteris Goffridi Aquitanorum comitis, multa reſtituentis monaſterio S. Maxentii, ut dicemus agendo

titulum archiepcſiopi retineret, quemadmodum cagffn

fere videmus aliis Iocis contigiſlc, uti Inſulæ-Burchardi, Inſulæ-. l ordani. Monti-forti-Amalrici, Monaſteriolo& rlæi, & c.

Poſt Goſcelini mortem væavit diu ſedes archiepiſcopalis, cuius adminiſtrationem obtinebat Simon Aginnenſis archiepiſc. an. 1 0 8 8. uti probat charta S. Severini facta hoc anno 111. nonas Decembris Luna X. Simone Agennenſtum cpifiopo locum Burdigalerꝗlis archiepiſcopi tenente.

XXVI. Ana-rus.


de epiſcopis Pictavienſtbus. Anno vero t 0 8 t. adfiiit Exoldunenſi coetui. B Amatus antequam ſedern hanc metropolitanum

cujus acta legeſis SpiciIegii tomo 6. Hoc anno conſcenderet, magnam famam comparaverat in.

quoque compoſuit controverſiam inter S. Andreæ exigua licet ſede Ellorenſt 3 nam Gregorius papa & S. Severini canonicos, qui ſuæ eccleſiætantum VII. eum di um iudicaverat cui vices ſuas in

jus habendi coemeterii competere contendebant 3 Gallia & H paniacommitteret, quemque conſiuod violaverant S. Andreæ canonici, Ot0nem liorum ſane maximorum participem & adiutorem dc Montal nobilem Vaſconem ſepeliendo. Charſibi adſciſceret. thue pontifex cujus miniſter erat, tam ea de refactam habes in Gallia Chriſtiana fr. magna moliebatur, & ad ea exſequenda magnos Sammarthanorum. Denique hoc anno ſubſcripſit aſſumſcrat animos : ita legatus ejus Amatus magdonationi factæ Maiori-monaſterio, eccleſiæ vide nanimitate & audacia præſtabat 3 fulminibus EcIicet S. Martini de Campis, al. de Briva. Vide t. x. cleſiæ, uorum arbiter erat, uſus, ad reverentiam concil. Labb. pag. 380. quam rbi debitam exiſtimabat, exigendam. Id Anno t 0 85. litteras dedit pro reſtituenda camaxime patuit in conciIio Exoldunenſi, in quo pitulo S. Severini eoclcſta S. Petri de Compriants C a communi0ne abſcidit S. Martini Turonenſis caſub latcali manu poſita. An’no vero 1 08 6. die nonicos, quod recuſaſlcnt eum ſolemni pompa 1 9. J unii ex hac vita migravit, ſepultuſque eſt in excipere, freti nonnullis privilegiis quibus prater eccleſia S. Mariæ Lucionenſis, ex chronico Mal Apoſtolicum, & Regem & Turonenſern archiepiſcoleacenſi. pum, Jcmel in vita fita, neminem ad proceſſionis ficſl Hic archiepiſcopus fuit ſimul theſaurarius ſancti ceptionem admittebant. Rem geſtam narrat UrbaHilarii Pictav. quo nornine ceſſit parthenoni B. nus II. apud Batonium, an. t 09 6. Et quia filius Mariæ Santonenſis quandam inſulam Wcum dic noſter Amatus Burdegalenfis archiepGiſcopus, unus tam, Vic en bas Poitou, quam ſibi dux Aquitaerat de legatis Romanæ eccleſiæ, a regorio VIL

niæ reſtituerat. prætermittendum vero non eſt deprædeceſirre in Galliam deſtinatus, non ab

cretum, quod eo præſertim petente fecit Gofrihac ecclefia proccſſonis ſllemnitate ficſceptus ; unde

dus Aquitaniæ dux & S. Hilarii abbas, ut nulli etiam graviter contra eoſdem clericos commotus, in

preſbyterorum aut aliorum clericorum filii canoD Exuldunenfi concilio eos excommunicationepeſlderat. eum in concordiam & pacem eorum reſlrma-

1085.

a nici reciperentur hac in eccleſia. Cum legamus Goſcelinum auctorem fuiſle A vimus. Neque eos ad ullam ſltiſſlctionem, quia

quitaniæ duci, hujus decreti condendi, pro fabula auctoritate pollente Je munierant, compulimus, ne-

putamus habendum quod vulgo dicitur hunc ar que qualibet pro tali exceſſi abſirlutione purgandoſ

chiepiſcopum uxorem duxiſſe, papamque ſanxiſſe cenſuimus. Hic legimus Amatum fuiſſe deſtinatum

ut maſculi hujus nobilis gentis, qui Partheniacæ in Galliam a Gregorio VII. & quidem miſſus eſt

urbis in Pictonibus fiiere domini, archiepiſcopi ab urbe Roma ; conjicitque vir doctiſſimus Ste-

cognomen ſumerent 3 quod ad ætatem noſtram phanus Baluzius in præfatione ad ſccundum to-

perſeveravit. Sane incredibile prorſus eſt Goſcelimum Miſcellaneorum, eum eſſc Amatum illum.

num qui vivebat tempore Gregorii papæ VII. monachum Caſinenſcm cujus meminit Petruſ

uxoratorum preſbyterorum & clericorum hoſtis diaconus in lib. de viris illuſtribus Caſinenſtbuſ

infenſiſſimi, ux0rem habuiſſe, nec in tot conciliis cap. xx. quemque dicit ſub Greg. VII. fuiſſe

in Aquitania, ipſaque urbe Burdigalenſt habitis E epiſcopum, diſſimulato tamen ejus ſcdis epiſco-

fuiſſe diris devotum, & e gradu ſcerdotii deiectum palis nomine. Aliunde idem vir doctus probat

ab Amato, & Hugone pontificiis legatis, qui tan eum fuiſſe monachum. Amatus creatus eſt archi-

to ſtudio coniugia hæc ſacrilegia impugnarunt. epiſcopus in concilio BurdIgalenſt cui præerat, an.

Quod autem Partheniacenſis dynaſtæ cogno 1 0 8 8. die 4. Novembris, uti legiturin chronico

men archiepiſcopi ſumſerint, potuit inde fieri Malleacenſi. Concilium hoc Burdigalenſc dictum.

quod Goſcelinus archiepiſcopus, ut ſuæ domus quod eſlct provinciæ Burdigalenſis, videtur cele-

rimogenitus, Partheniaci dominium retinuerit. bratum apud Santonas 3 id enim forte ſi nifiœnt

line Simon ejus frater quicum uxore Milleſindi verba hæc Ademari Engoliſmenſis cpi copi, in

Secundi eccleſiam Secundiniaci dedit Raimundo Burgolitteris quibus quædam largitur monaſterio ſancti

lienſt abbati, dicitur Partheniacenſis caſtri viceMaxentii, ex ejuſdem loci tabulas Ego Ademaruſ

jfj dominus ſub fratre archiepiſcopo. Porro ad conDei gratia Engoliſmæ ſedis epiſcopus, fici San·

eat 2 7 ſtmn-dmT præſulis qni ſuam gentem illuſtratonas ad ſpnodum, in quo (quaF)ffab omnibus ornus. CHRISTI

C xnr. eol. 7 5.

93

1095.

1096.

807

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

808

nobis Amatus Burdigalæ civitatis archiepiſcopus A Caroflcnſis monaſterio 3 & fundationi abbatiæ ANM electus eſt, ubi nobis finis convenienter abbas Adam S. Mariæ de Rota cujus charta ſubſcriptum ejus ANN

S. Adjutoris Maxentii ſtrvivit & honoravit. Amatus factus archiepiſcopus, majori auctoritate, minorique invidia perrexit legatione ſedis apoſtolicæ fungi. Quæ vero geſſerit ut legatus extra ſuam provinciam-litteris mandare noſtri non cſt inſtituti ; ſcd quæ fecit ut archiepiſc. breviter ſunt referenda. Anno r 090. confirmavit monaſterio Silvæmajoris, omnes eccleſias quas Goſcelinus ejus anteceſſlr huic dederat coenobio, ſanctitate tum celeberrimo 3 cujus confirmationis teſtis & particeps fuit Petrus decanus & archidiaconus S. An-

nomen præfert.

C HRISTI

Anno 1097. pergens in Hiſpaniam, Oſcæ 097-

pigris tclrnplurlul, poſt dAdIIiIITm urbis a Mauris a am etro avarræ ouum re, conſecravit, aut profanis Mahuuoetariorum ritiblus pol lutarn luſtravit, & reconciliavit vt. ml. lanuarii, adſiſtentibus Petro Oſtenſi, Fulcone Barcinonenfr, Petro Painpelonenſi, & Sancio Laſturrenſi epiſcopis, ut memorat poſt chronicon Malleacenſe Johannes Mariana de rebus Hiſpaniæ lib. x. c. 2. Non tacendum cſt eum ſuffiagium tuliſſein conci-

drcæ. Eidem ſcro loco dedit eccleſiolam S. Lupi B lio Nemauſenſi habito tv. idus Julii, in quo Phi-

Inter-duo-maria, & ſanctuaria quæ adillam peruneA’fihb t 09 3. Burdigalæ concilium habuit, ex ehronico Malleacenſi. Nomina præſulum qui adfilerunt, nobis ſuppeditat chartarium S. Petri de Regula, quidve geſtum ſit in hoc coetu, docet : fipiaiiThS. fek. 2itg. IIILIt ; Ittffiaz cgnnpacllaſſe prccIs reſſitutiœſcglſlæ S Cpraſii de 821 ſIiIvIIFiII. IſIIſIE-f iedAeaiifl tuendam eſſe concilii patres iudicarunt. Huic ju-

lippus 1. rex abſtentus & excommunicatus ob Ber tradam de Monte-forti F ulconIs Andium comi tis coniugem raptam & ductam. vivente Berta le gitima uxore, poſt debitam ſiuiſfactionem, ad ec cleſiæ gremium revocatus eſt, ex eod. chron. Mali.

Anno 1 09 8. concilium celebravit Burdigalæ nt. nonas OctobrIs ind. v1. cui ſubſcripſere Ro·

Iandus Dolenſis archiepiſcopus, Petrus Aginnen

ſis, & c. Charta edita inter inſtrumenta col. 276. num. xiv. plurima alia de illo nos docet. Finem dedit controverſiæ inter decanum & canonicos S. Andreæ, ac F ulconem abbatem monachoſque

dicio ſubſcripſere poſt Amatum Willelmus BerC S. Crucis, pro eccleſia S. Michælis extra urbem ſu-

nardus Auſcienſis archiepiſcopus, Simon Aginnenſis epiſcopus, Rainaldus Petragoricenſis, Ademarus Engoliſmenſis, Hodo Bigorræ, Bertrandus Convennarum, Petrus Adurenſis, Stephanus Vaſatenſis, & Bernardus ipſc Aquenſis.

Anno 1 09 5. ſedit in concilio Claromontano ſub Urbano II. in quo pro recuperanda terra ſancta bellum ſacrum decretum eſt. Eodem anno adfuit Lemovicis conſecrationi eccleſiarum S. Martialis & S. Stephani, Turoniſque Maioriſ-monaſterii, ubi an. 1 09 6. interfuit concilio habito ab Urbano papa Il. ſubſcripſitque decreto pro S. Martino.

Ejuſdem fere eſt temporis concilium Santonenſe quod celebravit Amatus. Concilium hoc in tabulis S. Johannis Angcriacenſis, & S. Hilarii conſignari docent Sammarthani. Sed ternpus ejuſdem indicat tabula Silvæ-majoris in qua legitur : Terram de Doeria, & c. quam eccleſiæ S ilva-majoris Helias princeps de Diclonia cum uxore fita Avicia & filiis pro ſalute animarum ſicarum donauit, poſtea pignoravit abbas Malliacenfis, nobis IiſfAtſiiſaifqiſiſſiliilioſimi Santonenfi, recuperavinrus iudicio epiſto-

pcr Garumnam 3quam monachis adiudicavit, poſt datum ab abbate ſacramentum de poſleſſrone. Chartam ea de rc conſcriptam damus, ad cujus calcem notatur annus Chr. M. xclx. Urbani papæ lI. x11.

Mortem oppetiiſlc Amatum anno 1 10 1. docent Sammarthani, Lopeſius, qui laudat chronicon Malleacenſe, & alii. Lego tamen an. 1 t 12. eum Uzercenſi monaſterio dediſle eccleſiam ſancti Vincentii de Barriaco. At pro 1 1 1 2. legendum puto t 1 02. Certe anno hoc eccleſia Burdigalenſis vidua erat, obeuntc Amato archiepiſcopo, ex charta quam edidit & ſlius in hiſtoria comitum

D Pict. pag. 4 0. In charta S. Stephani de Vallibuſ

donatio quædam legitur facta huic monaſterio, per manus Amati archiepiſcopi Burd. an. 1 04. qua de re videndum in Reginaldo hujus loci ab bate. Attamen Beſlius exhibet in probatione hiſt. comit. Pictav. c. 28. tabulam Angeriacenſis monaſterii, in qua legitur : An. 1 t o 2. Pafihali PP. Philippo rege Fiartcorum, Willelmo duce Aquitania, Ramnulſl epiſc. Santonerſi, Burdigala viduata paſtore Amata archiepiſcopo obeunte. Et paulo poſt oſtendemus anno 1 1 03. Arnaldurn Amati ſucceſſorem electum appellari. Itaque cen-

porum & abbatum confirmato in manu D. E ſcmus Amatum aut animam eaſſe anno 1 t 0 1.

Amati S. Rom. Ecclefiœ legati, Burdigalenfis quoque Dei gratia archiepiſcopi. Actum eſt hoc an. Dom. lncarnationis M. XCVII. Eodem anno Urbanus papa magna pompa dedicavit eccleſiam BurdIgalenſcm die t. Maii, quamvis hujus dedicationis anniverſaria ſolemnitas non eodem die, ſcd 2 t. Aprilis celebretur, forte ob concurſum feſti SS. apoſtolorum Philippi & Jacobi. Miſſas facimus dedicationem S. Saturnini Toloſæ & conſecrationem majoris altaris Caroffenſis, quibus præſens legitur his fere temporibus 3uti & revelaũoni ſanguinis Domini in eodem S. Salvatoriſ

die 2 2. Maii, aut an. 1 1 o 2. quod videtur ſignificari in Angeriacenſi charta iis verbis : Anno M. c. 11. Burdigala viduata paſtore Amata archiep. obeunte.

Sub hoc archiepiſcopo Willelmus VIII. totius Aquitaniæ dux, multa dedit, ſeu potius jam ab aliis data confirmavit eccleſiæ Burdigalenſi olim a Car0l0 magno, Ludovico Pio ejus filio, & c. ditatæ, tunc vero temporis miſerabiliter dilapſæ 3 ſcilicet tertiam partem cameræ ſive monetæ, ſeu etiam omnium teloneorum, & curtemlegiam & navim liberam ab omnibus teloneis. Cetera 809 ECCLESIA BURDIGALENSI & 810

legi poſſunt in diplomate quod edidit Lopcſius A Vincentii de Barriaco, anno t 122. Quio anno --ANM tertia parte hiſt. c. vut. pag. 36 5. Arnaldus ex hac vita migraverit nondum noviANM

CHELSTI X X vII A R N L S G t : R L I mus : Ejus obitus inſcribitur in necrologio m. oel. Gflſfl cutum. Miſi Ejus tempore & cum Ipſius conſenſu fun-

Arnalduſ-Geraldi de Cabenaco nobili genere natus, patrem habuit Geraldum Cabcnaci dominum 3 quilocus comitatus titulo inſignis, ſeſquileuca a Garumna diſtat, quatuor vero circiter lcucis a Burdigala. Gentilitium hoc Arnaldi cognoXX VI I I G R R men ex hoc inſtrumento chartarii Silvæ-majoris Quocunque anno mortem oppetierit Amaldus, eruitur : Notum ſit omnibus quod Arfius de Cabaipſo hercle de medio ſublato, Giraldus Engoliſnaco, cum fieret Silvæ-majoris monachus, dedit menſis epiſcopus Burdegalenſes infulas arripuit, ejuſdem loci fratribus totam terram de Crana, con is ipſc qui tam diu Romanæ ſedis obiverat legatiocedentibus fratribus ficis Arnaldo-Geraldo, qnipoJB nem, fautoremque ſe Petri Leonis pertinaciſſitea ficit Burdigalenſes archiepi copus, et Arufatus mum exhibuit anno t 1 3 0. Uſurpationem illam & Forto. Patre Geraldo de abanaco genitos eſlc ipſi Sagienſis archidiaconus Arnulphus exprobrat hos fratres docent eædem tabulæ : Teſtes fiant Amahoc modo : Diſtuli circa extremitates orationis hu nevus de Mota, Geraldus de Cabanaco, Arfius jus de ufinpatione Burdegalerſis archiepiſcopatus ejus filius. apponere, ut ex hoc illa effrænis ambitio tua irre-

Arnaldus legitur Amati ſucceſſor in chronico fiagabili liqueat argumento. Engoliſmenſt eccle tæ

1 t 0 3. Malleacenſi, & an. 1 1 0 3. appellatur electus Burcopulatus, ſpirituali connubio tenebaris. impudens degalenſis in charta S. Iohannis Angeriacenſis, de tamen dominandi libido, contemplatione prænorni electione Aenrici ſeu Henrici abbatis, ad quam natoe dignitatis incanduit ; & dum de cendentiunt convenerunt & In ca itulo coadunati ſunt Ramjam rerum tuarum detrimenta non Aſines, ad nulfus Santonum epiſcopus, venerabilis Arnaldus compenſationem fruſtratæ legationis, in amplexum nondum archiepiſcopus, Jed in archiepiſcopaturn quaſt ditioris adulteræ prorupiſti, filiæ pon us inelectus, atque nobiliſhrnus Willelmus dux AquiC ceſtu matrem neſlrio polluere non ab orres, et taniæ, cum Hugone Liziniacenſi. Integram charmonſtrum biceps infiruſtum ſeculo prodigium non re tam dant Beſtius in probat. hiſt. comitum Pict. & nuis apparere. Non expetitio populi, non cleri prceSammarthani in ſua Gallia Chriſtiana. In fine loceſit electio : ſed etiam nunc excommunicatum re-

datur an. 1 1 08. prioratus S. Fidis de Manfirot,

pro Conchenſibus monachis tempore Begonis ab batis, de quo vide C. xvi. eol. 277.

737 gitur : Actum eſt autem anno ab lncarnatione Dom. putans univerfitas tibi, vel pars ſaltem maxima reIHJA 3 M. C. 111. papa pra-fidente Paſchali, rege regnante fiagatur, in partem catholicam multo defiderio fic-

Philippo cum Ludovico filio. Anno t t 07. ind. 1 2. Gofrido VI. abbati Silvæ-majoris confirmavit eccleſias S. Martini de Narijano & de Caminiaco, aſſcntientibus decano nomine Raimundo & ceteris canonicis, ex pag. ſub annum 1 1 34. 1 3. chartul. in quo ſæpius occurrit mentio hujus Itaque Giraldus cum foret Engoliſmenſis epiarchicpiſcopi. ſcopus & S. Sedis legatus, Villclmi comitis Picta-

Anno 1 1 09. judex ſedit in concilio LoſduD vienſis, & Aquitaniæ ducis. aſſenſu, cathedram rtenſt inter abbatem Maioriſ-monaſterii & canoniarchiepiſc. Burdigalenſem occupavit. Utrumque a cos de Camiliaco, cum Gerardo Engoliſinenſi, titulum archiepiſcopi & legati præfert in litteris, Petro Santonenſt epiſc. & c. ex Spicileg. tom. v. quibus conceſſit Androni S. Crucis abbati & mo PagArniildum anno 1 t 1 0. auctoritate ſedis apoſiſbirirs, ofzlectliltztOEBIIaIIſlIIHIACIIeKÆ tolicæ, eccleſiam S. Æmiliani ſeu Emelionis, quæ archidiaconorum Gombaldi & W illelmi, atque 1xvm, ſeptem leucis diſtat a Burdegala, mutaſlc in monati capituli 3 cui ad menſam canonicorum, decern ſo terium ord. S. Benedicti, ejus ue primum abbalidos annui cenſus, abbas & monachi perſolvere tem fi1iſſe Aimonem docent Sammarthani poſt tenerentur : alia onera ipſis impoſita legi poſſunt chronic. Burdigalenſe3quibus Lopeſius conſentit. ſuo loco. Aliis litteris, quas prioribus duximus eoi. 280. Hæc abbatia ſecularis facta, nunc habet capitulum ſubjiciendas, notum fecit, quod eundem abbatem decem canonicorum cum decano. Anno 1 1 r 1. E cum monachis inveſtiviſlct de eccleſia S. Nicolai litteras dedit de quodam dono facto a Raimundo de Grava. Sed his litteris & prioribus notæ temde Leinario, eccleſiæ S. Martini de Sadiraco, & poris deſunt. Fulconi abbati S. Crucis ad quem pertinebat Idem Gerardus cum Gaufrido Carnotenſi e i 1 1 20, hæc eccleſia ; ex S. Crucis chartul. An. 1 t 20. ſcopo, & apoſtolicæ ſedis legato, atque L. Epn-

coegit priorem & monachos S. Macharii, ad obegoliſinenſi epiſcopo, interfuit conventioni factæ

ſpirantes. Vide tom. 2. Spicileg. Petitæ legationis repulſam ab Innocentio ſecundo paſſus eſt Girar dus ipſo an. t 1 3 0. quo Innocentius electus eſt.

Obiit anno t 136. illa vero ſcribebat Arnulfuſ

, eines 5.

c. xvir.

dientiam præſtandam Androni abbati S. Crucis, inter F ulcherium Orbiſterii abbatem, & Petrout docent ejuſdem antiſtitis litteræ, quas ex lauda to chartario deſcripſimus, & inter inſtrumentalocum habere voluimus. Sæpe occurrit in tabulis ejuſdem coenobii & Silvæ-majoris nornen hujus archiepiſcopi, ſed annus non annotatur. Confir-

mavitqlldebejtlo abbati Uſercienſi eccleſiam ſancti ornus.

uillam Fontiſ-ebraldi abbatiſſam. Ubi vides Girardum ita ex Engoliſmenſi ſede fuiſſe tranſlatum, ut ei datus ſit ſucceſſor in Engoliſmenſt eccleſia. De hoc Gerardo propter ſchiſma Petri

Vide vitam S. Bernardi in edit. dom. Iob-n. Mabill. us. a.

c. vt. ta. XXXVI. Fffij CHRISTI

Dc Loaoux.

o Breatæ.

811

ECCLEſI, A BURDIGALENSI &

812

Leonis antipaptr. dicti Anacleti, cui adhæſit, A ſecundus componitur cum anno cium 1 137. ANNI ſamoſiſſimo, plura dicemus in Engoliſinenſibus Idem denique confirmat ejuſdem charta edita a

epiſcopis. xxlx. Gan carious 111.

Guffredus de Loratorio cognomen hoc æcepit a ioco ſic dicto in diœceſi Turonenſi Picto num vicino, qui Maiori-monaſterio ſubjectus eſt ; debetque diſtingui ab Oratorio, le Loroux, ordinis Ciſtercienſis monaſterio diœceſis Andegavenſis. ln plurimis inſtrumentis abbatiæ Fontiſ-comitis legitur de Laureolo, quod interpretantur de

Beflio hiſt. comitum Pict. pag. 3 09. in qua annus Unum 1 6. ejus epiſcopatus, concurrit cum anno Chriſti

1 1 5 1. Unde manifeſtum ſit eum ſedere coepifle Seſovlidi Ie6g-Thiſa1llllauegi, edllutrhchatirſlcb :

gem Alienorde filia & herede Guillelmi Aquita-

niæ ducis Pictavorumque comitis. tota potitus eſſet Aquitania, Gaufredo archiepiſcopo, & ceteris epiſcopis & abbatibus ejus provinciæ petentibus conceſſit, ut in poſtemm electiones libere fierent

Loriole. Porro Gaufridus vir fuit doctrina pneſſive archiepiſcopi, ſive epiſcoporum. ſive abbatan-tiſſimus, ad quem ſcripſit S. Bernardus epis B tum, abſque hominii, iuramenti ſtu fidei per ma·

tolam 1 2 5. antequam ad pontifiœmm provectus fuiſſet, hortans eum ut operam impenderet in alierenda Innocentii papoe ll. electione adverſus Petrum Leonis. Pto ipſo quoque ſcripſit idem Bernardus ep. 3 42ad Joſſelinum Sueſſionenſcm epiſcopum, qua rogat excuſari apud Regem hunc archiepiſcopum, in hoc ſolo reum, quod electum communi conſenſu Grimoardum abbatem B. M.

num data obligatione. ln fine legitur actum Bur 1 136. degalæ an. M. c. XXXVI. Chartam integram edic, m, limus in appendice ſeu inter inſtrumenta. An. ſequenti ſecundum Sammarthanos, ſolemni apparatu mipljæ ejuſdem ngfum Aliegorilfeecitl. ÆrliThprde ſcokni nutinbffiuIuILIſcpI. ſliia chron. Mauriniacenſe. Secundum hanc doctorum

de Allediis conſecraſſet, hoc eſt benedixiſtet. Qui fratrum ſententiam dicendum foret anno quidem florebat ætate S. Bernardi Petrus Venerabilis abſuperiori Regem Alienoram duxiſſe, (neque enim bas Cluniacenſis, hunc archiepiſcopum celebrat ante coniugium dicere potuiſſet quod legitur in l. rv. epiſt. 1 2. his verbis : Venerabili et præcorlaudato ſupra diplomate, ſibi jure matrimonii cum diali noſtro domno Gatſiido Burdegalenfi archiC Alienorde ſcu Alienora ceſſiſtc Aquitaniam) ſed epiſcopo. Inter varias pectoris mei curas, ingeſſi majori pompa idem coniugium, eaſdem nuptias Je aliquando cogitatio de amicitia : invenit nulli Burdigalæ tanquam in primaria Aquitaniæ urbe auiiſſignabitſtiſtinet Emi ViIffieviiEFY1XInIIcIIIEiI epiſcopum ; quem non dititaſpontificalis, non ſirbdigaIſg ceciIbrari voluit nuptias, gj us rggapli indullimitas temporalis, mihi in ſpirituali eb vero arniſiſic, præſentibus & petentibus Gaufrido archiepico aſſciavit ; ſed animus terrena ſpernens, coeleſtiſcopo, 8t provinciæ epiſcopis. Hoc ad au. 1 1 3 6. bus inhians, mores coniti, prudentia ſingularis, amirefert diploma Regis ; fortaſſe errore amanuenſiſt citia conſtans, & vere Chriſtus ipſe ad univerſis nam hiſtorici, & qui ea de re ſcripſerunt, imprimutui amoris primordia Je medium exhibens, indimis Mabillonius lib. 2. de re diplom. n. 1 3. id vtfibiliter conjunxit. Hoc ſemper, ex quo Carthufienſe an. 1 1 37. tribuunt. Certe in tabulario S. Crucis iter fimctitatem veſtram mihi notam fecit, fitmſſme exſtat tabula quædam Guillelmi H eliæ viœrii Bur-

·cordi meo inhæfit.

Exordium pontificatus Gauſiedi III. ſitis indi-

cat tabularium S. Crucis Burdigalenſis, his verbis : Guillelrnus Helias primo anno quo Ludovicus rex

is. Francorum duxit in matrimonium filiam ducis

Vaſconum & comitis Pictavorum, Jecundo autem Gaufridi & trdigalenfis archiqtſiopi, dedit eccleſiæ S. Crucis Burdigal. medietatem decimæ ab illo loco qui dicitur Eſteriuſ-Lini, uſque ad illum locum qui dicitur feudum de Benaujas. Et fecit primum nodum ſe IVillelmns Helias, ſtmndum Jecit Willellelmus Segnia ; de la Breza. præſentibus, & c.

D digalenſis, in qua annus 1 1 3 8. vocatur annus pri-

mus, videlicet completus, quo Ludovicus rex F rancorum duxit in matrimonium filiam comitis Pictavorum ac Vaſconum, & ſecundus Gaufredi archiepiſcopi ; quod adhuc demonſtrat exordium epiſcopatus ejus ducendum eſlc ab an. 1 6. idque iterum probat charta qua hoc an. con mavit monachis de Mornac eccleſiam S. Nicolai.

Anno 1 1 3 8. litteras dedit de procuratione ar chiepiſcopi Burdigal. ab abbate S. Crucis debita.

An. 1 140. adſtitit Theobaldo comiti Bleſcnſi donanti Burgo-medio 1 decimam molendinos Boett-

Atmo ab neam. D M C XXXVIII. epacta VII. rum Blelenſium, ex tabul. ejuſdem coenobii, & 7

ind. 1. concurrente V. Idem intelligimus ex litteris ejuſdem Gaul-redi

erutis ex tabulario S. Mariæ Santonenſis, datis an. I 1 37. quibus ſopit litem aut motam, aut movendam inter abbatiſſam conventumque S. Mariæ Santonenſis, & Urſonem Porcarium : ibi autern annus. 1 3 7. dicitur an. r. promotionis ejuſdem Gaufridi, nimirum completus. Sic enim ea verba interpretari cogitalia ejuſdem tabularii charta nos : ni Gaufridi, in qua ejuſdem pontificatus annuſ

E

eodem anno ſubſcripſit diplomati regis Ludovici.

o confirmavit parthenoni S. Mariæ Santonenfis w, ſſh guctas donationes. Anno ſequenti adfiſit adhuc Sam eidem principi confirmanti Agneti ejuſdem loci abbatiſſæ cambitum monetæ.

Gaufiedus monaſteriis benefacere ſolitus, inter canonicos S. Martini, & S. Cypriani Pictavienſis monachos pacem reſtituitan. 1 142. An. 1 144 44 ſignum appoſuit litteris Ludovici regis pro S. Petri puellaris eccleſia, quæ de jure S. Martini fixerat ex S. Martini tabul. An. 1 148. convenitadcon 1448

cilium Remenſe ſub Eugenio papa 111. celebratum 813 EchEſIA BURDIGALENSIs. 814

-ſlin mula Gilbertt Porretani Pictavomm epiſcopi, A mitis in qua cognominatur de Laureolo, data eſt. Nm cui faviſſe noſtrum Gaufridum docet epiſtola alanno Chriſti tut ex mu. quem Gaufridus appelmm cuſiſTh terius Gaufredi ſcilicet Clarevallenſis. Attamen lat decimum octavum ſui epiſcopatuſt cumn

Uol. 28 1.

1150.

a Vouvant.

in lite quam habuit hic epiſcopus cum S. Cypriani abbate & monachis, muſa cecidit Gaufredo ar chiepiſcopo iudice. ex ipſius litteris datis iv. cal. Septembris anno 1 149 eius epiſcopatus armo decimo-quarto ; æ notæ confirmant an. 1 1 3 6. inchoatum fuiſſe & auſi-Mi pontificatum. Has damus litteras ræſcrtim quod ex ipſis eruamus no-

x titiam cuiuſdam ſynodi Burdigalenſis aliunde in-

cognitæt

Cum Gauficdum præfuiſſe Balgentlacenſi cce tui. in quo de diſſolvendo ooni ’o Ludovici regis cum Alienoſ-a eſt actum, con entiant Sammarthani & Lopeſius, quæritur quo iureid factumt Balgentiamm enim ad Burdigalenſem provinciam ffi. ’. ; aiiff. ift ; fii’IffiIIPESIIQ Certe necrologium eccleſiæ Burdig. in libro villoſo, ad diem xv. oel. Auguſti. ubi eius meminit,

Anno 1 1 o. ratam habuit concordiam inter eum ſimul appellat archiepiſcopum & legatum ; Mathildem I-Iontiſ-ebntdi abbatiſſam, & Julium B exſtatque intabulario S. Crucis Burdeg. eiuem

abbatem de Corona. eiuſque litteras hac in oeuſa datas exhibent hic Sammarthani. Anno ſequenti, unus fiſit ex iudicibus controverſiæ quam movit Sebrannus Chabot dominus Vulventi 1, adverſus abbatem Malleacenſcm, pro cuſtodia huius coenobii : uti nos dooet diploma Ludovici regis editum a Bellio in hiſtoria comitum Pictav. & in archie iſcopis Burdigai. Galliæ Chriſtianæ ſr. Samm.

ecretum in diplomate relatum, ſuis litteris con firmavit & publicavit Gaufredus eodem anno

1 1 5 1. ind. xv. epiſcopatus ſui anno 1 6.

charta, Amaldo huius monaſterii abbati inſcripta, in qua ſe præfamr archiepiſcopum 8t. ſcdis apoſtoctptiiffiieſt lijnoedThus Balgentiacenſis. idem le tur titulus in tabula Novi-Monaſterii, de qua i Sedente Gaufredo, ipſoque auctore, mno-

an. 1 153. quo circiter

nici Burdi enſis eccleſiæ, qui prius erant ſecula-

res, facti untregulares, ut nos docet chartahæc tabularii eccleſiæ :

Ego Petrus Dei gratia humilis abbas S. Romani de Blavia, univerſis Ecclefiæ Chri fidelibus tam

Adfuit ſynodo Balgentiacenſi ad Ligerim, die præſhntibus quamfittuns. Notum eri volumus quoMartis, al. Veneris ante Dominiœm Paſchæ floridi, C niam cnm ex mandato Romani pontijtcis domini Eu·

an. circiter 1 1 54. quo in conventu decretum eſt divortium propter cognationem inter Ludovicum fiimiThffidgffimſt EHIA Igi fAcIſgfiæ lreatfpdauteneſgncilii appellatintf. : 0. II, I & Evirm. pctgt, & 1 : 1OE vinciæe iſcopis. Ipſe obiit die 1 8. Julii an. 1 1 58. ſepultu que eſt in eccleſiæ metropolitanæ ſacello Dei-paræ virgini dicato. Notatur in necrologio F ontebraldenſi ad 1 5. cal. Auguſti.

Huius antiſtitis meminit cum laude vetus chro-

genii, venerabilis pater D. Auberteus Oenfis qviſcopus Sedis apo. legatus, & dominus Bemardus abbas Claræral is, multaque aliæ religioſæ & ho ; neſiælierſònæ verſus Toloſitnas partes ad expugnan-

s æreticas hænefimque exſtiqrandam teme illiuſv proficiſcerentur, per Aquitaniam tranſluntes, pro pace inter dom. Gaufridum venerabilem Burdegal. archiepiſcopum & clericos fiſos Burdeg. Jedts canonicos refimnandam, rogatu ejuſdem doni. archiepiſcopi, Burdigalam uſque deſcenderunt, ubi & nos conveneramus. Erat autem diſcordia gravis et -maxima, quæ etiam per multum temporis duraverat

nicurn Normanniæ, ut viri religioſi. & verbi DiD inter eundem dom. archiepiſcopum & clericos fitos,

ThI EæiiISIISeI 3 : 333 : Qum 5 : 33 1 t ; ſtugeffi celebeIiIiimi S. Diongyeſii abbatis, ad quem ſcripſit quinque epiſtolas quæ adhuc exſtant. Laudes a Petro Venerabili abbate Cluniacenſi Gau fiedo datas iam præmiſimus ; ambitus tamen ipſum alicubi inſimulat, quaſi vellet ita ſibi ſubiicere ſuæ provinciæ eccleſias, ut in eis poneret non epiſcopos ſed miniſtros. Vide epiſt. quintam l. v. ad Innocentium papam II. in ua queritur de dilata conſecratione electi En goliſmenſis. Andreas Queroetanuſ

pa eo quia idem D. archiqſifiopus, in eadem Jede Burd. canonicos regulares, qui in communi vita, et ficundum S. Auguſtini regulam ibi Domino inſervi rent, inſtituere volebat, juxta voluntatem et mandatum Rom. pontificum D. Innocentii, D. Lucii, cortce tone vero & aſinfit D. Ludovici illuſtris regis Francorum & ducis Aquitanorum, qui auctoritate privilegiorum ſuorum hoc corſinnaverant.

Quod cum quidam de eiuſdem eccle tæ canonicis conceſſſint, ceteri qui contradicebant, pro inobedientia & contumacia fita. ab eodem D. archiepi-

vir doctiſſimus in notis ad Bibliothecam Clunia E ſcopo & a prædictis Rom. pontificibus excommuni-

oenſem, docet quidem Petri Venerabilis tempore fuiſſe Burdigalæ duos archiepiſcopos nomine Gaufridos, unum qui a Ludovico VII. im travit immunitatem a regaliæ iure ; alterum qui it con cilii Balgentiaci præſes. At duplicem Gaufridum admittere nihil cogit, nullaque indicant vetera monumenta. Imo contrarium luculenter patet ex duabus chartis, una Novi-Monaſterii, Mouſlier neuf, ubi legitur Gaufindus Burdigal. eccleſiæ dictus epiſcopus, S. Sedis apoſt. legatus VII. calend. Novembris an. ab Incam. M. c. LVII. ind. epiſcopatus an. XXII. Altera quæ eſt Fontiſ-co-

T omus l I.

catt, et a ſuſceptis ordinibus a ecclſiaſticir bene fiſſi ſſſffſns. archiepiJIopus extra urbem et ecclefiarrThn fitam, IIWYA YIII officio. Cumpergo ad Burdigzcclefiam in tanta de ſolatione pofitam præfatus D. legatuſò D. Clarævallis, & aliæ religioſæ et authenticæ perſonæ deſcendtſhnt, ibi ne nobis cum iths ſibuſf ut u ra dictum e, cum tn manu D laravallſs pra ati Burdegalenſis clerici pqfiſpiqt 2 exſecuturuſ

85

ANNI archiepiſcopus conceffiffet, cooperante divina gratia

cflmſrt

in hunc modum pacis & concordiæ hinc inde con7012 unt.

Quod clerici qui rebelles exſtiterant, canonicatum regularem in eccleſia B. Andreæ, in fide videlicet Burdig. deinceps inperpetuum habendum & conſervandum communiter conoefferunt, hoc modo quod fingulis, qni eiuſdem ecclefiæ canonici ſuperſtites erant decedentibus, velfi mutatione vitæ, ſtu quolibet alio modo, præbendam quam in ecclefia illa

t. Im. habebant omitterent, loco eorum regulares fitbſti-

w.

tuerentur per manum Burdegal. D. archiepiſcopi,

EC CLESIA BURDIGALENSIS. quidqutdfiſper hoc 2711 ſtatuam, er hoc idem D. A bus infigat tn Gazſitdt dimormt locum

816

ciendo confilinm haberent, fitpewenit Henricus Ieffziſngliæ rex, dux Aquitaniæ, eoſque obnixe rogavit ut Johannetn de Secli, al. Sechium, gymnaſii Pictavienfis magiſtrum, antiſtitem crearent. Verum nullius fitit momenti regia auctoritas, quod ſacrarum litterarum inſcius eſſt. ſicque ad epiſcopatus apicem Ratmundus evehitur. Sed brevis ævi pontificatum tenuit ; defiinctus eni-m an. M. c. mx. 1 o. ml. Jan. vel 1 1. calend. ex necrologio libri villoſi tabularii cccl. Burdig. tumulatus in baſilica metropolitana Burdegalenſi. Lopeſius laudat bullam uandam Hadriani papæ IV. ad eum datam tv.

Junii.

& c. Sed et cum de viginti quatuor, qui numerus B Oihenartus, qui eius meminit in ſua notitia vaſ-

Jolet eſi canonicorum Burd. eccleſiæ, nunc adpræſens poſitis ibi quin ue regularibus cum novem Jecularibus quifitpe tes erant, quatuordecim dr non plures omnes eſint ejuſdem ecclefiæ canonici, donec vel poſt deceffum Jecularium, ut dictum eſt, vel vita eorumdem, fi cum pace & affenſu ipſòrumfieri

ffjt, numerus ttle adim leatur. Nihilominus ab iiſdem clericis conceſſam it ut illi quinque regulares, ſi D. archieptſtopo & iiſdem regularibus videtur, ad commune rejectorium cum ſecularibus Venirent communiter viventes, communiter ſervientes, & c. Actum hoc atque firmatum in præſentia & in manuD.

tegas, oo. Clam-vallis, uidentibus & audentibus C

D. Raimundo Aginnenfi, D. Bernardo Santonen 1, D. Raimundo Vaſatetſi ep. fratribus quoque no riſ

Audoino Caſtellionenfi, Guidone Cariloci, Aimone S. Æmiliani abbatibus, & c. Ad memoriam & munimentum rei precibus utriuſque partis hanc præſentem paginam exinde fieri, & ſigilli noſtri munimine firmari pracepimus. Fuit vero fizcta hæc concordia Burdigalæ in domo D. archiqviſiopi, anno ab Inc. Dom. M. c. XLV. VI. non. Iulii, ep. XXV. Rom. ponttf D. Eugenio papa lll. Ludovico rege Francorum & duce Aquitanorum, pradicto D. Auberico legationem in regno Francia obtinente. Ex iis diſcimus ante inſtitutum canonicorum Regularium in eccleſia Burdig. receptum, canonicos tamen commune refectorium habuiſſe.

XXX. Raruurtnus 1.

Raimundum quem co ominant, de Majolio,

2 Claudius Robertus & ammarthani fratres, ex

epiſcopatu Petracoricenſi aſſumtum legimus ad metropolitanam ſedem, vita functo Gaufiido an. 1 1 58. hunc autem notum fecit, inquiunt, codex de geſtis pontificum Engoliſinenſium : magna intercanonicos Burdegalenfis ecclefiœ de novi archi-

epiſcopi electione contentio excitata eſt, ac totum neE

gotium dirimendum, Engobſmenfis, Pictavenfis, Petracoricenfis, & Agetmenfis epiſcoporum arbitrio reliquerunt, qui cum de homine doctrina et mori-

Claudius Robertus loquitur de Raimundo tantum in epiſcopis Petracor. ubi eum de Meiolio cognominatum ait, s ultumque fuiſſe in eccleſia Burde al. at nullibi dicit eum pos ſe dem Petracoricenſem, Burdigalenſem obtinuiſſe.

b ignoramus quo ex codice Sammarthani fratres quæ ſequuntur deſumſerint. Exſtat torno 11. bibliothecæ Labbeanæ p. a 4 9. umori. pontifimm et comitum Engoliſmenſium in euius cap. aaut Sitai ietæſiſtræaumatium & nem con Oegntos, et Henricurn 11 Angli : regem qui loli-nmem Seeli magiſtrum ſcholarum Pſctnvtenſium in archiepiſcom conſecrari cupiebat : ſed ibi non dicitur quinam fuerit

ue.

coniæ, docetque ipſum ex Petracoricenſi epiſcopo factum eſle Burdigalenſem metropolitanum, teſ-

ten appellat Jobamiem Puteanum de Petracoric. epi copis.

XXXI. HARnur-Nus.

HarduInus in eccleſia Cenomanenſi decanus fuerat, antequam eligeretur in ſucceſſorem Raimundi. anno 1 1 60. eiuſque meminit Robertus de Monte in appendice ad Sigebertum. Poſt annos treſex hac vita migravit, apud Montem-Peſſullanum in comitatu Alexandri papæ 111. an. 1 1 6. ex Roberto de Monte in ſupplemento ad 31gebertum, vel 1 1 62. uti contendit Lopeſius non contemnendis fiiltus rationibus, ductis ex

tempore quo Papa moratus eſt apud MontemPeſſulanum. De eo legitur in necrologio eccleſiæ

IV. nonas Julii obiit Ardouinus archiepiſcopus. Corrupte in chronico Normanniæ appellatur Balduinus ; ſic enim ibi legitur : mortuo Balduino arch. Burdegal. apud Montem-Peſſitllanum, dum ibi in curia Papæ moraretur, epiſcopus Lactorerſiſ

eifitcceſit. XXXII. Benrnaunus 1.

D Bertrandus ab eccleſia Lactorenſi aſcendit ad

Burdigalenſem an. 1 62. aut 1 1 63. quod robatur ex charta compoſitionis ſactæ inter ipſiim, & Bertrandum S. Crucis Burdigal. abbatem anno M. c. va1. quem annum Bertrandus archiepiſcopus appellat ſui epiſcopatus quartum. In ea ſc legatum ſanctæ ſcdis apoſt. præfatur. Anno 1 1 64. memoratur in charta pro coenobio B. Mariæ de Prato-Fornelli, & anno 1 1 6 5. dedit chartam ro parthenoneS. Laurentii de Eſcures ſeu de Ob curis. Lopeſius indicat chartam quandam tabularii S. Crucis, qua Bertrandus ſubiicit huic monaſterio S. Michæ’lis eccleſiam 3 quam ſubiectionem confirmavit Alexander lll. ſui pontificatus an. v1. At vero aſcetæ huius abbatiæ contendunt ecclefiam hanc fuiſſe ſubditam S. Cruci a Goſcelino archiepiſcopo ; unionemque iamdiu antea factam Alexandrum ſua bulla roboraſſe ob rebellionem monachorum S. Macharii adverſus ſuam matrem, ſcilicet S. Crucis abbatiam. De hac inobedientia queſtus erat Bertrandus in ſua epiſtola ad ſummum ontificem : P Beatiſſmo patri & domino Alexandro per Dei gratiam ſummo et univerſali pontifici, Bertrandus Burdegaletſis eccleſiæ miniſter licet indignus Jctlutem


ANNI C HRISTI

1159.

1163.

1165. 817

dilectus filius noſter Bertrandus abbas S. Crucis in monachos ſancti Manban’i ob inobedientiam el rebellionem promulgavit, ratam haberetis & firmam. Verum quidam de prædictis fratribus in ſtilita adhuc contumacia & rebellione pæſiſtentes, mandatis re tris obedire, et abbanſito ecclefiæque S. Crucis o dientiam & reverentiam, quam debent, exhibere contempnunt, & ſtntentiam ipfius abbatis, noſtram, ſed reſtria auctoritate confirmatam adhucfitſtiuere non ſcrmidant. Hoc itaque ſlnctæ diſcretioni veſtra

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

ò omnimodam cum debita ſubiectione reverentiam. A fiiiſſe ad eccleſiam Burdigalenſem. Certe ſt ſedit -

cagln Placuit vobis, reverende pater, utſhntentiam quam

818

anno aſſignato in cathedra Lactorenſi, non eſt is Nm qui factus eſt Burdigalenſis mhiepiſlopus 1 162 cumn vel 1 1 6 3. Claudius Robertus, Oihenarms. et Sammarthani, in catalogis archie iſcoporum Bur-

digalæ, docent Bertrandum ex ede Lactoratenſi

vocatum fuiſſe ad metropolim Burdigalenſem 3 cIIThſlſſctSlIPoenchdgTh 13 : 8 ſeſliepri’tm Iliis omnibs ;

perpenſis coniicimus Bertrandum quidem

minatum de Monte-altoa nobis collocatum mter

præſule-s hctorenſes, eundem efle qui poſtea re-

duximus fignficandum, ut fi forte ipſi ad pedes B xit Burdigalenſem metropolim ; at brevi tempore

ſanctitatis veſtræ acceſi’rint, eos rmeritis in jamÆcta ſententia permanere. Sit autem, parer, beneplaciti ueſtri eccleſiam S. Crucis pro qua vobis attentius upplicamus, in iuſtitia fita, ſicut capiſlis, fivere et manutenere. Reſcripſit pontifex archiepiſcopo noſtro in hæc verba : Alexander epiſcopus ſervus ſervorum Dei, venerabIIi fratri Bertrando Burdigalerqt archiepi623 ; 2. : 55it ; ffi. tzz3. aiiſttflg tinentia nuper accepimus, tu mandati noſtri tenorem efficaciter proJecutus, ſententiam quam dilectus filius noſter Bertrandus abbas S. Crucis In monachos ſancti Macharii ob -inobedientiam et rebellionem ſuam promulgarit, ratam & firmam habuiſti, et eam auctoritate noſtra & tua pariter confirmaſti. ficper quo utique ſollicitudinem tuam, ſicut dignum e, commendamus, & ut ſententiam ipſam ratam abeas, et per parochiam tuam inviolabiliter iſque ad dignam ſltiſlctionem fiſcias obſervari, & praſentium ſignificatione iniungimus. nos enim juxta ſollicitationem tuam ita honeſtati noſtræ providebi-

vixiſſe in epiſcopatu loctomfi, nec attIgiſſe an. 1170.

XXXIII. Gonnum-ius 1.

Guillelrnus cognomento Templarius, ex abbate Radinginſt in Angſia, eligitur Burdigalæ archiepiſcopus an. 1 173. coram Henrico rege 1 173. Angliæ & duce Aquitaniæ, ex chronico Caufredi prioris Voſrenſis. Anno ſequenti eccleſiam paro1 174. chialem dedicavit, quam poſta capitulo contulit. Eodem anno cum diu controverſia fiiiſſet inter S. Andreæ canonicos, & S. Crucis abbatem Giraldum, ac monachos pro iuribus & limitatione eccleſiæ S. Michælis ; tandem auditis ex utraque flare-t. parte rationibus, Guillelrnus archiepiſcopus con9 4 firmavit huic eccleſiæ capellaniam, baptiſina, & alia parochialia iura ; prætereaque terminos huius parochiæ conſtituit. Hanc ſententiam Alexander papa. ipſo archiepiſcopo petente, confirmavit, diPlomate miſſo Giraldo abbati & capitulo S. Crucis dato Laterani vui. cal. Junii.

Anno 1 175. cum idem papa præfatis abbati 1 175.

Teii-ritu

mus, quod fi dicti monachi ad nos venerint. nihil & monachis poteſtatem dediſſet eligendi ficerdo-

auctore Domino reportabunt quod debeat dedecere. Datum Laterani It. cal. Februarii.

Anno 1 70 Bertrandus archiepiſcopus cum multis Aquitaniæ proceribus Eleonoram Henrici

II. Angliæ regis filiam comitatus eſt, cum in Hiſpa-

niam deducta Alphonſo lx. Caſtellæ regi nupſit, ut referunt Hieronymus urita in Annalibus Arragon. & J ohaunes Mariana, ubi eum Bernardum contra veterum monumentorum fidem nominat. Sed affinitas illorum nominum ſæpe in errorem induxit amanuenſcs, & ipſos ſcriptores. Hoc an-

tes in parochialibus eccleſiis, & electos epiſcopo

D loci repræſentandi, Guillelrnus hoc ratum habuit. ChmI·

Eodem anno circiter litteras dedit de iudicio lato

inter Geraldum abbatem monachoſque S. Crucis,

& Amalvinum de Blanoefort, mandato accepto a ſummo pontifice. Auditis teſtibus ſententiam tulit adverſus præfatum militem, qui injuſte exigebat a monaſterio avenam & panem ad mites, Eæ chartas. gallinam ad accipitrem, & c. Has Guillelmi charſhgjgſv tas edidimus inter inſtrumenta. eoi. 2 84. An. 1 177. menſe Decembri apud Grandem 1 177·

no quoque dedicavit eccleſiam S. Amantii Bu montem in ipſius manu iuravit Audebertus comes a xienſis cum Petro epiſcopo Pictavienſi, & c. ex Marchiæ, qui vendiderat totam terram ſuam, & 2. tab. eiuſdem loci. Ibidem legitur celebraſtc con quidquid hereditario iure ſibi contingebat, Hen-

VIAe tom. IJ LI cilium Engoliſmæ, cum dom. Rotgerio S. Rom. rico Anglorum regi, pro quindecim millibus liar njioils eccleſiæ ſubdiacono & le ato S. Sedis ; cui adfuebrarum Andegavenſis monetæ, & Pro 20 mulis. ijjjIIrunt Petrus Engoliſmen is, Johannes Pictavien& pro 20. palefridis. Litteras venditionis exhififnijvg ſis, & alii comprovinciales epiſcopi ; verum quo bet Gallia Chriſtiana Sammarthanorum fratrum anno minime notatur. In necrologio hæc de eius in hoc archiepiſcopo. obitu ſcriptæ XV. cal. Januar. obiit Bertrandus Anno 1 179. concilio interfuit Lateranenſi. 1 179. archiepiſcopus atque legatus. Anno 1 1 82. 7. cal. lulii ſolemni decreto con 1 1 82.

In epiſcopis Lactorenfibus diximus Bertrandum ceſſit & confirmavit Theobaldo Cluniacenſi ab-

cognominatum de Monte-alto in tabulis Madirani, ſediſſe ternpore Geraldi de Bartha Auſcienſis arch.

circa annum 1 1 7 o. nec monuimus eum tranſlatum

bati, quidquid a ſuis prædeceſſoribus & ab epiſcopis provinciæ ſuæ, Aginnenſibus, Petragoricenſi bus, Engoliſinenſibus, Santonenſibus & PictavenſIbus olim huic monaſterio datum fuerat.

Anno 1 1 84. Raimundus Silvæ-maioris ahbas 1 1 Sa in eius præſentia querelam depoſuit eontra W. de

Attamen in charta dedicationis huius eccleſiæ legitur Bernartius. at non mirum amanuenſes in ſcribendo nomine hoc

hallucinatos eſſe. 819


Nm damnis quæ inferebant in terra de Corbelace, ct-tmſn iuſtitiam huius loci vi rapientes. Archiepiſcopus vero in eos ſcutentiam cxcommunicationis vibra-

wꝗe, ’3’ ; v vit. integram chartam legere non pigebit inter

noſtra inſtrum. Eodem circiter anno conſccravit

8 6 Henricum de Soliaco Bituric. archiepiſcopum. initiis Fiafiidaiſffoeii : Burdigalenſi iura omnia ipſi olim ab Aquitaniæ ducibus conceſſa, teſtibus Stephano decano & aliis.

An. 1 1 8 7. Guillelrnus dedit R. abbati Fæziæ, eccleſiam ſancti Petri de Luciaco. Annus mortIſ

Guillelmi nobis non eſt certus. inſcribitur xvu. B tionis chartam ea de re factam edidimus.

cal. Octobris, in necrologio Burdigal. eccleſiæ, jpimb dedit quartam partem decimæ apud

XXXIV. Hamas 1.

Heliæ natalium ſplendorem teſtatur cognomen quod eſt antiquæ nobiliſque familiæ de Malamorte in Lemovicibus 3 cuius ſtirpis ſuit toparcha de Mala-morte, primus regis Francorum ſcneſcallus Lemovicenſis. Heliæ pontificatum inchoatum anno circiter 1 1 8 2. docent Sammarthani fiatres, quos ſcquitur Lopeſius, ſed pe, cum ex

De mutuom·

dictis anno 1 1 8 7. adhuc præfiirgfilarguillelmus. C

ltaque Helias, ſi adſtiterit Henrieo iuniori regi deſignato, morienti apud Martellum, Turenæ vicecomitatus oppidum, an. 1 1 83. quod aiunt Sammarthani Willelmum Neubrigenſem laudantes, nondum tunc erat archiepiſcopus, ſed ſolum cantor Lemovicenſis ; nam hac potitus eſt dignitate ante ſuum pontificatum, ex patriarchio Bituricenſi, in Henrico de Soliaco archiep. Bituric. An. 1 1 88. cum regularis obſervantiæ vigor intepuiſſet in eccleſia S. Severini, ab annis 40. Clementi III. papæ placuit illam a tali iugo exime-

1188.

ECCLEſſit BURDIGALENſm.

Curton, & Richardum de Rioncio milites, ſuper A extra capitulum aut eccleſias eorum, interdicti vel

820


ANNI

excommunicationis ſententia præſumeret innodacuruſTi

re : Factum hoc an. ab lncarnat. Dom. M. c. XCV. in fiſto B. Radegundis reginæ, præſentibus dominis O. abbate S. Johan. Angeliac. & c. chartam refert Lopeſius, ex tabul. eccleſiæ Burdig. Eodem anno Helias fecit amicabilem concordiam inter Arnal dum de Vitrinis abb. S ; Crucis eiuſque monachos, ac Aiquelmum Willelmi de Leſparra & C ’Senebrunum fratrem eius, & c.

An. 1 1 9 6. ſuis conſiliis & monitis, monachos Silvæ-maioris ac milites Templi ad pacem revocavit, eorumque diſhdiis finem impoſuit ; compoſt-

Anno 1 1 99. Alienor Angliæ regina, duciſla Normanniæ & Aquitaniæ, & comitiſſa Andega viæ, Burdigalam venit, & die 4. J ulii litteris datis apud Solacum confirmavit monaſterio S. Crucis omnia iura & privilegia.

Anno 1 200. Helias die 2. Maii, benedixit coniugium Ludovici filii Philippi Auguſti cum Blanca nepti regis Angliæ, quod celebratum eſt in ditione eiuſdem Angliæ regis non longe ab Andeliaco, quia tunc F rancIæ regnum ſubiacebat in terdicto. Eodem an. Aimericus vicecomes Toarcenſis, hoc archiepiſcopo teſte, recognovit ſe eſlc hominem-ligium Johannis Angliæ regis ; & an. 1 20 1. facta eſt confoederatio inter Sancium NaffirſiffiThia1ie7mſiiiz AI 32. profeſſus eſt capitulum ius habere decanum eligendi, inquiunt Sammarthani poſt Oihenartum in Notitia Vaſeoniæ pag. 43 6. quod anno 1 1 8 1. Lucius 111. confirmavit, ut docet Lopeſius tertia parte hiſt. archiep. Burdigal. Fato functus eſt an. ſam-am. 1 20 6. ut indicat chronicon S. Stephani Lemov.

Eius obitus inſcribitur necrolog. Burdeg. eccleſiæ ad x1v. cal. Aprilis.

1200.

1202

re ; cuius pontificis bullas ea de re exſecutioni D Heliam pauperum ſtudioſum fuiſte his litteriſ

mandavit Helias archiepiſcopus, etſi ſemper tenerentur ad vitam communem, quam per plures an-

ex Silvæmaioris tabulario erutis probatur : Helias Dei gratia archiepiſcopus Burdigal. dilectis, & c.

nos obſervarunt. Anno 1 1 89. cum aliis præſuper ſignificationem prceſentium ad notitiam veſtram

libus extulit religioſo cultu S. Stephani de Mureto Grandimontenſis abbatis reliquias, ex veteri huius monaſterii inſtrumento. An. 1 1 9 0. accuſatus fuit acapitulo, coram ſummo pontifice ; nec abſllutionom obtinuit, niſi ſoluta multa pemnia 3 uti Richardus rex Angliæ exprobraſſe Octaviano car-

pag. 668. dinali Oſtienſi epiſcopo legitur apud Rogerium de Hoveden.

I 1 9 2, Anno 1 1 9 2. compoſuit quandam controver1 19 5. de Turre. An. 1 1 9 5. eum inter ipſum & capttulum diſcordia exarſiſtet, arbitrio Bertrandi Aginnenſis epiſcopi ſe ſubiecerunt ipſe & Stephanus decanus capitulumque S. Andreæ, utde mutuis querelis ſcntentiam proferret. Itaque iudicante epiſcopo, Helias canonicos recepit ad oſculandam manum ſuam, conſenſitque ut ſtatus eccleſiæ idem eſſet ac tempore archiep. Bertrandi & Guillelmi. Inhibuit vero epiſcopus Aginnenſis ne archiepiſcopus aliquem canonicorum ſancti Andreæ abſque manifeſta rationabili cauſis, & fine ordine iudiciario, vel poſt legitimam appellationem, vel

ſiam inter abbatiam S. Crucis & filiam Stephani E

duximus tranſmittendum, quod Petrus lterii Buca de bove, Bouche de boeuf, miles de Calefio Santonerſis diœceſis, in auxilium eleemoffinæ generalis, quam annuatim Burdigalæ, juvattte Domino ſtatuimus fitciendam, decimas S. MarIæ de Calefio Santonerſis diœcefis, & S. Petri de Belunda Petragoricenfis diœcefis nobis donavit. In monaſterio Silvæ maioris tumulatus, ibidem habet anniverſarium.

XXXV. Gurrinrmus II.

Guillelmus, quem Sammarthani cognominant de Gebennis, vetus autem codex tabularii Burdigalenſis appellat Guillelmum Amanevi (Amanevus quo ue dicebatur) anno 1 207. auſpicatus eſt ponti catum, ut communis docet ſententia ; quo anno dedit capitulo eccleſiam S. Eulaliæ de Embares. Anno 1 208. apud Silvam-majorem confirmavit donum Guillelmi Arnaudi militis, de dominio quod habebat in decima de Solinac. Eodem anno ſedavit controverſiam inter Amalvi num abbatem, & Bernardum Deſcozam militem, ſuper hereditate Raimundi Bernardi de Lazaus,

& Petri dc Ceſſac

1207.

821

& Petri de ceſſæ militum, eamque dictus DeſcoA Anno 1 22 5. fecit

ANNt zarn ceſſit, præſentibus Helia Vigerii Cave Bur-

Cflſi degænſi iudice a partibus eiecto,

1210.

Tabulæ. Carraſ

1217.

122.

quam eeſhortem idem Deſcozam firmavit apud Burdegalam.

ln eiuſdem archiepiſco præſentia conſtitutus Sancius Adil miles, pro alute animæ ſuæ & pa·

rentum ſuorum, qui apud Silvam ſepulti ſunt, contulit quartam partem molendini de Lmus.

Hoc donum confirmavit & ſigillo ſuo munivit Guillelmus an. 1 209. Anno 1 2 1 o. compoſuit inter capitulum & præpoſitum dgnaſtiæ de Legia. Leige. His temporibus Bituriœn s archiepiſcopus & primas eoepit conqueri quod archiepiſcopus Burdegalenſis obſequium ſibi iure primatus debitum præſtare denegaret 3qua de re Philip us. rex. dictus Auguſtus, ad innocentium papam lI. ſcripſit menſe Maio anni 1 2 1 1. Cum Burdegalents epiſcopus prædeceſitmm non ſequens veſtigia. le adeo obedientem & devotum eccleſia Bituricenfi exhibere non velit, ſicut iidem prædeceſlres fiſi fet-iſs noſcuntur, patet-nitatem veſtram cum quanta poſſimus devotione rogamus, quatenus jus Bituricenfis eccleſiæ, intuitu Dei, & precum noſtrarum obtentu conſervare velitis, & c. Innocentius papa cauſæ Bituricenſis primatis favere viſus eſt 3 & cum Guillelrnus archiepiſcopus, æ Pictavienſis præſul obſtitiſlent archiepiſcopo Bituricenſi, iuriſdictionem exercere intra fines provinciæ Burdigalenſis cupienti, utEfieiunigififei EiiJI2ticII

An. 1 2 1 2. profectus eſi in Hiſpaniam ad ſuppetias ferendas Alfonſo regi cognomento Parvi, adverſus Saracenos, cum multis viris bello præſtantibus. At cum ipſis inſciis & inconſultis, Rex pacem feciſſet, noſtri Galli, archiepiſcopuſque ipſe eum epiſcopo Nannetenſi. in patriam reverſi ſunt, uti narrat Albericus in chronic0. Idem legitur de reditu Guillelmi archiepiſcopi, aliorumque Francorum, in epiſtola ipſius Alphonſi regis ad Innocentium papam, quæ eſt libri xv. epiſtolarum Innocentii papæ 1 82. al. 179. Hic eſt Alfon ſus XI. Caſtellæ rex qui infignem victoriam reportavit de Saracenis, quorum centum octoginta quinque millia equitum, peditum innumera pene multitudo vel capta, vel cæſa.

Guillelrnus an. 1 2 1 7. teſtis fuit tranſactionis inter Arnaldum epiſcopum Aginnenſem & Simonem Montiſ-fortis dominum ducem Narbonenſem & comitem Toloſanum ſuper iuſtitia, fiſi : o & moneta civitatis Aginnenſis. 1 4. calend. Maii, præſentibus archiepiſcopo Auxitano & multis aliiſ

præſulibus. Erat apud Acconem anno 1 22 t. E

menſe Octobri, ex litteris Hugonis comitis RuthenInſis, de villa Caneto data domui hoſpitalis Jero ol.

An. t 222. cum graves lites inter capitula S. Andreæ ac S. Severini. eorum ue decanos poſt multas impenſas non potuiſſent opiri, electi ſunt a partibus epiſcopi Bigorritanus & Convenenſis, quorum iudicio ſtare promiſerunt ſub iureiurando & na quingentarum marcarum argenti. Quid d nitum fixerit legitur in veteri inſtrumento quod edidit Lopeſius lib. 1. c. xl. pag. 1 1 9.

Ia loco dicto vulgari lingua : Lu Navas de Toloſa. Tomus ll.

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

822 dam

utationem -OE-

eum abbate & monachis. Crucis, in feſto ſancti ANm

Dionyſii martyris. Eodem anno litem compoſuit inter Willelmum Gumbaudi abbatem S. Crucis.

& nraldum nepotem ſuum ſancti Michælis cape um.

Anno r 226. Romæ degebat, eſt Matthæo Paris ad hune an. ubi lego : Hoc eodem tempore venit magiſter Romanus ad partes Gallicanas a dom. papa miſſus, ut ibi legationis officio fungeretur. Quo cum perveniſſet, ficit convocare regem Fiancorum cum archi ſcopis, epiſcopis & clero. Gallicano ad concilium Burdegalenfis vero

B Romæ ſitit.

Anno 1 2 27. Engoliũnæ erat ſexta feria poſt octabas ſanctorum apoſtolorum Pan & Pauli, quo die ublieo documento agnovit ſibi redditos quitrgentoſlòlidoſquos riori de Villanulfo monacho

Amantii Eng enſis, abbate ad reddendam hanc pecuniam lele obligame, mutuo dederat, ex tabulario S. Amantii.

Eodem anno Guillelrnus ardiiepiſcopus e vita tifgajffſifin gffaſtgiffgii gies lapidea, ubi pro eo annuæ poeees fiunt. Eius ævo fratm Minores primi mendieantum accer-

C ſiti & recepti ſunt Burdigalæ. in parochia S. Mi-

chælis, opera & beneficio optimi burgenfir, 81 nobilis viri Petri de Burdigala vulgo Bordeu, domini de Inſula S. Georgii. Matthæus Paris monachus S. Albani in hiſtoria auctor eſt Henrici regis fiatrem Ricardum Pictavenſem comi, tem, velis proſperis ex Anglia Burdigalam appuliſſe, cum trecentis navibus armatorum 3 & a Guillelmo noſtro honorifice exceptum fuiſſe, datis prius litteris in quibus Rex humiliter poſtulabat, ut eum amiee excipiens auxilium præſtaret ; cui poſtea Principi fidam operam navavit, inquiunt Sammarthani fratres. Idem fignifiœturin libro de Geſtis Ludovici VIII. Francorum regis ; tom v. collectionis Quercetani pag. 28 7. Rex collecto exercitu armatorum navigium parat, & fratrem ficum Richardum cum trecentis navibus armatorum, apud urbem Burdigalam delegauit. Qut mari tranquillo protinus illuc applicatus, caſtrum

uod S. Macharium dicunt obfidet. ln collectione imerii tom. 1. pag. 2 1 6. legitur charta Henrici Angliæ regis de cuſtodia Wafioniæ a Pictaviæ W (id eſt Willelmo) Burdigalenfi archiepiſcopo commiſſa die 28. Martii, regni noſtn anno 1. Chriſti 2 2 7.

XXXVI. Gauianus.

Ger-aldus de Mala-morte Heliæ archiepiſcopi conſanguineus. ex decano Burdegalenſi electus eſt archiepiſcopus an. 1 227. paulo ante diem natalem Domini. uti liquet ex charta eccleſiæ Burdigalenlis ubi legitur in fme : Actum eſt hoc anno Domini M. cc. XXVH. paulo ante nativitatem Dom. quando dominus decanus electus eſt in ar chiepiſcopum.

An. 1 228. ad petitionem fratrum Minorum coemeterium conſecravit apud Malum-calculum.

Forte excipi debent fratres Prndium. ex infra dicendis.

Geſ

c HRlSTI

1226.

1227.

Dr : M A. ttuonr.

1228. 823 ECCLESIA BURDIGALENSIS. 824

Mancaillon, intra terminos parochiæ & Mi-thaſie, A tuus, epiſtopus Herſlrdenfis (qui ſummo deſideQ v. calend. Junii ut nos docent huius archipræſulis riv ad illum archiepiſtopatnm ambiens anhelabat) ANNI

litteræ ex chartulario S. Crucis deſcriptæ impetratis : litteris domini Regis, quem habui, fa ; ctimſTI


ANNI

CHRISTI. Tunc

C. xxxn.

i-I’iIiI inter inſtrumenta. Ære dato multo, nondum paſtoreſhpulto 1 22 8 Anno 1 2 2 8 Geialdum fuiſſe miſſum in An Lambit adoptatum Lambinus pontſicatum. gliam a S. Ludovico, ut ipſius oratorem dicunt Ex iis verbis, coepit ægrotare tertianus, quidam Sammarthani, quos Lopeſiuſ-ſequitur 3 eodem tavoluerunt Geraldum tunc mortuum eſſe. At eonmen anno die Martis ante feſtum S. Johannis B. trarium probant quat ſequuntur, ſcilicet, nm ve ſedavit controverſiam inter capitulum & Oliva B ritas pateret quod viveret, hoc eſt convaluiſſet. rium de Beneæ, apud Burdegaiam. Conſtat autem eum vixiſſe uſque ad an. 1 2 59. ex 229 Anno 1 22. celebratum eſt concilium apud iis notis temporum quas leges in inſtrumentis des Toloſam m e Septembri, cui adfiiit Geraldus. eriptas col. 290. ex actis pro in uiſitione facienda 1 2 3 1 An. 1 2 3 r. conſecravit eccleſiam Silvæ-maioris eontra regis Angliæ baIIIvos. dhuc præerat die menſi : Auguſto ; euius occaſione rex Angli-æ per vrtt. exitus Novembris, 8t die 111. introitus Jaflium ſeneſeallum Waſconiœ, Raimundus comes nuarii huius anni. At 1. die introitus Martii ſedes Toloſæ, Hugo de Lezia marchio 8t Engoliſinenvacabat. & die xiv. exitus eiuſdem menſis. 8t fis comes, A. comes oricenſis, Amanevus anni. Obiit ergo Geraldus vel menſe ianuario, de I-oeblem, & alii milites nobiliores dederunt ſllvel Februario an. 1 2 59. De eius captivitate æ Sextiſiſi vtetur ſieatffi ſIiiizſLaIditi ; iiaiictdfii præſulibtis coneſfit de iniunctis poenitentiis in mineruntptabullæ Silvæ-maioris. uſque ad annum dulgentiam 40. dierum. Anno 1 2 3 2. ſummus C M. cc. ux. die x. Maii, quo Gerauda mutuo ac123 findimus & : et Iǣtazcizaflzſieieitſs Geraldus concilium celebravit apud Campirtialiciorum cenſum ei impignorn Geraldo archiepieum, Cognac, ibique poſtea conſtitutiones quas ſcopo Burdegalenſi. rat 74 6 dam edidit quæ tom. xt. conciliorum referuntur. V II I 1242. Anno 1242. rex Angliæ fugiens exercitum XXX PETRUS regis Francorum, caſtrum Blaviam. deinde BurIn libro recognitionum S. Crucis legitur ſedent digalam ſe recepit 3 ac poſta inducias a rege Franarchiep. væafle annis 1 2 60. 6 2. & 6 3 Ad eligenciæ obtinuit. dum tamen ſucceſſorem Geraidi canonici conver 245. Anno t 245. concilio nerali apud Lugdunerant, ſed in electione ſtiſhnm eſt capitulum non1 2 5 2. num ſub innocentio IV. ad it. Anno 1 2 5 2. lenullis Fortonem Santon. eccleſiæ archidiaconum gatus fuit cum aliquot Waſconiæ magnatibus ad & papæ capellanum petentibus, aliis pro Hugone Henrleum III. Angliæ regem ut omnis provinciæ D Dominieanorum Burdigalenſium priore ſuffugia querelas adverſus Simonem de Monte-forti comiferentibus. Quod ut audivit Urbanus papa IV. ætem Leiceſtriæ deferrent ; quas fuſius exponit Matcepta occaſione archiepiſcopatum vacantem dedit thæus Paris in ſua hiſtoria. Longe antea ipſe cunt Petro camerario & capellano ſuo, viro ad tantam omni clero diœceſIs Burdigalenſis, ſcripſerat ad dignitatem capeſſendam plane idoneo. Bulla qua eundem regern, ut ei notas taceret iniuſtitias, coninſtituitur data eſt Viterbii die 2 3. Martii, anno Ag tumelias iniurias 2 preſſum, aictiones & an1. pontificatus Urbani, Chriſti vero anno 1 261. Baragaguſtias, quas regii ballivi aut faciebant, aut fieri At forte non ſtatim tranquillam & pacificam poti 1261permittebant. Rex miſit J ohannem abbatem quon ſeſhonem obtinuit, ſed poſt aliquot ſolum annos, dam de Gratia-Dei, & Hubertum Hoſe militem quibus videlicet adhuc ſedem vacuam fuiſſe legiut de iis querelis inquirerent. Omnia acta quæ mus. Sane in regiſtris notariorum Burdigalenſium ad hoe negotium pertinent, ex chartario Silvæ illorum temporum legitur : Actum fitit VH, die gffxiag majoris deſcripta edi curavimus inter inſtrumenta. introitus Februarii M. cc. LXIII. regnante Eu1 25 5. Anno 125 5. Geraldus concilium celebravit duardo rege Angliæ, Burdtgalcnfiſhde vacante, P. Burdigalæ idibus Aprilis, ad reſarciendam eccieGondaumer majore. Teſtes fient, & c. Et : Actumfuit ſiaſtieam diſciplinam. In concilio quoque RoffiaIII. exitus Decembris M. CC. LXIV. Henrico rege 1264 cenſi. Ru’c. multas edidit conſtitutiones x11. Angliæ, Petro archiepiſcopi, Burdig. · : lenſl Attar 2 5 8. eal. Septembris an. 1 2 5 8. ex qua nota chronica men anno 1 2 6 2. die feſto S. Georgii ſcripſit ad

temporis vix quinque hebdomadæ anni t. mentitamaſcenſis ; pene demonſtrat alia charta S. Crucis, eiuſdem anni & menſis Octobris ; utrumque vero damuſ

eruitur hunc archiepiſcopum minime mortuum anno 1 2 5 6. aut paulo poſt, quod noſtri Sammartnani & Lopeſius videntur intellexiſſe ex hiſ

Matthæi Pariſii verbis : Anno M. cc. LVI. coepit trgi-orare letbaliter ar-

chiepiſc-opus & trdcgalenfis ſitniſi-nex & denſi-ſus, 11 cum penitus crederetur qui ſemivivus exſtitit, maſ-

vorabilem, utpote telonearius ejus, cum veritas pate ret quod viveret, iter, laborem, operam perdidit & expenſas, multis annis appetitus, ficat de quodam magiſtro Lambino dicitur contigiſſe, de quo duo

verfitːuli mmponebantur : -

Urbanum IV. eum Johanne Bituricenſi archiepiſcopo ut explicare dignaretur nonnullas conditiones ſententiæ a Gregorio IX. latæ de controverſia inter eos mota pro primatu ; uti legimus in tabuliſ

peſtm de Eflenbtanre, euius memoria ſulphureum ſerto rem exhalat ac deterrimum. inquit idem Matth. Paris ad 1 2 5 j ubi eum ait fuiſſe rapaciſſimum, et prædæ avidum. 825

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

826

ſedis epilcopalis Albienſis. Eodem anno apud Co A Columbi fiiiſle abſolutum ab excommtmicatione -

ANNI

C muſn priniæum, Cognac. ſynodum habuit ; & tom. xr.

1263.

1264.

concil. eol. 8 2 o. legitur : Conſtitutiones provinciales factæ in ſjeodo apud Cognac, præfidente D. Petro Burdig. archiep. anno Domini M. cc. LXII. in primo anno pmmotionis ſuæ. Alias eiuſdem conſ-

titutiones ſynodales habebat penes ſc Baluzius. Anno 1 2 6 3. invitatus ad concilium a Johanne Bituricenſi, reſpondit ſe minime poſſe adeſIc, quod teneretur Pariſioſ-ſc conferre in octavis S. Martini hyemalis, ubi Ægidius Tyrenſis epiſcopus apoſtolicæ ſcdis legatus concilium celebratums erat, cui intereſſe iuſſus fuerat. Ex iis acta notariorum Bur·

per officialem capituli, ſede vacante. XXXV. Sinon.

ANNI

cinuſ-ri

DE Rocut

Simon de Rupe-cavardi, Aimerici vicecomimouim-

tis Rupiſcavardi filius ex Adelaide domina dAvailles Limouſine, fiater alterius Aimerici, a quo EffcteſuffioiiieeiLReiiIiiaiiicepffi poſt longum interpontifieium, quod ex libris cenſuum & hominIorum deprehenditur, an. 1 27 5. De hac electione ita loquitur manu exaratum chronieon S. Stephani ad annum Chriſti. c. 1. xx

digal. ſuperius laudata dubiæ mihi videntur fidei. B menſc Septembri : Duo fiterunt electi ad epiHunc Petrum noſtri Sammarthani cognominant ſcoparum Lemovicenſem, Simon de Rupe-cavardi

de Rqſcida valle, quod unde habuerint penitus nos fingit. Eum fuiſſe regis Navarræ vicecancellarium & eleemoſynarium aſſeruntmecnonCampaniæ maiorem ſcribam & commentarienſcm, poſt obitum ſohannis GarſiæTrecenfis eccleſiæ archidiaconum.

An. 1 2 64. die-26. Junii facta eſt compoſitio inter capitulum & fiatres de Monte-Carmelm qui invito archiepiſcopo Burdigalæ capellam, dornos, officinaſque neceſſarias ſibi conſtruxerant ; qua de re archiepiſcopus conqueſtus eſt apud Urbanum papam IV. qui mandatum dedit Auſcienſi

decanus Bituricenfis ex una parte, et Clemens de ſancto Hilario canonicus ex alia. Iſte obiit M. cc. LXXI V. dum cauſam perſequebatur. t 2 7 5. menſi Sept. fitit proviſum de Simone Burdigala,

pendente adhuc cauſis Lemovicenfi.

Id porro factum legimus a Gregorio papa X. electione ad apoſtolicam ſedem devoluta poſt tam diuturnam vacantiam, ut ipſe ſummus pontifex ait in ſuis litteris datis Belliquadri 11. nonas Sept. pontificatus an. tv. quarum hæc ſumma ex regiſtro Vaticani 46. Gregorius eptſtopus, & c. Simonide

archiepiſcopo, & dilectis filiis 10 de Pardaihano, C Rupe-cavardi electo Burdigalenfi, & c. Poſtea nar-

& 10 de Caſii archidiaconis in eccleſia Auxitana, ut ſententiam excommuniœtionis ab archiepiſcopo Burdigalenſi latam in fratres B. Mariæ de MonteCarmelo confirmarent, niſi probarent ſcſe ius habuiffe præmiſit faciendi. Datum apud Urbem-rete rem VI. idus Sept. pontificatus noſtri anno tertio.

In bulla non legitur quotus ſit Urbanus papa 2 : iiffififf tum ambigitur) facile deprehendimus quotus ſit. Certe Urbanus utqui electus eſt die 2 5 Novembris non potuit die vt. idus Septembris tertium ſui

rat electionem factam fuiſſe in duabus perſonis, ſubiungitque quod devoluto negotioad apoſtoli cam ſedem. alter ex electis apud eandem ſcdem obiit, & alter iuri ſuæ electionis ſponte ceſſit ; additque : Nos igitur te tunc decanum Bituricenfis eccleltæ ipfi Burdigalenfi ecclefiæ præjecimus in archiepiſcopum, & c. His autem in litteris nulla ſit mentio electionis ad ſedem Lemovieenſem. igitur confirmatus in archiepiſcopum conſecratur menſe Septembri 1 27 5. ſolemnique pompa Burdegalam cum amplo comitatu baronum & militum ingreditur, ut legitur in veteri chronieo beati Martialis.

1272.

1275

ontifiœtus annum numerare, cum nondum tunc D Anno 1 277. ad regem Philippum Audacem 1 277.

ecundum expleſſet. Itaque bulla hæc debetur Urbano lv. cuius annus tertius reſpondet an. 1 2 6 3. Anno ſequenti compoſuerunt capitulum & Carmelitæ, quos ante hoe tempus Burdigalæ rece tos : fuiſlc, & alio in loco conſediſlc docet Lopeſius ; negant alii. Sane in epiſtola Giraldi archiepiſcopi 8 : totius cleri Burdegalenſis ad regem Angliæ de exceſſibus eius ballivorum, recenſentur prior FF. Prædicatorum, & miniſter fratrum Minorum, non vero prior fiatrum B. M. de Monte-Carmelo, qui prætermitti non debuerant, ſi iam conventum

cognominatum appellavit cumS. Severini capitul0, adverſus regis Angliæ ſeneſcallum in Vaſeonia I & maiorem Burdigalenſcm, iuratoſque in ſalvitate burgi ſancti Severini. Ad faciendum ſitis pro damnis illatis, reis indicta eſt mulcta 2 o o. librarum Turonenſium pro S. Severino, & 9 o o o. librarum Burdigalenſium ſolvendarum archiepiſcopo, ob fiuctus ſedis archiepiſcop. a Rege vel eius miniſtris uſurpatos tempore quo ſedes vacabat : qui nimirum fiituro archiepiſcopo erant reſervandi, quia hæc eccleſia eſt immunis a regaliæ iure. Tranlactioni

Burdigalæ habuiſſcnt. In tabulis de Lebreto, Alhret, E hac de re ſactæ interfuit Boſo de Boynac decanus.

legitur quemdam abbatem de Bartholio contendiſſe cum Guitardo du Bourg milite, domino aſtri de Bartholio ; & anno 1 2 64. tertio calend. Septembris compoſitam fuiſſe litem a P. de Burdi & tribus aliis ; quorum ſententiam confirmavit Petrus Burdig. archiepiſcopus.

Petrum tertio idus Januarii an. Dom. 1 269. mortuum. ſepultumque finiſſe in ſacello B. M. ſive ante ipſum, refert necrologium antiquum eccl. Burdigalenfis, in archivis capituli aſſervatum. Attamen in chartulario ſecundo S. Crucis pag. 54. aiunt legi x. lcllulii an. t 2 6 8. quemdam Petrum

Tamus.

Eleonoram Angliæ reginam uxorem Eduardi I. Simon in urbem excepit die 5. Oct. anno 1 279.

quo mortuus eſt tv. calend. Novemb. Corpus 2

Hic dies & annus mortis Simonis mactantur in veteri necrolo io ubi legitur : Simon de Rupecavardi. archiepiſcopus Bnrd. obiit an. M. CC. LXXX. & tv. cal. Novembris, & eſt ſie : iniiffaiii fiazfztftz ex a. dam. S. lii-ueta Contra notas illas chronologieas at charta quædam eccleſiæ Cadureenſis, ubi occurrit : Cnido archie iſcopus Burdegal. primas Aquitaniæ, qni querelam inter Capitulini U conſules Cadme. fivper reparatione turris pontum unius, arbitrati, adicio dirimit ſeria 4. ante ſe S. Mteleælſs 1 79. ex tabul. baſilicæ Cadure. inter i Ias anguſtiæ hæreo dubius utrum Guidpnem hune BurdIgalenſibus annume-

rem archiepiſcopis. Gggij

1279. -·conditum eſt tumulo elato, in eccleſiæ metroA ſane in præfatis litteris. quas integraſ

efficta politanæ magna capella beatæ Mariæ, collatiſ

1283.

1285.

1287.

8 2 8 exhibuit Lopeſius, nihil legitur quod huic opinioni occaſiocapitulo ad celebrationem anniverſarii ducentis li nem dare potuerit.

bris Burdegalenſibus, quemadmodum fidem taX L H E N RI U 3 I.

ciunt tabulæ antiquæ domus Rupiſ-cavardi, quæ Henricus cui cognomen de Gebennis inditum

docent eum ex matris legato fuiſſe dominum ter ræ d’Availles in tractu Lemovicenſi. Poſt Simo apud Sammarthanos, archiepiſcopus erat anno 1 2 89. 7. ml. Februarii, quo Margarita de Ture-

nis mortem diu væavit ſedes. Porro Burdegalam na, Brageraci & Geneiaci domina, condens teſta-

inviſit anno 1 283. Philippus III. rex Franciæ ; acvacante ſcde, earn in urbem undique convenere mentum, ipſius protectores inſtituit excellentiſſi-

populi calendis J ulii, quæ erant indictæ ad ſpecta mum dominum F ranciæ regem, ſeneſcallum Vaſcuium certaminis & duelli, inter duos elariſſimos coniæ pro rege Angliæ duce Aquitaniæ, & revereges Carolum Andegavenſcm S. Ludovici fraB rendos patres in Chriſto dominos Henricum artrem, & Petrum Arra onium, pro poſſeſhone chiepiſcopum Burdegal. & Raimundum epiſco-

827 ECCLESIA BURDIGALENSIS.

regni Siciliæ : certum enIm Carolum cum ſuis centum ſeiectiſſtmis equitibus, die & loco conſtiJ uſtellus in genealogies hiſtoria domus Turenæ, tutis, ab ortu ſolis uſque ad occaſum adverſarium ex qua illud excerpſimus. Anno 1 293. die feſto ſuum, qui nuſquam comparuit, exſpectaſlc, quod S. Martini hyemalis, in chorum abbatiæFonteIgnaviæ plurimi tribuunt, nonnulli excuſare ten braldenſis receptuſeſt in fratrem 8t amicum fine tant, ut ſcriptores Hiſpani, quaſi admonitus fuiſcruce æ archiepiſcopis præferri ſolet. Legitur ſet ut inſidias caveret regis Francorum : rem geſtam habui e graviſſimas controverſias eum Gualtero fuſius dſiltm Iegeſis apud Spondanum tomo Pictavienſt epiſcopo. An. t 294. mota eſt uæſtio runo. cis, p Eodem anno 1 2 8 3. menſe J ulio Philippus rex qui ei denegabat procurationem ; iureque dene 111. dictus Audax, confirmavit apud Moiſſiæum tam fuiſſe tandem confeſſus eſt archiepiſcopus ſgtſi privilegium Ludovici iunioris anni 1 1 3 7. pro C litteris, quas ex autographo in archivo S. Crucis Immunitate a regaiiæ iure, 81 libertate electio aſlervato accepimus. Memoratur in charta Fæſiæ num, in provincia Burdigalenſi, relatum a Loanno 1 29 5. Denique Henrici mentio habetur in peſte pag. 1 45. tabulario Silvæ-maioris, ubi Petrus de Cabanæo xxxIxI us uctoemſhoecfis clientelarem Raimundo dela Cave Slivæmaioriſ

inter Henricum archiep. & abbatem S.

Etſi fortaſle Guillelrnus electus eſlet archiepi-


ANNI cfl tuſTt

Di : Genava.

1289.

pum Petragorieenſem. Hoc inſtrumentum edidit gffnvu

294·

C. xxxvm coi. a 942.

ſcopus nona die introitus Decembris anni 1 2 8 5. nondum tamen poſſeſſionem inierat, cum legamus in cautione pro 3 o. libris data centori ſanctæ Crucis Burdigalenſis, tunc fidem vacaſſe. Quin etiam legitur in charta Bellæ-perticæ, nono die exitus Februarii anni 1 286. ſedem adhuc fitiſie

aſcetæ refecturario, fidem pro omnibus, quæ in arochia de Poſteaco habet, profitetur, ultimo iliartiidie, an. M. ec. xcvu. Henrico Burdega-

lenſi archiepiſcopo.

XLI. Boſo.

Samariæ

vacuam. ita e pactum quod Sammarthani, & poſt D Boſo ex vetuſta & nobili gente baronum de Sa-

ipſos Lo ius, dicunt ab eo factum cum capitulo pro iuri dictione tam in urbe quam in ſuburbiis anno 1 2 8 5. probat tantum ipſum tunc fuiſſe electum. Ut vero mentem meam de hoc Guillelmo aperiam, anceps valde ſum utrum fuerit archiepiſcopus : ſane nullus de eo loeutus videtur ante Sammarthanos, niſi fortaſſe Oihenartus, deſignans eum per G.

Anno 1 287. vacabat cathedra, uti probant litteræ Henriei de Lobanh o prioris fratrum Eremitarum S. Au ſtini BurIſtgaiæ, quibus confitetur ſe ſuoſque ſtitres teneri ad 3-0. libras annuæ

lignaco in Petrocoriis oriundus, an. 1 29 6. electus 1 2 9 6. eſt in archiepiſcopum ex Lopeſio, qui dicit a ſe viſam in archivis Burdigalenſibus electionis eius chartam. At p0ſſeſſionem hoc anno minime eſt adeptus ; nam in charta S. Crucis qua abbas de dit quædam in emphytheofirn apud Linhanum ediffidvicafn 2taii0 igiiieiſi Julii Reginaldus archidiaconus Blavienſis vicarius generalis dom. Boſonis electi archiepiſcopi, contulit vicariam perpetuam de Solam, magiſtro Arnaldo de Boſco. Eodem anno Arragoniuſ

penſionis perſolvendas capitulo Burdigal. ob licenE de Preniano dimiſit quartam partem decimæ de

tiam abillo ſibi datam, ede vaoente, conſluendi

eccleſiam ſcu oratorium, & cimeterium in arochiis eccleſiarum ſuarum S. Eulaliæ & S. ligii BurdIg. apud Mitallum : ad calcem legitur : Datum XII. cal. Jan. an. Dom. M. cc. LXXXVII. His litteris ſuurn ſigillum apponere rogatus eſt Robertus Bathonenſis & Velienſis epiſcopus, An eig iiiai : EaiiIæI-IIEIIHE eccleſiam, & c. Ex hoc autem Roberto Johannes Chenu & Claud. Robertus incaute fecerunt. incognitum prorſus antiquis archiepiſcopum. Et

Baſſens, in manu domini Raynaudi de Salagnæo archidiaconi Blavienſis & vicarii generalis domini. Boſonis electi archiepiſcopi, de conſenſu Guillelmi Columbi, qui de ea inveſtivit Arnaudum de Cron ſub cenſu 3. ſolidorum domino archiepiſcopo, ſede vacante, præſentibus fr. Bernardo de Salagnac monacho Silvæ-maioris, & priore ſancti Silveſtri de Pena Aginnenſis. At erat, & appellatur archiepiſcopus an. 1 2 9 9. in diplomate Philippi C Francorum regis quod damus inter inſtrumenta. I In epiſcopis Convenenſibus recenſuimus Boſo29 9

nem de Salignæ qui prius fuerat. Medullenſis a de Medon 029 ECCLESIA BURDIGALENSIs. 830

archidiaconus. At non eſt idem eum noſtro BoſoA Floto domini re is milite & vicecanceliario, pro·

ſib ne, niſi dicamus illum ab archiepiſcopatu Burditeſtatus eſt pro e & eccleſia, quod cum non teANNI galenſi uanſiifle ad ſedem Convenenſcm : nam neretur ad homagium vel ſacramentum fidei doeuſn oſo de Salignac non acceſſit ad eccleſiam Con mino regi Franciæ. nee illud prædeceſſores ſui ſe-


venenſem gubernandam, niſt an. 1 oo. Utrum ciſl’ent, minime veniſſet ad huiuſinodi homagium vero ex archiepiſcopo Burdigalenſi ſit Con vel ſacramentum ræſtandum, do vocatus a venenſis præſul, videamus. Non ſolent epiſco i Rege Pariſios ſe e contulerat. Idnnhæc reſpondit a. maiori dſcenderle Ictminqrem & ctinÆPQuetrqs I ; ’ltqtttte vicecancellarius 2 domino rege z itinoeuTnoſlo ævIb. TtThtiitzotie Bglgnurrrluueenbffi3 pr ; edictI. n ilbtreriigtbrchjtſcbzti Q erat Burdigalenſis eccleſiæ ſtatus ; eiuſque redditus velfitcceſlrtbuſfitis imponere vel imponi jubere aliquaſt ad nihilum erant redacti, uti legitur in charta quam ſervitutem. Unde cnmpræfirtus D. archiile. abbatis & conventus S. Crucis, mox laudanda. deBurdegala litteras noſtras ſibi diceret fitper iis opus Qud mirum ergo ſi Boſo eam deſeruerit eccleB eſi, nos pro illius & ecclefiœ fitæ cautelis, in præſtam ut ad Convenenſcm migraret ild vero factum mtflòrum teſtimonium figilla noſtra præſentibus litfuiſſe probat quod Boſo in ſede Convenenſi ſit teris duximus opponenda. Actum adatum Partfiis C xm. ſucceſſor Bertrandi de Gout ; hic vero in ſede Bur die Mercurii ante ſhſhſmPafihæ an. Dom. M. ccc. 1I. digalenſi Boſonem fuerit ſecutus 3 idque clare de Anno 1303. D. Petrus Arnaldi Valetus domonſtrat permutationem inter ipſos eſſe factam. minus de anzalhaco, fecit homagium-ligium D.

1302.

es I Th meſſe we Quæ ſpectant ad genus Bertrandi iam attigimus poſt Aſcenſionem Raimundus e Bordal pro dein epiſcopis Convenenſibus. Patrem habuit Be cima in parochia de Superehal. raldum, al. Bertrandum de Gutto mllitem domiAnno M. ccc. Iv. indict. 11. die S. Penteeofles 1 3 04, num de Villandrado in diœceſi Burdigalenſi, ubi 1 6. oel. Junii D. Bertrandus archiepiſc. eoepit vinatus eſt, fratrem vero Arnaldum Garſiam de ſitare provincIam ſuam, ut legimus in archivis arLupe Gutto Leomaniæ 20 comitem, ex Bernardo GuiC chiep. Et 1. diœceſim Agennenſem, prioratum donis in chronico. Cum erga Philippum re em Baſtidæ S. Fidis, prioratum monialium de Ligors, co mento Pulcrum noſter Bertrandus in enſo abbatiam de Clairæo, prioratum S. Liberatæ, et animo, quia in bello adverſus Anglos, gen monialium F onuſ-gratiæ, abbatiam Exienſern, ectti-læaiaus Qahvquw Begiſbfiptũzcrnoleſplqs qleſiamgcathedrallembqunpreanſem receptus ab epi Regis ſitulæ, eum ffmlees : ligniſThaicſv ro : Jiihpite abbatiiittſa initii-irent, ggnegſdelmut movere ſtuduit, & exepiſcopo Convenenſſar& c. abbatiam Condomii die Martis nonis Julii, 1 3 00 chiepiſcopum creavit Burdegalenſem an. 1 3 oo. prioratum de Layraco, de Neræo nona Julii, & c. vel etiam 1 99. ut habet Bernardus Guidonis e 7. idus Octobris ind. 3. Romana ſede vacante piſcopus Lodovenſis, in ipſius vita ſecunda, al. per mortem D. Benedicti xt. acceſſrt ad abbauarta. Et quidem ex tabulis Silvæ-maioris Helias tiam de Caſtris, 3. Octob. ad eceleſiam cathedraombaldus declarat ſi : a Bertrando de Junqueriis D lem, ubi celebravit & confirmavit & tonſuravit, Silvæ-maium ; eleemoſynario medietatem cuiuſdam 1 6. abbatiam de Cancellata, 1 8. abbatiam de Silvæ. ad præſlariam tenere, datis codicillis Turturiæo, 2 7. abbatiam de Brantolmio, abbamp Domini Mc. xctx. BedritraRIo BuIdigIi tſiſdI’ont-(gayſe, & de Albugia monialium, de utare e. nnot oo. e ercurn to, e. feſtum SiœhIIliehǽlis, honiinium excepit ab IIIſiiIx. Decemb. viſitare coepit diœceſim Pictaventre: 21enſemmilenſimam tranſiremurceſſiſſent rex Pariſiis ſcribens mandat ſeneſcallo VaſconIæ Mariæ-maioris, 27. die Dominica eccleſiam caut finiat Jòlvere archiepſiopo Burdegalerſi per thedralem, & c. iiffiſiuſbfbfaſa IPiſſid m. iiiui11ii21iiiti EA vi Ifictfiaioii. rium Xantonetalerriuaalia. raBliradiagintb ei aſignatas regis præſertim Citriffianiſſimi ogeraſui iureiuran : per compoſitionem anniI 2 7 7. pro eleemoſyniſfitb E do pollicitus fuerat ſe aliquot capita-ſibi prop0ſita Simone archiep. non Jòlutas tempore belli. Eodem exſecuturum. Mox purpurati patres eius electionis armo die Veneris poſtfeſtum Pentecoſtes abbas & decretum ad ipſum miſerunt, quod Leziniaci conventus S. Crucis conceſierunt archiepiſcopo recepit ; paulo poſt Burdigalam regreſſus illud die Burdegalenſi pet quinquennium primum annum 2 2. J ulii pubIIcavit in æde metropolitana. aſſumc. tumul. redditus euiuſhbet prioratus, officii clauſtralis, & c. to nomine Clementis V. Inde Lugdunum æce8 ad ſubveniendum ſitmmæ inopiæ huius eccleſiæ. dens, cardinales illico ex Italia convocavit, coreQuod paulo poſt die Lunæ poſt feſtum S. Barnabæ natuſque eſt in eccleſia S. J uſti die Dominica poſt ratum. habuerunt, & ad omnes adminiſtrationes, feſtum S. Martini h emalis, xiv. Nov. a Matthæo & , obedientias infra ſepta monaſterii extenderetur, Rubeo Urſino cardinale S. Mariæ in Porticu ; cut coituemntAuno 1302accerſitus Pariſioſa Quam objecta erm hec rotat auſam 1 02 aa vtu-

Rege, coram duce Burgundiæ, comitibus AtrebaPflffcſtgjgzzcegag & tn ww Burdigal. & PM

teuſt, Drooenſi, 82 Bononienſi. & Dom. Petro Lopefimn, & c. Ggg iij 831

principes, procereſque. Sedfuneſta fuit hæc pompa 3 narn concurrentibus populis ad celebritatem conſpiciendam, ruina muri contingente, dum ſolemnitas fieret, pene oppreſlùs eſt Pontifex, ac Carolus princeps : ſed Britanniæ dux Johannes,

cum Gaillardo de Gutto, Clementis fratre, ac

quidam alii nobiles perierunt. Quæ utique clades pro triſti omine accepta fuit, etenim paulo poſt traducta eſt in gratiam Regis pontificia ſedes in

EchEſIA BURDIGALENSI & inaugurationi aderant Phiiippus rex, fiater eius A ceſis Burdegalenſis, Clementis V. propinquus,

Nm Caroluſcomes Valeſius. æ filii regii, duces BurCuſu gundiæ, Britanniæ ac Lothaſingiæ, & alii permulti

832


ANN 1

vocatur electus Burdigalenſis an. 1 30 5. in bulla cumſrt

eiuſdem Clementis papæ ad eundemdirecta, qua archiepiſcopalem ſedem eximit a prImate Bitur. quæetſtabaliis iam editaſit. ab hoc opereabeſle non debuit, eſtque inter inſtrumenta.

Eodem anno 1305. Arnalduſcrcetur cardi1 0 nalis tituli S. Marcelli ſabbato Iv. temporum Ad3 5 ventus, ut refert Bernardus Guidonis Lodovenſis epiſcopus in vita Clementis V. Fuit etiam Pa æ camerarius. Quamvis vero conſecratus non it, munificum tamen ſcſe oſtendit erga Burdigalen-

oel262.

Galliam, indignante Italia 3 undelongiſſimo ſchiſB ſcm eccleſiam, ſi Lurbco creditur & Sammartha-

mati data eſt occaſio. Porro Papa ſtans prorniſhs, Lugduni an. 1 3 o & revocavit conſtitutiones Boni ficii VIII. eontra Philippum. ipſique conceſſit

nis. Contendit tamen Lopeſius toparchias de Montravel, & de Belver menſæ archiepiſcopali ab ipſo minirne fuiſſe datas.

EOUI’.

decimas pro regni defenſione. Hæc, pluraque alia X L I V A R N L u s IV De apud Spondanum deſcribuntur, quæ referunt etiam fiſſiOnuphrius, Ciæeonius. Quercetanus & alii aucArnaldus, quem ſirperIoris nepotem fuiſſe legitores vitarum Romanorum pontificum. Non im mus, eundem in archiepiſcopatu excepit, & quimemor vero eccleſiæ Burdigalenſis, cam exemit dem anno adhuc 1 305. Anno ſequenti die J ovis a. primatu Bituricenſi, multaque conſtituit in ante feſtum S. Matthæi, D. Petrus Gaueelmi de gratiam archiepiſcopi & capituli, bullis quas ediCaſtellione, P. Ramnulphus, Galhardus Arnaldi, dit Lopeſius. F avit quoque abbatIæ S. Crucis BurGuillelrnus Raigaſſa, & alii plures milites fecedigalenſis, cui univit S. Michælis eccleſiam. runt homagium domino Arnaldo archiepiſcopo, Variis ægritudinibus conflictatus, natale ſolum C pro terris & feudis quæ poſhdebant in iuriſdictioærens, cum Avenione Burde verſus iter ne caſtri Montis ravelii3 die Veneris ſequenti apud uſcepiſſet. mortuus eſt apud Rupem-Mauram, al. Caretum, ante maorem portam eccleſiæ D. ArRocham-Mauram, ad Rhodanum, x11. cal. Maias, naidaſ-Guillelmi e L eidem archiepiſc. poſtquam tenuiſſet pontificatum annos circiter fecit homagium, Audoyno epiſcopo Peuagori novem. Corpus eius Carpentoratum refertur, ubi cenſi, in cuius diœceſi eſt idem caſtrum. Anno erat tune Papæ curia, 8(poſt diuturnam de eo al1 3 07. indict. 5. pontificatus SS. Clementis V. 2. I 0 tercationem inter canonicos Rupiſ-Mauræ, ubi xvt. Julii D. Arnaldus archiepiſcopus celebrando 3 7 obierat, & Uzeſtæ, ubi vivens ſepulturam ſibi de divina in eccleſia B. M. de Bono-loco, D. Petro legerat, eo tandem delatum eſt, ac tumulo condi Dei gratia abbati monaſterii S. Romani de Blavia tum, qui magnificentiſſime conſtructus, poſtea electo & confirmato munus benedictionis impenab hæreticis dirutus eſt anno. 1. xv1. Epidit, poſt promiſtam ſibi & tùcceſſoribus ſuis obetaphium ſequens olim hie legebatur marmori inD dientiam & ſubiectionem, præſentibus fiatre Arciſum : naudo electo in abbatem eiuſdem monaſterii Boni Foelicis recordationis dominus Clemens papa V. celebrando divina in ſua capella apud Laureumfiſndator eccleſiarum collegiatamm de Uzeſta & montem. eidem domno Arnaudo abbati Boni de thhendraudo, qui obiit apud Rupem-Mauram loci benedictionem impertivit, promiſſa prius obeNemauſerſl diœcefis die XX. Aprilis, pontificatus dientia & ſubiectione a patribus inſtituta ſecunfin IX. portatus vero ad iſtam eccleſiam B. Mariæ dum regulam bcati Benedicti, præſente religioſi de Uzeſta anno Dom. M. ccc. XIV. Aug. XVII. viro D. abbate F cutiſ-GuIIIelmi Vaſatenſis diœce& epultus an. Dom. M. ccc. LIX. ſis, 8 ; aliis. vitas huius pontificis a totidem variis ſcripItem 2. Novembris D. Guillelrnus de Griſlaco toribus collectas edidit Stephanus Baluzius, in miles fecit homagium dicto archiepiſcopo pro deapaparum Aven. p. 1. & ſeq. exImiiſque ilE cimdaoquamoiagetlip parpchiiſS. Ancteæ de nomivtt nous. ne rrum e a re aco. xuIIAm us. d ; ·1cflpſi : ; cvgz ſſenttre Amaldus de Cantalupo patria Aquitanus diœmagium-IIgium ſine cueufa, zona & gladio pro his. Id fert Ammo A iſmm vim cummi, quæ poſhdebat Novo-vieo, & c. eidem archiepiſc. v3 : 232ipſntxirːiqmd æffſikmmd Bi. Arnaldus noſter archiepiſcopus miſit magiſtrum 3 0 8·

Rampnulphum de Boya doctorem Salamanti num, canonieum, procuratorem ſuum, ad convocationem per D. Regem factam verſus Turones ad tres ſcptimanas Paſchatis, ad comparendum coram eo in eauſit, quam adverſus Templarios movere intendebat coram ſummo pontifice, eum

clauſula : quod licet non ſit adſtrictus fidelitatis vln-

micas dr Nivernumficir penſas Immoderaſas, inquit Iohannes S. Victoris Paris. canonica ; in eius vita, et forte id in cauſis Izi , ut Bſprdigalenſem urbem adieris non ſit benigne ſuſceptus, ern te e.

Uzeſta vaſ-tenſis diœeeſis vicus eſt, nobilis miraculis B. Virginis, in cuauſhonorem eccleſiam ibi cum caſtro conſtruxit Clemens V. confinis eſt loco avito de Villandraudo. ubi etiam aliam baſilicam ædificavit, et in utraque canonicos ſeculares conſtituit. Chartam fundationis utriuſque vide inter inſtramenta coi. 3 o a.

Imm

C unlſrl

31·

319·

833 ECCLESIA BURmGALENſIs. 834

culo, affectans tamen illi & aliis complæere proA quæ aſſervantur ln archivo aſtri Palenſis, in capſa -pter honorem & reverentiam regiam, deditin mande Albi-ero, occurrit homagium præſtitum huic ANNI datis huic procuratori ut le Regi, ſuo nomine, Arnaldo, pro decimis de lagoiran, a Bernardo CHRISTI ſiem. dEſcoſſan, an. n. ccc. xxxm. Verum idem an-

An. 1 309 xucul. Dee. Clemens pipaV. ei nus numerari potuit 1 3 3 2. & 13 3. ſecundum confirmavit privilegimn & poteſtatem vifimrdi varias rationes anni computandi. Sie ſolvi poteſt omnes provinciæ ſuæ eccleſias ; & eui. Dec. alia nodus, qui ſtringitur ex hominio quod Hugo la builafacultatem uniendi autdividæudi pmer conRoqua rior S. Cypriani diœc. Sariat. die 12. ſenſum capituli, eccleſias, dignitates & perſonam D ris an. 1 3 3 3. præſtitit. eccleſiæ & diœcefis Burdigalenſis. An. r 3 1 nati Johannes papa XXII. ad eum ſcribens, conſirit concilio Viennenſi generali. queſtus eſt quod non permitteret fratribus Prædi-

An. 1 3 1 2. major & iurati urbis, habito burcatoribus, & Minoribus, proponere verbum Dei.

ſium concilio, decreverunt ſuburbia S. Eula Dar. Aven. 4. cal. Julii an. ejus pontific. XII. S. Michælis & S. Crucis circumdare mur0, B Eæ regrſt. hujus papæ num. 2 208.

archiepiſcopi noſtri conſilio, cujus & vita domus ln necrologio antiquo de ipſo legitur. Sedit in exſtat adhuc ante ooemeter-iurn S. Miclnelis vermehlepiſcopatu XXVII. annis òoblir an. Domim ſus Meridiern. An. 1 3 r 3. Sabbato ante DomiM. oce. XXXII. VII. cal. Aprilis. Iſte infit-mæ nicarn, Oculi mei, D. Arnaidus archiep. proetuauſas capellaniam itr ecclefia Burdigal. & fecit hetorem inſtituit D. Guillelmum Congo auchipreſredem fabricam eccleſia ; & eſt ſepultus juxta mæbyterum Sarnenſern, ad recipienda homagia val : num altare, in dextro cornu, inter duo pilaria ecſallorum ; & ut acc-aptaret terras vacantes. His cleliæ, in Jepulrura operata, ubi eſt imago fita de verbis clauditur charta quædam Yolendis dominæ letone. An. 1 3 3 2. ſedem vacaſſe legitur in charta de Belino, qua dat poteſtatem ad conrordamdum Fæſiæ. Pjgff 3 ’. ejllecti RIjffa XLV. Pu au s 11. m : mx. phgnediI 3 Ifitggzeæg ileiotriiibuiegeleratringe cognomen huius archiepiſcopi nos docet charta Edwardo rege Angliæ, duce Aquitaniæ, Amnldo C quædam quam reperimus in collectione inſtruarchiepiſcopo Burdigalæ, Geraldoprapofito maJore mentorum Rimerii tom. 4. pag. 5 5 1. de licenLibomia. tia ſortificandi quoddam monile in caſtellania de

Anno r 3 1 9. indict 1-1. pontificatus J obannIS Blanca-forti, data Pet: ro de Luk archiepiſcopo Bur & iſtajThiah iipiiffiaſr Q 13 Iia Siiniracilakeiiſm. epiſcopi Lucionenſis, inſmuavit Arnaldo archiepi Mariæ Santonenſis fruſtra tentaiie dicitur. Alibi ſcopo litteras pontificias ſuæ creationis, quas da legitur archiepiſcopus hoc anno die 5. introituſ

2 turi ſumus ſuo loco. Februarii ; quo etiam anno die Mercurii ante feſ-

1324.

1326.

1328.

332·

An. 1 324. ſecunda die introitus menſis J uiii mm 8. Gregorii, Helias Gardradi de Chalefro 21 indict VUcum Edſiundm frater Eduardi regIS præſtitit hominium. Anno 1 3 3 3. litem habuit Angiiæ. nũſſus pro reformatione terræ, ad eum cum decano s opimio s. Martini de Vnimanum ſcripſiſſet ut die Lunæ poſt feſtum SS. apoſtolopoſtea tamen conſenſit ut omnibus privilegiis quirum Petri 8 ; Pauli, ſoeunda introitus Juli, apud D bus donati fuerant a ſummo pontifice, gauderent. Lin onum coram ſt intereſſet ; reſpondit. orſi An. 13 6. pontificatus Benedicti XII. an. 111. 1336. re non teſi Ob reveenfiam tamen & diœceſim Engoliſmenfem viſitavit ; & Johannes honorem RegI adfummſi cuſi vero Lingones abbas Cellæ-fraini, al. F raiſini ejuſdem diœceſis, veniſſet audacter dixit ſe 101 eſſe aut fuiſſe ho promiſit ſe ſub poena centum marcarum argenti, finem domini gh 8(dUCi, Plaffiſifibus D uod ſubiret arbitrium boni viri ab ipſo archiepiRaimundo de Arſiniæo  & D Amanevo de ſcopo eligendi, pro criminibus de quibus inſimulaLebreto. Eodem anno ejus procurator ante feſtum batur. An. 1 3 37. prodiit conſtitutio ſynodi, ut S. Laurentii apud Caturcum, coram Carolo vapro benedictionibus nuptiarum capellani ſeu recleſii comite a rege Franciæ delegato, declaravit tores quinque tantum ſlfldos reciperent, Anno archiepiſcopum Burdigalenſem ejuſque dcceflò1 3 44. Petrum Præpoſiti rectorem eccleſiæ de Mo1 3 44. reſ-in Pacifim fuiſſe liber-me 1 Præſtandi ho lano inſtituit viſitatorern Condomienſis diœceſis, minium pro eaſtquæ poſidebant in Aſiſtmh qua paulo poſtprovincia defunctus eſt Petrus.

Anno 3 6 ſiſic 3 27 die Mercurii POſt E Multa alia nobis ſuppeditant tabulæ archivorum feſtum S Hilarii hyeſiaſl, apud Roffiacum diœBurdegalenſium, quorum nonnulla reperies in ceſiPictavienſſs rovindalem ſynodum habuit. inſtrumentis ad calcem editis, C. 47. coi. 3 06. Anno 3 28 die 29 Apſs mgiſtel Amaſim Obitus Petri contigit anno 1 345. Vacabat ſedes 1 345. d’Aiguctbell archipleſbym de Inter-duo-maria, die nono introitus menſis Ianuarii an. 1 3 45. & procurator D. Arnaldi archiepiſcopi, & fi. Jodie tertia poſt feſtum S, Lucæ an, 1 3 46, ex vidi. he Gervaſii PIIOI de Cdrot, componunt mus teſtamenti D. Berardi de Lebreto dato ab offi-

cumaccolis ejuſdem aſtri pro decimis, & c. ciafi Burdigajenfi, ex nb. eaſt-ri Palenfis.

Fato conceſſit an. ccc. xxxn. v11. eal. Apr. L I A I me ex monumentis eccleſiæ Burdigal. ſed fortaſſe leX V N EV curs. flendum eſt 3 3 3 nam in inventa-io chartarum Amanevus de Caſis quatuor eccleſiarum reddi-

vid ch. inter iuncum. Lutiou. cccl. coi. 3 8 7. tus decani & canonicorum cenſui adjecit, videlicet CHRISTI facti-5 an 3 47 Emi-I.

SAah.

1348.

Deſ

ſao-mann.

349·

ſi’orhi.

1352.

835

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

836

eccleſias S. Iuliani de Borno, de Molinis, ſanctæ A tum eaput, ſubreptitia, & luerit revocata. ANNI Helenæ & de Luſtraco, ut ex tabulis hac de re

vi bullæ Clemenũlſgg ix biligfiſſitæoiifi fiAxrnfIIitl : anteceſſore ſuo calendis Julii, QX tific. an. 3·. Bi tr. ldatſt, 1 ; ii. lciett ; domienſis an. 1 3 48. ut nos docent tabulæ epiſcopi Albienſis. Deceſſit in loco Bello-videte dicto, ubi corpus eius ſepultura donatum eſt ex Notitia Vaſeoniæ auctore Oihenarto. Tempus ejus mortis ignotum eſt ; attamen elici utcumque po-

teſt ex tabulis S. Crucis Burdigalenſis, ex quibuſ


alianucujus exſecutionem ſibi mandatam fuiſſe criſim

bit Archembaldus Vaurenſis epiſcopus Ex publicis inſtrumentis adhuc vivebat anno

3 59. die 2. introitus Decembris. oEt quidem legimus eum ex hac vita migraſſe v. caI. -. Iulii m. 1 3 6 o. Corpus ejus ſepulturæ mandaturndi pro maius altare in ea parte quæ Meridiem ſpectat. veteri codice legitur collatio nonizatione S. Yvonis, ex Aven. coi. 1 1 3 1.

XLIX. Priſtinuſ

& am habuit pro eaaquro m vms papt

liquet ejus obitum contigiſſe inter diem 17. Au B Philippus metropolim Burdigalenſem regebat

guſti & 17. Novembris. Legimus enim Petrum S. Crucis abbatem nominaſſe ad vicariam

nis preſbyterum, die 17. Auguſti anni t 348. quo ternpore ſedebat adhuc Amanevuſz die vero 17. Novembris capitulum huic preſbytero dedit litteras inſtitutionis, vacante ſede.

XLVII. Battumtnuſ

Bernartius de caſis, Amanevi fiater, dicitur e lectus an. 1348. die 7. Decembris. Memoratur anno 1 349. die ſabbati poſt feſtum Epiphaniæ

an. 1 3 60 die xu. introitus Novembris, ex chana

rpe S. Crucis. Eodem anno die 2 5. Octobris, feſto tuam S. Martini de Cambis, Guillelmum orto S. Frontonis nominatur curator & exſecutor teſtamenti Talairandi cardinalis & epiſcopi Albanen-

-ſis, cum epiſcopis. Aquenſi & Sarlatenſi, ex authentico a Sammarthanis viſo. Die 1 3. Aprilis an. 1 3 6 1. Helias Ortiti canonicus S. Frontonis Petregoricenſis, vicarius generalis Philippi archiepiſcopiin rentotiſagentis, confert vicariam per-

tuam S Martini de Cambis magiſtro Petro de

ſiiiftffibſi aniſi

decima Ianuarii indict. 2. pontificatus Clementis C archiep. ſive mobilia ſiveimmobilia, & quæ ad ip-

papæ VI. anno octavo, in compoſitione facta a Petro de Camiada abbate & conventu S. Crucis, cum Helia de Labatuto vicario rpetuo S. Miehælis, ratione proventuum ejuſdeem eccleſiæ. In neſcio quo negotio contra Petrum de Eccleſia deeanum & canonicos S. Severini litigantes eoram D. auditore papæ, procuratorem habuit Heliam S. Salvatoris de Blavia. Non pervenitad an. t 3 5 7. ut nonnulli dicunt, id enim falſi mox revincetur.

XLVIII. Arum: v us 11.

ſum poſtejus obitum poſſent ſpectare, vacantiſque ſedis fructus ; ua de re ſcripſit Petro Domandi archidiacono, uilleimo Gilbeni canonico Narbonenſi & Petro ep. Petracoricenſi, 3. cal. Iulii r 3 6 1 ſeu anno 9. ſui pontificatus. Obiit extra curiam Rom. an. 1 3 6 1. menſe Maio aut J unio, ex regiſtro anni noni pontificatus innocentii VI.

Inter notas & obſervationes quas ad novam editionem Galliæ Chriſtianæ congeſſerant Satn-

marthani fiatres, legimus in Sarlatenſibus epiſcopis poſt Heliam capitulum Sarlatenſe Gaillardum

Cum Amanevus a Clemente VI. creatus fuerit D elegiſſe, qui Avenione confirmatus eſt. Interim archiepiſcopus, litteris apud Villam-novam prope vero dum bullæ ſigillo pontificali proxime forent

Avenionem datis 4. cal. Octobris, non poteſt differri ejus epiſcopatus ultra an. 3 52. quo hie papa obierat.

inter liberos Amanevi de Mota, qui duxerat

uxorem Ælipidem filiam Arnaldi Garſiæ de Gutto fiatris Clementis papæ V. numeratur Amanevus, quem Baluzius in notis ad vitas paparum Avenionenſium p. 62 1. coniicit eſie hunc archiep. Burd.

Amanevus anno r 3 54. die Veneris ante exaltationem S. Crucis 1 2. Septembris, pontificatus Innocentii VI. anno 2. indict. vu. Avenione in domo archiepiſcopi, convenit cum Dominico de Podio canonico S. Severini procuratore decani & capituli, quod canonicatus conferrentur alterna tim per archiepiſcopum, & decanum ac capitulum.

ln inventario chartarum caſtri Palenſis, pro Petracoricenſi & Lemovicenſi pagis, aſſervato in bibliotheca Colbertina, exſtant litteræ Archem-

baidi epiſcopi Vaurenſis prohibentis ſub excommu·

nicationis comminatione Aquilino Engoliſmenſt

epiſcopo, ne exſecutioni mandet quandam inno-

centii VI. bullam datam an. 3. ejus pontificatus,

roborandæ, a capitulo S. Andreæ Burdigalenſis, idem Gaillardus eligitur archiepiſcopus, quam electionem gratam & ratam habuit InnocentiuſVI. dato diplomate vm. mi. Octobris anno ſui pone tificatus IX. hoc eſt die 24. Septembris 1 3 6 1. ejus autem loco ad ſedem Sarlatenſem promovit fratrem Aoſtentium. Hæc Sammarthani fratres. At nobis videtur hic Gaillardus idern cum Helia de quo inſta. Sane eodem die, menſe & anno Gaillardus dicitur creatus archiepiſcopus bulla in-

nocentii papæ VI. quo Helias cathedram conſcendit metropolitanam.

1 Hr : 1. 1 As II. Helias vacanti cathedræ Burdigalenſi per obi-

cruuſm

1359·

1360.

Tabrl. 5. Crucis.

Dc

ſna-, ure

turn Philippi præficitur bulla innooentii papæ VI.

data apud Avenionem die 24. Septembris an. 9.

Bulla Innocentii VI. hæc habet 2 Innocentius. & c. poſtmo-

dum vero aſlra ecclefia. Burdigalenſi, per obitum ejuſdem Phi-

lippi, aoeffipiſcopi, qui ctera Romanam curiam debitum naturæ

perſolvit. paſtoris ſolatio deſtituta. nos vacatione hujuſmodi fide

dignis relatibus intellecta. & c. demum ad venerabilem fratrem noſ-

trum Heliam epiſcopdum olim Sarlatenſem, in archiepiſcop. Burdig. 1

1 decimoſi 0ctbII d 1 ſta. ari-2 55 : 272. timui : 721I22 , 7 : 7

Amanevi Burdig. archiep. quod foret quoad cer-

vus. cæl. Octobris, pontificatus no i auo u.

pontificatuſ m

ANNI CHRISTI

837

pontificatus eius, Chriſti vero an. 1 3 6 1. & quiA tus, qui officialem Toios. committit iudicem, liſ-

dem hoc anno memoratur in charta F æſiæ. lp um cognominatum fuiſſe de Bremont, docet Lopeſius. At cum ipſe dicat Heliam ex ſede Sarlatenſi tranſlatum firiſhe ad Burdigalenſem, hic archiepi-

, ſcopus cognominabatur de Salignac, quæ gens in

1363.

pago Petragoricenſi eſt antiquiſſima & nobiliſſima.

Porro unum eundemque eſſe Heliam qui SarIati & Burdigalæ ſederit, ex iis liquet : Helias de Sa lignac nominatur exſecutor ultimæ voluntatis cardinalis de Talairand, in teſtamento ſcripto anno

1 3 60. ubi legitur epiſcopus Sarlatenſis 3 in codi-

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

838


quadam querela quam dicti fratres Prædicat. ANM fgIoſiII habebant adverſus Heliam 12qu p1æp0Th ſiſi ſitum S. J uſtini in diœceſi Auſcienſi, & Petrum Bajuli fiatrem Heliæ, 1 nium 1379. Forte iſeſt Guillelrnus, de quo infra dicturi ſmnus in Franciſco 1. archiepiſcopo, & quem tuter abbates S. Auguſt. Lem. annumeramus.

Dc

LII. Rmmuunus 11. Rom-1,

Rairnundus de Roqueis, al. de Roqueriis, ex illuſtri & nobili familia Burdigalenſi originem dtr-

ciliis vero anno r 3 64. dicitur archiepiſc. Burdig. oebat. An. 1 3 76. nobilis vir Petrus de Roqueriis Idem conſtat adhuc ex procuratione, ut aiunt, B teſtis adhibetur tranſactioni initæ inter Raimun-

ſeu, ex perſcripta agendi auctoritate, data anno ia 367. ab hoc archiepiſcopo, pro percipiendis ſibi debitis in diœoeſi Sarlatenſi, quæ, cum eſtet epiſcopus, recipere non potuerat.

Helias archiepiſcopus in archivo Burdigalenſi inter inſtrumenta recognitionum memoratur annis 1 3 63. 64. 65. 66. 67. ac 68. Eodemanno in chartaS. Crucis, & annis 1365. ac 13 66. In tabulis monaſterii Boni-loci.

An. 1 3 6 5 ; die Veneris ante feſtum S. Cæciliæ

dum Bernardum n de Roqueriis S. Crucis Burdio al Bet galenſis abbatem, & Bertrandum de Albiniaco S. MichæIis vicarium perpetuum. Ex inſtrumento venditionis bonorum Heliæ archiepiſcopi, factæ

juflù UrbaniVI. abAuguſtino epiſcopo Pinnenſi, Civi : dl pontificii ærarii præfecto, liquido conſtat RaiPmTh mundum immediate ſubrogatum fuiſſe Heliæ,

inquit Lopezius. b Ab exordio pontificatus Raib mundi, inter ipſum & capitulum fixit controverſia, quia voluit primo fiIo adventu intrare domoſ

Efir

-1 3 6 5, vIrg. concilium provinciale celebravit in eccleſia archiepiſcopales, omffiſſllemnitatibtu in talibus fieri ml, Eaſ

Lib. Var. raſlrum ca-

pituli.

1367.

1374·

1376.

1378.

1379·

Petragoricenſi, in quo comparuit dom. Regnaldus Eſclau pro dom. decano & capitulo eccleſiæ S. Andreæ.

An. 1 3 6 7. Richardum Eduardi principis Waliiæ filiurn Burdigalæ natum, aquis luſtralibus tinxit in majori S. Andreæ eccleſia. Anno ſequenti paciſcitur die 7. Aprilis cum capitulo de oblationibus, & ſacerdotiorum a capitulo pendentium permutationibus.

Anno t 3 6 7. in remotis agebat, ut diſcimus ex Quadam ſententia D. officialis & D. Fulquerii la

omba victriorum ejus in ſpiritualibus, data die 2. Aprilis. Anno quoque 1 37 1. abſens legitur.

aictis, et dare benedictiones abſque eo quod effer conſecratus, ut intelligimus ex inſtrumento appellationis per ſyndicum capituli interiectæ die 27. Novembris 1 3 8 o.

LIII. FrtNcs s I.

Franciſcuſexarchiepiicopo Beneventano trans : latus eſt ab Urbano VI. ad eccleſiam Burdegalenſtnr, bulla data Luceriæ, Salernitanæ diœceſis, x. cai. Septembris, anno vu. ejus pontificatus, Chriſti 1 384. vel r 3 8 5. quo anno memoratur F ranciſcus Burdigal. electus, cameræ apoſt. in provin-

ciis Burdigalcnſi & Auxitana fructuum collector.

384·

A Gregorio XI. miſſus eſt anno 1 374. ut Refert Lurbæus Franciſcum miſſum fuiſſe legatum

regum franciæ & Angliæ exercitus ad certamen D in Arragoniam a duce Lancaſtriæ, ductumque prorumpere paratos dirimeret. Anno 1 376. ind. captivum Barcinonam anno 3 8 5. Iu collectione 1 4. die 3. Decembris, compoſuit cum Raimundo inſtrumentorum Rimerii Angli tom. 7. pag. 642. S. Vincentii de Burgo abbate, pro decima S. Mititulus eſt : De appellationibus in Aquitania au-

chæiis de Terrafort rope Burgum, quam emerat ab Alaide de Terra ort, & tenebat ab archiepiſcopo 3 pro qua abbas portare fat-let annis ſinguliſ

unum tonellum vini boni ad cellarium archiepiſcopi.

Anno r 3 78. vacabat ſedes ex tabuliſS. Crucis. LI. Gunuſmuus IV.

Sammarthani admittunt hunc archiepiſcopum menſe Febr. ad annum 1 379. ſed eum adhæſiſſe

diendis 3 & conſequenter legitur : Rex venerabilibus in Chriſto patribus Franciſca archiepiſcopo Bur digaliæ, Roberto epiſcopo Adurenfi cancellario A quitania, & c. XXII. Auguſti M. ccc. LXXXIX.

Ex inſtrumento Vaſconica lingua ſcripto, quo Arnaldus Amanevus de Lebreto, Raimundo de Montaud domino de Mucidan mandat cuſtodiam loci de Vayres, die 5. Nov. an. 3 8 6. regnante Carolo rege in Francia, & Guillelmo anhiepzſiopo

Clementi VII. ſeu Roberto Genevcnli non facile E Burdegalenfi, liquet eodem tempore duos anno

mihi perſuadeo 3 nam e contrario Urbani VI. cuius æmulus erat Clemens VII. partes eſt ſecutus. Sanein tabulario . Prædicatorum Toloſæ occurrit Guillelrnus Burdegal. archiepiſcopus privilegio rum ordinis fr. Prædicatorum conſervator, bulla

Gregorii Xl. cal. Apr. pontificatus an. 1. delega-

uontnſeobu. Boyer qui accurate inveſtigavit inſtrumenta eccleſiæ Sarlatenſis, & domeſtica gentis de Salignac. aſſerit Heliam ex nobili illa ente ortum. Lopezius tamen te ſtatutin tumulo Heliæ vitferi alia prorſus inſignia, quam Salignacorum. Ibi enim cernuntur hæc : de a la. ban e de

ſabie fuſelee, accompagnee de deux iter-ces de gueules iune en in 1

cites & lautre ponite,

Tomus ll.

r 3 8 6. fuiſſe archiepiſcopos ſaltem titulares apud Burdegalam. Nam plurima demonſtrant. Fiancileum de quo ſupra, attigiſſe an. 1 3 8 7. & quidem anno 1 386. die 2 5. Julii memoratur hic Franciſcus archiep. in charta, quæ ita explicita Act. die Mercurii, regnante Jereniſſmo principe ac demitto noſtro Richardo, Dei gratia Francia ò

b. Rediens. qus a dicta die obitas præfati quondam Dom. Helia archiep. uſque ad diem proviſionis dicti quandam mærendi patris D. Raimundi immediaſiſuccefforis ui b immediari prædeCltartThophThyl. Burdeeai. p ·

Hhh 839


ANNI

CHMSTI Burdegalæ electo proefidente, praſhntibus, & c. Ex degalenſis noſter, (ita enim vocatur ab Enguerra-

Hucorion.

1389.

yelt3pt

1390.

394·

1405.

R. in Chriſto patre D. Franciſca eadem gratia

ſchedis Colbertinis.

Duorum illorum epiſcoporum unus, ſcilicet Guillelrnus, regi Carolo favebat, alter nimirum

franciſcus parebat Richardo Angliæ regi, qui ſe quoque F ranciæ regem dicebat.

LIv. Fnaucrſcus 11. Franciſcus Hugotionius, al. de Agguzonis,

Urbinas, iuris maxime canonici peritiſſimus, ex canonico eccleſiæ maioris apud Burdigalam, crea-

tur archiepiſcopus anno 1 389. deſinente, aucB Cardinei, qui fitmmus honor, qui gloria catuſ

toritate Bonifacii papæ IX. qui olim firerat canonicus & ſacriſta huius eccleſiæ, Petrus Tomacellus vocatus. Anno ſequenti Bonifacius idem franciſco noſtro, & Iohanni Aquenſi, quos vocat ledis apoſtolicæ nuntios in regnis Caſteliæ, Legionis, Arragoniæ, & Navarræ, necnon in partibus Vaſeoniæ, dedit poteſtatem abſolvendi ab excommunicatione Henricum regem & Catharinam reginam Caſtellæ ac Legionis, qui non ignorantes ſe tertio conſanguinitatis gradu fuiſſe coniunctos, matrimonium inierant, ad obviandum cædibus & aliis diſcriminibus guerrarum, necnon cum ipſiſ

auctoritate apoſtolica diſpenſandi, ut p0ſhnt de C

novo invicem coniugium contrahere. Bulla data eſt vm. cal. Octobris, anno ſecundo pontificatus Bonifacii 3 aſſervaturque in chartophylacio eccleſiæ Burdigalenſis. Eodem anno, Vitalis Carolus cantor & canonicus Burdigalenſis, fundavit magnum urbis Xenodochium quod a pellatur S. Andreæ. Anno quoque 1 390. eo us eſt Angliæ rex ad tractandum de pace In Anglia. Idem Franciſcus an. 1 394. novo diplomate Bonifacii IX. nuntius apoſtolicus mittitur pro Hiſpanis a ſchiſinate ab ducendis.

Anno 1 40 5. cum eſlet gregi ſuo paſcendo intentus, ab Innocentio papa VII. ad purpuræ ho norem provectus eſt ſub titulo SS. quatuor Coronatorum 3 & deinceps non rexit eccleſiam Burdigalenſem, niſi ut adminiſtrator perpetuus.

Refert Ciaconius Gregorio XII. ad S. Petri cathedram aſſumto, pacis eccleſiæ Franciſcum valde ſtudioſum, comitante theologorum & iuriſperitorum delecta manu, ut crat his ſtudiis apprime excultus, Savonam in Liguribus acceſhſſe, urbem tollendo ſthiſmati deſtinatam, ubi iam Benedictus aderat 3a quo & ab ejuſdem Benedicti cardinalibus H ugotionius perhonorifice excipitur, ratus Gregorium eo, quemadmodum pollicitus fuerat, venturum 3 ſed de illius mente certior factus, eum Senis tunc morantem difficili itinere inviſit. Curnque nullis precibus, aut rationibus ei perſuadere potuiſſet, ut pro diuturniori procraſtinatione tollenda, Savonarn ad congreſſum pergeret, quo gI-a. viſſimum illud opus unitatis ſtabilire : illico Gre-

gorium deſeruit, ait idern auctor 3 quocirca ab eo cimus, purpuræ honore privatur, & collectorcs proventuum cameræ apoſtolicæ in Aquitania eius : dem Gregorii iuſſu, univerſos cardinalis reditus in Burdigalenſi provincia intervenerunt. Exinde in Galliam pro unione Eccleſiæ ſe contulit, att

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

Angliæ rege, domino Aquitania & Hiberniæ, et A an. 1 40 8. Hoc eodem tempore, Dominica, t 7. -

840

Martii, cumcardinalib. Barrenſi & Hiſpano, Burc

no Monſtreleto chron. lib. 1. cap. 46. ubi & An3 & glum eum facit,) ſolemni invectionis pompæ Caroli VI. regis in urbem Pariſienſem adfuit, quam deſcribit ciariis hiſtoricus J ohan. Iuvenalis Urſinus 3 necnon Piſano concilio 1 409. ubi pontifex 1409, creatur Alexander V. & comitiis Bononiæ Johannis XXIII. Demum Florentiæ occubuit anno M. ecce. x11. cai. Sept. xix. Corpus Rornæ 1412, depoſitum in diaconia S. Mariæ-novæ, tumulatur, Hocefl ſub lapide qui hoc epitaphio illuſtratur : IfAu Alta uit, parvoſitb marmore clauditur illo, Hicque Coronatos vir ſanctus quatuor annos Hinc titulum tenuit nulli virtute ſecundus, Spiritus egregiis meritis pra-clarus in aſtris, Franaſa reſidet, cælique locatur in aula.

Obiit anno Domini M. cccc. xu. menſe Aug.

LV. DAVID.

Poſt Franciſci mortem eccleſia Burdigalenſis paſtore orbata fuit ſaltem uſque ad diem 1 7. Maii ſiſti ii ; Iiimdiinmjſſdaimi 4 charta S. Crucis Burdigalenſis.

David e nobili familia pagi Burdigalenſis ortus erat, ex Lopeſio, qui docet eum fuiſſe ſancti Andreæ canonicum, vocatumque ad epiſcopatum Aquenſein die 1 9. Octobris an. 140 8. laudatque actorum capituli codicem. Sane iri indicibus epiſcoporum Aquenſium vacat locus qui huic præſuli tribuatur 3 unde auctum vellem catalogum noſtrum Aquenſium antiſtitum Davidis huius nomine.

Anno 1 4 r 6. apoſtolica ſede vaoente, die 22. Sept. reverend. in Chriſto pater Dom. David archiep. Burdig. exiſtens in capitulo convocatis & præſentibus dominis decano & canonicis, confirmavit electionem factam per capitulum eccleſiæ Sarlatenfis de Dom. Bertrando la Cropta. Anno figlinis aitiziiff ſili Crucis, ut ſuo nomine concilio intereſſet Conſtantienſi.

David aliquam litem habuit cum D. Petro Andreæ b abbate S. Crucis, qui erat collector apoſtolicus, appellavitque a proceſſibus & gravaminibus ſibi illatis ad ſedem apoſtolicam die 1. Ianuarii anno 1 424. pontificatus Martini papæ V. octavo3 ind. 3. Summus pontifex provinciam inquirendi de hac controverſia dedit epiſcopo Adurenſi, abI bati S. Severi in capite Vaſeoniæ, & S. Severim

Dr Moſ-rrenarint.

1416.

1424·

Quod hiſce verbis apud Walſinghamum legitur : Cſſfis eum omnium ſanctorum venit in Angliam cardinalis Burdegalpotens in 0 ere & ſermone, miſſas a collegio cardinalinm ad ſf mandunt Rtlrgem regnique clerum dc inconſtantia papæ Gregortt prout prius edocuerat regem Francia. quatenus Iu duo 53 qui cenſebantur in Orbe praſtannſſmi, manus opponerent adflm ces ad inducendum dictum Gregorium. ad ſervandum iuffm praſtttum, nt ipſarum duorum regum auctoritate magfi ituruſt. 2I ; I· : ; ; fratitutati-35 Annal. cccl. Odorici liavnttidi.

b Nuntius erat apoſtolicus, & collector fructuum 3 Pmell tuum, cenſuum, & aliorum iurium cameræ a oſtoi, Bſiſi gnlenſi. Baionenſi. Aquenſi, et certis anu civim

diœceſibus.

ANNI C HRISTI

C nr.

142 6.

1427. 429 1430.

Banu nn

8122 ;

& aaaaaa

ſius de oc.

1441.

841

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

842

Burdigal. decano, an. 42 5. Acta hujus litis daA as. cccc. xzrtrt. xxrttt. Octobris, potiſſm-

mus inter inſtrumenta, ex quibus liquet Martinum

papam exemiſſe a iuriſdictione Davidis archiepi-

que S. Crucis die 22. menſis Julii anni 1425.

tus Nicolai V. anno 1 1. D. Petrus archiep. fecit apponi in ſitis ca ris & terris ſalvam gardiant re-

tus Nicolai V. anno quinto, Carolus Tale di

miles dom. de Graulhetio Petragoricen rs, & Chauleſio Xantonenſis diœceſis, recognoſcit ſe va. ſillum dom. archiepiſcopi, pro omnibus quæ tenet in Chaleſio & MonteRever. Eodem anno die vn. Februar. lego in veteri ſehedax Ad eius, mzbuoieffi Anno 1429. memoratur in dua (pleoarcgnzmgg qægzezffirffig

uſtnonaſterii Boni-loci chartis. Die tertio Aprilis parlamenti nouiter erecti, viderunt autographa ar, anni quem nunc dicimus 14 3 o. adhuc ſedem teB chiepiſcopaws anteriora, et auctoritate fita copiaſ

nebat Pufdujſſflſim quæ vmbat die 1 6. Deeorumdem, æ nominis ſubſcriptione firmarunt. An. cembus eJ dem anni. Hinc expungendus Betruſ

1456. die Veneris 16. indict. 4. pontificatus tl-erg ; xterpjgraamartlmii inducunt adminiſtraCallixti 111. an. 1. ſohannes dela Faye domicel-

ius fecit homagium Petro archiepiſcopo.

LvI1muſer : affirmetur

Petrus in tractuMedulcorum ignobilibus ortus ut de hujus urbis & pagi deditione tractaret curu parentibus, patre nimirum agricola, ab ineunte ætate magno ſtudio virtutes & litteras coluit. Re-

Pothone de Saintrailles regii ſtabuli magiſtro, Carolo-Johanne Bureau F ranciæ quæſtore, & c. Pacta

lictis quas prIus paſcebat ovibus, Burdigalæ gram-

matiœ litteriſque humanioribus o dedit.

deditionis rata habuit Carolus VII. rex die 20. 1unii ejuſdem anni, in monaſterio S. Johannis AnPoſtea Toloſam ſi : contulit, ubi factus eſt inponiac. An. 1 45 3. Angli deſcenſionem fecerunt tificio & mnonico jure bacoelaureus. Burdigalam C alboto duce, faventibus nonnullis pagi dynaſtis, reverſus, Franciſco 11. ardiiepiſcopo fuit a ſecre& Burdigalam t. At oeci o ante Cas tis 3 quem ad Piſanumpcourlicrlrum venientem EotellionerInTalboto, BurdIgaIcqI-uginemm ſubacta ed mitatuſeſtan. ro. ao ſtan. 1 10. ie in aoemni m rex uſex tus 2. Octobris cangnigatu potitiIi’r0 in eccleſia BurdidieqIB. Octobffi, pgou provincia in ollIſtionern galenſi. Jeroſolyrnam profectus religionis ergo, Francorum redacta eſt. Porro archie iſcopus, etſi poſt, loca ſacra ſumma pietate perluſtrata, domum rebellantibus minime faviſſet, in ſuſpicionem tarediens parochiali eccleſiæ de Boliac præficitur ; men incurrit violatæ fidei 3quapr0pter ab Olivaarn tarn ſapienter ac pie rexit, ut canonici S. Anrio de Coitivy Aquitaniæ minoris ſeneſcallo, Burduree, de deligendo Davidis ſucceſſore diſcepdigalæque præfecto, dure admodum eſt habitus. tantes, in hoc uno convenerint. Bulla Martini V. Ingraveſcente ætate Petrus abdicavit archiepielectum hunc confirmans, data eſt 1 7. ml. Nov. ſcopatum, dimiſitque Alano cardinali ſediſapoſt. ejus pontificatus anno tertio-decimo ſeu Chriſti legato, anno 145 6. & an. ſequenti die r 7. ja14 3 o. In eal gero dIcIiIiIImonIw nulla facta D nuarii migrahxgit ſlnonũffm, ante & poſt mormentione ecce Iæ ais amre eret. tem miracu c, ut ma eſt. Co us eus Authenticum am ſacraſqnThlenti qiiod poſtea magna pompa elatum conditum eſt mili maius præſtitit papæ, in archivo eccleſiæ Burd. aſſervatur. altare eccleſiæ S. Andreæ, prope S. Macharii tuIn epiſcopali munere gerendo, ſtrenue ſe geſſit mulum. De eo cum laude eginaldus agit in An Petrus. Allidua bella inter Anglos & Gallos, qut nalibus eccleſI ad an. 1 46 3. Ludovico XI. rege bus tota regio conflagrabat, multorum malorum petente an. c. xxr. Sixtus lV. pont. max. 825OEi0iiuiec3iimqiff1iiaiæiuni iiffdſldeiiaiſeiſgi. Iiiofiitff ero obiiret ſingularib loca, eccleſias dirate’s reſtauraciendam vItæſBegzani, quæ decima octnIſa DeI : t, iatas orn at, u res recr at, i nocoram ro Ita 1 nata, tamen cano atio e nntiaIlIborantes docebaItI cIberruptos plebis mres fectu eIruiix, ob morgtem Regis ſubſecutam anno emendabat, apud clericos eccleſiaſticam reſtitue E 1483. ut refert chronicon Burdigalenſe, in quo bat diſciplinam. Omnibus & ſingulis exemplo exſtat hoc elogium Petri Berlandi, plane non con-

An. 1 42 6 die 1 o. Aprilis Petrus abbas S. Crucis iuramentum fidelitatis præſtitit tanquam nuntius a ſtolicus & collector, in manibus Theobaldi Igoages demni eccleſiæ Burdigalenſis commiſliirii.

Anno 142 7. pars fornicis navis eccleſiæ terræ ata corruit die 2. Februarii, tern-

prælucebat 3 jejuniis, vigiliis, aſpero continuoque cilicio etiam in morbis corpus conterebat.

Singuli pene anni epiſcopatus Petri publicis in actis conſignantur. Anno 1441. die 1 2. Martii nobilibus viris Raimundo de Secura, locide Ranſin, & Amanevo de Marrabat, loci de ſancta Fide committit cuſtodiam, & præfecturam aſtri de Motaſancti Paxentii prope Montem-Revellum diœceſis Petracoricenſis. ln veteri charta lego : Anno

Obiit Londini an. 1430. ex end. Ms. Burdeg. quem viderat Baluz.

Tomus Il.

temnendum aut omittendum : Petrus Berlandus agricolæ in Mdulliſfilius, cumjam ahecedarius effet, totum Je literis ſacris devovit, quas cum humanitatiſſtudiit, ut ei per ſlcultates licebat, ita conjunxit, ut propter ejus pietatem & bonam indolem ex paupere clerico canonicus eccleſiæ Burdigalenfis electus fiterit. ln quo munere ita pie per multos annos verſatus eſt, ut vacante Jetle metropolitano, poſt -rnultas contentiones, & inter plurimas tanti ſacerdotii competitores, ab eccleſiæ collegio archiepiſco-

pus Burdigaletſis deſignatus JtItI Chanar-nprovinciam. 1 1


ANNI CHRISTI

31, 3I, ſcopi Petrum abbatem, & monachos, monaſtcriumgrain. Die 7. J u 1, ind. 1 4. an. 145 r. pontifim45

45-

1456. 843


AN NTI tanti muneris prætcrmifit, mores ecclefiæ in tantis CHIUSTI bellorum motibus collapfis reſtituit, literas et literatos fitvit, auctorque fititjuratis eb decurionibus Burdig. inſlituendæ academiæ et uniuerſitatis Burdigalenſis, cujus inſtitutionis diploma Jurati poſtea

ab Eugenio ſummo pontifice impetrarunt. lnde Ber-

landus collegium ſancti Raphailis Burdigalæ ere-

xit, pluribuſque reditibus pro inſtitutione prioris & duodecim pauperum ditavit. Et ut nominis ſui ac memoriæ aliquod monimentum relin ueret, maj0rem

turrim campanariam D. Andreæ a flndamentis ere-

xit. Poſtremo cum nomine ordinum Aquitaniæ in

EC CLESIA BURDIGALENSIS. cum invitus fitfiepiſit, nihil tamen fiſi officii et A die 1 2. Novembris habita eſt ibidem prima ſeſſio

844


ANNI

parlamenti, cujus inſtitutio prius decreta fuerat a cHaIſTI

CaroloVIl. rege. Hoc in conſeſſu Blaſius ut conſiliarius admiſſus eſt.

Sub hoc etiam archiepiſcopo capitulum liberatur ab ipſius iuriſdictione bulla Pii 11. n ;

LVIII. Annuus. IJISSA.

Arturius ex nobiliſſima in Armorica Rohanorum gente, patrem habuit Guillelmum Montiſgarziimfactffiaur lem, filiam Caroli prlncipis vicecomitis, qui

Britanniam profectus, regem Anglum de componenB BeatricemdeArmauiaco duxerat. Armrus militiam

dis Aquitaniæ rebus inteqellaſi’t, nec poſtulatis Anglus ſatitſeciſi’t, factum eſt ut Burdigalenſibus fiab imperium Francorum redactis, Berlandus cum toto clero in uerba Caroli V ll. iuraverit, quod ſancte præſtitit. Tandem cum per vigintiquinque annos ecciſſam rexIffet, pius, beneficus, & eleemoſvnarius deceſit. Quantæ autem fuerit liberalitatis dum viveret, teſtatur pinnaculum cathedralis quod conſtruxit propriis expenſis, ut refert marmorea Inſcriptiouquæ viſitur in eadem eccleſiæ Bis qu ram quicumque oculis turrim aſpicis æquis, Mille quadringentis quadraginta labentibus annis, Foelicibus coeptam auſpiciis, nortaſltteſhwndo Octobris, tantum certo ſcito effe profimdam, Fons prope proſiliens, quantum tenet, huic quoque rimus & Ivem lapidem Petrus archipræfitl in urbem Burdigalæ, cujus plebs collætetur in ævum.

primum ſecutus eſt & aulam 3ac Franciſci LBritan niæ ducis gratiam aucupatus fiierat 3led aſſentatione peſſima præcipuus auctor fuit occidendi Ægtdium fratrem ducis, dominum de Chantoce. Hic Hqt. Bru. princeps toto quadriennio in vinculis detentus, fl tſcum venena quæcumque cibis immixta, divinitus, t 7. ut credere par & plum eſt, ſuperaſſet ; nec inedia potuiſſet exſtingui, tandem mappa ſtrangulatus, vel inter duas culcitras ſuffocatus miſere periit. Arturus ſive oenitentia ductus, ſive ut poenarn ſibi debitam eigeret, monachum inſtituti S. Pe-

tri Cæleſtini induit, acin Meduntenſi & Marco-

C ciacenſi monaſteriis per aliquot annos religioſe

vixit. Inde vero illum eduxit Ludovicus Xl. rex, qui eurn diligebat, ejuſque fiatrem J ohannem Britanniæ mareſoellum, mariſque in Gallia ſummum præfectum. Itaque Regis gratia electus eſt in Burdigalenſem archiepiſcopum, aſſumiturquea Rege in ſanctius conſilium. Anno 1467. die 1 8. Novembris urbem ſolemni apparatu eſt invectus. An. 1 47 1. die 8. Auguſti tranſigit cum Petro

1467. 147.

romontenſis ſubdiaconus, vivente Petro electus eſt de Gain abbate Cadunienſi, & ſtatuit ut imago ln archie iſcopum 3 quem confirmavit Callixtus S. Andreæ, eccleſiæ ſuæ metropolitanæ patroni, deIll. die Septembris an. 145 6. literam autern & pingatur in vitro majoris portæ Cadunienſis ec epiſcopalem unctionem accepit in regali S. DioD cleſiæ, in ſignum iuriſdictionis de Bigaroca, quæ nyſii prope Pariſios baſilica, manibus Juvenalis pertinet ad archipræſules Burdigalæ, cui ſubjaoet des Urſins Remenſis archiepiſcopi, iuvantibus J 0 Cadunium, ex chron. Cadunii.

An. 1472. die 2. Maii ſepelitur in eccleſia tier Pariſienſi epiſcopis. An. ſequenti die 2 3. April. S. Andreæ Carolus filius Caroli VII. regis, dux AAlanus cardinalis legatus apoſtoliœ ſediſ-in Gallia, quitaniæ & Normanniæ. An. r 473. bulla Sixti Blaſium archiepiſcopum delegavit ad taxationes Papcle IV. ddata 1 zaccal. F ekIIr. dIelegan ; s Feſtbad aiInIquiren um e vita mort us or an a ri atis S. Johan. An eliacenſis 3 eoque depoſito, quod recuſaſſet ipſi e ſiſtere, contulit hanc abbatiam tum in decanum, i ſi obtulerunt 3quem die Lunæ Ludovico d’Amboiſe, quem papa jam deſignave1 9. ejuſdem men Is confirmavit. Paulo poſt Jorat. An. 1477. die Dom. 20. Julii, Petro Berardi epiſcopo Aginnenſi mortuo & ſepulto, Joralis capituli ſancti Petri Condomienſis, & Dom. E hannes Maſſy archidiaconus major, & Guillelmuſ

1472.

473·

1477·

GRRIQ LVII. Bnaſrus.

Blaſius de Greelle, alias Regnier, diœceſis Cla traſff hanne de Mailly Noviomenſi, & Guillelmo CharChare.

& alia jura cameræ apoſtolicæ percipienda.

1 461, An. 1 46 t. die 1 o. Januarii canonici S. Severini Guillelmum de Orinhaco ſubdecanum, elechannes Imberti prior clauſtralis & vicarius geneHelias de Furno monachus ejuſdem monaſterii, compromiſſarii capituli, petierunt ut electum a ſe in epiſcopum die 1 9. Jan. Amanevum de Lomania reſbyterum & canonicum Regul. metropolis Auxitanæ, dignaretur confirmare 3 quod conceſſit.

I 467 An. 1467. die 4. Decembris archiepiſcopuſ

ut dominus caſtellaniæ Bigarrupiæ, compoſuit cum accolis pro cenſu bovino, vulgo bouage. Eodem anno Blaſius obiit, aut alteri pedum ceſſit. Ipſo ſedente Ludovicus rex Xl. ſororis ſuæ Magdalenæ nuptias cum Gaſtone comite F uxenſi celebravit apud Burdigalam an. r 46 2. quo anno

de Bogia canonicus compromiſſarii, electum a ſe in Aginnenſiem epiſcopum Petrum de Boſco canonicum & cautorem S. Andreæ Burdigalenſis Arturo archiepiſc. ſignificarunt, rogantes ut ipſum confirmaret.

Arturus eccleſiam ſuam multis ante mortem decoravit ornamentis. Obiit an. 1478. Pariſiis, ubi ſepulcro illatus eſt apud fiatres ſuos Coeleſtinos, deſinente menſe Martio. In Coeleſtinorum Pariſienſium necrologio celebratur ut inſignis or dinis benefactor 3 legiturque mille libraſoeſtamento monaſterio Paris. legaſſe. -

ANNI c HRISTI nEſrrnar

1478.

1482. 148-5.

1491.

499.

1500.

45 LIX. Annrs.

Andreas d’Eſpinay, nobilis Brito, filius erat Beatricis ſororis Arturi archiepiſcopi, quæ Richardo nupſerat, domino dEfpinay, Britanniæ magno ſcu primo cubiculario. Ex hac gente multi per totam Galliam. in Armorica maxime, prodierunt epiſcopi. Quod ſpectat ad Andream, cum canonici die r o. Aprilis an. 1 47 8. certiores facti fuiſſent de Arturi morte, Rexque ſcripſiſſet capitulo in gratiam Andreæ ejuſdem nepotis ex ſorore, qui majoris eccleſiæ canonicus erat & licentiatus in legibus : hic unanimi conſenſu electus eſt, ex re-

ECCLESIA BURDIGALENSIS. A an. 149 3. diplomati Regis, quo privilegia uber -

846

tateſque Britanniæ ducatus continebantur.

LX. JonnnaſIL

ſohannes de F uxo parentibus Johanne comite

ANNI CHRISTI

Di : Font.

offahptal dc

Candalæ & Benaugiæ, mpitali Boiorum, vicec.

comite Caſtilionenſi 3 ac Catharina frlia Gaſtonis IV. comitis Fuxenſis, vicecomitis Benearnii, ex Eleonora Arragoniæ, in lucem eſt editus. Fratres habuit Gaſtonem comitum Candalæ progenitorem & Johannem comitem de Meille, a quo Gurſonii comites 3 ſoror autem ejus Anna uxor fuit Ladiflai Hungarorum regis. Annos natus tantum

ſtris capituli, bullaquepontificia Sixti IV. con B 1 8 electus eſt ſucceſſor Andreæ Eſpinæi anno

matur, & die 1. Octobris an. r 479. poſſeſſionem iniit, uſus ad hoc vicaria opera Theobaldi fratris, qui S. Mariæ de Clery decanus erat. Anno 1 482. ſolemni pompa urbem eſt ingreſſus, an. 1 48 5. venit ad generalia regni comitia Turonis coacta. An 148 8. conſenſit inſtitutioni quatuor canonicorum dimidia præbenda contentorum. An. 1489. 14. Maii renuntiatur cardinalis tituli S. Martini in Montibus.

An. 1 49 o. aut ſequenti abbatia S. Crucis Burdigalenſis donatus eſt. Anno 1 49 1. apud Amb0ſiam vicariurn ſuum generalem in temporalibuſ

1 5 o 1. Ludovico rege XII. petente, & Alexandro pa VI. electionem confirmante.

Paulo poſt initam poſſeffionem novus archiepiſcopus, pro iucundo ſuo adventu magnam pecuniæ ſummam exegit a clericis, abbatibus, & monachis 3 nec pepercit abbatiæ S. Crucis, quamvis tant de jure ſingulari privilegioquam ex laudabili, antiqua & approbata corſletudine immunis flrret et exemta a quibuſcunque ſubſidiis & exactionibus.

His & multis aliis rationibus ſiilti religioſi vIrI Doinotus de Saillant ſubprior & vicarius generalis in ſpiritualibus & temporalibus Carbli de Carrevo

& ſpiritualibus pro abbatia S. Crucis inſtituit D. C abbatis, necnon Agnotus de Chaumont camera-

Petrum Ferraictus priorem elauſhalem. Exinde vero in actis appellatur cardinalis & archiepiſcopus Burdigalenſis & Lugdunenſis. Ceſſerat abbatiæ huic an. 1499. quando Carolus de Carreto Thebanus epiſcopus procuratorem ſuum inſtituit

D. Gabrielem Gouffier protonotar. S. Sedis ad

ipſius poffeſhonem ſuo nomine capeſſcndam. Obiit Andreas Pariſiis die 1 0. Nov. anni 50 0.

condituſque eſt apud Coeleſtinos prope ſacellum ducum Aurelianenſium 3 ejuſque ſepulcro inſcriptum eſt epitaphium Gallicum quod Latine ſic redditum eſt a ſtati-ibus Sammarthanis

Htc ſacer

Reverendus pater in domino, dominus Andreas dEſpinay, archiepiſcopus Lugdunenſis et Burdegalenfis, primas Franciæ eb Aquitaniæ, zelator & benefactor ordinis Coeleſtinorum, qui obiit Lutetiæ ad Turriculas t o. die Novembris, anno Domini

milleſimo quingenteſimo.

Andreas Carolo regi VIII. carus fuit, quem in ditione Neapolitana ſecutus eſt ; adfuitque celebratiſſimo apud Italos prælio ad F ornovium : in quo, cum ob ſummurn periculum ipſi ſacerdoteſ

arma ſumſiſſent, inter quos eminebat Guillelrnus E

Briconet cardinalis epiſcopus Mælovienſis 3 Eſpinaius aſſumta mitra ceteriſque pontificalibus ornamentis, crucem, ad latus Regis ſtans rætulit inter armatas acies. Erat vero ſecretioris conſiſtorii comes, quo titulo inter ceteros conſiliarios ſubſcripſit

ln die feſto Annuntiationis, inquit vetus ſchedn, populo ingenti, & præfulgentium hominum nobilitate, ac clero iubi23 : 223reſerantur ; ara ; ſcrutatus : frenum equi ex gentis privilegio tenente 3 de Land& Angladiis, locum tenentibus capitalis Boiorum 3 quorum unus ad dextram. alter ad ſiniſtram archiepiſcopo adhærebat 3 cumque ad domurn decani rveniſſct, inſigniis ontificalibus induitur,

eccleſiam eathe talem ingre us, mi am ce ebravit. ij s ſs ſip l

D

rius & ſyndicus monaſterii, appellarunt ab mhi epiſcopo ejuſque officialibuſad apoſtolicam ſedem, ſeu petierunt apoſtolos, quam appellationem notam fecerunt Petro Andron de Lanſſac abbati de Burgo, vicario generali archiepiſcopi, an. 1 50 3. die 30. Octobris. An. 1 504. die a 8. Februarii in loco de Bello-videre Sarlatenſis diœceſis dom. Johannes de F uxo paciſcitur cum dom. Anna de Tange-bovem, Touche·boeuf, abbatiſſa, Johanna de F alga prioriſia de Auriaco, Catharina de Mota fiſrrffana, & aliis monialibus monaſterii F ontiſiII-Iii’iiſtifauffi-i 132222233833c352-321252 tenet ab eodem archiepiſcopo fitb homagio. Anno 1 5 1 2. deſinente, Odetus de F uxo Lau treci dominus & vicecomes, Burdigalam ingreſſus eſt magno cum apparatu. Anno 1 5 a 1. die 1 8. Julii monialibus ſub patrocinio beatiſſimæ virginis Annuntiatæinſtitutis a B. Johanna Ludovici XI. filia, conceſſæ ſunt ædes in urbe Burdigala, Jacoba de Lauſſac Alexandri a ſancto Gelaſio Regis oratoris in Hiſpania & a ud Helvetios uxore, fundum & neceſſaria ad unitus faciendos præbente. Sub noſtro quoque archiepiſcopo religioſa familia patrum de Mercede, ſeu de Redemtione captivorum, urbem ingreſſa eſt. Minimis qui S. Franciſcum de Paula patronum habent, datus eſt quoque an. 1 5 27. locus ad habitandum, ubi olim conventum habuerant ſanctimoniales dictæ a S. Auguſtin0, vel a S. Monica. Cum ab anno circiter 1 5 1 5. aut 1 5 1 6. Franciſco I. rege, & Lautreco Aquitaniæ præfecto faventibus, fratres Minores dicti de Obſervantia S. Franciſci, fratres Minores conventuales pluribus ex conventibus, reformationis inducendæ gratia, ejeciſſent, maxime ex Burdigalenſi, J ohannes archiepiſcopus uſus eſt eccleſiaſticis cenſuris adverſiis Obſervantinoſ3 & ita Regis, qui H h h ii j

150·

1503.

1512.

1521.

ANNI & decreta contra eos retractavit & revocavit, litCHMSTI teris datis die 23. Julii an. 1523. Anno 1528.

1529.

Giliiutnonæ.

1530.

847 ECCLESIA BURDIGALENSIS. 848 ipſis favebat, gravem offenſam incurrit. At facta A LXII. CAR OL uſ·

electionr’s factæ a capitulo Guidonis Deydie in epi maior, nobiliſſima familia Acromontana in regno ſcopum Sarlatenſem examen, & pontificii diploNavarræ genitus, patre videlicet Rogerio Acro matis recognitionem fieri per vicarium ſuurn ge montano dynaſta, ſcneſcallo Aquitaniæ, Ludo-

neralem curavit. vici regis XII. ad ſummum pontificem legato, Vivere deſinit Johannes adhuc juvenis apud matre Leonora Benearna, paris nobilitatis femi-

Cadellacum die 2 5. Junii an. 1 5 29. & in ecclena, clericali militiæ ſcaddixit 3 & poſt adminiſtraſla patrum Carmelitarum Lan onienſium eſt ſetos epiſcopatus Conſoranenſem ac Adurenſcm, uti pultus. Sub hoc archipræſule ornices navis eccle iarn diximus, ad Burdigalenſcm pervenit metropoſiæ S. Andreæ, quæ an. 1 427. corruerant, reſtaulim an. 1 530. qua in urbe & provincia utramratæ ſunt, uti probant ſculpta in fornicum conque poteſtatem, ſpiritualem ac temporalem exer-

cluſuris ipſius inſignia. B cuit3 ſimul enim geſſit Aquitaniæ hodiernæ præ m. ommtamtilzzc233uaſtgz

Paulo poſt J ohannis mortem, convenerunt caNavarrar·

nonici numero 24. ut archiepiſcopum eligerent ; Primo ejus epiſcopatus anno, excepta eſt Bur x qiuibus nouem ros Bſidoſld Goulart de æFlepiteoraI AiupriacſatCæri V. impmatoris prrſiIlc lngggzfiũonzcm camcra, ſdeſglgcg Carolus AlugiilluThs iIIſESi : Iglffpaninangetgegs Iiri Biliamt 3 at plura faverunt Gabrieli de Acromonte, gium. per hanc urbem tranſiit.

qui die 1 4. J ulii anni 1 5 29. ſecundum priſtinum Hujus archiepiſc. munificentiæ debetur odeum morem, quiin ipſo deſiit, eſtelectus. De hac eleeccleſiæ majoris, mira arte conſtructum, ubi in ctione dubitare poſſemus, ut pote facta poſt con ſuperiori parte valvarum chori viſunturi ſius incordata inter Leonem X. & F ranciſcum 1. quibus ſignia gentilitia. Eodem archiepiſcopo ſiiadente, contraria videtur, niſi Hieronymus Lopeſius ejus C capitulum elegit in canonicum theologum Vinacta legiſſet in capituli regiſtris. At cam a ſummo centium Cabart, qui primus in hac eccleſia fuit pontifice reſciſſam fuiſſe lego 3 & quidem paulo admiſſus. Obiit Carolus an. 1 544. ejuſque corpoſt, ſcilicet an. 1 5 3 o. Carolus, Gabrielis frater, pus Bidachium delatum eſt in diœceſi Aquenſi. archiepiſcopus Burdigalenſis occurrit. Forſitan ubi nobilis gentis Acrimontanæ commune eſt Clemens VII. conſcntiente Rege, cui Gabriel ob conditorium.

felix ingenium & optimarum litterarum peritiam


ANNI

Carolus de Acromonte Gabrielis frater natu CIET

Gnatnonæ.

539·

erat in deliciis, ipſum archiepiſcopatum libere abIX I I I J H A N N E II I Beſ-31 dicentem. eodem anno quo electus fiſerat, ad ſaDe Johanne Bellayo jam ſatis diximus in BaioTm. erum cardinalium ordinem aſſumſit, videlicet dia nenſibus epiſcopis 3in hac enim cathedra primurn

1 9. Dec. ut docent Sammarthani & Lopeſms, vel ſumſit infitias ſitcrumque magiſtratum 3 auctuſque die Mercurii octava Junii anni 1 5 30. ut legitur ſemper ut meritis, ita dignitatibus, tandem perapud F riſonem 3 ſimulque Carolum fratrem ad venit ad earn qua nulla major in eccleſia præter archiepiſcopales infiilas, quaſipſc reliquerat, proD ſummum pontificatum 3 fuit enim ſacri collegii devexit. canus & epiſcopus Oſtienſis.

Porro Gabriel Acromontanus, cum puer a naQuando quidem J ohannes iam erat oerdinalis, tura feliciſſime dotibus animi & ſingulari ingenii multiſque potiebatur epiſcopatibus, archiepiſcopaacumine eſſet inſtructus, inter liberos præcipue a tum Burdigalenſem obtinuit tanturn ſub titulo adparentibus delectus eſt, qui in optimis litteris eduminiſtratoris. Poſſeſhonem adiit die 2 5. J anuarii metm. anni 1 5 44. Ut autem ad eam ſcdem provectus eſt,

Plurimas obivit legationes, & maxima quidem Salmonius Macrinus J uliodunenſis, poeta celebercum laude prudentiæ : Romæ apud Clementem rimus, eum ſalutavit elegantibus verſibus, ode vivll. qui ei ſacram contulit purpuram : in Anglia delicet ipſi inſcripta. Anno 1 5 53. ceſſit in graad Henricum regern VIIl. pro foedere inter Galtiam ſequentis.

Ios & Anglos ineundo : in Hiſpania ad Carolum Si fides fiatri Paulo Sarpio ſit debita, Johannes V. imperatorem, pro liberatione Franciſci regis I. E Montlucius anno 1 5 5 1. erat electus Burdigalenac filiorum, quam cum Margarita Navarræ regi ſis, quando legatus miſſus eſt a rege Chriſtianiſna Re s ſorore procuravit. Præcipuus quoque au ſimo ad J ulium papam 111. ut eurn in Gallos ſubctor ſt coniugii inter Henricum Aurelianenſcm iratum placaret, uti legitur in hiſtoria concil. Trid. ducem. & Catharinam Medicæam papæ neptem lib. tv. paulo poſt initium. Sed qui ſæpius errat contrahendi. Roma rediens, ubi rerum & negoin domeſticis actis referendis, facile potuit falli tiorum F ranciæ procuratione ſumma cum laude extranea referendo facta. Adminiſtrante adhuc perfunctus fuerat, reverſus, in caſtro de Balma pro Bellayo anno 1 548. contigit Burdigalæ fiſneſta pe Toloſam exceſſit e vita an. 1 5 34. 2 6. Maii, plebeculæ ſcditio, in qua trucidatus eſt dominus apud ſuos Bearnenſes, in eccleſia caſtri de Bidache, de Moneins prorex, pulſique ſunt magiſtratus. diœceſis Bajonenſis, majorum conditorio, juxta L X I v. F R A N s s

Acrimontanorum procerum oſia tumulatus. F ranciſcus de Mauny antea epiſcopus Briocenſis,

544·

1553-

Da Maunn

ANNI

C HRISTI vembris,

554-

maire.

1558.

Brun.

1560.

Parvoſ-r.

1561.

Sammarth-

1565.

573·

849 lirn Burdigalenſem bulla pontificia data 4. No-

quæ tantum oblata eſt capitulo anno 1 5 54. die 26. Aprilis : die vero xi. Novembris in urbem ſolemni pompa invectus eſt. ln ingreſſu vir clariſſimus Michæl de Montagne3 ſcriptis ſuis ubi ue terrarum notus, cum civium præfectus : r foret, eorum nomine ad eum luculentam orationem habuit.

Eodem fere tempore regio placito dato die 2 o. febr. archiepiſcopum Burdi al. eſſe conſiliarium, ut aiunt, natum in ſenatu deſinitum eſt, cum jure ſcdis, & dicendæ ſcntentiæ. Anno 1 5 5 8. morti

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

an. 1 5 5 3. tranſlatus eſt ab hac ſcde ad metropoA Novembri ; anno vero 1 577. comitiiſ

8 50 generali bus regni totius apud Bleſas habitis.

Anno 1 5 8 2. celebravit BurdIgalæ concilium provinciale ad tutandam fidem orthodoxam adverſus hæreſes tunc graſſantes otiſſimum in Aquitania, reſtituendamque eccleſiaſticam diſciplinam, & emendandos cleri & populi mores 3 canoneſque hoc in coetu conditi, ab apoſtolica ſcde approbati ſunt Anno ſequenti ſeminarium inſtituit in collegio S. Raphaclis, ut concilii Tridentini decretis KTÆEEIÆII, 132 iilIIELiiEIFnSII dinis S. Antonii pertinebant. Hoc monaſterium au-

ſuccubuit franciſcus, ſed incertum quo die & B ctum eſt unione nonnullorumſacerdotiorum (be-

menſc. Sub hoc archipræſule claruit Burdigalæ Arnoldus Ferronus ſenator, qui libros tx. de rebus geſtis Gallorum eleganter edidit, ab eo loco ubi Paulus Æmilius alter nobiliſſimus rerum Gallicarum ſcriptor, finem fecit. Sed cum in medIo curſu e vivis ſublatus filum hiſtoriæ ſitæ non pcrduxerit, haud utique tacendum eſt Jacobum Auguſtum Thuanum ſenatus Pariſienſis præſidem ampliſſimum, ſumma virum eruditione inſignem, ſcriptiſque toto Orbe notiſſimum, id quoque argumenti opus ſuſcepiflc, univerſales ſcilicet ſui temporis hiſtorias componere aggreſſum, quas ab anno

Dom. M. D. xt. 111. uſque ad an. 11. operoſa C

diligentia juxta, & incomparabili ſtyli elegantia,

neficia vulgo appellant) facta auctoritate archiepiſcoporum F rancilci cardinalis de Sourdis & Henricide Bethune.

Vitam clauſit Antonius die 1 7. Octobris an. 1 5 9. Ejuſ-tamen funus dilatum cſt uſque ad diem 3 o. ejuſdem menſis, quo inagna pompa, & incredibili populi concurſu ſepultum eſt ejus corpus prope majus altare. Fuit hic præſul ſingulari morum ſuavitate præditus, miſericors in pauperes, omnium ſibi liubditorum vere pater. Plurimum autem laboraverat ut urbem Burdigalam in Regis obſequio contineret adverſiis Hugonotorum & Enoticorum 1 conatus 8t artes. Ejus heredes ipſius memoriæ monumentum erexerunt, quod ornarunt

magno Gallici nominis ornamento uberrime pro hac epigraphe :

ſecutus eſt.

vazſonNNrſ1n.

D. O. M. s :

Sic properas at mane. huic te ſaxo adhibere

J ohannes Bellayus cardinalis Oſtienſis, poſt fituentiam fas eſt. Antonii Prevoti Sanſaci maneſ

Franciſci mortem, redditur ſedi ſitæ Burdigalenſi, via, ut aiunt, regreſſus. At brevi ternpore præfuit ; nam biennio vix elapſo Romæ obiit anno 1 5 60.

ad te orant ; qui caffabunda ætate annos 85. natus, cum Aquitanicam eccleſiam ſex luſlris et amplius princeps rextffct, in eo corpus depoſitit ſitum.

ſepultuſque eſt in eccleſia S. Trinitatis de MonteHic clariſſmæ ſtirpis adoream pontificatus Aquita.

Pincio. ln epiſcopis Pariſienſibus iterum recurret tanti cardinalis mentio.

LXVI. Anronnm.

Antonius Prevoſt de Sanſac equeſtri ortus familia, deſignatus a rege Chriſtianiſſim, confirmatuſque bulla Papæ, archiepiſcopatus Burdigalcnſis pollcſhoncm per procuratorem obtinuit die 1 8. Martii anni 1 560. quo tempore nondum annus incipiebat a menſe ianuario ; menſe Junio ſequenti quo annus 1 5 6 1. computabatur, Antonius conſccratur ab epiſcopis Sarlatenſi, Tutelenſi & Gruſſenſi. Subſcripſit actis ſynodi ſeu colloquii Piſciacenſis eodem anno habiti menſe Auguſto.

Anno 1 5 6 5. Carolus nonus rex Burdegalam veniens feſtiva in ea urbe pompa exceptus eſt 3 in quaid præ ceteris memoria dignum, quod equites trecenti ei occurrerint captivos ducentes ex duodecim barbaris gentibus 3 Turcis, Arabibus, Ægyptiis, Æthiopibus, lndis, & c. qui ſinguli patria ſua lingua Regem ſalutarunt.

Annot 573. collegium Societatis Jeſu inſtituitur 3 quo etiam anno Antonius adfuit conventui epiſcoporum juſiu Regis Lutetiæ coacto menſc

In quodam mandato pro reformanda S. Crucis abbatia ſic præfatur ː Veu par nous Antoine Prevoſt archeueſque de Bourdcaux, primat dAquiæainn ubi cognomen dc Sanlac eſt omiſſum.

D

E

nicifitſligio condecoravit, vir ad antiquæ probitatis ſpecimen expreſits, fitpra omne ævum hujus ſæculi innocenti intus. Singulari vitæ caſtimonia ſanctiſſmus, carus idem & verecunda morum lenitate fitaviſimus, in videndis perduellium technis otultſſmus, adverſus hæreticorum apludas fitrttſſmus, finnmatibus, infimatibus & medioxumis cariſimus, ſla tandem ſato licet piorum gregi numero precox, qui interceptus ſempiternum cum cælitibus ævum degit. Ludovica pia fitror benemerenti mærenſ

P. C.

Vitæ bene actæ mors beata. Mortalis incola cælitum colonus fio. Non eſt vivere vita, ſed mori. Vivere deſine vivere deſinam.

Eo ſedente rebus humanis exemti ſunt viri docti, Elias Vinctus Burdigalenſis ſcholæ præfectus, de litteris bene meritus an. 1 5 8 7. Stephan. Boetianus ſcnator, & 1 59 2. Michæl Montanus ejus æqua lis & collega, qui elegantes Miſcellaneorum libros quos appellavit conatus, conſcripſit 3 de quibuſ

1. llæc ad Antonium archiep. ſcripſit Gregorius XIII. ln credibiliter lætati ſitmus ſynodum prouincialem a tua fraternitate ad nas rntſſmt perfectam eſi tanta cunt pietate, quantum cr res ipſa flagitabat, & zelus tuus pollicebatur equo nomine te plurimi fi : ctmus, tibi, prvinciahb1ſilue tuis omnia a nobis paternæ haritinis officia de8leri agnoſcimus, & c. Dat. Romæ. die 3. Decembris an. 1 5 3.

-

ANNI

CHRISTI 1582.

1589.

1591.

t les li-

gue uuCHRISTI

n Eſcotrnumi.

1598.

1600.

1605.

1610.

851

ECCLEA. BURDIGALENſm.

852

&ævola ſammmhanus franciæ quæſtor, in libro A quo affecti firmus ex morte miſerabili chariſitni in ANNl elogiorum dOctrina illuſtrium Gallorum qui nos : Chriſto filii noſtri Henrici regis Chnfltauſſmt tibi

tra patrumque memoria floruerunt.

LXVII. antmſeus IV.

ſignificemus, cum multis de caufis perſpectus tibi

effe poſſt, pòttſſmum autem ex charitate noſtra in eum iugulari tibi nom, & exfacinoris atrocitate,

Franciſcus d’EſcoubIeau de Sourdis, ancIſtd ex perſonatua non mediocre ſolatium nobis polciſci marchionis dAlIuye domini de Sourdiſæqui licemus. Complexi fitmus toto noſtræ paternæ cha-

tis torquati ſeu regiorum ordinum, regiique Caniatinl’ffct a ſbiilmizffiiffiſiiffiii tus fuit in ſacrum cardinalium collegium, & anno ſequenti cum eſſet nominatus ad archiepiſcopatum Burdigalenſem ab Henrico IV. cui mrus erat, bullas obtinuit a Clemente papa VIII. hæc diu vacua fixiſſet. Poſſeſſronem adiit per procuratorem die 8. Januarii an. 1 6 oo. Burdigalam eccleſiamque ſuam ingredi voluit abſque pompa, cujus locoin proeeſhone generali, cui ſenatus & omnes urbb ordines adfuerunt, geſtavit ſacrum Domini corpus die 1 2. Martii præfati anni. Sub hujus archiepiſcopi auſpiciis Minimi, Fulienſes, Carmelitæ diſcalceati, Minores dicti Capucini, monialeſa ſancta Urſula, & aliæ a Deipara virgine Domina noſtra nuncupatæ, nec non Carmelitæ, aut introducuntur in urbem aut novas ſibi ædes commodiores ædificant. Conduntur imprirnis duæ domus Jeſuitarulm una profeſſorum, novitiorum altera. Prætermittere non debemus ſtrictiorem regulæ S. Benedicti obſervantiam, ipſo annuente, receptam in celebri S. Crucis monaſterio, ſub regimine congregationis S. Mauri. Cartuſianorum aſceterium conſtruxit regali pene munificentia ; quæ omnia Deiparæ virgini dicata efle voluit, ut probat inſcriptio hæc :

Thmpla, domus, latices, horti, Cartufia, ſilvæ Surrexere tuis Virgo fitb atſpiais.

Porro noſtri archiepiſcopi eleemoſynis propter magnos illos ſumtus nihil detractum eſt. Anno 1 62 2. cum audiſſet Romæ, Burdigalam urbem, diœceſim & provinciam ornnem gravi fame laborare, ſcripſit ad ſuum vicariurn generalem, ut omne fiumentutn, annonam omnem, ſive apud Liburniam, ſive apud S. Æmilianum, & c. in EEpeeifùii cSiQIEdIEiOEIuPI rjmaiieriuaiil IliIaIidoſgaIiit ſublevanſt egengs. p & IIæcIPiS nſi 3331 nieai ; a ; (il. & Paſti-Ii V. An. 1 607. die 1. Aprilis ailſliiit

ſacris undis ſecundum filium nrici IV. regis,

titatis actu chartſſmum iu Chriſto filium noſtrum

Ludovicum novum regem, quem ob ejus pra-claram indolem, optimamque, ut accepimus, educationem in chriſtiana pietate et catholica religione, progreſſa atatis, accedente divina gratia, ſperamus æmulum, imitatoremque fore paternarum virtutum. ln-

poſtquam ſedes B terim cupimus pacem & tranquillitatem regni cum

catholicæ religionis incremento tueri. Huic noſtro deſiderio valde opitulari te poſi arbitramur, quia pax & tranquillitas regni ex obedientia et obſcquio regni ordinum erga Regem et Reginam ejus matrem maxime dependent. Efficaaſſme igitur te requirimus, ſtudeas regni ordines fideles obedienteſque Regi ac Reginæ conſervare, et in hoc omnem diligentiam atque curam ponere, ſicuti uberius adhuc tibi noſtro nomine venerabilis frater Robertus epiſcopus Monti olitiani apoſtolicus nuntius ſignificabit. Cui eandem prorſus fidem adhibebis quam nobis haberes, fi te alloqueremur. Augeat dominus in te ſuam ſanctam gratiam, b nos tibi peramanter benedicimus. Datum Romæ apud S. Petrum fitb annulo piſcatoris IV. cal. Junii M. Dc. X. pontſicatus noſtri anno VI.

An. 1 6 1 5. celebratæ ſunt Burdigalæ nuptiæ Elizabeth ſororis Regis cum Philippo regis His : paniæ filio, quem Infantem appellant, qui poſtea ſuit rex Hiſpaniæ Philippus IV. Principis vero procurator fuit dux Guiſius ; miniſter autem erat cardinalis Surdiſius, cui in miſſit pontificali & ſolemni adſtiterunt epiſcopi Rivenſis, & Vaſatenſis, -unus tanquam diaconus, alter ut ſubdiaconus.

An. 1 6 1 7. Johanneſ-Ludovicus de la Vallete,

D dux Spaſnonenſis, fimdavit apud Cadillæum noſo-

comium, cujus procurationem & adminiſtrationem dedit fiatribus vulgo a Caritate nuncupatis. Ad hæc vero pietatis opera viros nobiles & divites impellebant noſtri archiepiſcopi tum exempla, tum hortamenta.

Quam fuerit eccleſiaſticæ diſciplinæ ſtudioſus aflcrtor F ranciſcus, teſtatur concilium provinciale Burdegalæ convocatum 1 6 24. menſe Septembri, cui interſiſere octo epiſcopi ſuffraganei, Claudius Agennenſis, Antonius Engoliſmenſis, Michæl

Santonenſis, Henricuſ-Lud. Pictavienſis, Fran-

qui fixit Aurelianenſis dux. Anno ſequenti eccleE ciſcus Petrocoricenſis, Antonius Condomienſis, i

am Fulienſium Pariſienfium in vico S. Honorati dedicavit die 8. Auguſti.

Anno 1 610. Pariſiis aderat quando Henricus rex impia manu trucidatus fuit ; aceurrenſque, cum corpus Regis adhue calere, arteriaſque moveri exploraſſet ; ipſi abſeiuIOIIi ſub conzlſitiThqneldedin

us ortis oeca a u a. ſs tw

Dilecto filio noſtro Franctfio tituli S. Marcelli preſbytero cardinali de Sourdis nuncupata, Paulus papa V. Dilecte fili noſter ſalutem et apoſt. benedictionem. Mnime indigere te credimus ut dolorem

Henricus Malleacenſis, Emericus Lucionenſis ; actumque in eo de diſciplina & morum reformatione ac iuriſdictione eccleſiaſtica, cujus acta in publicum edita ſunt tom. 1 5. concil. Labb. Tum an. 1 6 2 5. Maii 3 o. pro Clero orationem habuit coram Ludovico XIII. rege, adſtantibus epiſcopis in coetu Pariſienſi congregatis, ad aſſerendam auctoritatern comitiorum Galliœnomm. Mortuus eſt hic cardinalis Burdigalæ M. nc. xxvmatx Febr. die 8. ætatis anno ferme quinquageſimo tertio, ſepultus que in eccleſia Cartuſianorum quam conſtruxerat, in crypta ad id ipſius pia ſolllcitudine parata. Ejuſ

elogium


ANNI CHRISTI

1610.

1615.

1 624.

1625.

n 2 8. Janu Du Fourrgy 853


ANNI theologo, editum eſt Burdigalæ, eodem an. 1 62 8. CHMSTI Ab initio ſui pontificatus multas lites contra capitulum habuit, de quibus cum ad ſummum pontificem querelas detuliſſet, accepit reſponſum in quo elucent Clementis octavi, pontificis ſane maximi, prudentia, caritas, & ſpiritus lenitatis. Interceſlerunt quoque inter archiepiſcopum & ſenatum Burdigalenſcm graves controverſiæ 2 de qui-

bus ſilendum exiſtimamus.

iiiu LXVIII. Han incus 11. Henricus dEſcoubleau, tertius Franciſci card. B 1 6 3 3 fiater, ſanctioris conſiſtorii conſiliarius, abbas S. a Aimw Crucis Burdigal. Silvæ-majoris, Regaliſ-montis,

Pruliaci, B. Petri de Aurea-valle, S. Crucis de Angla, & S. J ovini de Marna in Pictonibus, & c. ordinis S. Spiritus præceptor, Henrico patruo ſucceſſor delectus in eccleſia Malleacenſi, duodevigi nti annos natus conſccratur epiſcopus a fratre Dominiœ xix. Martii 1 623. apud Cartuſianos Pariſienſes. Mortuo fratre cum collati archiepiſcopatus diploma 1 6. Julii anni 1 629. accepiſſet,

1 630. poſſeſſionem adeptus eſt an. 1 63 0. die 17. Au·

guſti, uſus procuratore ; die vero 2. Decembriſ

1 62 8. Burdigalam æceſſit fine pompa an. 1 62 8. Hic, ut

auctoreſt Spondanus in Annalibus, vir fuit acriſ

ingenii & magnorum ſpirituum, qui in expeditionibus bellicis Rupellana & Italica Ludovicum regern XIII. comitatus eſt : Rupellaque ipſi in deditionem, die feſto omnium Sanctorum, ædem ſacram S. Margaritæ antea ab hæreticis prophanatam reconciliavit, & ſacra ſacrificia coram pio Principe peregit, quem cum clero adventantem in urbem ſuſceperat metropolitico jure. Mox & in regione Pedemontana eum ſccutus eſt

1 629. an. 1 629. quo ternpore capta Suſa, mandatum

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

elogium funebre, auctore G. Grimaud eanonico A Præſuit hic archiepiſc. comitiis cleri Gallicani

854


Pariſiens an. 1 5 3 5. Ejuſdem antiſtitis prudentia, caffu

1635.

ac virtute belliœ Henrici Lotharingi comitis Haricuriæ, in Francia maris præfecti, expugnatæ ſunt inſulæ S. Honorati & S. Margaritæ ad oram mari timam Provinciæ, ante biennium ab Hiſpanis ociii pigimiimiici IeThaii expeditionibus maritimis, quibus ſummo eum imperio præfuit.

Iis tamen curis diſtentus regimini ſuæ diœceſis providere non deſtitit nam & menſe Novembri. fimdationem monialium Benedictinarum BurdIgalæ approbavit ; inſtituitque 1 6 3 8. Junii 1 63 8. 1 6. in eadem urbe ſocietatem ſororum S. J oſephi pro regimine iuvenculamm orphanarum. Cadillaci 7. Maii 1 6 2 9. admiſit patres Doctrinæ Chris : tianæ a duce Eſpernonio fundatos, & Burdigalæ 1.

Julii 1 640. moniales viſitationis S. Virginis, & 1 640. B. Magdalenæ 14. Aug. 1 641. At vero ne ob abſentiam ſuam aliquid paterentur detrimenti res eccleſiæ, aceerſivit Euſtachium & Johan. Bapt.

Gaut fiatres, e congregatione Oratorii viros doc-

trina & pietate præſtantiſſimos, qui vice ſui in agro Domini laborarent.

Interim cum Lutetiam delegatus fuiſſet, ad comitia cleri Gallicani ubi unus ex præſidibus fuit, morbo correptus, obiit in vico dAuteuil ad Sequanam t 8. Junii anno 1 645. ætatis 51. Corpus 645. conditum eſt in eccleſia caſtri gentilitii de Jouy, non longe a Lutetia. Antiſtites vero hujus ſacri conventus, illi ſolemnes exſequias Pariſiis in Auguſtinianorum templo celebravere, ac paulo poſt oratione funebri commendatus eſt die 1 4. Julii a Dionyſio de la Barde Bri0cenſi epiſcopo.

LXIX. quareus 111.

De Bernuua.

æcepit a Chriſtianiſſimo principe, ut religionem D Henricus de Bethune ex vetuſtiſſima nobiliſſi-

oeſloliœm reſtitueret in valle Pragellana, exſtirpata hæreſi, & omnibus recte inſtitutis, quæ ad eccleſiæ regimen, & paſtorum in iis pagis degentium officium & ordinationem ſpectabant. lnde ſacramentum fidelitatis pro temporalibus bonis 1 63 o. præſtitit x1. Maii 1 63 o. An. 1 633. Maiix1v. in 1 6 3 3. feſto Pentecoſtes militiæ S. Spiritus inter præceptores eccleſiaſticos adſcribitur apud F ontembellaquam, eum Armando Johanne Pleſho oerdinali Richelio, Lud. card. de Valetta, Claudio de Rebe archiepiſc. Narbonenſi, & J ohan. F ranciſco Gon-

dio Pariſienſi archiepiſcopo.

rnaque gente dominorum de Bethune in Atrebatibus, Philippi comitis Cellenſis & de Charrots in Biturigibus, regiorum ordinum equitis, filius ex Catharina le Bouthillier de Senlis, natus eſt Romæ Auguſto menſe, dum parens legationem ibidem apud Clementem papam VIII. pro Henrico IV. rege Chriſtimiſſimo ſumma prudentia & dexteritate obiret. Sacro fonte ſuſceptus eſt a Cynthio AIdobrandino cardinali, & a Leonora Urſma Sfortiæ duciſla.

Cum a puero præclariſſima ejus indoles iarn eoreſceret, anno 1 6 1 o. deſignatus eſt eleemo-

Sub finem ejuſdem anni grave diſſidium BurE ſynarius major ducis Aurelianenſis, ſccundi Hen-

digalæ inter hunc archiepiſcopum & provinciæ præfectmn levi ex cauſa ortum eſt, ſed quod nihilominus ad minas, ad vim apertam & arma, denique ad cenſurarum Eccleſiæ inflictionem proſiIiit : multa hinc inde conſilia, accuſationes, defenſiones, variæque latæ ſcntentiæ. Res ad Regem ſiſiTh SuittelThctaſizzaffieiz Hes, t auctoritate pontificia Alexandro cardinali Bichio delegato, abſoluti ſint poenitentes rei, ab ipſomet Henrico archipræſule, apud Curtracum in diœceſi Burdigalenſi ante atrium parochialis eccleſiæ ſancti 1 63 4. Johagiqnis, 25. Sept. 1 634. omus.

rici regis filii, poſtea aliquot abbatiis decoratur Cum demum attigi-ſict ætatem, quæ ſufferendis epiſcopatus oneribus par eſſe videbatur, a Ludo vico rege epiſcopatu Baionenſi honeſtatus eſt die 1. Octobris an. 1 626. ſed antequam bullas impetraſſet, aut fixiſſet conſecratus, deſignatus eſt Malleacenſis epiſcopus, pro qua eccleſia unctus eſt die 6. Ianuarii, qui Epiphaniæ Domini ſacer eſt, an. 1 630. a Johanne Franciſco de Gondy archiepiſc. Pariſienſi, adſiſtentibus Philippo Coſpean Nannetenſi, & Emerico de Bragelone Lucionenſi epiſcopis. Eodem anno adiit poſſeſhonem

menſc Februario. Ab hac ſcde tlranſlatus eſt ad u 855 aceLEſIA BURDIGALENSIS. 85

Burdigalenlem metropoiim ſchedula regis Ludo A auditor in curia Romana per annos 22. deſignaANM vici XIV. data die 20. Novembris anno 1 646. tur archiepiſcopus die 6. Septembris an. 1 680. ANNI ſign-g poſſeſſor fictus eſt hujus eccleſiæ perprocuratorem eum prius recuſaſlet epiſcopatus Tornacenſem & CHIUSTI

I 648 an. 1 648. Paulo antea pallium acceperat, ſcilicet Vaurenſem, deſignatuſque fuiſſet epiſcopus Fo-

4 die 1 6. Aug. ab Innoc. X. per manus Franciſcirojulienſis, & Carcaſſonenſis, Romæ vero conſePauli de Gondy Corinthi archiep. coadiutoriſque cratus fuerat anno 1 679. pr0 eccleſia Foroiulienſi. Pariſienſiſ3ſ0lernnem vero ſſum diſtulit, qu0d Obiit Burdigalæ an. 1 697. die 9. Novembris I 6 morbis laboraret urbs, æ inteſtinis tumultibus æs ætatis ſuæ an. 70. 97

tuaret, quibus ſedandis operam ſlrenue navavit. LXXI A An. 1 649. approbavit congregationem quanR N 1 BEINS

Armandus Baſin de Bezons ſtater piæſtantiſh mi bclliœ virtute viri toparchæ de Bezons Franciæ

BAſm

dam ſeu ſeminarium ad clericorum inſtitutionem, & miſſiones faciendas, auctore Johanne Fonte-

1665.

1680.

neil magno archidiacono. Anno Regem Burdigalam 1111ng ccldcbravit ſoltciiiffitcrle ilnGigbubmm morte reginæ matris Annæ Auſtriaoe, cui parentaverunt totius cleri Gallicani comitia Pariſiis apud Auguſtinianos congregata, a quibus etiam delectus Obiit die undecima Maiian. 1 680. an. ætatiſſùæ 76. ſepultus in eccleſia S. Andreæ, quam ſuo teſtamento heredem ſcripſit ex aſſejeſuitis vero reliquit rem ſuam librariam, & cor ſuurn iri eorum

eudefia repeuendmTh

ſequenti exeepit

polemarchi, prius epiſcopus Adurenſis, die 9·

adventantem. An. 1 65 5. ſedit B Martii an. 1 69 8. adbane metropolitanam ſedem

nominatur a rege Chriſtianiſſimo, qui antea deſignaverat Henricum de Phiaſd de Biſſy Tullenm epiſcopum, nunc epſſeopum Meldenſem, S : gi: 1 igni-aletſiiſæ cardinalem, 8t abbatem ſancti Adfuit ſæpe generalibus cieri Gallicani comibiirs eccleſiaſticis, qoempirmerat Philippus dux Aurelianenſis regni F ranciæ rector, regius hic princeps noſtrum Armandum ſecundum locum poſt enũnentiſſimum cardinalem Noallium obti-

tte LxIx. 1, 01, 0vIus. gr ; ſighga & ſiſi, regi zſThIoffIflm Ludovicus d’Anglure de Bourlemont, Rotæ rare. DECANI ECCLESIÆ BURDIGALENSIS. Pina w : ſemeſæ emam-w uuffiff aſAmato ffiricaunabii fiaiifizpiif fiii ; 1OE bdiitznffi, ffiifib. s. Thffnpti apoſt. legatiſhabito an. 10. & Romano anno S. Laurentii, Cauterio ſacriſta S. Maxentii, Jo1 09 6. Munivit quo e ſcriptione ſua confirhanne priore de Verrua monachis, & aliis militimatlonem donationis illelmi Aquit. ducis pro bus ac clericis, anno lncarnati verbi M. c. xcvu. altari S. Mariæ de Solaco eodem an. 1 09 6. vIn. Philippo rege Franc. Ricardo re e Anglorum, cal. Aprilis, ex tabul. S. Crucis. An. 1 09 9. pepiOtone comite Pictavenſium & uce Aquitanogit cum Fulcone abbate S. Crucis pro eccleſia S. rum. Jam præerat St anus an. r 1 8 6. ut videre Michælis. Commemoratur præterea in charta eſt in Guillelmo le emplier archiepiſcopo, adSilvæ-majoris anno 1 097. æ in iudicio lato pro hucque memoratur an. 1 1 9 5. in compoſitione monachis S. Cypriani, adverſus monachos S. Flo facta a Bertrando Aginnenſi præſule inter Heliam rentii, cum Amato archiepiſcopo Burdigal. & Siarchiep. & capitulum. mone Aginnenfi epiſcopo. Anno 1 1 00. creatus VI. Geraldus II. de Mala-morte ſiiocedit Heliæ eſt epiſcopus Lemovic. ex chronico Malleacenſi. archiepiſcopo an. 1 2 2 7. 11. Raimundus an. 1 1 07. tempore Amaldi ar D VII. Willelmus an. 1 228. in dnrta Geraldi chiepiſcopi, ex charta Silvæ-majoris. archiepiſcopi apud Lopeſium pag. 22 8. III. S. an. 1 1 24. ex tab. S. Crucis. VIII. Petrus II. ſigillum appoſuit donationi de IV. Geraldus Lan. 1 174. idern ut ooniicirnus Balagh factæ monaſterio S. Crucis, anno 1 2 3 5. anno 1 1 80. deſignatus per primam nominis Erat quoque vicarius generalis archiepiſcopi, ex ui litteram S. aſſenſum præbuit donationi Guillelcharta Silvæ-majoris ejuſdem anni. mi archiepiſcopi pro monaſterio Fæfiæ ; & armo IX. Boſo de Boinaco ſubſcribit compoſitioni 1 1 84. memoratur in charta Silvæ-majoris. cepi-tuli S. Severini, eum ſeneſcallo & iuratis an. venture V. Stephanus annis 1 1 8 7. & 1 1 89. in charta 1 277. De eo vide in Simone de Ru vardi. naccam, eccleſiæ Vaſatenſis. Stephanus decanus Burdiga X. Aimarus de Rupe-fucaldi dominus de Ceſte. 3 flbbalenſis domini archiepiſcopi vicarius, & P. abbas froin, Guidonis VI. de Ru fuoeldi dynaſtæ & xemſiſlbi Aurevallenſis confirmant donationem cujuſdam Agnetis de Roche-chouart lius. deoenus poſtau-

jectus. a f Chautcraye-

prati apud Verruam 10 monaſterio S. Maxentii factam a P. Meingot milite dommo de Chaucarota 4.

nmXI. 3Pohcbbaldus dAges recipit iuramentum S. Severini.

s. 2 : 22

857

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

85

Petri abbatis S. Crucis, cameræ apoſtoliœ collecA XVI. Antonius de Chateau-neuf 1 5 3 8.

toris. Præerat jam an. 1426. de quo in Davide

XVII. J acobus de Pontac, ut procurator Fran-

archiepiſoopo. Rex Angliæ huic decano dedit liciſci de Mauny archiepiſcopi poſſeſſionem init ſecentiam adconcilium Baſileenſe pergendi 1 9. Feb. dis metropolitanæ.

1 43 3At0ma1x. collect. Rimerii pag. 538. Obiit norus u 1.

XII. Hgiigo dciſ-Iiſpania anno 1467. ex notis Baluz. ad Galliam Chriſtianam.

XIII. Johannes dAvril 1472. Sammarthani ad an. 1 479. notant quemdam Baldum dAges, de quo nihil alibi legimus. Forte eſt Theobalduſ

XVIII. F ranciſcus de Guyonnie præſes cameræ

inquiſitionum in ſcnatu Burdigalenſi, obiit 1 67.

XIX. Leo de la Guyonnie ſuperioris con o brinus ſucceſſit an. 1 579. XX. Jacobus des Aigues, ſcnator Burdegalen-

ſis, electus an. 1 6 o 1. an. 1 6 2 9. abbas S. Crucis.

XXI. Henricus dArche, theologiæ doctor

dAges de quo ſupra. In obſcrvationibus ad me B receptus an. 1 6 3 3. comitiis Cleri Meduutæ inter miſſis notatur Bertrandus de Boria decanus Burfuit 1 641.

digalenſis, qui poſtea fuit Aquenſis epiſcopus. Si

XXII. Stephanus de Mulet de Voluſan ſena·

locus ipſi dandus ſtt, tollendus eſt Johannes dAtor Burdigalenſis ab an. 1 650. ad an. 1 6 8 2.

vril, aut citius collocandus ; nam conſtat Bertran-

XXIII. Johannes Lucas dArche ex nobili &

dum de Boria fiiiſſe Aquenſcm epiſcop. an. t 47 1. ſcnatoria gente, capituli electione ſucceſlòr datus XIV. Franciſcus F erron gentilis Arnoldi F erroeſt Stephano, huc uſque præeſt, ſimul etiam abbaſ

ni ſenatoris Burdig. an. 1 52 1.

XV. N. Mæanan ſuffectus Franciſco an. 1 5 2 5.

B. Mariæ de Rota.

DE VETERIBUS MONASTERIIS ET ABBATIIS in diœceſi Burdigalenſi.

NTEQU AM de abbatiis in diœceſi BurC Ord. S. Auguſtini : S. Emilianus, S. Emilon,

digalenſt nunc exſtantibus dicamus, quædam de monaſteriis, quæ a primo ſtatu lapſa ſunt, pro more noſtro videntur delibanda.

Fuit olim prope Burdigalam monaſterium S. Severini, cujus meminit Gregorius Turon. lib. de Gloria Confeſfi c. 45. Ludovicus Pius præceptum dedit, quo ipſius poſlcſſiones confirmavit, idibus J unii 3 ipſumque poſtea, cum Blavienſi S. Romani eoenobio, eccleſiæ Burdigalenſi ſubiecit ad Sicharii archiepiſcopi preces. Vide Cointium adannum 8 14. n. 64. & Mabillonium tomo 11.

Annal. pag. 40. Hic locus habuit poſtea canoD

nicos Re. Auguſtini, nunc habet ſeculares. In tabulario B. Mariæ de Cantale occurrit anno 1 1 54. Garnerius abbas S. Severini, forte Burdig. Anno r 573. hujus capituli deoenus erat N. de

S. Eulaliæ enon in urbe Burdigala, cui præfuit Childemarcha, ex vita S. Waningi confeſs. ex act. SS. ordin. Benedict. ſec. 11. pag. 973. Hæc ſtea condito a Waningo viro illuſtri apud iſoennum pro virginibus monaſterio in

125, de Caletis 1 præficitur, tempore S. Audoeni Rotomagenſis archiepiſcopi, quicum S. Wandregiſilo E das res monaſterii Regulæ, quod jam F loriacen-

Caux.

parthenonis hujus euram ſuſceperat. In pervetuſto Patriarcenſi calendario nomen legitur xn. calend. Julii Childomargæ virginis, fortaſie F iſmnenſis & prius S. Eulaliæ Burdegalenſis abbatiſſæ.

Annum 00 nxſThures ſuur : Rdinis S. Benedicti : S. Crux, S. Croix,

Silva major la Seauve-majeure,

S. Salvator de Blavia, S. Sauveur de Blaye, B. Maria de Aquiſtris, & tiſtres.

Tomus ll.

S. Romanus de Blavia, S. Romaiu de Bhye, Inſula, lſie de Medoc, Burgum, S. Vincent de Bourg. Ord. Ciſterc. Faiſia, la FaiJc, Bonuſ-locus, Carbon blanc.

Ord. Præm. Vertolium, Vetteiiil, Plana-Silva, Plaine-Selre.

S. CRUCIS ABBATIA. ANcrÆ Crtuc1ſord. S. Bened. monaſte-

rium olim extra, nunc intra muros Burdigalæ, conditum rimum a rege Clodovæo II. traditur, Inan aiuaaaaazaſzgſi Turonici erant Burdi æ monachi, nam caput 34. lib. tv. hiſt. in M S. codicibus, & in vet. ed. inſcribitur : De monacho Burdigalenli5 & ex con textu liquet fuiſſe tunc in hac urbe monachorum congregationem ſub abbate degentem. An. circiter 679. ut probat Mabillonius in Annal. ad hune annum, obiit hocin coenobio Mummolus abbas Floriacenſis, qui fortaſſe huc advenerat ad curan-

ſibus regendum traditum fuerat ; proindeque jam exſtabat coenobium S. Crucis. Vetus epitaphium Mummoli ibidem adhuc aſſervatum hæc docet, quod referemus dum loquemur de Mummolo abbate Floriac. Attamen nulla veterum abbatum ſupereſt memoria, etſi Mabillonius innuere videatur ad an. 902. n. 1 5. Mummolenum abbatem ſeptimo ſeculo præfuiſſe. Ceterum cum a Saracenis deſtructum fuiſict hoc monaſterium, munificentia Caroli magni reſtauratum dicitur, poſt devictos in Hiſpania hoſtes, vide Mabill. l ſee. 2. Bened. 11 859 ECCLESIA BURDIGALENSIS. 860 p. 677 In Aquitaniam vero Burdigalam inter & A nem Amati archiep. Burdigalenſis, datam v. cal. Wiidt Ma·

Santones an. circiter 848. deſcenſionem fecerunt d

Maii ind. vn. Incarn. Dom. 1 099. Urbani papæ, Normanni tempore Caroli Calvi, de qua Lupus anno x11. qua coenobio conceſſa firmantur. Hoc. Ferrarienſis ep. 3 1. Hi cæſo Signino Waſconum ipſo anno paciſcitur cum Petro decano S. Andreæ duce Burdegalam expugnarunt, & ferro flammaque pro eccleſia S. Michæhs, ex chart. fol. 2 6. verſo. vaſtarunt ; qua in tempeſtateiterum corruit ſanctæ Itemque Fortis Guleelmi donavit ei eccleſias de Crucis monaſterium. Tandem ſeculo x. ineunte Carcauno, S. Vincentii de Canali, & S. Helenæ Guillelmus II. comes Burdigalenſis, cognomento de Stagno. Eccleſia de Solaco, renitente Suavio Bonus, refecta urbe noluit monaſticum ordinem S. Severi abbate, iterum ipſi adiudicatura Paſchali diutius exſulare. Quomodo autem monaſterium II. an. 1 104. ejus pontis. quinto ind. 1 2. DeniS. Crucis reſtauraverit, docet vetus inſtrumentum que an. 1 1 1 1. ab R. de Leinano quædam accepit in analectis lib. 3. biſt. Benearn. cap. 4. editum, apud Sadirac, ex eod. chartul. fol. 34. verſo. 0. II, quod & nobis recudere placuit. Beneficiis quoque V. Andro legitur abbas anno 1 1 22. 1 quò ad L I I 3, 0 7 monaſterium cumulavit Guillelmus IX. dictus B ipſius preces Callixtus papa II. coenobio S. Machaindict-

C v. Gaufridus cum Ama uxore, quæ ſe comitiſſam rii titulum adimit abbatiæ, & illud ſubdit S. Cruci, ffifige

cf ib. coi. Burdegaletſis ſeu Petragoricæ patriæ præfatur in vide inter inſtrumenta. Hæc autern controverſia 5

quadam donatione anni 1 04 3. necnon Guillelſæpius jam agitata fuerat ; nimirum quondam inIiſſiiiII mus X. Vide in Gofrido Burdegal. archiepiſcopo ter Goſcelinum archiepiſc. & Widonem comitem C chartam Willelmi ducis datam an. 1027. AbbaPictavienſem. De ea re ſententiam pronuntiatum hujus coenobii catalogum quem cum Sam vit Arnaldus Burdegalenſis pontifex, per vocem martbaniſcommunicaverat noſter Dom. Odo deIa Rainaldi abbatis Silvæ-majoris anno 1 1 20. utnuMothe, damus, additis ſolummodo quibuſdam, vel ut notat vetus exemplar tabularii S. Crucis : in quo ſiſi·

etiam exſtat placitum de ſatiſfactione monacho-

rum S. Macharii Androni abbati, præſentibus A.

Agennenſi & B. Vaſatenſi præſulibus, apud En-

v, ſiſi, I. HELts primus abbas conſtituituracomite goliſmam 1 1 2. dum ſynodus ibidem haberetur,

flit-Pm Guillelmo, ut conſtatex notitia de reſtauC in qua Gerardus epiſc. & ſedis apoſtolicæ legatuſ

mutatis, ex veterum inſtrumentorum teſtimonio.

Anna-run ſaluas.

4 uvet Bel. 1, as, fi, ratione monaſterii S. Crucis, anno circiter 902. præfatum S. Macharn monaſterium ordinauonr 21 vide C. 11. col. 2 6 7. quam modo laudavimus. ac diſpoſitioni abbatum S. Crucis commiſit. Eun-

lI. Gombaldus ſecundus abbas nobis notus præ dem abbatem Girardus Burdegal. archiep. ſcnten-

erat anno 1 022. ind. v. menſe Oct. quo Benetia ſua inveſtivit de eccleſia S. Nicolai de Grava.

dictus VIII. papa coenobium S. Crucis conſilio Hic eſt procul dubio Girardus epiſcop. Engol. de

& præceptione Romanæ Eccleſiæ conditum, libequo ſupra, S. R. E. legatus qui donum eccleſiæ

rum eſlc declarat ab omni excommunicatione & S. Petri de Benciaco eidem Androni factum ſigillo

vexatione cujuſcumque perſonæ. Innoteſcit præEngoliſm. eccleſiæ muniri ſc præcepiſſe dicit, uia

terea ex diplomate plurium donationum factarum nondum in eccleſia Burdegalenſi ſigillum ſibi fiece-

Eæ enarra. a Guillelmo duce Aquitaniæ, an. 1 o 2 7. quod legerat. His autem litteris apponuntur in margine anni

ſis in Godefrido archiep. Burdegalenſi. Memora 1 1 3 1. & 1 1 30. Porro hunc abbatem ad annum

tur inſuper in chartaAmæ comitiſſæ Burdegal. & D 1 r 3s 1. prducitdnoſter D. Stephanus du Laura, cu ucce orem at

VI. Petrum de Beiſſaco, al. de Buaco ab anno

rit abbas jam anno 1 06 6. & adhue 1 087. teſte 1 1 3 2. ad 1 1 3 8. quem aſſerit noſter D. Claud.

Petragoric. data an. 1 043. III. Arnaldus Trencardus ſeu Trencardi oecur-

noſtro D. Stephano du Laura. Certe MabiIlonius adannum 1 022. n. 6. docet ipſum obſtitiſſe Arnaldo abbati S. Severi, volenti ſibi vendicare cellam B. M. de Solaco, eamque in concilio Burdegal. abbatis. Crucis adjudicatam fuiſſe an. 1 o 8 o. al.

1 079. Adfuit eodem anno 1 0 8 0. ſynodo San-

tonenſi, Amato Ellorenſi epiſc. S. ſedis legato præſide, ubi Raimundus ep. Vaſat. monaſterium Regulæ, la Reole, ſibi volens arrogare, muſa cecidit. Vide tom. x. concil. pag. 39 8.

IV. F ulco ſedebat anno 1 09 1. atque etiam 1 097. quo Willelmus Aquitaniæ & Vaſconiæ

dux & comes ei dat altare B. Mariæ de Solaco,

ſicut olim dederat pater ipſius venerandæ memoriæ Willelmus qui & Gaufridus, v. cal. Aprilis ; chartam ea de re ex chart. S. Crucis deſumtam, in notis ad librum v. Goffridi Vindocinenſis legere

eo. eſt, quam recudimus inter inſtrumenta. Eidem

F ulconi bullam inſcripſit Urbanus papa ad petitio-

Eodem de negotio exſtant epiſtolæ Gregorii vn. quinquageſima prima libri primi, & vigeſima quarta libri ſexti. Vide etiam inſtrumenta noſtra præſertim coI. 73·

Eſtiennot compoſuiſſe cum G. archiepiſc. Burdegalenſi, pro jure procurationis, ex chartulario. Pugnant tamen inter ſc viri eruditi, quod ille Arnaldum de Vayrines abbatem ſtatuat an. 1 1 24. ejuſque tempore Honorium Il. bulla ſubdidiſſe monachos S. Macharii coenobio S. Crucis affirmet ; cum iſte e contrario regimen hujus abbatis diflcrat adannum 1 1 8 1.

VII. Willel1nus I. Gombaldi eligitur abbas ſecun-

E dum D. Claud. Eſtiennot an. 1 1 3 8. primo vide-

licet quo Ludovicus Francorum rex filiam comitis Pictavorum & Vaſconum duxit, an. ſecundo Gaufridi Burdegal. archiep. Hoc autem anno ind. 1. Guillelmus Elias eidem conceſſit decimam in loco qui dicitur Eſberiuſ-lini, ex chartul. ſol. 64. Noſter D. Iohannes dArluc electum dicit hoe anno Petrum, qui præfiierit annis circiter 1 3. De hoc abbate nihil reperimus. Inter Willelmum & Arnaldum qui ſequitur, anni 13. ipſi aſhgnati numerantur.

VIII. Arnaldus Gombaldi a Johanne dAilue mox laudato ſtatuitur abbas anno 1 1 5 1. CompaGaufriduſ

e Sammarthani habent Senis pro enorus. Vide in Bernando ir-

Ei chartul.

861

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

862

ravit anno ſequenti aBemardo de Sozano & AſſaA vm. eal. J ulii, cujus tamen meminit necrologium

lida ipſius coniuge quidquid iuris habebant in ter ris & a ua de Petra-longa uſque ad mare, pro ducentis ſiIlidis Burdegal. monetæ. Eidem Arnaldo G. 211 Burdegal. archiep. ac ſcdis apoſtol. legatus confirmavit anno 1 1 53. jus capellanos præſentandi ad eccleſias coenobio ſubiectas, ex chartul. ſol. 6.

IX Bertrandus de Leyran, al. de Linham, vel de Leinan in catalogo Johannis dArluc recenſi : tur jam an. 1 15 5. in cujus Iocum ſufficit Gerardum de Ramefort 1 1 59. qui ſucceſſorem habuit alterum Bertrandum anno 1 1 64. Alii cata-

Silvæ-majoris vui. cal. Januarii. XII. Seguinus ſuccedit anno 1 2 1 0. ex uno ca-

talogo Johannis d’Arluc. Idem forſitan eſt quem

D. Claud. Eſtiennot vocat Guillelmum Seguini de Rions, quique in litteris Pontii abbas bonæ memoriæ appellatur.

XIII. WiIlelmuſII. G0mbaldi 1 2 13. 1 2 14. &

1 2 1 5. quo anno in concilio Burdigalenſi paciſci Vid tur cum Gaillardo de Autorna milite pro litigioſis ffigſh apud Macau, ex chartul. fol. 30. Memoratur eMmfl tiam annis 12 17. 1 222. & 122 5. quo ulti1no

pactum fecit cum Geraldo capellano S. Michæliſ

logi, quos ſequimur, Bertrandi de Leyran men B Burdegal. Guillelmi archiepiſcopi nepote, ſuper

tionem faciunt ab annor 1 60. ad 1 170. Anno 1 1 64. reſcriptum ab Alexandro papa III. Senonis datum pridie nonas Feb. accepit quo omnia coenobii iura & prædia confirmantur. Exſtat & aliud ejuſdem papæ privilegium Bertrando inſcriptum,

uo prioratus S. Macharii ſubiectio abbatiæ S.

rucis renovatur 3 datum eſt ibidem xw. caI. Januarii. Idem Bertrandus anno 1 1 6 5. nonnulla acquiſivit. Paciſcitur an. ſeq. cum Bertrando archi-

epiſcopo & capitulo S. Andreæ Burde al. pro qui·

ratum ha-

buſdam litigioſis apud Solacum 3 qu buit Alexander papa III. dato reſcripto Beneventi

anniverſariis defimctorum, veſtibus, & c. ex chartul. fol. 27. Obiit anno 1 227. x11. cal. Maii, ex necrologio Silvæ-majoris. In alio tamen catalogo protrahitur eius adminiſtratio uſque ad annum XISV. Pontius de Blanca-forti pepigit an. 1 2 29. cum Bertrando de Monte, & Petro de Ia Ferreira militibus, pr0 decima quadam de Monte, ex chartul. fol. 13. & 14. atque anno 1232. cumBer nardo & ſordana dAera, pro quadam decima de Iſtera. Anno 1 23 0. ipſi adjudicantur a Roſtando de Solio Vaſconiæ ſcneſcallo, domus quædam &

xlv. cal. Decembris. Memoratur denique anno C aliæ res apud S. Macharium, quas R. Willelmi de

1 1 70. in chartulario Silvæ-majoris ; in cujus monaſterii necrologio notatur pridie idus Martii. X. Geraldus de Ramefort expriore S. Macharii

a abbas S. Crucis legitur 1 1 69. vel1 170. prodi-

verſo computandi modo. An. 1 174. compoſuit cum Garſia Vaſatenſi epiſcopo pro quodam orato rio S. Remigii 3 quod Alexander papa III. Geraldo abbati confirmavit, reſcripto Anagniæ dato pridie cal. Septembris. Idem ſummus pontifex Petrum de Mejola capellanum S. Martini de Blancafort,

Taſtas poſſidebat, eo quod fratrem ſuum Amalvinum interfeciſſet. Interfuit an. 1 241. capitulo generali Silvæ-majoris habito x. cal. ·Maii, in quo ſtatutum eſt ut deinceps in coenobio Silvæ-majoris ejuſdemque pertinentiis feſtum S. Saturnini cum xII. lectionibus celebraretur. Diem ſupremum obiit v. cal. Febr. ex fragmento necrologii.

XV. Petrus I. de Linham reperitur abbas an. 1 245. Obtinuit anno 1 247. ab innocentio papa lv. jus utendi ornamentis pontificalibus, bulla

colTho 64.

& Geraldum S. Crucis abbatem conciliavit, ſcqueſtris G. epiſcopo Vaſatenſi & R. Bernardi Cla D Itaque is eſt abbas S. Crucis cui Willelmus abbaſ

riacenſi abbate. Præfuit vero ad annum ſaltem S. Michælis de Cluſa an. 1246. indict. lv. die

1 178. mortuus vn. ſilend. Iulii ex necrologio 3. intrantis Martii coenobium S. Macharii cum Silvæ-majoris. ipſius pertinentiis omnino liberum reliquit, ſub

XI. Arnaldus de Vitrinis, de Vayrines, ſi cuicertis tamen oneribus.

dam catalogo credere fas eſt, regebat an. 1 172. XVI. WiIlelmus III. de Comps ex priore legitur

at vero in amanuenſi ſuſpicamur errorem. Alibi abbas ab anno 1 260. ad 1267. Hic autern Roſiquidem electum anno duntaxat 1 1 82. legimus. bertum de Curſan in multis beneficum expertuſ

, Neque pugnat quod jam anno 1 1 8 1. eccleſiam eſt an. 1 264-

de Solaco ſuo coenobio vindicaſſe dicatur adverXVIIBernardus de la Gardera pedum gere-

ſus Bernardum abb. S. Severi, ex litteris Henrici bat 12 67 & 1 2 70 Fato functus eſt Iv. idus Albanenſis epiſcopi quas anno ſequenti 1 1 8 3. Maii.

Lucius papa confirmaverit, bulla Velitri conceſſa XVIII. Gaillardus de Mota ſucceſſit an. 1 2 79.

Vm. cal. Aprilis ; ſemper enim attendenda eſt di E qui anno ſequenti ſocietatem precum iniit cum ala 28 1. verſa chronologia eorum videlicet qui annum a A. abbate caſtrenſi, margine Condomenſi, & Vade ſirit. Paſchate, ac illorum qui a menſe Januario anni quidem melius. Regebat adhue an. 1 283. cujus 2223exordium repetebant. Bullam a Coeleſtino papa tempore vel ſequentis facta ſunt quædam ſtatuta ;

111. accepit 111. idus Januarii pontificatus anno 2. unum eſt de numero 20 monachorum, uno vi-

hoc eſt anno 1 194. Pepigit anno ſequenti cum tario perpetuo, & præbendatis quatuor. Credimus Willelmo de Leſparra pro multis apud Solaetiam eodem tempore erecta in titulos officia

cum controverſis, arbitris Helia Burdigalenſi ar enum-12. quæ ſunt quindecim. Obiit Gaillarduſ

ehiep. & c. Anniverſarium habet in necrologio ad

data Lugduni v. calend. Maii ontificatus anno 5.

2. die Januarii.

XIX. Willelmus IV. de la Loubeyra ſeu de la Loubere, abbaſcreatur an. circit. 1 2 8 3. Memoratur annis 1 297. & 130 1. quo liberalem ſc maxime exhibuit Bertrando Burdigal. arellnepiſcopo oſtea

11 111

Bertrandus obiit pridie idus Martii, 81 paulo poſt electus Oſt Geraldus. inchoantibus autern annum a, Ianuario, tunc computabatur an. 1 70. aliis vero, qui anni ducebant initium a Paſchate, vel die a 5. Martii, erat an. r 1 69. al. Urh

eol. 131 6.

863

die w. exitus Maii. Anno ſequenti multa, ura civibus ceffit ad tempus, eo pacto ut coenobium S. Crucis in ſuburbio poſitum, intra muros urbis concluderetur. idem occurrit abbas anno 1 304. in tabularIo Silvæ-majoris 5 fatiſque conceſſit anno 1 3 o.

XXetrus II. Arnaldchnearnenſ1s, jam abbas S. Crucis. an. 1 3 05. creatur cardinalis tit. S. Stephani in Coelio-monte & & Romanæ Eccleſiæ vieecancellarius a Clemente papa V. ut notat Lura beus in chronico Burdegalenſi, & Arnaldus Vion lib. 2. Ligni vitæ. Deceſſit Avenione poſt aliquot

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

ſiammo pontifici ſub nomine Clementis papæ V. A tremum, ac

le ultus eſt. Ceſhſte vero Bernardus videtur-anno Ætcm 1384. ex dicendis : quan quam in veteri Gallia Chriſtiana nominatur anno ſi1iehcffitnaniſt31ſihffciimnffi. n 1s. XXVII. Amanevus de Mota, de Ee Mathe, quem noſter D. Claud. Eſtiennot ſubrogatum aſſerit ante annum 1 3 84. codicillos pactionis initæ cum vicario S. Michælis confirmat an. 1 8 7. Obiit 141 2. ſepultus in ſuperiori parte ebori cum hac inſcriptione : Hic iacet nobilis vir domnus Amanevus de Mota, qui fuit abbas htuus monaſteriis. Crucis per ſpatium XXV1112ann0rum, a obiit.

menſes, hoc anno deſinente, aut ineunte 1 30 6. B Requieſcat iu pace, Amen. Orenr pro eo habitanteſ

de quo anonymi chronicon MS. ex bibliotheca F uxenſis collegii, Toloſæ deſcriptum ſtc habet : XVHſlcal. Jan. anni M. CCC. V. in Lugdunoficir decem novos cardinales Ferrus Arnaldi Beneamenſis, abbas S. Crucis Burdegalenfis, cui nonfiterunt anni attributi in cardinalatu, quia ſcilicet obiit infra annum. Ita etiam Bernardus Guidonis epiſc. Lodovenſis in vita Clementis V. Hinc anoeps ſum eirea ea quæ de ipſo dicunt Lurbeuſ

& Arnoldus Wion. Baluzius qui fiſſi : de eo diſte-

in loco ſhpra dicto, qui diligenter Jewivit beato Benedicta.

XXVIII. Petrus V. Andriu, al. Andreæ, bulla Johannis papæ XXIII. data pontificatus anno. creatur abbas S. Crucis. Aliud diploma pontiſtcium acoepit a Martino V. Florentiæ datum vn. cal. Auguſt. pontificatus anno 2. quo ſummus hic pontifex coenobium S. Crucis eximita viſitatione & correctione Burdigal. præſulis ; ex quo etiam diſcimus hunc abbatem fuiſſe collectorem debito-

rit in notis ad vitas pap. Aven. coI. 650. & ſeq. rum cameræ apoſtolicæ in urbe ac diœoeſi Burdi-

dicit ejus obitum annotari in necrologio S. Severi 3. Septemb. an. 1 306.

XXI. Imbertus d’Ante ab anno 1 3 o 6. ad an num circiter 13 13. cujus obitus in necrologio conſignatur xlv. ml. Julii.

XXII. Raimundus Guillelmus 1 de Faugueiras, occurrit abbas ab anno 13 1 4. ad 1 3 3 2. quo an. cum procurationem in ſuo S. Crucis coenobio Petro Burdegal. archiepiſc. diœceſim perluſtranti negaſſet, arcetur a divinis, dictumque monaſterium interdicto ſupponitur. Appellat ſedem apo-

C

galenſi per annos quinquaginta quinque. Iterum

ro juriſdictione, quam David archiepiſcopus Burdigal. ſI-bi vindimbat in monaſterium S. Crucis, controverſia orta, Martinus papa V. iudices delegavit epiſcopum Adurenſem, deoenum S. Severini. & , Iohannem abbatem S. Severi in cap. Val2 coniæ 3 & anno 142 5. die 22Iu1ii ſententia lata eſt pro immunitate confirmanda. Jacet ſub tumulo marmoreo qui hactenus exſtat fere ad limen baſilicæ, ad lævam euntibus e lacriſtia ad chorum in quo legit hos verſus doctiſſimus D. Johannes Pe-

ſtolicam abbas, a qua appellatione mox reſiliit, artrus dAbadie, qui chronicon hujus coenobii texuit :

chiepiſcopo, virorum proborum conſilio, procu-

rationem ſibi minime debitam fatente. Notatur in D

necrologio xv1. ml. Auguſti, qua die habet anniverlarium.

XXIII. Petrus III. de Fermat innoteleit ex bulla Johannis xxu. data an. 1 3 2. Præfuit autem optimus abbas ad annum ſaitem 1345. Vide in Petro Bajonenſi ep. unde cognomen ejus didicimus. Forte eſt Petrus cujus mentio ſit ſupra in Amanevo archiep. Burdigal. ad an. 1 3 3 8.

XXIV. Petrus IV. de Camiada 1 349. ut refert tranſactio habita inter eum & vicarium perpetuum. eccleſiæ parochialis S. Michælis ; & an. 1 3 7 1. Moritur pridie cal. Nov. ex necrologio.

Hic AndrIu Petroſecluſl marmore retro Gratia cui fratrum quavis dulcedine morum, Jpfi fitmme Deus conjer fibs regna polorum.

XXIX. Paſchalis vel Paſchaſius Guillot ſive Guilbort patria Londinenſis, ltagente An gliæ regis Henrici VI. prorege in ducatu A taniæ, abbas S. Crucis a monachis renuntiatus Eligat, & ab ipſo H enrico rege confirmatus litteris annorum 1 43 6. & 1 43 9. nihilominus tamen poſt aliquot cum ſi : quenti altercationes, ei tandem cedere coactus eſt.

XXX. Henricuſ-Franciſcus de Cavier epiſc. Vaſatenſis primus abbas commendatarius, ad annum 1 446. quo vivere deſiit. Vide in Vaſaten-

XXV. Raimundus Bernardi de Roqueiis, leu de E ſibus epiſcopis.

Roqueriis, abbas reperitur ab an. 1 3 76. ad 1 3 8 1. Hunc autumat noſter D. Claud. Eſtiennot electum fuiſſe Burdegalenſis eccleſiæ archipræſulem titii31iiictrzffhiIif-IiIFſI lum Burdegal. pag. 2 54.

XXVI. Bernardus Salomon, al. de Salamon ampliavit redditus piſcariæ anno 1 3 8 2. Dum abeſſe cogitur, vicarium generalem tam in temporalibus quam in ſpiritualibus inſtituit Arnaudum de Madirauo abbatem S. Mariæ de Borneto, qui poſteainhoc S. Crucis coenobio diem clauſit ex-

XX XI. Petrus VI. de Bramo protonotarius apoſtolicus, commendam habet per quinque circiter annos.

XXXII. Petrus VII. de Fuxo oerdinalis Jtmior dictus. Johannis F uxenſium comitis ex Leonora Arragoniæ filius, decimum ætatis annum necdum aſſecutus, abbatiam adeptus eſt an. 1 45 5. erg: poſſeſhonem apprehendit er procuratorem trem Matthæum Pecolli inſirmarium Montiſ-majoris ſuum vicarium generalem, 5. Nov. ejuſdem anni, ad 1 490. quo Romæ deceſſit die 1 o. men-

ſis Auguſl. 865

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

86

XXXIII. Andreas dEſpinay chriſima ſobole A unitum congregationi primum Caſaits Benedicti

inter Armoricos ortus, Richardi dElpinay & Bmtricis de Montauban filius, monachus primum Benedict. tum prior S. Martini de Campis, deinde Burdegalenfis archiep. & S. R. E. cardinalis, abbatiam S. Crucis obtinuit ab an. 1490. ad 1500.

quo Lutetiæ Pariſiorum mortuus, ſepelitur in ec-

cleſia Coeleſtinorum.

XXXIV. Carolus Dominicus de Caretto archiepiſc. Thebarum, cardinalis de Final tit. SS. Viti & Modeſti in macello, ab anno 1500. ad Inmumſieot iiffiſtophoms de Brilhac archiep.

2 uehqThlieſr : fitabbas ſanctæ Crucis an. 1 5 1 4.

XXXVI. Franciſcus d’Aux ab anno circiter t 5 1 7. ad an. 1 3 3. quo rebus humanis exemtus. iuxta ſacellum bnatſebaſſim ſepultus eſt, cum hæ inſcriptione

Hoc ſub marmore dAuxius fipuhus,

Ignotus populo iacet profano,

a

ſtus moribus, integer udore, Velox ingenio, fideque ſ

Qui fles talia, nihil fleas viator. Supegepſdem ſepulcrum in plano leguntur hæc

elix.

anno 1580. turn Exemtorum anno 1582. ut liquet ex actis capituli generalis ejuſdem congregationis apud Floriacum habiti die 3. Septemb, an. 1 58 3. Item ſub ejus regimine monaſterium iacturam patitur inſignis rioratus ſancti Macharii, qui collegIo Societatis eſu apud Burdigalam u. nitus eſt.

XL. Petrus d’Ornano, vulgo Sampetm, Al. fonfi Franciæ mareſtalli, Aquitaniæ progubernatoris, regii ordinis torquati equitis, ex Loiſta de Grace filius, fiater Johannis Bapt. equitum tribuni, & Joſephi Caroli abbatis Montiſ-majoriſ

epiſc. Aurel. demum archiep. TuroB apud Arelatem, præeſte coepit anno 1 607. cujuſ

ſimis ; ſctniiipgiieſiiſtffndai naſterium reformatur die 1. Auguſti a patribus Be nedictinis congregationis S. Mauri, donmo Anſelmo Rolle, qui prius fuerat ſuperior generalis congre tioniſ-Exemtorum, deſignato primo prio. re s paulo poſt pleuritide raptus eſt die 1. ejuſdem menſis & anni, relictis magno ſui deſiderio nec impari exiſtimatione. Abbas dOrnano reſignavit in favorem ſequentis an. 1 6 3 2. retenta quatuor millium librarum penſione.

XLI. Jacobus des Aigues canonicus Burdega-

Vir nobilis Fretnci cus d Aux buius incliti mo C lenſtſex oeſhone præoedentiſfitabbas commenda·

nafierii quondam ab, fitb hoc tumulo facer, qui in Domino obiit 16. Aug. 533·

XXXVII. Augerius Hunaut de Lama in ma no conſilio ſenator, ſuooeſſit an. 1533. vel equenti. Ad hujus preces anno 1 5 3 o. Henricuſ

raucorum rex conceſſa coenobio. privilegia tum prædia confirmavit. dato diplomate apud Blefis menſe Febr. anno regni ſui 4. Ceſſit an. 1 565. in gratiamſequentis. Hoc epitaphium legitur in eccleſia S. Severini Burdigal.

Chr. ſerv. ſam Augerio Hunaldo Lantano V. C. & N. pridem S. Crucis apud Burdigalam,

Crucis cum

atque hujus eccleſiæ canonica drdecano meritis egngtis, honoribus & muneribus diu ſancteque perffincto io, pmbo, afficioſl, perhumano, cumprimis grato eb liberali, omni virtutum genere alioqui in comparabiliter ornato, P. Hunal. Lant. patruo obſervamſs et chartſs hoc monumentum gratus & mæſtus po. Vixit an. 7 3. men. t o. obiit Burdigal.

14. Deoembr. 57 XXXVIII. Bernardus Salviati S. R. E ard

& ep. Claromont. per eeffionem Augerii abbatia

tarius S. Crucis. quam abbatiam rite adminiſtrauiſmoeoepaiini CImIfi

XLII. Henricus dEſcoubleau de Sourdis. fiater Francitei Burdegalenſis archiepiſcopi, & ipſe m ldIaiiiceretIneIIc permtiitlone facta cum præcedetitti, hanc obtinet abbatiam an. 1 642. ad 1 645. o moritur menſe Julio, ut ſcribit Hieronymus Euo-

Ipes in lerie mhiepiſtoporum Burdegal.

al-1642.

XLIII. Franciſcus Mole de Champlaſtreux. 2 mqær & ſalvatoris apud Blaviam abbati dignimo, D Matthæi integerrimi principis ſtnatus Pariſienſis &

rooenoellarii filius, deſignatur abbas an. 1 646.

ita fimgitur 5. Maii 171 a. ſimul abbas Herivallis & S. Pauli Virdun. & c.

XLIV. F rancitcus de Beringhen1 acobi-Ludotr. marchionis de Beringhen, primi regiorum ſtabulmagiſtri, itis torquati. & c. & Mariæ-Elizabeth dAumont us, nominatur a rege Chriſtianiſſimo in vigilia Pentecoſtes die 14. Maii anno 17 1 a.

SILVA-MAJOR.

La Seauve-

donatus 1 5 6 5. ea paulo poſt ceſſit in favorem ſe-

u cræ. quentiſqui nothus erat ipſius fratris. Breviſſimo E HÆc abbatia ord. S. Benedicti, fita eſt in

ſs : quo præfuit temporis ſpatio, turrim · & lapideos colle pingui ac peramæno, Dordoniam inter qm. gradus domus abbatialis exſtruxrſſe dicitur, m qui & Garumnam fluvios. æquali ferediſtantia, unde

bus inſignia ſua appoſuit. fortaſſe nominatur coenobium S. Mariæ SilvæXXXIX. Julius Salviati præfinit ab an. 1 5 6 6. maioris Inter-duo-maria. Media qu

o poſſeſſionem iniit, uſque ad 1 607. quo reduas urbes Burdigalam ſiThgnavit, Burdegalæ paulo poſt defimctus & uxta

majus altare monaſterii S. Crucis ſepultus. iecerius generalis exſtitit D. Franciſei de Sourdis archiep. Burdegal. ex chronico Burdegal. Arnaldi PagSub hoc abbate penitus ſere corruit mona2·

ſtica diſciplina, licet monaſterium tunc fuerit

oque ſtat inter & Regulam, Ia Reole. conſtruitur a B. Geraldo, de quo apud Lifiardum cap. 1 8. vitæ S. Arnulfi Sueſſionum epilcopi, an. 1 077. inquit ehron. Malleacenſe, melius 1 0 8 o. Ceterum quomodo locum hune S. Geraldus eon-

In hiſtoria D. Du Fomy iege Eductam Moie fratrem ſiege-unum Franciſei. qui ob ; lg : Boios. anno i 5 a.

e ſuam abbatem. S. Cruciſ 867

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

868

ſecutus ſtt, ipſemet explicat, ut videre eſt C. Lm. A compoſuit Stephanus epiſcopus Tornacenſis, ro-

ool. 3 1 4. Lege etiam quæ ex chartario Silvenſi Mabillonius inſeruit in obſervationibus præviis ad

vitam ſancti Geraldi, ſeculo vt. Benedict. parte 2. pag. 867. Anna-rum ſuarm.

I. ANCTUS Germanus Corbeiæ ortuſ

parentibus non ignotis, ibidem puer factus eſt monachus, tempore Richardi abbatis, oujus ſucceſſor Fulco Geraldum ſibi carum curæ rerum HEmai EgIiE I. : iz, I 1. II : PIſqu

pervenit. Ex hac peregrinatione redux, in qua preſB

byter ordinatus eſt, ſacriſta inſtituitur, ſeu cuſtos eccleſiæ, quam ſollicite ornavit ; quod ut ſibi giatum eſſe demonſtraret S. Adhaiardus, cum ab inveterato oepitis morbo precibus ſuis liberavit. Memor vero beneficii Geraldus, ſancti abbatis celebravit laudes. Jeroſolymam religionis ergo profectus eſt, unde reverſus eligitur abbas S. Vincentii Laudunenſis, an. circiter 1 074. in locum Ragtneri fratris ſui nuper defiincti : ſed poſt brevem ad miniſtrationem, cum fratres ad proprii perfectam abdicationem adducere non potuiſſet, Helinardum epiſcopum, a quo abbatia onus babebat, adi it,

& ceſſit loco. Non multo poſt tamen S. Amulfo C

conſenſit, abbatiam S. Medardi offerenti ; ſed ob ſita Berthæ reginæ auctoritas, quominus ibi pa ſtorale officium exerceret. Itaque liber factus errexit cum electis ſociis in Aquitaniam, ubi ſedem ſIbi delegit, Widone Gofrido comite annuente, in Ioco qui Silva-major Inter-duo-maria nuncupatur, ubi jam eccleſtola erat ſed ſentibus obſita. Ad hunc locum enit Geraldus an. 1 079. in feſtivitate SS. apoſt. Simonis & J udæ. Anno ſeq. v. idus Maii incoeptum eſt monaſterium in honore Domini, & B. M. virginis, ac SS. apoſt. Simonis & Judæ, cujus libertatem obtinuit ab Goſcelino Burdegal. archiep. & a legatis pontificiis. Chartam habes in appendice coi. 3 15.

Hic vir ſanctus multis miraculis claruit, inter quæ non infimum quod effetos populorum circumpoſitorum mores mitigaverit, & peccatores adpoenitentiam confeſſonemque provocarit. Philip pus rex an. 1 0 8 3. eccleſiam S. Leodegarii in ialtu Leſgua, la Jorellde Legue, diœceſis Sueſſin. ei donavit. Quo ternpore circiter Sancius rex Anagonum Geraldi permotus fama, eccleſiam villæ uæ Toſta nuncupatur ipſi conceſſit, ut ibi·cella ædihcaretur. Idem Geraldus an. 1 0 8 5. cellam de Trajecto

gatus ab abbate & monachis Silvæ-majoris, ut ifiiifiiſdim eat iiliia. 2 ; EE. I : ; Regularis congr. Gallicanæ, Pariſiis an. 1 6 79. ad calcem epiſtoiarum ejus. S. Geraldi vitam vulgavere ſocii Bollandiani, quam notis illuſtravit & commentariis auxit noſter D. Stephanus du Laura ; ied ejus lucubratio manu tantum exarata eſt. Geraldum denique metris celebravit Baidricus Bur digaienfis apud Quercetanum tom. tv. collect. ſcriptor. hiſt. Fianc.

II. Acheimus Sancius ex canonico & archidiacono eccleſiæ Burdigalenſis in monachum Silvæmajoris a S. Geraldo ciroe an. 1 08 2. ſuſceptus, eidem e vivis erepto ſufficitur in regimine hujus monaſterii an. 1 09 5. Interfuit an. 1 097. Santonenſi concili0, in quo Rugiano coenobio Silvæ majoris ſubjecto terram de Doeria & de Toſca,

uam abbas Malleacenſis pigneratus fuerat, vinIiimvit. Item hoc anno Amatus Burdegal. archiep. conceſſa coenobio Silvæſmaj. confirmavit. Obiit Acheimus xI. cai. Decemb. conditus in capella epiſcoporum, quæ nunc eſt ficriſtia.

III. Alerannus ſeu Halarandus S. Geraldi nepos, in coenobio Laudunenſi monachus, eum hinc demigrantem ſecutus, anno 1 1 02. abbas Silvæmajoris eligitur. Huic epiſcopus Petragoricenſis Guillelrnus eccleſiam paroecialem B. Mariæ de Creiſle prope Bergeracum an. 1 10. conceſſit 3 quando ſcilicet cum Radulfo præpo to, Roberto Brolet & Seguino de Laderac eccleſiæ ſuæ mnonicis Silvam-majorem inviſit. Hoc ipſo anno deceſſit Alerannus xlv. cal. Aprilis, quo die necrologium ſic habet : Obiit D. Alerannus vir vita venerabilis, aq0s B. Geraldi, hujus eccleſiæ 111. ab bas, jacet in capitulo ubi veſtes accipiunt abbates.

IV. Gaufridus I. cognomento Laudunetſis, oriundus quippe e nobili vicecomitum hujuſoe urbis genta prior erat Silvæ-majoris quando abbas eju dem monaſterii delectus eſt deſinente Martio

anni 1 1 o 7. aut ineunte Aprili inſequentis anni. -

Is vero magna in exiſtimatione erat apud omnes,

maxime apud Arnaldum 101 de Cabanac Burdegal. 4 er

archiep & Guilielmum Petragoricen ſem præſu lem, necnon Bertrandum epiſcopum Vaſatenſem ; plures ab iiſdem accepit eccleſias. Eidem quoque LupuſAnerius vicecomes monaſterium B. M. de Percherio diœceſis Adurenſis ordinandum commiſit

an. r 1 08. Paciſcitur anno ſe uenticum Geraldo Aquiſtrenfi abbate pro capella. Nioohi de F ev0.

ad ripam Garumnæ, fundum præbente Raimundo E Componit etiam cum Suavio abbate S. Severi, de

Willelmi, c0nſluxit ; Petrus etiam Gavardenlis vicecomes monaſterium in ſuo territorio conditum a ſt ſub patrocinio S. ſepulcri, Gavarretum nornine,

ibuſdam iurgiis, & inter utrumque coenobium ſſibictas maxime precum decernitur. Sic autem

Geraldo conceſſit, ita ut ſemper abbas Silvæ-maj. litteris anni 1 1 1 5. Gaufiidus abbas ſllvæ-maj. ſtt abbas S. Sepulcri wide inſtrum. coi. 3 1 9. Ad religioſis pater, noſtras, & generoſitate nottſſmus,

huc memoratur S. Geraldus in charta pro coenobio S. Nicolai de Inſula Royuna. Demum vir ſinctus migmvit ad Dominum

tas, Ma. nonas Aprilis anno 109 5. in album ſanctorum

billonſum

relatus eſt anno 1 197. a Coeleſtino papa, v.

0C0 Ciſaſo a o Pæ, 7 4 calend. Mau, pontificatus anno v11. Ipſius vero

dies feſtus agitur 2 1. Junii. Officium S. Geraldi

ideoque cartſſmus omnibus nobis, præſentiam noſtram adiit, & c. Viveredeſtitxlv. cai. febr. an. 1 1 8. dum prioratus ſuo monaſterio ſubditos viſitaret. Et certe ex necrologio jacet apud S. Paulum de

Suavius abb. S. Severi in capite Vaſc. dicitur mm huc ab bate lites compoſuiſſe, qui tamen an. 1 o 6, pridie nonas Maii obiiſſe refertur ; ergo menſis Martius anni t i 07. referendus cſt ad an. 1 106. ſecundum novum computandi more

mThBoſco,

Es chartul.

de ipſo præfatur Liſiardus Sueſhon. epiſcopus in OE · a Langon oppidum nu-

Bai-thaſi.

s ; aoThri fel.

Er vim B. Geraldia-

pud Mabill.

a Sunois, Mabillonius habet. Sedis meri, Gauiceſſemoy, ai.

v

al. xnr.

869

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

870

Boſco, prioratum in diœoefi Sueſhonenſi Silvæ A pit in ſito monaſterio : hi vero, precibus abba-

majori ſubiacentem.

V. Rumaldus, al. Rainaldus & Raimundus, ex priore factus abbas, ſynodo adſlit Burdegalenſi, ubi monachi S. Macharii contra S. Crucis aſcetas litigantes cauſa ceciderunt. Obitus ejus in necrologio conſignatur ad diem v. idus Junii, iocus vero ſepulturæ in capella epiſcoporum, quæ nunc ſacriſtia cſt. Vide in S. Cruce Burdegal. ad annum 1 1 20.

v1. Gauſiidus 11. jam an. 1 1 22. abbas reperitur in chartis S. Severi, imo 1 1 2 1. Vix autern, inquit altera charta, creatus eſt abbas, cum ſui mo-

tis, tam bona quam privilegia eidem eoenobio ab anteceſſoribus aiiifire proceribus conoeſſa firmaverunt litteris ſuis 1 3. & 2 1. Decembris ejuſdem anni ; quibus S. Thomas Cantuarienſis eonundem tum eanoeliarius ſignum appoſuit. Eodem anno Guillelmus Vaſat. epiſc. eccleſiam de Niaco ipſt donavit. Bulias item aooepit ab Alexandro papa III. annis 1 1 64. 1 1 65. & 1 1 69. quibuſprædia monaſterii ſimul ac privilegia enumeranuu & confirmantur. Porro una ex bullis illis ad S. Macarii monachos delata eſt, audire aut accipere noluerunt, ut ipſemet abbas Petrus in epi-

naſterii cogente neceſſitate Romam perrexit. Quod B ſtola ad ſummum pont. narrat. Anno 1 1 65. eo·

tamen iter haud ita proſperum fuiſſe dicendum eſt. fi ſtatim ac inde reverſus, uti alicubi lego, ad ſedern evectus eſt Vaſatenſem an. 1 1 26. Ceterum præcipuam hujus itineris oauſam fuiſſe corporis B. Geraldi elevationem, ſchedæ nonnullæ teſtantur. Huic Aidebertus Aginnenſis epiſcopus eccleſias de Prignaco & de ſancto Avito conceſſu an. 1 t 26. Aifonſus quoque imperator Hiſpaniæ, eccleſiam de Molina cum duobus Turoarum ſeu Saracenorum fanis, ut ex his ſacella conſtitueret, ei donavit. Sodalem ſuum Arnaldus Burdegalenſiſ

cleſiam Belli-podii jam olim a Guilieimo Petragoricenſi epiſco Silvæ-majori conceſſam, Johannes ſedis ejutiiIm antiſtes ei confirmavit. Inter oſitttoSiievtg-teneiidrriſlf de pridriibtffiatlniiæ qui ad capitulum generale in monaſterio Silvæ-majori haberi conſuetum debebant convenire. Moritur denique de iùo benemeritus coenobio die 24. 1 : Oct. an. 1 1 83. ſepultus in capella epiſcoporum.

IX. Raimundus de Laubeſi : nobili ſtirpe pagi

Vaiatici natus, ex monacho Silvæ-majoris abbas,

archiep. ipſum appellat in conventione habita cum an. 1 84. ad Guillelmum Burdegal. archiepiicoRaimundo abbate S. Severi in capite Vaſconiæ ; C pum conqueſtus eſt de W. de Curton & Richardo

ſnieirifrnf3OE eſſet epiſcopus Vafitenſis, ſolemniter in capitulo Silvæ-maj. reſidens, præcepit abbati & monachis ut eccleſiam Lingonis in honorem S. Mariæ ædificarent. Teſtis etiam habetur an. 1 1 2. die Paſchæ privilegiorum monaſterii a S. Guiſlelmo Aquitaniæ duce confirmatorum. Cetera vide in epiſcopis Valat.

VII. Petrus 1. de Ambaſia habitum mommcum ſulcepit a B. Gerald0, cujus deinde oapelianus exſtitit ; eligitur abbas anno 1 1 2 6. quem tradunt

de Rioncio militibus graviſſima inferentibus damna terræ de Corbelac. Anno ſeq. die 21. Juiii Lucius III. papa ei pontificium diploma ieu privilegium indulſit. Abdicavit an. 1 1 9 2. ſeſeque ad ſolitudinem de Campania recepit, ubi & celIam an. 1 200. conſtruxit, locum ipſi præbente Bernardo Willelmi de Laubeſc ipſius fiatre. Vivebatadhuc an. 1221. de quo ſic habetnecroi. ad lv. nonas Julii : Obiit D. Raimundus piæ recordationis huius ecclefiœ nonus abbas, iacet ad portarn monaſterii.

X. Petrus III. de Laubeſc Raimundo patruo

ſepulcrum B. Geraldi reſeraſſe die 2 1. Junii, ſaD cedente ſit abbas. An. 1 1 94. Ademarus Petragor.

crumque ipſius corpus in locum decentiorem trans tuliſſe. Anno 1 1 3 2. Bonus -homo Adurenſis epiſc. eoclefiam de Maio-vicino ei conoeſſit, ac triennio poſt eccleſiam de Boga. Raimundus etiam Aginn. præſul eccleſiam de Berdegas an. 1 142. eidem Petro contulit. ipſi : vero ſcripſit epiſtolam ad Ludovicum VII. regem in gratiam ſuorum mo-

nachorum de Suneio t in ſuburbio Aurelianenſi.

Vide tom. tv. collect. ſcript. hiſt. Franc. Quercetani pag. 68 8·. n. 344. Geraldus Engoliſinenſis epiſc. & S. Romanæ Eccleſiæ legatus, Willelmum

coegit ad reſtituendam eidem Petro abbati eccleſiam S. Vincentii de Aquis. Vide chartam ea de re inter inſtrumenta editam, coi. 320. Denique fatis conceſſrt xtv. oaiend. Maii, jacetque in capitulo ad dextram ; annus quidem certus ipſius obitus ignoratur, at certe vivebat adhuc anno I 1 2

iſſu. Petrus II. de Didonia, gente Aquitania ; nobili ortus, de qua plura apud æſſimThex monacho factus eſt abbas anno ſaltem 1 1 5 5. quo Henricum II. Angliæ regem A uitaniæque ducem, cum ipſius coniuge Eleonora eu Alienorde, exce-

Tomus Il.

& alter Ademams Santon. epiſc. quaſdam ipſi do, naverunt eccleſias. Pepigit an. 1 1 9 6. cum fratribus militiæ Templi, Helia Burdegalenfi archipræſule iequeſtro. An. ſequenti bonorum monaſterii confirſi ffliiiapliiifi ante, die videlicet 2 7. Aprilis ejuſdem anni, B. Geraldum catalogo ſanctorum adſcripſcrat. Hoc etiam anno Bernardus Auſcienſis archiep. eccleſias de Loſi ei conceſſit, adſtantibus Gerardo Caduroenſi, B. Lactorenſt & Bertmndo Aginnenſi epiſcopis. A-

u ii. Aquenſem epiſcopum cenſuris etiarn eccleſiaſticis E lienordis quoqueAngiiæ reginaſimui & Aquitaniæ

duciſſa, coenobio Silvæ-majoris conceſſa, pro remedio animarum Henrici mariti atque Richardi filii defimctorum, die 1. Julii an. 1 1 99. confirmavit. idem eſt haud dubie P. abbas Silvæ-majoriſ

ooliega fuit epiſcopi Lemovic. in inquiſitione

cienda iuſſu pæ de electione Raimundi de Ravbaſtens in epiEopum Toloſanum. Porro idem abbas pro bono ſui monaſterii regimine ciroe id tempus ſtatuta condidit, quæ etiamnum exſtant in tabulario Silvæ-maj. Interfuit anno 1201. Iv. nonas Maii concordiæ fictæ inter abbates Pontiniaceniem & Cadunienſem a præiiqiabpſurdegai.

nia-fam 5. epi.

vide in

ares.

mi Bi-vl-

udus.

a d. vt.

o at. de

Levis.

871

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

872

& Petrocorenſi. Ceſſit non multo poſt, diu tamen Alit brachium S. Lupi epiſc. Trecenſis aliaſque

poſtea ſuperſtes ; ipſius obitus notatur in necrologio idibus s Januarii.

XI. Gombaldus ex priore an. 1 r 84. abdicanti Petro ſubrogatur. Judex ab Innocentio papa 111. delegatus eſt cum B. abbate S. Emiiionis, in cauia iniſſabbatem & parochianos S. Crucis Burdegal. prodecima laterum, 13. Oct1204. Animam reddidit vlt. s idus Januarii, ſepultus in capitulo oe ffiſhffii t -an. t 206. a 2. Maii exiitteris Alfonſi VIII. Caſtitiæ regis & Toletæ, die & anno prælatis ei con-

plures ſacras reli ias, quibus toparchiæ gentis ſuæ parochiaiem dſmvit eccleſiam, quam ctun coenobio eidem contiguo a fundamentis erexerat. Bullam ampliſſimam eodem anno die 1. Februarii ab innocentio IV. accepit. Anno ſequenti cum profectus eſlct viſitandi auſa omnes abbatiæ ſuæ prioratus, incolæ Silvenſes inſunexerunt in monachos, ſitum urbis Garmundum nomine occiderunt, celiamque hoſpitum ſpreta Gerardi Burdegalenſis archiepiſcopi, aliorumque nobilium præſentia incenderunt. At redux abbas Aginnenſcm & Vaſatenicm epiſcopos cum religioſis ſancti

ceſſis. Anno ſeq. menſc Sept. aſiciavit Blancam B Dominici & S. F ranciſci adhibuit, qui rebelles ad

vThidiiſfim DtiiictThff iim em. novam 1 con en rn, Beliaſ-ins altari libero & decima quieta retentis, ex chartui. Campaniæ apud bibi. Colbert. & apud re iam ſoi. 363. Leges hujus ſocietatis & pariagii vietom. 1. Anecdot. Marten. col. 828. Mernoratur quoque Arnalvinus 1215. & 1218. qu0 anno Willelmus Burdegal. archiep. querelam inter i ſitm & Bernardum dEſtoran pro hereditate guillelmi Bernardi deia Sans, & Petri de Ceſhc militum definivit. Mortuus eſtan. r 22 1. v. idus Martii, indauſlo ſubtus imaginem B. V. Mariæ tumulatus.

XIII. Grim0ardus ex cameratio Silvæ-majoriſ

dectuſConvenarum epiſcopus ante annum 1 2 1 6. Amalvino defiincto, inſtituitur abbas an. 1 2 2 t.

Statim vero baſilicam ampliorem a ſe jam eiecto Convenarum epiſcopo tentatam an. r 2 1 9. pene afundamentis erexit, abſòlutamque feliciter, ſbIemni ritu conſecrandam ctuavit a Geraldo de Malemort Burdegal. archiepiſcopo 24. Au ſti ſætæ araneæ qu : de re vide ihſtrumentqau, coi. p3 20. & . Sui ;

poenitentiam revocarunt anno 1 249. eoſque a poenis, quibus illigati fiſerant, abſolverunt die 5. Decembris. Regimen abdicavit anno w. pontificatus Innocentii IV. 3. nonas Maii ex ſchedis Baluzii ; rebus humanis exemtus eſt 28. Maii, ſepultus ad oſlitun capituli ex parte chori abbatis, ubi habet cenotaphium laPIdeum cum hæ inſcriptione ſemieſa Silva-majoris abbas XV. Providus atque dator alacris, bonus adficator, Utilis hortator, ſapiens fitit & moderator, Huic pater æteme diadema corſlr. non habeat tormenta gehennæ. XVI. Guillelrnus I. de Agonaco 10, gente apud Santones dariſſuna natus, ex monacho ſit abbas per ceſſionem præcedentis. Anno 1 25 1. menſe Maio, refragante conventu, Silvæ-majoris incolas a gravioribus abſolvit oneribus, ipſis ob inobedientiam ab anteceſſore impoſitis, pro viginti duntaxat ſolidorum millibus, quibus ad emendam iipaſp iiũfmultEIiniaIlifi IV. ua monachi Silvæ-maj. ſtatuta Gregorii IX. ad re ormationem Cluniacenſis ordinis edita an.

pignore quaſdam accepit decimas apud Si vamD 1 2 3 3. ſervare compellerentur, ſedfruſtia ; quippe

maj. a Bernardo domino dEcouſſans an. 1 223. Suo item monaſterio quædam vindicavit anno I7equm diiſl & Piſis 8 viib8fi

ugaſan & S. 12 : 215 ; Arclũepiſlopamprienurdgga. lenſem adminiſtravit Grimoardus, dum aberat archiepiſcopus, annis 1 230. & 1 23 2. Adfuit : uollrrilmgggndmn iegeiit de Rainaldidu Pom, novi Aquitaniæ ſcneſcalli, exactionibus Inter-duomaria.

1. rx. Carnis fiſcinam 1v. idus Septembris 1 depoſuiflc

caldum.

legitur. Jacet apud Convenas.

cum abbas domino papæ tamquam ipſnts capellanus aſideretj, monachi præcedentium abbatum ſtatuta remiſſius obſervarunt. Obiit vel ceſſit ineunte anno 1 2 6 1. de uo penitus ſilet necrologium.

Cauſam afferre vi etur ejus anteceſſor Bertrandus de S. Lupo poſt ceſſionemdiu ſuperſtes, in litteris conquerens, quod ipic abbas Willelmus dAgonac ductus cupiditate, plenus malitia & voto peſſuno, & inſtænata & immodica audacia, malignoque ſpiritu, dilapidator, proditor, totiuſque inimicus boni operis & cultus Dei, iura coenobii ſiti nonnulla vendiderit.

XIV. Ramnulfiis occurrit abbas annis 1240. expitanciario an. 1261. Hoc an. 1261. die 1.

& 1 241. o feſttun S. Saturnini in coenobio ipſique ·s tis primatibus, cum -1 2. lectionibus inerpAetuum celebtIandugtſtdecrevitÆbitdr 245. 2. au, tu m ca o es Crucifixi. ſepul que p Ped XV. Beruanous de S. Lupo, vulgo de S. Loubes, nobili toparchanun S. Lupi genere ſatus, cel-

ierarii munus obibat an. 1 227. turn vero prior effectus S. Pauli de Nemore, diœceſis Sueſſionenfis, abbas tandem evaſit Silvæ-maj. anno 1 245.

pro novo computandi more. Secum autem attu-

Octobris ipſc & conventus ceſſerunt Eduardo Anglorum regi domum ſuam de Bella-vallead 2 5. annos certis conditionibus. Anecd. Marten. t. 1. coi. 1 1 1 3. & chartul. Campaniæ in biblioth. regia fol. 363. Deſiit eſſe abbas 1 27 1. vivere 1 274. vel 1 275. die 5. Decemb. iacet ante capitulum ex parte chori abbatis.

XVIII. Geraldus II. de Condom ex ceilerario creatur abbas 1 27 1. Emit an. 1 273. a Gaillardo de Segur, decimam quandam apud S. Petrum de

Bas, quo etiam in loco Raimundus FIeurey de

a al. de Gouaco.

E XVII. Bernardus de ia Haye eligitur abbas e 873

ECCLESIA BURDIGALENſis.

874

S. Macaire quidquid poſſidebat ei conceſſit 8. J unii A Ozilio abbate fimdavit obitum in capitulo. Quin-

acceſſi t tabi ; mcum 1 2 84. viglebIiIjibi obſervantia is, maxime abſtinentiam a carnibus, ut nos docet qui

’pſit itinerarium Simonis archiep. Bituric. vi-

·ſrtantis hoc anno provinciam Burdegal. Inde, inquit, venit dominus apud S. Geraldum abbatiam Silva-maianis, & fiſit ibi multum honorifice. receptus. ·. ·. Et quia non comeduntur in corpore abbatiæ carnes, dominus cum

uis ſociis comedit fitpra portam, a comedit ibi

carnes. Irno & monachi inhibuerunt abbati S. Sul B

picii qui erat in comitatu archiepiſcopi fratris ſui, ne carnos comederet. XIX. Florentius eligitur abbas die 13. Febr 1 286. qui anno r 28 8 concordiam iniit cum militibus templi de Monthetonch, de Monte-rubeo, ro limitibus territorii S. Leonis, & c. Ad meliorem vivendi normam ſiros reducere monachos iategit, etiam adhibitis in rebelles atque inobedientes cenſuris. Quare Burdegal. archiepiſc. admonaſteriumic contulit, effecitque tam apud abbatem am apud monachos, ut omnia ſuo iudicio amice dgfiniſennu 29. Maii 1 292. ind. vlcde Romanavacante ; quibuſita pe1actis, die quintaab hoc

bii decrevit. Moritur Florentius die 24. Novemb.

12. 4. vel. 9 5. Barravus de Curton ſtirpe nobili coeno-

iſio vicina genitus, ex priore S. Lupi factus eſt abbas. iIiInc vero dignitatem obtinebat die

, 3 o. Januarii 1 29 5. ſecundum veterem computandi morem. Clauſtrum ac refectorium, qualia nunc ſunt, ædificavit. Morte præreptus 17. J ulii 11297. iacet in clauſtro ante ſacellum epiſcorum. POXXL Balduinus prior erat Neroniſ-villæ diœceſis Senonenſis, accitus eſt an. 1 29 7. Officia clauſlalia ſuppreſſrt ſuæ addita menſæ ; obiitque 3. Nov. 1 07. XXII. Petrus Hugonis prior de ouſſitc in pago Vaſatico, abbas erat Silvæ-mai. die 3 1. Januar. 1 3 07. ſecundum veterem micuium. Deceſſit anno 131 1. 22. Octob. ſcpuitus ante eaitulum. P XXIII. Gaillardus de la Chaſſaigne nobilis Burdegalenſis regebat die 2 3. Feb. 1 3 1 1. Primus eſt abbas a ſummo pontifice inſtitutus, indeque le Dei & apoſtolicæ ſedis gratia abbatem dicebat. Fato lùnctus eſt 2 1. Nov. 1 3 14. in ingreſſu capituli

imo bulla pontificia legitur inſtitutus an. 1 3 1 9. Memoratur abbas anno ſeptimo pontificatus Johannis XXII. exeius regeſto in archivo viceiegati Avenion. hoc eſt anno 322. quo ſæpius oc currit, diebus videlicet 14. Aprilis 2 -. Sept. eſt 1 7. Novemb. Porro veriſimile omnino videtur Aioardo a fratribus eiecto, ſubrogatum ab iiſdem Oziiium, etſi papa Geraudum prædictum iuſtiruiſſetio Horumce vero trium nomina tacemurirl necro g10

XXVI. Guillelrnus Iz de Landorra adfuitArnaldo de Landorra militi, domino aſtri de Solomedio & villæ de Artovino, vicecomiti Cadarclt teſtamentum ſuum condenti am -t28.

XXVII. Guillelrnus 11. de laT ex abbate S. Salvatoris de Blavia. mortuo, ut videtur, Geraudo oonlanguineo, inſtituitur abbas Silvæ-nni. a Johanne XXII. an. 1 3 3 1. pontifiœtus anno xvi ex act. pontis. Avenion. Litteras protectionis ob : tinuit a rege Philippo Valeſio 1 3. Aug. 1 33 5. ſpiritum vero reddidit die 14. Julii 13390iacetque in iaceilo S. Johannis.

XXVIII. Guido de Ferrieres vicarius eneralis erat præcedentis, cui datus ſucceſſor a intubuſ

C ante diem 1. Decemb. eiuſdem anni 1339. Vicompromiſſo, nonnulla pro bono pacis ac coenocurium ſuum generalem inſtituit fiatrem Petrum

de S. Aſterio 1358. 22. Maii, cum Pariſiis tunc moraretur. Obiit 7 Maii 1362. al. 1361. XXIX. Hugo de Marcenhac abbas erat ante 1. Junii 1363. quo. anno 2. Nov. obtinuit ab Urbano V. Auſcienſem archiepiſcopum, Pariſienſem & Baionenicm epiſcopos, necnon decanum S. Saturnini Burdegalenſis delegari iudices ad inquiſitionem faciendam de bonis & iuribus manaſterio ſuo ablatis. Item ab Eduardo principe, regis Anglorum primogenitO, diploma tuitionis accepit die 29. Decemb. ſequentis. Muris ac turribus ab·

quando ad abbatiam Silvæ-mai. D batiam cinxit, quorum præſidio Francis militibus Angliſque aditus præcluderetur, ſi forte pax nu 4

inita ſcinderetur. Deceſſit 1 2. t Maii 1378. longe antea ceſſerat ex dicendis.

XXX. Raimundus Bernardi de Roquieſſeu de Roqueys abbatis nomen aſſumit in procuratione data Guilleimo Bordes priori de Beliefons 1 50 Junii 1 37 1. Avenione 2 1. Maii anni ſeq. ratam habuit. ſim anno die 30. Martii, annis : riui 3in ciiaitis. ShdlſartiwzilaiThs. Aoeiiocǣnp autem habuiſlc videtur ſequentem, niſi Raimundus ille ſtt abbas S. Crucis Burdegal. uti autumat

ſepultus. De ipſius ſucceſſore quoddam videtur E noſter D. Claud. Eſtiennot, qui anno 1 3 80. ad

obortum eſtc diſſidium.

XXIV. Aicardus abbatem agit in actis exſtantibus die 1 4. Aprilis, 2 3. Aug. quo incolas ad hominium ſibi craſtina die præſtandum commoneri publice fecit, & 11. Januarii anni 1316. 14 Septemb. & 20. Martii 1 3 1 9. Geraudus vero de Tiihede Dei ac ſedis apoſtolicæ gratia ſc abbatem vocitat3o. Martii 1 3 17. annis 1323. & 1328. quo Romanum iter aggreſſus eſt.

XXV. Oziiius quoque de Moithon præſlille legitur 20. Aprilis 1 3 20. quo Petrus de Grelin

vicecomes de Benauges & CaſtilIonis, præiente T ornus ll,

ſedem Burdegalenſcm ſublimatus eſt, dictus nihil-

ominus abbas Silvæanaioris.

XXXI. Guillelrnus III. Guiſcardi ſola munitus nominatione. papæ Gregorii XI. abbatiæ regimen oapeſſtvit, pro cuius adminiſtrando temporali procurationem tribus monachis & aliquot laicis dedit Avinione. Prioratum quemdam contulit die 2 3. Aprilis 1378. Sequenti an. 1 3. Aprilis litteras protectionis obtinuit a J ohanne de Neuvilie Regis locum tenente in provincia, ipſiſque Burdigalæ publicandas curavit. Obiit in prioratu Noveii diœceſis Remenſis xn. oſi. Aprilis 1 3 8 o. II.

K k k ii

ſat. t 381. rs vel ribucientis.

875

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

87

XXXII Arnaldus de Cava-rupe calculis fiatrum A bullæ Pii papæ Il. datæ 28. Febr. t 46 3. obſequa-

electus abbas vimrios generales ſeu oeconomos inſtituit, cum Regulæ degeret, 2 1. Junii 138 r. Cum vero paulo poſt Clementi VII. adhæſiſſet Gallos ſecutus, monachi autem Urbani VI. cum Anglis partes lectarentur I ab ipſis expulſus eſt & ab Urbano depoſitus, addita excommunicatione ; tunc itaque monachi vicarium generalem cum in ſpirimalibus tum in temporalibus elegerunt domnum Georgium de Menelerre 15. Dec. 1383. quod munus exercuit ad finem anni 1 389. Interim Arnaldus incolebat prioratum S. Antonii

retur, habitum Silvæ-maj. monachorum aſſumſit. aa iſs 14e7IIiII’0teiI2uaI ſiiſiſg plici libello exoravit pro ſuo monaſterio, ubi eum antea. inquit, ſexaginta monachi facile vivuent. vix tunc queant novem victitare. Carolus fiater Regis. dux Aquitaniæ factus, ipſi locum ln ſuo con ſilio conceſſit. datis apud Angeriacum litteris r o. Decemb. r 469. cujus craſtina die ſacramentum ex cepit Andegavenſis epiſcopus conſilii præſes. Idem abbas anno ſequenti bona monaſterii partitus. ipſa

Aginnenſis, ubi adhuc ſuperſtes erat anno 1 394. B commiſit idoneis monachis, quos voluit ſinguliſ

24. Januarii.

XXXIII. Edmundus an. 138. 17. Decemb. dicitur nuper abbas monaſterii Si væ-majoris ord. S. Benedicti, Burdegal. diœceſis, ſcholarum palatii apoſtolici in ſacra theologia magiſter, quem hoc anno electum Laudavenſem in epiſcopum, dictæ eccleſiæ præficit ſummus pontifex, Willelrno huius eccleſiæ nuper epiſcopo ad Roffenſem traducto, Rimerii Angli tom. vn. pag. 650.

annis capitulo generali Intereſſe die SS. Simonis & J udæ, allata ſecum certa pecuniæ ſumma. Quoſdam patronarus obtinuit ſeu recuperavit a Gaufrido Petragoric. Raimundo Vafitenſi & aliis epiſcopis. Obiit denique optimus abbas 22. Feb. 1 48. Inte principem aram paululum a latere epiſtolæ u tus. ePXXXIX. Aimericus de Caſtro prior S. Antonii Aginnenſis. occurrit abbas Silvæ-majoriſ

XXXIV. Gerardus 111. Borgonh occurrit abbas annis 1 48 5. & 1 48 7. qui permutaſſe dicitur an.

28. Maii 1390. quo anno fiatrem Guillelmum

de Senon procuratorem ad abbatiæ reditus colli in dicto cados nominavit. obiit 7. Maii 1 4 1 2. in epi.

coporum ſacello ſepultus.

v XXXV. Guillelrnus IV. in locum Gerardi 22 821OE dſſeffiaiina ffidfie juribus monachorum ſervandis ſacramento. Idem

incolis pollicitus eſt anno 1428. Avenione de·

fiinctus eſt an. 1430. 1 2. Julii. xxxvI. Phiiippus de 1Eſpinaſh2 ex priore S. Petri de Caſtets & vicario generali præcedentiſ

ſeq. pro gnikritſaaffi PIISNPUII tandenùque opi-Ie tur autern hus Igdiſrlæ pacifiece 39iam him ai : 1 48 5. die 1 3. Novemb. Audoinus dAbſac, qui ſequitur, legitur ad profeſſionem admifiſſe J ohannem de l’Armandie.

X 1 Audoinus d’Abtc e Craſſenſi monacho ſit abbas Silvæ-maj. conſentiente papa. Verum & iple poſtea cedere coactus firit lùb annua penſione ter centum librarum de conſenſu ejuſdem ſummi pontificis Innocentii VIII. an. 1488. qui

deinde prlor exſtitit Camonis in diœceſi Mirapi-

abbatis, eiſucceſſerat 17. Sept. 143 o. Deceſſit cenſi, ut palamfitexprocmatione data 25. Maii

ul. J ulii t 43 3. iacet ante capitulum.

1 493. ad prælatam penſionem percipiendam ;

XXXVII. Gerardus IV. de Podens adiit poſleſD tum demum abbas Craſſenſis.

ſionem ineunte an. t 43. cumab anteceſſoris obitu Bertrandus de la Me e prior clauſtralis, electus iiiIaiIereis ffieffuoeffi abbatia & fimdavit ære proprio, uni monacho ad rem ſacram ibi faciendam commendandum, die 26. Mardi 1 46 1. Obtinuit an. ſeq. a Ludovico XI. privilegiorum monaſterii confirmationentdatis litteris apud S. Macharium menle Aprili. Pedum dimiſit an. 1 463. ſervata collatione beneficiorum ; nec multo. poſt Tiberienfis in campania creatur epiſcopus ; Burdigalæ tamen adhuc mo-

XLI. Johannes 1. de Chaſſaignes de Breflac fiIius Johannis domini de Geviflac ſecundi in parlamento Burdigalenſi præſidis, protonotarius apoſtolicus, Caroli regis VIII. beneficio abbatiam obtinuit ante diem ultimam Ianuarii anni 1488. PrIores ſibi ſubditos edicto parlamenti 1 8. Junii 53 8. ad reſarIiiend ædida coegit. Defunctuſ

an. 1 or, e 2. 1 anuaru.

XL1110hannes II. de lArmandie gente nobili locide Miramont in Petrocoriis natus, Silvæ-maioris proſeſhrs an. 1 48 5. r 3. Novembris, bacca-

laurei in jure canonico lauream Burdigalæ prome-

rabaturdie 9. Auguſti 470 uti præ ſefert præ E ruit 20. Martii 1488. tum prior factus S. Ma·

fati ſacelli collatio, en domo R. Geraldi de Podenctts fita ttt parochia S. Michælis & trdtgalenfis. Sepulcrum ſibimet paraverat pretio expenſo 1 2. Martii 145 6. cum ſua effigie. quam in clauſtrum adſportandam curarat. ſupremum diem obiit iteIRagnaaictus de Guiton BmægaIenſis, decretorum doctor et actu regens in uſuverfiſate Burdigalenfi, in facultate juris canonici, vota emiſerat in hoſpitali S. Jacobi flandato a S. Guillelmo Aquitaniæ duce an. 1 1 1 9. huiuſque prior electus a fratribus fixerat, quando Geraldus de Podens abbatia in ejus favorem ceſſit. Ut vero

carii a S. Cruce pendentis ; demum eligitur ab bas die Veneris 5. Febr. 1 50 1. confirmatus ab archiepiſcopo Burdegalenſi 20. Aprilis ſieq. Anno 1 52 1. generalibus Aquitaniæ comitiis Burdigalæ

coactis interfirit die 2 3. Julii r, quorum acta primus inter abbates ſubſignavit. Moritur an. 1 523.

pridie nonas Maii, ſepultus in ſacello S. Andreæ. uti mandaverat. Initio quidem æmulum paſſus eſt Amanevum cardinalem de Lebreto a fitmmo pontifice proviſum I ; at proviſionem hanc Toloſana, curia irritam declaravit.

XLIII. J acobus de IArmandie alumnus monaſterii. fratri mortuo craſtina die 7. Maii, abſens, 2 : 723 :

877

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

878

unanimi monachorum conſenſudatus eſtſucceſlòr. A firerat. Obiit 17. Maii 17 1 o. Sagienſis epi·

Rexitadannum 1530. vel r. quo factus Sarlatenſis epiſcopus, abbatia ce It in gratiam ſequentis, quam Thmgtmpgumuffi voluitvpgrilg guiuales. Obiit 8Novemb. an. 1533. XLIV. Matthæus de Longuejoue libellorum ſupplimm maſter titulum abbatis ſibi vindieat 20. Febr. 1 5 3 o. tum renuntiatur epiſcopus Sues : ſtonenſis. Anno 1 540. 26. Julii paciſcitur cum monachis, quatenus rior monaſterium quoad ſpiritualia ret, & yndicus temporalium curam

haberet. ato fimctuſeſt 6. Septemb. 1557.

ſcoIIlIIHenrims II. de C in des Halles reſbyter Lugdunenſis, & archiepi pi Vien rs vimrius generalis, necnon decanus S. Petri Viennenſis,

nominatur abbas a rege Chriſtianiſſimo 25. Julii

1710. S. MARiA DE AQUISTRIIS.

Qurſrnranſrs B. Mariæabbatiaordinis S. Benedicti e congregatione Cluniacenſi, ſita eſt prope Liburnam, Limane, in diœcefi

xLV. Helias de Gontaud de S. Genies die B Burdegalenſi.

de meaſt. Martii 5egfulf1fi 1 : OE 21 prema Burdegalenſis abbatiæ bonorum admùiiſtrationem credidit nobili viro de Caſtanhede.

XLVI. Stephanus de Gontaud de S. Genies Heliæ ex fiatre nepos, cum eſſet protonotarius apoſtolicus, abbatiæ ſibi a papa collatæ 26. JaBuarii 1 57. poſſeſllionenſt accepit per officialem

en e 1. unu.

XLVII. Franciſcus de F a ; les in locum Stephani ſuffectus 1 2. Decemb. 1576. adiit poſſeſſionem 2. Junii 1577. mortuus 28. Junii 1 608. & in prioratu de S tem abbate an. 1593. 20. Novflnb. ad congregationem Exemtorum monachi acceſſerunt.

XLVIII. Ludovicus I. de Nogarct, dictus poſtea cardin. de la Valette & archiep. Toloſanus, a Rege deſi atus abbas 7. Julir 1 608. inſtituitur a Pa o V. die 1 2. Aug. ſeq. atquein p0ſſeſhone1n 11me. Dgcemb. ejuſdem anni. Obiit die 2. t.

XL X. Henricir, 1. d’Eſcoubleau de Sourdis archiep. Burdegalenſiſmominatur abbas inſequenti menſe Novembri ; mortem oppetiit Autolii ſuper Ararim 18. Junii 1645.

Aſturum ſanas.

1. GUILnamtus I. anno, 1 108. tranſegit cum Gaufirdo Silvæ-mæ. abbate.

II. Geraldus I. eodem anno & 1 109. quo, cum eodem Silvæ-majoris abbate pepigit pro capella S. Nicolai de Fevo ex chartular. Silvæma orIs.

lII. Mainardus prædia quædam contulit Geraldo abbati Cadunienſi, Fæziæ monaſterium ædificare meditanti. Item ſuit munificus erga Ramnul-

adillac ſepultus. Sub hoc au C fum abbatem Fæziæ. Bullam autem accepit ab Alexandro 111. anno 1 171. quamvide interin

ſtrumenta.

IV. F. abbas de Aqutſtriiſreoenſemr in donatione facta Radulfo abbati Fæziæ, a Guillelmo Amanevo vice comite de Fronſiaco. ls eſt fortaſſe FUICI notatus in necrologio Moiſhac. die xm. cal. ulii.

V. Geraldus II. 1 208.

VI. Guillelmus II. 1 224. in veteri charta S. Martialis Lemovic. & 123 5. in tabulario Silvæmajoris.

VII. Hugo deceſſit anno 2. Gregorii papæ XI.

L. Ludovicus ll. Barbier de la Riviere regia D hoc eſt 1 72. cui eodem anno ſucceſſit,

ſchedula 1 6. Septemb. eiuſdem anni, ac pontificia 19. Junii 1 646. abbatiam conſecutus eſt, quam uniri conſenſit congregationi S. Mauri, jam epiſc. Lingonenſis, an. 1 66 o. Obiit Lutetiæ Pa-

riſiorum die 3 o. Januarii 1 670. ſepultus in ec-

VIII aimundus 1. ex actis pontis. Avenion. IX. Guillelrnus III. n 1 42 1.

X. Raimundus 11. dIſarn ſequentis deceſſor. XI. Petrus 1. Alby 142 5. XII. Petrus Il. Brun, quem ferunt epiſcopum

cleſia patrum Minimorum. Abbas ſimul erat FloMimatenſem, 1 4 5 6. ſed perperam.

riaci, S. Petri Carnotenſis & Craſſæ. LI. Carolus de Caſtellan nobilis Occitanus bullas accepit 2 8. Julii an. 1 670. Ad monaſterium ſe

conferens, ubi per annum cum menſibus ſex de-

moratus eſt, anteceſſorum abbatum cenotaphia ex

XIII. Seguinus Giraud 1475.

XIV. Jacobus de Chaſtenilly 1487. 88. & I4XV. Johannes de la Marthonie licentiatus in legibus, ſedis apoſt. protonotarius, S. Andreæ

Eiſmpomm ſaoetto, quod nunc eſt ſacriſtia, in E Burdegal. theſaurarius & poſtea epiſc. Aquenſis, nſtrum tranſferenda curavit. Sacram ſupellecti1507. 1508. r 509 & 15 r 6.

lem auxit, pulpito lapideo chorum, quem muro circumdederat, ornavit ; atque in aliis bene multis mmmendatario melior, obiit Lutetiæ Pariſiorum 28. Novemb. 1676. in abbatia S. Germani a Pratis honorifice conditus. Is autem moriens abbatiis S. Crucis Burdigalenſis, S. Apri Tullenſis, & Silvæ-majoris ſuam parntus eſt blbliothecam.

LII. Ludovicus III. dAquin archiatri regii filius, bullas obtinuit 1 o. febr. 1 678. perceſſionem fratris natu majoris, qui a Rege deſignatuſ

XVI. Gaſto de la Marthonie epiſc. Aquenſis 1 53 1. abbas ſimul Madionis prope Liburnam, Limnæe, & prior conunendatarius S. Johannis de Cola diœceſis Petragor.

XVII. Ludovicus de Lorraine ordinatis a Guiſia & epiſcopus Albienſis 1557. & 1561.

XVIII. Petrus III. Franciſcus Comte Taurei 5XIXISHI21313cbs de Taleran de Grignols, Danielis domini de Grignols principis de Chalais. & Franciſca de Monluc Blalſei quitum tribuni

k iij

cuim

mx. l. t

30-

c rmnſac. 879

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

880

militari gloria illuſtriſſimi natæ filius, 1 602. & A ris epitaphiis, epicediir, elogiis, profit et carmine

1614.

lingua Latina pouſſmum evulgatis celebratus eſta

XX. Nicolauſ-Claudius de Fabri de Peyreſe, clari imis viris. Eos inter Nicolous Rigaltius ept-

baro de Riant in ſupremo ſenatu Aquenſi conſiliarius 1 624. & r 6 3 4. Regularem diſciplinam in abbatia ſtudioſi : reſtituit ut liquet ex hoc brevi

ta ium contexuit, in mojoruſn monumento, intra ſacellum videlicet ecclſiæ Dominieanorum A·

quenfium, ad cornu lævutn majoris altaris coenota-

apoſtolico Urbani VIII. pontif. max. ad Franphio inciſum eſt :

ciſcum cardinalem Surdiſium archiepiſc. Burdegal.

Urbanus VIII. dilecte fili noſter ſalutem & apoſtolicam benedictionem. Honorfficis ſapientium teſtimoniis jam diu in hac patria nationum, ornatur nomen dilecti filii Nicolai Fabricii domini de Pereſilt.

Illi enim litterarum ſluÆum, & litteratorum patro-

Htc ſiruſ

Nicolaus Fabri Perre-ſcius, ampteſimt ordinis in Aquar. Sext. curia ſenator, Chriſtianam Reſinrectionem expectat. Reconditiſſmos antiquaria fit-

pellectilis theſauros ſagacitate, conſilio, liberabto-

cinium eos firmæ plaufits conciliavit, qui alimenta B re, cunctis Orbe toto diſapliuantmſtudiofir aperuit,

gloriæ & præmia ſllent eſi virtutis. Quod autem caput eJi, accepimus eum iis artibus pollere, quibus non modo evanidæ corhagium laudis, ſed beata etiam ſpes coeleſtis prinapcttus comparatur. Cum enim præſit abbatia Benedictmæ de Aquiſtria, ſhrtur diligenttſſme curare, ut monachi inibi excubantes intelligant ſe merere in caſtris chriſtiana pænitentiæ, et in gymnaſio ſapientiæ orthodoxæ. Pios tam boni commendatur-ii conatus cum apoſtolico ſlllicitudo probaverit, par eſt authoritatis etiam tuæ patrocinio juvari. ld autem a te non ſolum flagitat ipſius Fabritii virtus, ſedpontificia etiam voluntas prope-

modum exigit. Cumulabimur certe ſllatio maxime C

optato, fi ille teſtari poterit, ſibi Dei cauſam curanti, non parum profinſs favorem cſtgnitotis tuæ. ld autem a te omnino ſperamus, cujus conſiliis legem dicere ſllet pietas eb juſtitio. Quam enim ditionem ei in monaſterium illud ponnficta authoritas detulit, eam, ut vides, non decet illius potentia violari, & c. tibique apoſtolicam benedictionem amanttſſme impertimnr. Datum Rornæ apud S. Petrum die V. Aprilis M. nc. XXV. pontificatus noſtri anno Jicundo.

Hic vir illuſtris, inquiunt Sammarth. nobili ſtirpe

Fabriciorum in Provincia ortus erat, parente Regi-

doctiſſimts unde proficerent ſape monſtravit. Mira beatitate felix, ſeculo ſatis rixoſe no imus, fine querela vixit, vtrt. cal. Jul. an. h. oto. 100.

xxxrtt. atatis ſius wit. optimo vir-o bonos omnes bene adprecari decet.

XXI. Antonius de Seguiran pr in m mera computorum Provinciæ poſt patrem Henricum, matrem habuit Suſannam Fabriciam ſuperioris abbatis ſororem. Is autem abbatiæ poſſeſho-

nem adeptus eſt 2 2. Nov. 1 642. ſuperſtes ad annum ſaltem 170

XXII. N. de boguct renuntiatur abbas an. 1 7 1 2. die feſto omnium SS.

Præter hos abbates unus occurrit abſiIue certa temporis nota, videlicet Helias in necrologio Silvæ-maj. commemoratus tv. idus Aprilis.

ABBATIA S. SALVATORIS.

O N A s r 1· : 1111 S. Salvatoris de Blavia originem ignoramus. Blavia autern urbs eſt aut caſtrum antiquum, monti impoſitum, qui Garumnæ imminet infia locum ubi Duranium fluvium excipit. Quapropter viſum eſt olim o portunum præſidio militari ; & ea de cauſa A ouiuſ

naldo Fabricio rationum magiſtro, matre Margareta D Blaviam appellat militarem.

Bomparia an. t 5 8 o. in caſtroBelgenſtrii, quod aquo Tolone & Areis diſtat intervallo. Humanioribns fiudiis Brinoniæ inſtitutus, tum in San-Maximitano & Avenionerſi collegio, Aquiſ-Sextiir & Turnonii philcſlphiæ operam dedit ; deinde matheJeos, ctſmographiœ, chronologiæ, hiſtoriæ, poeIleos, linguarum, ceterarumque exercitationum addi ſcendis Jeientiis incubuit. Deſtinatus in ordinem Jenatorium, fitb Franaſco Fortio Andinio docendi perittſſmo interprete, jurſlrudentiam edoctus eſt, ac deſiderio Romam invilendi flagram-, peregrinationem in Italiam fiſſcepit, quo quidem in ſolo ipfius virtus non modo inclaruit, ſed dr eruditiſſmos viros fitcile convenient, omnes -in fiii admirationem penraxit, nullaque obmiſtt rei litterariæ & antiquaria monumenta perveſtigare, cum Romæ, Patavii, Venetiis, Neapoli, Florentiæ, cateriſque magni nominis urbibus commoratus eſt. Ex profeſſi autern & copioſe de ipſl plura notatu digna memorat erudittſſmus Petrus Gaſindus præpofitus eccleſiæ Dinienfis, in opere de vita PereſKii, quam egregie litteris exaravit, ubi refirt ſpiritum Deo reddidiſſe an. t 6 3 7. die 24. Junii, cum vixiſit an. 56. menſes 6. dles 1 2. Innume-

Anu-run mnrcuaus.

1. Utctmmuſan. ro8o. intereſtconcilio Burdegalenſi, ubi conceſſum eſt inſigne privilegium Silvæ-majoriſſui F ulcradus ſub ſit. Vide ſeculum vt. Bened. p. 2. pag. 869. II. Petrus anno 1 230. in litteris Roſiandide Solio. Il I. Guillelrnus I. de Tilheda innoteſcit ex actis pontific. Avenion. ubi legitur ex abbate S. Salvatoris de Blavia factus abbas Silvæ-maj. an. 1 3 3 1.

E bulla Johannis papæ XXII. Avenione data pon-

tificatus anno xv. Præerat autem Guillelrnus monaſterio S. Salvatoris jam an. 1 3 1 8. ex charta B. Mariæ de Fæzia.

IV. Helias prior de Tulliaco, bulla ejuſdem papæ eodem anno data, ſit abbas ex ſchedis doctiſſimi viri domini Suarez. F uit procurator Bernardi de Caſis archiep. Burdigal. uti diximus in hoc archipræſule. Nuntius erat apoſtolicæ ſedis in Au-

xitaniæ e provinciis, ut liquet ex inſcriptione epi : affici-

ſtolæ Innocentii VI. ad eum ſcriptæ xu. cal. Aug. anno 9. pontificatus hujus papæ, ſive an. 1 3 6 r. aut 1 3 6 2. Moritur an. ſecundo Urbani papæ V. mænianeffectu ; Arnaldus enirn qui Goſcelino poſt Arna-

nyml.

mi ſim : tum in lede Burdigalenſi ſucceſſit, cum in eccleſia

archiepiſc. Burdegal.

pugnata.

881

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

882

hoc eſt anno 13 64. ex act. pontific. Avenion. A canonicos Regulares iiſdem ſubrogavit. advocato

V. Geraldus ex priore Tulliaci ſit abbas S. Salvatoris de Blavia, bulla Urbani papæ V. data pontificatus anno 2. exſchedis Henrici Suarez nobilis Avenionenſis.

VI. Ægidius an. t 40 6. ex inſtrumento S. Romani de Blavia.

VII. Guillelrnus II. interfiiit an. 14 3 9. concilio Florentino.

VIII. Aimericus Conſtantia 146 3. ex charta S. Romani de Blavia.

IX. Iohannes de Rodoles deſinente ſeculo xv.

X. Antonius 1. de la Chaſlaigne ineunte lecanonicos Regulares ſub B vertiſſe. Tandctnvero Clemens papa V. qui Bur-

tul ; tcIlvaImcſſcus I. de Ia Chaſſaigne Antonii nepos.

XII. Raimundus de Curte, de CoumFrancileo ſubrogatus baſilicam maiori ex parte inſtauravit.

XIII. Augerius Hunaldus de Lanta abbas S. Crucis Burdegal. dicitur etiam abbas S. Salvatoris de Blavia in epitaphio ipſi appoſito in eccleſia S. Severini Burdegal. Vide in abbatibus S. Crucis Burdegal. ad an. 1570.

XIV. Gaſpardus Cordier commendatarius ab bas longo tempore præfiiit. Abſtdem eccleſiæ ſu peradjecit, & dedicandam curavit. Obiit an.

1650. 6. anacinrnediœcdefiæs. SalvatoriſC

s ultus eſt.

erV. Ludovicus de S. Simon eques Melitenſis, frater Claudii ducis de S. Simon paris Franciæ & lupariontm venatorum præfecti. Obiit Lutetiæ 2. Junii 1 67. ex D. du Fourny.

XVI. arolus Bonaventura de Roſhgnol an. 1 67 1. affini ſuo ceſhſle dicitur.

XVII. Antonius II. Armandus de Padiez Albienſis pedum accipit anno t 672. quod gerebat adhuc an. t 6 8 o.

XV III. Francileus II. Ludov. de Polaſlon iſc. Lactorenſis abbatiam obtinuit 8. Sept. 1 8 Moritur anno 1 7 1 7. menle Octobri.

XIX. N. du Mouſtier deſignatur abbas a rege chriſttmſſnnmmens. Novemb. die 6. an. 17 1 7.

S. EMILIANI ABBATIA.

Ancrt Ematmr monaſterium, dictum olim, ut creditur, S. Mariæ de Fuſſmiaco, dIoeceſis Burde. in archipreſbyteratu Dordoniæ. vulgo d tre-Dordogne, quindecim paulo

lus Burdegala, ſex a Silva-majore diſſitum mil-

us, primum fuit ordinis S. Benedicti, tum

S. Auguſtini, quod quidem a Saracenis & aliis E

, varia variis temporibus damna perpeſſum, Nan tolienſibus poſtmodum ordinis S. Benedicti monachis in diœceſi Pictav. ceſſit : led cum deinde 83 oeilffſczuibiffiffampiili ereptum canonicis Regularibus ſub priore viven-

tibus tradere cogitavit, at nullo vel certe modico

S. Emiliani clericos leculariter viventes repetiſſet,

Hic ſanctus non eſt ille abbas tota Hiſpania celeberrimus. ſed in Armorica ſanctitate fulſit, Emilio etiam dictus.

7·D

e Stirpenſi monaſterio Aimone, quem in abbatem benedixit circa annum 1 t 1 o. Hæc conſtant o litteris tum Goſleliſi, turn Arnaldi Burdegalenſium antiſtitum, quas ex chartario S. Emiliani deleriptas legere eſt in appendice. Præter has autem Arnaldi litteras, exſtmt in eodem chartario aliæ ejuſdem archipræſulis datæ r t ao. & iiſdem fere verbis expreſſæ, in quibus teſtatur Goſcelinum canonicos ReguIarcs in eccleſia S. Emitiani inſtituiſh :. ſed jam ſuo tempore iis deficientibus, ac ſecularibus factis, eos aut ipſorum partem in regula S. Benedicti con-

degalenſis fuerat archiepiſcopus, hanc abbatiam fecit ſecularcm, nepote ſuo inſtituto decano.

Suari: s Aanxruu ET uacat-tortum. 1. Iſto I. Stirpen

ſis con tionis alumnus mauguratur abbas S. abArnaldo Burdegalenſi archiep. circa 1 t to. Vide inſtrumenta 62. col. 324. II. Petrus I. abbas ſecundus dicitur in veteri inſtrumento anni 1 1 2 1. ſub Arnaldo archiepile. 111. Aimo 11. memoratur 1 145. in charta pro inſtituendis canonicis Regularibus in eccleſia Burdegalenſi. Anno s cnti eccleſiam S. Mariæ de F ontenac accepit : aimundo Vaſatenſi præſitle. Hunc epiſcopum minime notatum a nobis in præſulutn Vaſatenſis eccleſiæ ſerie reſtitueoemus, niſi ſulpiœrer proValatenſi epiſcopo l udum Laſcut-

renlerne nam anno 1 146. hanc edem obtinebat Raimundus.

IV. Petrus II. Rannulfi, ternpore Gaufrcdi archiep. bullam protectionis ab Adriano papa IV. impetravit an. t 1 5 5. Eidem Guillelrnus Auxitanus archiepiſc. quaſdam eccleſias confu-rnavit 1 161. qui denique recenſeturdie 20. Martiiin necrologio Silvæ-maj.

V. Guillelrnus Arnaldi pepigit cum Otgcrio abbate Nantolienſi 1 r 6. anno 3. epiſcopatus Bertrandi Burdegal. arcitiepiſcopi, qui factam compoſitionem approbavit. Idem Guillelrnus bullam protectionis accepit ab Alexandro III. 1 1 6 8. ſuperſtes ad annum ſaltem t 176. quo Petrus epiſc. Petragoricenſis eccleſiam S. Petri de Curvo ei conceſſrt.

VI. Clarius paciſcitur cum Rannulfo abbate Fæziæ circa an. 1 1 8 6. arbitris Ademaro Santonenſi, P. Petragoric. Ademaro Baionenſi epiſcopis & Willelmo abbate Albæ-terræ.

VII. Gumbaldus præfitit tempore Heliæ vicecomitis Caſtellionis.

VIII. Petrus III. Heliam proconſulem CaſtelIionis beneficum expertus eſt, qui Helias vivebat adhuc an. 1 20 1.

IX. B. 1 204. forte Bernartius Aiz in veteri charta memoratus, cujus character annos 5 oo. videtur exhibere.

X. R. ſucceſſor Bernardi legitur in veteri do-

cumento. XI. Arnaldus I. an. r 23 2. teſtis eſt in charta

Eliæ de Bagnols pro Fæzia ; præfuit autem ſaltem an. 1225. ad 123 5.

C. txtt.

eol. 3 4· 883

XII. S. an. 1 2 54. donum accepit a Raimundo A

Willelmi de Samoniaco milite. XIII. Raimundus ultimus abbas, cujus memimit Clemens papa V. in bulla ſecularilationiſ

Eu ; typis editaſertur apud Oropinum ; poſt hunc JctquertIilInarldus cardinalis de la Motte nepoſ

Clementis V. qui eum primum inſtituit decanum.

XV. Johannes I. dEſpinay obiit 1 509. poſt cujus mortem electus a minori parte Iohannes Fen-andi, a majori vero parte Alanus de Fuxo, qui jure ſuo ceſſit in mmm ſummi pontificis, a quo inſtitutus eſt F errandus.

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

Sennis Aean-um.

I. PETRUS I. primurn innoteſcit ex charta Petri Santonenſis epiſcopi, qua ſuæ diœceſis eccleſias ad monaſterium pertinentes ipſi confirmat. Anno 1 1 3 5. eidem abbati concediturfacultas utendi baculo paſtorali ab Innocentio II. intuitu maximæ ipſius erga B. Petrum obedientiæ, 2 iſſtieffiaiungſlifi eccleſia Burdegal. Adhuc ſuperſtes erat an. 1 1 5 3. ſiib Gaufredo Burdegalenſi archiepiſcopo. II. Willelmus bullam protectionis obtinuit a

’J Blavia ; vide inter inſtrumenta. Meminit Grego-

XVI. Johannes 11. Ferrandus 1 509. B Clemente papa 111. pontificatus anno 3. hoe eſt

XVII. Arnaldus 11. de Pontac epiſcopus Vala1 1 9 o. tenſis 1 58 o. obiit 1 60 5. poſt cujus deceſſum III. Raimundus de Montibus lavente Bonifatio electus fuit primum dominus Boubat, deinde doVIII. unionem prioratus S. Petri de Camilias cum minus de Lurbe 3 ſed neuter iniit poſſeſſionem. abbatiali menſa procuravit.

XVIII. Franciſcus dEſcoubleau de Sourdis arIV. Petrus III. an. t 307. benedicitur in abbachiepileopus Burdegalenſis, decanus erat 1 6 t o. t ; mddie t 6. J ulii, vide in Arnaldo II. archiepiſc. & 1 62. ur.

xlxiflenricus d’Eſcoubleau de Sourdis arveggluukhnun 49. Num idern quem teſtanchiep. Burdegal. 1 63 o. tur acta pontific. vcnion. ab Innocentio papa

XX. Ludovicus de Baſſornpierre epiſcopus VI. inſtitutum an. 2. ſui pontificatus Memoratur Santonenſis. adhuc anno 1 3 5 8. & 1 3 6 2. quo Berſett cogno-

XXI. Andreas de Marillac doctor Sorbonicus. C miVimii d I d Caſl 6

ertran us. e e 1 o.

VII. Petrus III. de Ulmis 1436.

VIII. Petrus IV. de Vallato 1450. quo anno Petrus archiep. Burdegalcnſis, ipſi domus hoſpitalis de Laudo reſtaurandæ facultatem & in ea ius patronatus conceſſit. Idem Petrus de Vallade præſiiiſſe reperitur 43 6. & r 448.

Igſs Iohannes I. Baraillon 1478. 1482. & 1 4.

X. 9 Petrus V. AuſleI abbas fiduciarius.

XXII. Carolus I. Bernada obiit 1702.

XXIII. Carolus du Sault nepos J ohannis Jacobi & Philiberti epiſcoporum Aquenſium, & conſanguineus Bernardi du Sault epiſcopi Santonenſis.

S. ROMANI AB13AT1A.

Anca-us Ro A N u s nt : BLv, coenobium eſt ordinis S. Auguſtini, cujus abbas aliquando ſedit primus poſt archiepiſcopum XI. Aimardus I. Chati 1 49 8. 1 50 3. & 1 5 1 1 in ſynodo quam archie iſcopus annis alternis ceXII. Bertrandus II. Chati t 5 t 1. lebrarc tenebatur, uno ſilicet anno, in baſilica S. XIII. Aimardus II. Chati 1 5 3 3. Andreæ Burdegal. altero in eccleſia S. Romani de D XlV. Petrus VI. Bournel, filius Guichardi Bournel ex J ohanna de Wiſſo domina de Mamcz, rius Turon. S. Romani, & firipta vitæ ejus lau& c. canonicus & comes Lugdunenſis admiſſus an. dat lib. de Gl. Confcſs. c. 47. In officio quod ad 1 5 2 3. fuit abbas S. Romani, exD. du Fourny. diem 24. Nov. eccleſia S. Dionyſii in Francia ſo XV. Petrus VII. de Plaigues 1 548. lemniter celebrat de S. Romano Blavienſi, cujus XVI. Ludovicus dc Genouillac de VailIac proreliquias poſhdere ſi : gloriatur, legitur Romanurn tonotarius apoſtolicus, Regique aconſiliis, t 5 5 8. monachum & preſbyterum prope Blaviam cel obiit 158. epiſcopus Tutelenſis. Iulam ſibi conſluxiſſe, & S. Martino Turonenſi XVII. ohannes II. de Genoiiillac epiſc. Tuteepiſcopo carm obviarn occurreret, inter mutuos Ienſis, fi·ater Galioti primircgii ſtabuli magiſtri, & c. 33 532313 : iiizffipgqeez12 : ceiiicIiahiriiicIiibISidbIniidÆIIiI Turon. Monaſterium S. Romani ſubjectum fuiſſe E per annos circiter 80. frater crat Iohannis de Burdigalenſi eccleſiæ tempore Ludovici Pii ſupeGourdon de Genoũillac præpoſiti de Roquema rius diximus. Conjicirrms hoc monachorum coedourin Cadurcis & epiſcopi Tutclcnſis an. 1 59 7. nobiurn poſtea datum efle canonicis Regularibus. Fatis conceſſit an. 1 6 6 9.

An. 1 34 1. hæc abbatia omnino deſtructa fuit, XIX. Iohannes Baptiſta de Gourdon de oſſaque Rollandi & Bellaudæ, quorum occaſionca Genoiiillac de Vaillac filius Iohanniſ-Pauli de Carolo fundatum erat monaſterium, diſhpata ſunt. Gourdon de Genoiiillac comitis de Vaillac, equiVerum dubitatur utrum ſit hæc abbatia S. Romani, tis torquati, nominatur abbas die 1 0. J ulii anno quæ S. Cypriano circa anno 1 o 8 0. conceſſa eſt. 1 6 69. Præerat adhuc anno ſaltem 70 8.

Hos duntaxat reperimus abbates. XX. N. de la Rocheſoucaut de Roye deſignatus cſt abbas die 6. Novembris an. 1 7 1 7.

INSULA

Grandi

I ariillrtri e. 885 INSŨLA.

Nſumt, onmms S. Aucuſ-run in

Medulco pago quem claudunt Oceanus & flurnen Garumna, abbatia ſub titulo S. Petri, exſtabat jam an. 1 079. quo Gregorius VII. ad Fuloerdum inſulanæ congregationis præp0ſitum, alioſquc ejuſdem congregationis canonicos tam majores quam minores lcripſit, ut Lambertum con-

canonicam ſuurn, quem præter ipſius mandatum

male tractavcrant, ſuſciperent, eique ablata reſtituerent. Perpaucos reperimus abbates quos hic ſubji-

cimus.

AeaATEſ

1. U 1. c tt s Inſulanæ congregationis præpoſitus 1 079. de quo ſupra.

II. N. de Noalliis crat abbas Inſulæ & decanus S. Severini Burdegal. annis 1 57 3. & 5 80. die 5. Febr. qua renovavit ſacramentum fidelitatis in manibus cancellarii pro dignitate comitis conſiſtoriani, ex chartis authenticis regiæ biblioth. Cum eo fortaſſe contendit Pontius de Salignac Iſ’II iiiaii IiIOEITniIIſAInLEYAIQ nonicum & archidiaconum, necnon abbatem Inſulæ, interfectum ſub finem Februarii an. t 5 74. una cum fiatre ſuo Petro de Salignac canonico & cantore ejuſdem eccleſiæ, a quodam milite dicto Ia Bertrandie. Et hic quidem miles ob ſcelera Burdegalæ poſtea decollatus eſt.

ECCLESIA BURDIGALENSIS. A domnus Guyraudus hujus eccleſiæ abbas primus,

886

qui eam rexit annis triginta ſeptem, minus duobus diebus, anima cujus requieſcat in coeleſtibus. Obiit vero hicfitnctus anno lncarnationis Domini milleſi-

mo centefimo ſhxagſimo primo. Itaque hujus monaſterii fundatio alliganda eſt anno Chriſti 1 t 24.

Senti: s Malu-runt.

1. U1n s, mortuuſan. tr6. de quo ſupra. Il. Guillelmus Amalvinus obiit v. idus Sept. ex necrologio Silvæ-maj. 111. Petrus I. ad diem v. idus Martii.

B IV. Raimundus abbas de Burgo, cuius meminit

necrologium S. Benigni Divionenſis x1. cal. Januarii 3 forte is eſt Raimundus qui legiturqabbas : ng-Ee r1 ſi 6. Vide in Helia II. archipræſule Bur-

V. Petrus II. Andron de Lanſſitc anno 1 503. Vide in Johanne de F uxo archiepiſcopo Burdegal. cujus erat vicarius generalis.

VI. Franciſcus de S. Gelais abbas Burgi ſupra mare, & decanus Engoliſmenſis, adfuit nomine eccleſiæ Engoliſm. comitiis regni generalibus, leu coetui notabilium habito 1 5 57. feria tv. die 5. Januar. in aula S. Ludovici curiæ parlamenti Pariſienſis.

VII. Robertus de la Chaſſaigne mortuus ante izmſſziafi 2 IIiiISIThſlcehſI diis quod in lacello eccleſiæ cathedr. legitur his verbis 2

Goffiido de la Cltaffaigne Jenatus Burdigalenfiſ

III. Ægidius de Noailles fiater Franciſci epi præfide 2. qui muneribus regiis annos LIV. honoriſcopi Aquenſis ejuſdemque hac in lede ſucceſſor, fice defimctus, obiit XHI. cal. Junii anno ſalutiſ

abbas Inſulæ & S. Amandi in Petrocoriis, vocatur abbas Inſulæ in litteris Henrici IV. regis, qui bus illi confirmat nominationem Henrici. re-

gis, qua deſignatus fuerat epiſcopus Aquenſis.

M. a. cxv. atatis zxxtv. menſibus vir. diebus x. Et Jecundum hoc altaris latus ſepultus eſi, ſh

perſtitibus ex Catharina Leſiours uxorum priore,

ſlſepho, Nicolao & Guillelmo liberis, mortuo priuſ

Henrici quarti litteræ datæ ſunt die 2 5. Januarii, D Roberto fratre natu minore abbate de Bourg,

an. 1 59 1. ex ſehedis dom. de Ganieres. Memoratur etiarn annis 1 594. & 1 597.

IV. Ludovicus I. de Nogaret de la Valette epiſc. Mirapic. tum Carcaſſonenſis, abbas erat Inſulæ an. 1 65 5. Obiit 1 o. Sept. 1 679.

V. N. de Caiemajou deſignatur abbas Inſulæ 1 684. in feſto Paſchæ

vl. Ludovicus II. le Bourlernont d’AngIure archiep. Burdegal. abbas Inſulæ & B. Mariæ Craſſenfis, deeeſſit die 9. Nov. 1 69 7.

VII. Johannes de Clermont, filius Gabrieliſ

baronis de Courceillcs, domini de Maupert-tus, ex Gabrielide de Runes, abbas S. Petri de Medoc E

an. 1 697. adhuc præeſt. B U R G U M.

B U tt G M urbs antiqua diœceſis BurdIgal. de qua præclare Sidonius Apollinaris loquitur in oermine quod inſcripſit Leontio Burdigalenſt archiepiſcopo, abbatiam habet ordinis S. Auguſtini ſub patrocinio S. Vincentii, cujus inter rude ra an. 1 65 8. detectum eſt ſepulcrum lapideum eum integro corpore, phiala aqua plena, & lamina plumbea 15 qua ſcriptum erat : Hic requieſcit Tomus.

cujus in vicina æclicula monumentum, & c.

VIII. Urbanus Luſignanus Sangclaſius epiſc. Convenarum 1 602. Vide in abbatia S. Auſonii.

IX. Paulus Philippus de Chaumont epiſc. Aquenſis, filius Johannis domini de Boiſ-gamier, Regi ab ſanctioribus conſiliis, ex Maria de Bailleul, obiit 24. Martii 1 69 7.

X. N. Bloitin regis capellanus 8 ; canonicus Meldenſis deſignatur abbas die 7. al. 20. Apr.

mX i. d’Elizagaray renuntiatur abhs ineunte anno 1 7 1 6. V E R T O L 1 U M.

Enomu, al. VertuIhum ord. S. Auguſtini ſub titulo S. Petri, cujus monaſterii hos duntaxat deprehendimus abbates.

Senias Anarta-un.

1. Do, e Silvæ-majoris monacho Vertolienſiſ

abb. ob. v. nonas Maii ex necrol. Silvæ-mai.

II. Willelmus de Pers canonicus de Bertolio, deinde abbas t t 87. in charta pro fæſia.

III. Vitatis Rolandi eui AThInfim Burdegal.

Vmet. hſffiſt.

C. ux. 1. x.

887

tuere rectores vel capellanos authoritate propria, & curam animarum eiſdem committere in parochiis abbatiæ ſubditis, eo pacto ut in mutatione archiepiſcoporum vel abbatum & cuiuſlibet eorum, in ſignum præmiſlòrum, unum marbotinum auri vel florenum de Floren. abbates qui erunt pro ternpore præſtent archiepiſcopis. Datum in caſtro noſtro Laurei-montis prope Burdigalam die XIX. menſis Aprilis anno Domini M. ccc. LVIII. ex inſtrumento S. Cypriani Sarlatenſis.

IV. Petrus I. dArinhac an. 1 40 7. V. D. A. Capucii abbas B. Petri de Bertullio

ECCLESIA BURDIGALENSIS. archiep. permittit dicti monaſterii canonicis inſhA

888

Anum-un cAaALoGUS.

1. A 1 u N s Caduini monachus, no-

vellæ apud F æ’ziam plantationi præficitur abbas an. 1 1 37. a G. abbate ſuo Caduinenſi. Is porro videtur cfle R. abbas fæziæ cui Agno dc Monte-Paonio, & Willelmus nepos ejus, aliqua conceſſerunt an. 1 1 5 2. quique anno ſequenti no·

minatur in veteri documento. 11. Petrus, cui Amanevus dominus de Ponciaco

laudavit quæ ab anteceſſoribus donata fuerant rnonaſterio. Bullam ab Alexandro papa III. conſecutus eſt 1 1 7 1. Is eſt procul dubio P. abbas qui mo-

in Medulco an. 145 5. die 5. Nov. fratrem Mat B naſtico induit habitu Ramnulfiim, qui ei poſtea

thæum Pecolli infirmarium Montiſ-majoris, procuratorem & vicarium generalem Petri epiſcopi Albanenſis & cardinalis de Fuxo, in commendam proviſi de abbatia S. Crucis Burdegal. a Callixto papa III. anno pontificatus 1. ind. 111. In pofleſhonem dictæ abbatiæ induxit.

VI. Jacobus de S. Martino 1483.

VII. Nicolaus de la Chaſſaigne cantor & canonicus eccleſiæ Burdigal. obiit pridie nonas Sept. anno 1 573. ut patet ex itaphio quod ſequitur, ipſi a fiatre & in abbatia ucceſſore appoſito :

Nicolao de la Chaſiugne abbati de V ertuhil apud ſſdednlcos, hujus eccleſiæ cantori & canonico, qui obiit pridie nonas Septembris anno r 5 7 3. tetatis II. merſi : IX. die X. cujus co us in hoc ſacello ad decimum quartum ajanua et tertium a dextro pariete pedem conditum eſt, quando ſoſtphus fra-

trum natu maximus, in eodem ſenatu præfiis tertius, in ade ſancti Maxentii cum matre ſepultus eſt.

VIII. Guillelrnus I. de la Chaſſaigne fiater præcedentis, in ſenatu Burdegal. conſiliarius, nec non ſacriſta & canonicus eccleſiæ cathedralis, ut diſcimus ex inſcriptione ſequenti affixa ejus tumulo, in ſacello eccleſiæ Burdegalenſis :

ſucceſſit. III. Stephanus excepiſle Petrum videtur. Huic

Guillelrnus Aimo querelam dimiſit, veniamque Eg illatis injuriis ab eo petiit, mox futurus beneor.

IV. Ramnulfiis I. qui & Radulfus, frater Guillelmi & OlIvcrii de Mauriaco, qui nonnulla monaſterio dederunt, cum ibi veſte monachali donatus eſt, ſecundum Martennium noſtrum ; cogno minatur de Taleyrand diciturque frater Heliæ comitis Petragoricenſis. Abbas vero memoratur an. 1 178. in charta Petri vicecomitis Caſtellio-

C nis pro coenobio S. Liberatæ, ſainte Livrade, &

1 1 80. in charta Willelmi archiepiſc. qui intuitu religionis, honeſtatis atque hoſpitalitatis R. abbati ac domui Fæziæ conceſſit eccleſiam ſancti Petri de Luciaco. Mainardum abbatem de Aquiſtriis beneficum expertus eſt, & Guillelmum Aimonem an. 1 1 8 1. Bullam protectionis obtinuit a Lucio papa III. Idem abbas Geniolam Caſtellionis vicecomitiſſarn ad habitum religionis admiſit, ſepulturaque donavit r 1 87. Teſtis legitur anno ſequenti in charta Ademari Petragoricenſis epiſcopi

pro Silva-majori. Denique an. 1 1 89. 01 tranſegit aa

Guillelmus de la Chaſirigne in eodem Jenatu cum Clario abbate S. Emiiionis. Obiit ex necroconfiliarius, abbas de Vertulteil, ſacriſta et ca D Iogio Silvæ-maj. x111. cal. Novembris.

nonicus huJus eccle tæ, annos natus LX. patri pienttſſmo patrique cariſſmo ponendum curavit, & mortuo ſibi ipſe vivens, juxta patrem Jepulturæ locum deſtinavit anno Cltrtſti 1 5 8 3. IX. Petrus II. Sabatier epiſc. Ambianenſis. X. Iohannes de Clermont Thoury t 686.

ex permutatione cum præcedente.

FAISIA.

A1ſ1ve1 Factia B. Mariæ lcra, ordinis Ciſtercienſis, filia Caduini, de linea Ponti-

niaci, conditur 1 1 37. in valle pingui & latis altE e -

tnoena, inter duo maria, a Petro vicecomite Caſt

lionis, qui G. abbati Caduinenſi locum in foreſta ſua de Fæzia tribus diſſrtum milliaribus ab oppidis Liburnæ & S. Emili0nis, abAquiſtriis octo vel novem, conceſſit ad coenobium ædificandum, datis litteris in clauſtro ſancti Andreæ, præſentibus Gaufrido archiepiſcopo Burdigalenſi, ad cujus diœcefim Iocus hic pertInebat, & ſuffraganeis ejus, ut nos amplius edocet charta fundationis, quam

cum ejuſdem confirmatione ad appendicem pro

more noſtro amandavimus. Nunc abbatum iuvat catalogum texere.

V. Helias 1 20 1. in litteris P. vicecomitis Caſtellionis. Anno t 20 7. Iterius de Fæzia miles ei nauſeiſnauſiam natus, dicitur quondam abbas in charta anni 1 23 2.

VII. Gerardus, cui Viana uxor Iterii Douzel ius in decimam de Luciaco relaxavit 1 2 1 7. Præerat adhuc 1 2 2 2. imo 1 2 24. ſi quidem is eſt G. cui Guillelrnus de Somonac miles donavit terram de las Artigas, ad ſtagnum faciendum.

VIII. Ramnulfus 11. anno 1 23 2. quo R. de Bagnols impignoravit ei partem foreſtæ de fæna ; teſtes fuerunt Arnaldus S. Etniliani abbas, & Grimoardus quondam abbas Fæziæ.

IX. Arnaldus Maſſmh, cui Elias de Bagnols nemus quoddam & prata conccſſit eodem anno 1 23 2. iiſdemque teſtibus. Hoc ipſo anno pepigit cum Petro Gaudon pro molendino de Talajat. Præerat adhuc 1 2 3 4. & 1 2 3 5. quo Aimericus de Simaco miles de Ribairaco, & uxor ejus Beatrix multa coenobio contulerunt.

X. Willelmus 1 2 5 6.

XI. Bertrandus 1 274. & 1 276. quo anno Helias vicecomes cnſteſhonn terram mobilem de

tlCth Eſticnuot.

188. 889

ECCLESIA BURDIGALENSIS.

890

Gommeria ipſi donavit. Occurrit etiarn annis A 6 62. adhuc ſuperſtes erat an. 17 t 0. quo diœ-

t 28 1. 1286. 1 290. & 1292. quoRaimundum abbatem Caduini, & Heliam Roberti rectorem de Mouliens litigantes ad concordiam revocavit.

XII. Bernartius de la Motte t 29 5. & 1 29 8. ſin aiiaii F ; ffit 832, Eſtiennot a regimine Boni-loci huc traductum præfiiiſſc docet annis t 29 5. & 1 3 oo. Etucerte altbt nulla ipſius mentio habetur, ſive tn chartis pro Bono-loco, ſive pro Fac-aia.

XIV. Aimericus 1300. menſi : Dec. 1306. & 1 3 o 7.

XV. Raimundus 1. 131 t. 1320. & 1335. B

quo anno tranſigit cum rege Angliæ.

XVI. Stephanus dOleric 1340.

XXII. Raimundus II. Audebert 1 343. & 0

3 ; IVIIL Guillelrnus 11. 13 58. & 1365.

XIX. us dArozet 1 373.

XX. Guillelrnus III. Panare 1 3 80.

XXI. Petrus dela Coſte 1394. & 139 5.

XXII. Arnaldus Tcffin abbas & adminiſtrator de F æzia 1 40 1.

XXIII. Nicolaus I. Charpentaault ſeu Charmanſueti i

XXV. Guillelrnus IV. uVergerin parlamento Burdigalenſi Ienator, 1 463. 6 7. 7 r. & 74. Tres aa ultimi abbatiam ſimul tenuerunt, primus Ciſtercienſis, ſecundus ordinis S. Benedicti, tertius ſecularis, cui Carolus de Arbreto comes Drocarum & Gauriæ dominuſque caſtellaniæ Podii-Normandi, totum ius exercendæ iuriſdictionis in omnes vaſlallos monaſterii in prædicta caſtellania dedit ; ipſoſque vaſlallos fecit immunes a præſtatio: aſa n n.

ſi ; Burdigalenſem laborum noſtrorum ſocii lunt.

BONUS-LOCUS.

B O N u ſ-t. oc s, al. Riſuſ-agni, filia Joyaci ſub Pontiniaco, fundatur vtu. cal. Novembris 1 141. a B. Sieario Joyaci alumno, to ar chls de Monte-ſerrando opem ferentibus, in un do pingui & ſatis amoeno, juxta Laurei-montis nobile nſtrum & Garumnam, tribus a civitate Burdigala milliaribus. Ibi jacet corpus B. Sicarii

uod in magna veneratione habetur, crebriſque uiget miraculis.

Sauras Auſtrum

I. B S 1 A R s ſtu SicarIus primus loci ſun·

11. 1 : 23be Iiiiiiui 228 igni In charta Willelmi archiepiſtopi pro F æzia anno iſtſt-B. 1 2 13. ab Helia Rudelli ſeniore domino de Bergerac & de Gentiaco, atque Geralda uxore ejus dono accepit quidquid habebant in terra Gaufreiæ.

C IV. Letericus 1 228. in chartis Joyaci.

V. W. 23 1. memoratur in veteri Silvæmaj. inſtrumento ; ſorte idem ac Guillelrnus ſitu Willelmus qui reperitur t 2 5 6. Ceterum Innocentius IV. papa Boni-locenſi tradita coenobIo

confirmavit pontificatus anno 3.

VI. Gilebertus 270. 72. & 86. At vel ante obitum ceſſerat, vel duo cognomines admittendi VIanItIThIrAmaudus 1. leu Arnaldus reperitur anno t 274. menle Septembri in chartulario S. Maglorii Paris teſtibus tum Steph. Baluzio, tum

logus, canonicus Narbonenſis, abbas de Faiſiæobiit D Martennio noſtro. Narbonæ xt. Januar. 1472. ex charta Caduini. VIII. Noblius 1 29 7.

In altera charta ejuſdem monaſterii, manu recentiori ſtripta, dicitur epiſcopus Ebroicenſis, quod non ſitis concordat cum Gallia Chriana. At vero is etiam pugnavit pro abbatia cum tribus præcedentibus, aut eos præceſſit.

XXVILGuillelmus VI. Porchier 1 474. 1 48 o. 41iſſſhannes 11. du Bourg t 49 2. 1 5 o 2. reſignavit penſione ſibi reſervata, ſuperſtes adhuc

15XXIX. Johannes III. Geneſt 1 502. 1 504.

IX. Arnaudus 11. Gombaut electus an. 1 3 07. occurrit 1308. 1312. & 131 8. Videin Arnaldo archiepiſcopo.

X. Albericus 1320. & 1321.

XI. Petrus Marſen 1325. & 1329.

XII. Guillelrnus I. 13 3 6. & 133 8.

XIII. Arnaudus 111. 1 345.

XIV. Guillelrnus II. de Banas 1 3 5 1. 54. & 6 1. imo 1 3 6 6. ex noſtro D. Claud. Eſtiennot.

XV. Giraudus dAguilIon reperitur jam anno 1 364. forte aſſumtus a Guillelmo in ſocietatem

in capitulo generali, 1 5 1 2. 1 542. permutavit E regiminis. Occurrit adhuc annis t 3 7 1. 82. 9 r.

cum ſequenti.

XXX. Philibertus de Branjeu epiſcopus Betiehemitanus, 542.

XXXI. Franciſcus de Gontaud de S. Genicz nbanno 1 72. ad 1578.

Xxxls. Johannes IV. de la Bermondie, ab an. 1578. ad 1582.

XXXIII. Nicolaus II. de Ncyrat vel Neyrac baccalaurcus, ab an. 1582. ad 1 606.

XXXIV. Raimundus II. de Martin Regiab eleemos nis 1606. 1 662.

XX V. Joſephus Secundat de Monteſquiou T omus II.

9 5. 8t 1 40 o. adcujus preces Raimundus archiep. eccleſiam S. Petri de Baſſens univit monaſterio, ita tunc temporis benis attrito, ut ibi ſeptem duntaxat monachi degerent.

XVI. Iohannes I. dc Comba ſeu de Coma 4iiIiizainIidniraieykiII 342 1 1428. I4XVIIBs. Iliſiunnes II. de Lernach 143 3. & 4XIX. Johannes III. Fengin 1439.

XX. Stephanus I. du Mas LI, fiet-5 & 1446.

non-Iton

ou carbon

binæ. 891 ECCLESIA BURDIGALENSIS. 892 XXI. MatelInus Amelin, al. Eſmelin 146 1. A

XXII. GodiſerdeMontferrand 1465. 149 1. P L ANA-S I LVA. 3 : 85 & XXIII. Sebaſtianus I. Biret ultimus abbatum L N A-S 1 Lv A filia Præmonſtrati, nunc ſine Regularium 1 5 1 6. confirmatur a Johanne abbate ullo canon. Præmonſtr. conditur a Gauſiedo Joyaci. Memoratur annis 1 5 1 9. & 1 522. ejuſdem ſedis archipræſulc, ut fidem faciunt an-

XXIV. Bertrandus de Belcier 1 5 3 0. & 1 540. nales MSS. ordinis Præmonſtrat. in bIbliothect XXV. Antonius du Prat, aIterius cognominis ſancti Johannis Ambianenſis aſtervati 3 ex quibus Franciæ cancellarii nepos 1 5 6 o. & 1 571. etiam nuda hæc abbatum nomina eruImus. XXVI. Sebaſtianus II. de F oreſtie jacct in eccleſia cum hoc epitaphio : Hic iacet Sebaſtianus de la Foreſtie conſil. eb B I. U Len Em us. eleemol narius olim reginæ matris regum, ltujtſle II. Conſtantius. mottaſdrii abbas. Obiit Burdigalæ in caſtro PodiiIII. Ayguelius. In archiv. apoſtolicis Avenion. Paulini 30 Jan. I 5 97. Anima ejus requieſcat legitur : quuelinus Ayraudi abbas Plana-ſtivæ

ABBATEſ

m XXVII. Jacobus Martin epiſcop. Venetenſis mallei. -iſſi & amem peſſm-

1610. & 1622. V. Seguinus. XXVIII. N. Maurice 1 63 o. VI. Willelmus, idem fortaſſe qui notatur In XXIX. Bernardus de Pichon 63 4. & 1 6 6 o. necrol. S. J uſti Bellovac. dic 29. Aprilis. XXX. N. de F iot biennio præeſt. VII. Giraudus.

XXXI. Willelmus de Malartic 1 666. moC VIII. Bernardus Belot abbas ſimul Boni-loci naſterium ſtrictiori obſervantiæ addixit, cui & ipſe circa 1 69 5. collum ſubdidit, fictus abbas Regularis per annos IX. Paulus de Cur-deCheſne ſimul abbas Octo, ex commendatario per quatuor. Obiit Caſæ-Dei ord. Præmonſtr. Præfuit autem Planæ-

1673. Silvæadie3. Junii17oa. ad-annum 1718. quo XXXII. N. du Jac poſt biennium cedit. obiit 3. Sept.

XXXII. Jotephus Ælian 1 675. & 1 679. X. N. Croizet, deſignatus a Rege d0ctor XXXIV. Mathias Charlan 1 680. obiitRomæ theologus ſui oratoris ad curiam Romanam, hac

5. Maii 69 5. abbatia donatus eſt in menſe Septembri anno XXXV. Bernardus Belot 1695. 8. Sept. 1718.

etiam abbas Planæ-Siivæ. ECCLESIA AGINNENSIS.

AGINNŨM leu Agennum caput Nitiobrigum eſt, & Aquitaniæ II. ſecunda poſt metrop. Burdigal. civitas recenſetur in veteri Galliarum Notitia. Porro Nitiobriges populiToloſPetrocoriis & Cadurcis contermini ſunt, de quibus meminere Cæſar l. 7. 7 5. Strabo l. 7. Plinius l. 4. c. 1 9. Sidonius l. 8. epiſt. xt. ad Lupum, Ptolemæus lib. 2. cap. 7. & Auſonius ; Hieronymus, Gregorius Turon. Fredegarius, & alii. Inter claras Aquitaniæ urbes merito laudatur, maxime quod ſita ſit in regione pulcra, amoena, pingui ac fertili ; cujus terra, ut in deſcriptione Franciæ per flumina tradit Papyrius Maſſonus, felicibus glebis locupletatur, & quod tribus amnibus, Olto, Duranio & Garumna irrigetur. De ca porro hæc habet Petrus Valliſ-cernaii monachus hiſtoriæ Albigenſium cap. 6 3. Erat Aginnum civitas nobilis inter Toloſam & Burdegalam, in amoentſſmo loco fita. A diebus antiquis fiterat regis Angliæ ; ſed rex Richardus, quando dedit Jòrorem fliam ſoltannam Raimundo comiti Toloſimo in uxorem, aviratem ſerpe dictam cum territorio Juo dedit pro matrimonio ſlroris, comiti Toloſitno. Hujus etiam urbis deſcriptionem in hunc modum exhibet Julius Cæſar &aliger, oratione contra Ciceronianum Eraſini : Agermum oppidum eſt Aquitaniæ, ut incolæjactant, princeps Ager ubertate Joli incertum eſt profit ne magis incolis, an officiat : ita annonæſpefitſpenfi, omnia munia, non civilia ſtilum, Jed ruſtica quoque negligitur.

Pagus A ginnenſis duas nunc urbes epiſcopales continet ; alteram cis Garumnam, Aginnum videlicet, alteram trans hoc flumen in Vaſconia, Cond0mum dictam. Aginnum ſub archiepiſcopatu & parlamento Burdigalenſi, leneſitalliæ & ſedis præſidialis pet-antiquæ titulo decorata eſt ; pontem olim habuit ad ripam Garumnæ magnifici operis, cujus nihil ſupereſt præter veſtigia. Porro de illius antiquitatibus ſcripſit J ohannes dArnalt in curia ræſidiali procurator regius.

Aginnum antiquiſſimus eſt epiriiopatus. Templi cathedralis S. Stephanus protomartyr patronus Egnolcitur Alica ; eſt in urbe p ; ris ſere antiquitatis Iccieſia COIIeI, SCIPſiI In cahedmliduodeci111

nt canontct, uæ ræc1 uæ 1 Itates : ma or arc 1 taconus rimicerrus cantor, cu ræcentor ; ecundariæ ſi11112archi8iacoiii duogrnninores, Nlontaldenſis, & Bezaſmenſis ; ſacriſta, portariiis, qui ſtallum habent in choro, in conſeſſibus & comitiis canonicorum, nec gaudent jure dignitatis, ſed tanturn antiquitatis. Bis ſuppreſſa fuit dignitas cantoria, primum ſub Leonardo Grollo & ſub Ruvereo chn reſtituta. 893 ECCLESIA AGINNENSIS. 894

Iterum exſtincta eſt per deceſſum Antonii Goulard canonici & cantoris, in ſuprema curia Burdegalenſt præſidis, ex nobili familia de Braſſac oriundi, ac fimdatoris duorum hebdomadariorum : ſcd tandem re divlva ſub Nicolao de Villars anno 1 6 0 7. cura & induſtria Jacobi du Cros Aginnatis.

Inſigne S. Capmſii capitulum pluribus privilegiis decoratur. Decem canonicis, & priore, prima dlgnitate, conſtat, æ duodecim inſuper præbendariis, & duobus hebdomadariis. Exſtat & tertium capitulum Pugeoli, verum obſcurius, in quo ſex tantum canonici numerantur.

Plurimas religioſorum domos in ſuo ambitu continet Agin nenſis civitas, Prædicatorum ſcilicet, Minorum, Carmelitarum laxioris obſervantiæ & Diſcalccatorum, Eremitarum S. Auguſtini, Capucinorum, Minimorum S. Pranciſci de Paula, Tertii ordinis S. Franciſci, & Jeſuitarum ; præter ſeminarium a D. Bartholomæo d’Eibene inceptum, & ab illuſtriſſimo J ulio Maſcaron perfectum. Nec pauciores habet ſanctimonialium, nempe ViſitationIſB. M. Carmelitarum, Annuntiatarum inſtitutionis BIohannæ, ordInis S. Dominici, & Tertii ordinis S. Franciſci : quibus Filiarum orphanarum, ac earum, quas vocant de Caritate, domus adjungendæ. Addenda inſuper noſocomium infirmorum, & generale pauperum hoſpitIum, in quo variæ artes exercentur.

Diœceſis in 1 2. archipreſbyteratus dividitur, Agenni videlicet, Marmaridæ, Villæ-novæ, Tonnerini, Montiſpeſati, Turnoni, F umeæ, Villæ-regalis, Montiſ-clari, Lauzuni, & S. Fidis, in quibus ſunt parochite circiter 3 8 5. cum annexis 1 3. De abbatiis diœceſis ſeorſum a emus.

Antiſtitum ſcriem damus ex tabulario epi copatus, aliiſque monumentis & criptoribus recens a no-

bis detectis, ſchedis ac monitis clariſſimi D. de Ia Benazie S. Capraſii prioris digniſſimi plurimum adiuti.

EPISCOPI AGINNENSES.


A Deum precatus, ut omnia in melius convertens ſibi in illo articulo quid rei faciendum eſſet, non obſcuro ſignificaret indicio, & ſi quidem in are-

1. S. anttſrus. C A PR A S I U S nobilis Aginnenſis lucem

ANNI CHRISTI


caſia-1 Evangelicam, quam prius hauſerat, in ſuam nam deſcendendum eſſe ſtatuiſſet, ex proxImo pucivitatem invexit, plurimos ad Chriſti fidem præmice emicare faceret protinus aquam : nec mora, dicatione & miraculis adduxit, iiſdemque ſalutis eodem loci temporiſque veſtigio, fons vivus eſubſidia, cooperante ſibi Vincentio diacono, ſe manat mirabiliter eductus, aquarn iugem abunde

dulo miniſtravit. Tanti progreſſus dæmonis inviſuppeditans. Ad aquæ aſpectum cor deſignati mar-

diam furoremque concitarunt, chriſtianam reIIgio tyris magis magis ue exarſit, & ad certamen quo

nem ab ipſis incunabulis Agenni exſtinguere ag dein glorioſe pefliinctus eſt, ſcprotulit. Illico greditur, uſus opera Daciani Hiſpaniæ præfecti. enim ductus ante præſidis tribunal chriſtianam

cujus procuratio, ut tunc deſcriptæ provinciæ efidem profitetur, iudicis ac tortorum minas con-

rant, ad Aquitaniam uſque pertingebat, & ſuis fi temnit, tandem invictus In confeſſione Chriſti ab·

nibus Nitiobriges includebat. Aginnum igitur an. B ſciſſo capite martyr occubuit, ut prolixius recitanſ

3 0 3, 303. adveniens Dacianus, ſpirans minarum & geſta ejuſdem ſancti apud Surium & martyrolo-

cadis in Chriſtianos in uiſivit, ac immanem perſccutionem adorſus eſt. urbatus puſillus fidelium grex, clam ab urbe ſeceſſit, ac per abrupta eremi,

gium Romanurn. Feſtus ejus dies celebratur xx. Octobris in tota diœceſi, ac præcipue in collegiata ipſius æde celebri dedicata 4. Decembris, in

& fra oſas convallium cautes divagatus in ſpelunqua ſincrum ejus caput ſervatur, ſub cujus etiam cis dc ituit. Grege1n ſccutus paſtor, omnia circum nomine Pitardus Leodii epiſcopus tem lum exſquaque ſcopulorum diverſoria peragravit. Hos ditruxit ciroe an. 840. Ceterum dotata iIIũt a Cavinis colloquiis recreabat, illos emendicatis ſubſirolo magno hæc baſilica. Sunt & varia divi Cadiis fovebat, omnes erigebat exemplo, ac poenis praſii tam intra 2 quam extra diœoeſim religioſſe & præmiis æternis propoſitis ad martyrium præ conſecrata templa.

parabat. Demum pridie nonas Octobris, cum, ut De epiſcopali S. Capraſiidignitate inter doctos fert traditio, excelſo e monte cui hodie a S. vin ambigitur. Non defuere qui monachum tantumLicentio nornen, pateret aſpectus in urbem, & ipſe C rinenlem fuiſſe aſſeverent, quos Antonius Leſca bili Iiiefi Peiiſieiif’iiia SEIIAIIEE iiiffn3id3iigiiipieiiinnie s pro cujus defcIheſione virilite deceriabat, digniſh : petua hujus eccleſiæ : ut ait, gadium refellitI ane mam, cum ſuppliciis tortoribuſque committi, & ejus geſta eum martyrem duntaxat ap llant, in poſt longa craticulæ ardentis ſupplicia excarnifiquibus Dulcidius epiſcopus ſanctorum apraſii & catam ac toſtam ab angelo columbæ ſpecie donari Fidei corpora levaſlc, & ſub eorum nomine temcorona, ipſamque interim ſponſo Chriſto vitæ plum dedicaſſe memoratur ; ubi epiſcopatus menſuæ reliquias, holocauſto jam fere peracto, contionem non fecit Dulcidius. Quin etiam eccleſiæ ſectare, ſenſit in ſc caritatem accendi eo igne qui S. Capraſii martyris meminere Gregorius Turon. virginem abſumcbat, atque præiviſlc puellam athiſt. lib. 6. cap. 1 2. & Aimoinus lib. 3. cap. 6 9. tendens, erubuit non ſitltem ſequi. Extemplo mar & 70. qui omnes de epiſcopatu Capraſii ſilent, tyrii deſiderio æſtuans, Aginnum revertens, prius quando itaque primum inter epiſcopos locum S.

Lu nj

AN N 1 CH RISTI

e Agenni uulgo S. fiari.

359 359

895

ECCLESIA AGINNENSIS.

896

Capraſio tribuimus, rnorem geſſimus traditioni A tur, meliora uti confiderent, clatſls Intra unam ur·

hodiernæ, quam contendunt eſſe perpetuam inter populares.

ln nonnullis catalogis Capraſio ſucceſſor datur S. Vincentius, quem ab eo diaconum ordinatum cſlc narrant ; ſed celebratur tantum ut diaconus & martyr a Gregor. Tur. lib. de Glor. Mart. cap. 05 & in veteri martyrol. tom. lv. Spicilegii legitur : v. idus, lem-ii in Gallia Pompeiam paſſo S. Vincentii martyris.

Laudati catalogi locum dant poſt S. Vincentium cuidam Auxilio, ut teſtatur V. Clar. D. de la Benazie3 ſcd hi indices non tantæ ſunt antiquitatis, ut fidem extorqueant & mereantur.

II. S. PuomThntus.

Phoebadius, qui & Fegadius, & Sebadius, & Phitadius nt, ortu non Hiſpanus ſcd Gallus, atque provincia, ut videtur, Aquitanus, quia noſtrum eum vocat Sulpicius lib. 2. pag. 1 6 1. Agenni epiſcopus. Quo anno ad hanc dignitatem evectus ſuerit incertum ; poſt annum 347. aſſerit vir doctiſſimus, uia, inquit, inter præſules qui Sardicenſi conci io interfirere non recenſetur. Vir fuit pietate ac doctrina clariſſimus, hæreticorum omnium, Arianorum maxime, fl ellum. Miſſam in

Gallias a Conſtantio ſecundam dei formulam Sir C

mienſitm, quam ipſe Arianam Potamii perfidiam vocat, una cum aliis Gallicanis præſulibus reſpuit ac damnavit, ſcd & præ ceteris, conſcripto hanc in rem libro ad examen revocavit, & 122 midæ confutavit. Hic liber primum a Petro Pithoeo Pariſiis anno t 586. editus, inde in Patrum bibliothecis inſcrtus, demum a Gaſp. Barthio recenſitus, & animadverſionibus illuſtratus eſt.

Adfuit ſynodo Ariminenſi in-Italia an. chriſti-. a Conſtantio coactæ, una cum plurimis ex Gallia & Aquitania præſulibus, quibus cum ex fiſco publico ordinatæ eſicnt annonæ, notatu dignum

obſcrvat Severus, ſuis ſumtibus eos vivere maD

luiſhe, ut ſic libertas fidei ſervaretur. Eorum quæ pro fide catholica contra perfidiam Arianam, nondum oeptivatis patribus, acta ſunt, pars magna fuit Phoebadius. Sublata libertate ac vi retentis epiſcopis ut novam fidei formulam chirographo ſuo fimarent, omnes Arianorum impetus, etiam poſt-

uam ceteri fere omnes ceſſerant, invicto animo luſtmua profeſſus malle ſc exſilium, imo & mortem pati, quam errore foedari. At tandem Tauri præfecti fraudibus ac fictis lacrymis & prætenſæ

unitatis amore deceptus, formulam a ſe, prout li-

buit, immutatan1, ac nihil niſi catholicum, ut ipſi E

videbatur, complectentem, admiſit, & ſubſcripto nornine confirmavit. Rem geſtam narrat Severus præfato lib. 2. his verbis : Compei-tis qua decreta erant, maior rerum et conſiliorum perturbatio : dein paulatim plerique noſlrorum, partim imbecillitate ingenii, partim radio peregrinationis evicti, dedere fi adverſariis, donec ad viginti uſque noſtrorum numerus imminutus cſt. Sed hi quanto pauciores, tanto validiores erant, conſtantiſimuſque inter eos habebatur noſler Foegadius & Servatio Tungrorum epiſcopus. hos, quia minis et terriculis non cefferant, Taurus preabus aggreditur, & kuſymuns obteſta-

bem epiſcopos jam ſeptimum menſem agere, injuria hyemis a inopia confictis, nullam ſpem reverſionis dari, quis tandem effet finis l ſequerentur plurium exemplum. auctoritatem ſaltem ex numero firmerent. Etenim vero Foegadius paratum Je exſilio, at ue ad omne ſupplicium, in quod depoſceretur, p teri Je ab Arianis conceptam fidem non recepturum. lta irt hoc certamine aliquot dies tracti, ubi parum ad pacem proficiebant, paulatim a ipſc irſiactior, ad extremum propoſita conditione evincitur. Hactenuſ

de ipſo Severus. Ad perfidiam tamen Arianam uſque eave ne putes evictum. ln fide conſtans,

B nihil niſi catholimm fidem in formula contineri

ſentiebat, deceptus videlicet fraude Valentis Murſorum epiſcopi, qui confeſſioni fidei Chriſtum non eſle creaturam aſſerenti, hanc clauſulam addiderat, ut fimt aliæ creaturæ, quibus errorem obvolvcbat. Fraude detecta acriter reclamavit, fictili dauſſſtetiffiigiiffi nemo non agnoverit. Quam ob cauſam de ejus fama nihil inde detractum, ejuſque auctoritas nequicquam imminuta. Eo quippe non obſtante,

concilio Valentino anno 374. præfinit ex ætatis 374.

privilegio ac perſonæ merito, ut Oſius in Sardi-

cenſi. Præfuit & Cæſarauguſtano ſub annum 3 8 0. 3 80,

curn Aginnumad Hiſpanienſem provinciam pertineret, in quo & Fatidius nuncupatur. Præter librum adverſus Arianos, alia conſcripſit opera, de quibus Hieronymus de ſcriptoribus eccleſiaſticis cap. 1 08. dicuntur & ejus alia effe opuſcula, qua necdum legi. Nonnulli quibuſdam ducti coniecturis orationem contra Arianos, quæ Gregorio Nazianzene & Ambroſio aſſignatæ ſunt, Phoebadio tribuerunt ; at leves ſunt ejuſinodi conjecturæ. Exſtat Ambroſii ad illum & ad Delphinum Burdegalenſem epiſtola. Ad decrepitam uſque ætatem eum vixiſſe teſtatur Hieronymus his verbis : Vivit ſque hodie decrepita ſeneciute. Atque adeo r 40.

ere annos Aginnenſem rexit eccleſiam, anno ſcilicet 347. aut 348. quo librum adverſus Aria-

nos conſcripſit, ad 39 2. quo de illo Hieronymus 39 6,

in præfato tractatu.

De eo in proprio Aginnenfis eccleſiæ plura referuntur. Feſtus ejus dies cum anniverſaria ſolemnitate S. Marci concurrit. Ipſius corpus jacuit multo ternpore apud Petrocorios, cum reliquiis S. Alvertæ virginis Aginnenſis ac martyris, 2838ſIct ; foſiieaiu

fluvium Aurigeram, in eccleſia ubi nunc ſcrvatur. 4 ia Rieg

Bernardus Andegavenſis libro manuſcripto, quem F ulberto Carnutenſium pontifici nuncupavit circa annum 1 o 1 2 : Urbs Aginnum, inquit, fitper omnes urbes Aquitaniæ multis olim ſanctorum patrociniis illuſtris emicuit, quibus pene omnibus temporum proce u, ignoto quo neſcio filo peccato, viduata remanfit, partim vi, partim fitrto fitblatis. Invenies, Aquitaniæ viator, quod ipſe experimento comperi, diverfis in locis, qui tibi dicant, ltoc eſi corpus illius martyris ab Aginna tranſlatum, hic illius virginis vel coufiſſiris, vel tanta portio illius fimcti, quorum unus Phoebadius habetur Petrogoras allatus. Stetit


ANNI. CHRISTI

897

cffggfr 1 ſilicam S. Capraſii, templum B. Phoebadio con-. ſectatum, quod jam dirutumeſt.

405·

Gavidium ſucceſhſſc Phoebadio aſſeverat BolIandus in notis ad vitam S. Hilarii Act. Jan. 13. g79ſ2vſſI11G. IIII’IrI eis grvſidium tcrumntrn : Ipiiecopuin dicit Severuſp, at noti Aginnenſem ; quippe Hiſtor. lib. 2. edit. Amſtel. 1 63 6. in 1 2. pag. 1 09. de Ariminenſi ſynodo ſermonem habens, ait tres duntaxat Britannos epi-

ECCLESIA AGENNENSIS. olim ad muros Aginni intra urbem & prope baA ſolitudo parochias t ipſæt inſuper urbanarum eccleſiarum conventicula rareſcunt. Quid enim fidelibuſ

ſolatii ſupereſt, quando clericalis non modo diſciCHRlſrI plina, verum etiam memoria perit. Hinc cum illiſ

898


ANNI

temporibus Bituricenſis eli ndus eſlct metropolitanus, Prouincialibus ab urico ſublatis, vicinarum provinciarum evocandi ſuerunt epiſcopi, ait Sirmondus in ejuſdem Sidonii epiſt. 9. libri 7 1.

Nonnulli circa hæc tempora Lupum Aginnenſem epiſcopum conſtituunt, Sidonii Apollinaris auctoritate, ut autumant, fieti. Hic enim,

ſcopos annonas & ſumtus neceſſarios ex fiſco inquiunt, undecimam libri 8. epiſtolam dedit

ſumſiſſc, ſanctius putantes J ; iſ

ſingulos, idque unum ad p ens inſtitutum habet 3 Hoc ego Gavidium e iſcopum noſtrum, quaſi obtrectantem, rejerre ſcolitum audivi. Quid id eſt Gavidium Agenni ſediſlci neutiquam. Imo eo dem cum Phoebadio ternpore vixiſſe conſtat, ac ipſi ſirpe-ſtitem -ſuillc Phoehadium probabiliſh-

mum. Admtſſt hac in re erroris ſalſp Iſi mulantur Samnm fiamus.

111. S. Dutctntus.

Dulcidius, quem alii Dulcium vocant, Phoebadii diſcipulus. Ab ipſo ſeneſcente, cum dIaconi duntaxat munus obiret, ſucceſſor deſignatus ; eo deſimcto, Deo voleme, inquit Aginnenſis eccleſiæ pro rium, omnique po ulo acclamante, in epiſcopaù eat edra conſtitutus e. Illam tenebat anno 405. De eo in antiquis monumentis nihil reperitur, niſr quod ſub SS. Capraſti & Fidei nomine conſtructameccleſiam dedicavit, fictoſque eorum cineres ſiriiap 31 111 1, ſiſti YII. curato conſcriptum eſt. Poſt. obitum in ſanctorum numerum relatus eſt, ejuſque feſtivus dies agitur 1 6. Octobris. Sacrum ejus corpus ad Cam·

baremm vicum delatum, ac eius interceſſioneæD

aſceam : natuſetſi ; tur Bernardum Guidonis epiſcopus Lodovenſis, ac prior Voſienſis, ubi eum Dulciſſimum vocat. Eſt porro Cambaretum prioratus in diœceſi Lemovic. ab Uſeroenfi monaſterio depe

ndens.

Quinam poſt Dulcidium epiſcopalem cathedram Aginnenſcm tenuerint uſque ad annum 5 40. non invenitur in faſtis eccleſiaſticis. Cauſam exiſtimamus quod his temporibus in manus Gothorum principum Aꝗuùaggoe iiſtqgatiffi incidiſſent ; qui cume entArtam in oxis, m1rum non

cum gravare, quam B Lupo papæ, & quidem Nitiobrigum, ut ex con-

tpxthtatbplaget Optandum ſani nobis foret rerln ita e, icemmvacua co iſtem raai ua ex parte compleremus. vamIIIuIdqueamiſltgſis inde nobis accedat, vincit apud nos veritas. Nihil nobis habere videtur Sidonius, quo Lupum Agenniſediſſe probetur-31. enim papam illum nequaquam exhibet præfatæ epiſtolæ inſcriptio in accuratiſſima J acobi Sirmondi editione, ſic enim habet : Sidonius Lupo fico Jetlutem. 2. ſed papam dixerit, certe Nitiobrigum præſulem fuiſſe nullibi ſignifioet. Id quippe unum aſlerit de Lupo : Quid agunt Nitiobriges, quid Veſunnici tui, quibus de tefibi altrinſecus vindicando naſcitur ſenqver ſancta contentio. Optime ſane, ſi illum ut ſuum epiſcopum ſibi vindicaſſent, verum nihil minus. Quid ergo iſubdit : Unus te patrimonio populus, alter etiam matri monio tenet. Cumque bic origine qije coniugio, melius illud, quod uterque iudicio. e tamen, munere Dei, inter iſlaſelicem. de quo diutius occupando, poſſidendoque, opera pretium eſt votiva populorum ſludia corfiigereflic de epiſcopatu nihil omnino ; nempe ſubtilium vindicabant Nitiobriges ob cognationem, minime vero tanquam paſtorem.

lV. Brennus.

De Bebiano nihil in eccleſiaſticis monumentis reperimus, nifi quod concilii Aurelianenſis V. ca nonibus cum aliis quinquaginta epiſcopis ſtatim poſt, MaxImum Cadurcenſis eccleſiæ antiſtitem ſubſcripſit anno 549. Paulo ante, circiter anno 549. 5 40. Maurinus B. Eutichii martyris filius a S. Germano Capuano epiſcopo baptiſatus, ac levita ordinatus, A ennum repetens, ium complevit 7. II. : ncIemh De eo pluribus agit brevianum gtnn e.

V. Potamos.

eſt nullum fere reperiri inalbo epiſcoporum Agin E Polemius reperitur ſubſcriptus ſynodo Pariſienſi 5 73.

nenfium a ſeculo tv. uſque ad medium circiter æræ Chriſtianæ ſeculum quintum.

De iis audiendus Apollinaris Sidonius I. 7. ep. 6. ubi de Eurico Gothorum rege ſermonem faciens, ait : Burdegala, Petrucorii, Ruteni, Lemovices, Gabalitani, Eluſani, Vaſates, Convenæ, Aufiences, multoque jam major numerus civitatum ſummis Jacerdotibus ipſòrum morte truncatis, nec ullis deinceps qnſcopis in defunctorum officia ſuffectis (per quas iqueſminoruqn ordinurp miniſteria fiibrogabantulr)

tum iritua is ruinæ imitem traxit. ta populoſp exceſſi pontificum orbatos triſtis interci æ fidei deſperatio premit uec per ruſlicas ſo um

quartæ, anno573. deeon1hilpræteroe. VI. Sucraciuuus.

Epiſcopatum tenuit anno Chriſti 5 80. VII. Annmus.

Antidius, qui & Antiſtius, ſub finem vt. ſeculi Aginnenſcm rexit eccleſiam. illius meminit

Greg. Turon. hiſtor. lib. 8. edit. Ruinartii noſtri n. 2. eol. 37 8. refertque quod cum a rege Guntchramno ad convivium admiſſus fuiſſet una cum aliis epiſcopis, cum de nonnullis expoſtulaſſet Guntehramnus, ipſi & Nimfio lngoliſinenfium

580. 899 ECCLESIA AGINNENSIS. 900 antiſtiti dixit : Quid vos, oſbnctliqmi Patres, pro A tus eſt ; ſub hoc duplici titulo, monaſterium Squirs,


cſſgin religionis utilitate, vel regni noſtri Sſpitate tractaſtis, ſcu de Regula, uod ſui iuris eſſe aſſerit (monafie. ANNI edicite, addite illos tacuiſſe. ubſcripſit Antirium noſtri juriſl monachis Floriacenſibus attribuit CHIUST

atiſconenſi 11. anno 58 5. anno 977. Sic enim fert charta donationis 2 Ego

Gumbaldus epiſcopus Vaſeoniæ. Et infræ Signum

Gumbaldi epiſcopi & totius provinciæ ducis, qui Saluſtium omiſere clariſſimi fratres Sammarhanc donationem devoti cordis inſlantia Deo Re977.

thani. Aginnenſem tamen epiſcopum affirmat demptori conceſit. Anno ſequenti medietatem ec-

doctiſſimus Cointius Annal. eccles. F raucorum cleſiæ, quain honorem B. Mariæ dicata, fitndata

tom. 2. ad anno 629. num. 4. & tom. 3. ad conſiſtit iu Villa-nova, eidem monaſterio conceſſt,

an. 649. n. 37. licet nullo rern argumento con ut vIdere eſt in tabulario, ubi ſc Gumbaldus epi·

firmet. Certe epiſcopum fuiſſe Saluſtium, & ſcopum, & totius circum poſitæ regionis ducem

quidem ante annum 629, demonſtrat epiſtoaſſerit. Anno 982. eum diem ſupremum obiiſlc

la Deſiderii nondum Cadurcenſis epiſcopi, ad B aſſerit vir clariſhrnus Petrus de Marca hiſt. Bearn.

ipſum data, quæ ſingularem inter utrumque lib. 3. c. 8. probatque ex charta fundationis mo-

amicitiam interceſhſſe ſignifiœt. Aginni vero naſterii S. Severi in capite Vaſconiæ poſt hunc an-

ſedem habuiſſe palam eſt ex vita jam laudati num factæ ; tum quia in ea nulla illius ut duciſ

S. Deſiderii quæ exſtat in Gallia Chriſtiana edit. aut comitis mentio fit, ut par erat, ob commu-

anni 1 65 6. tom. 2. pag. 464. col. 2. num. 1 5. nem ipſius cum fratre in ea dignitate ſocietatem ;

in ea enim ſic habetur : Habebat eo tempore plures tum quia donanti aderant, & fundationem ſua

D. Jefits iu Galliis nobiles ſervos. Arverno Gal authoritate confirmarunt epiſcopi Aginnenſis,

lum. Biturici ; Sulpitium. Ruthena Verum : A Vaſconenſis & Vaſatenſis alii a Gumbaldo ; ergo

genno Saluſtium : Engoliſmo Eparchium. Petro Gumbaldus qui tres illos epiſcopatus ſolus dum

gorico Auſter-ium : Noviomo Eligium. Meti Ar viveret, obtinebat, obierat.

nulohum : Luxo Auſtrafium. lVIeſtarone DeodoDe illo duo referunt Sammarthani, primum

rum : Caturca Deſiderium. quod fuerit Burdi lenſis archiepiſcopus ; alte-

Saluſtii ſucceſſores ad decimum uſcpe ſeculum C rum quodAginnenſdm comitatum, qui illi paterno

ignorantur. Quid vero cauſæ fiierit ut vel nulli ſejure contigerat, epiſcopatui annexuiſle credatur,

derint apud Aginnum epiſcopi, aut ſaltem nulla eo quodque ab ipſo antiſtites Aginnenſes jus habeant

rum acta ad nos uſque pervenerint, facile eſt conjicudendi monetam, quæ adhuc videtur in epiſcopio

cere. Nam Aginnum in Saracenorum procella & domo civim Aginni. Verum alterum falſum,

multas clades paſſum eſt, in quibus non mirum peincertum alterurn. Primum quidem, quod nuſquam

riiſſe vetera monumenta, autetiam diutiſſime ſchunc titulum aſſumſit, nec a quoquam illis tem·

dem vacaſſe. Unum tamen ſuppeditat vir clariſſiporibus accepit, epiſcopus ubique nominatus, non

rnus D. de la Benazie S. Capraſii Aginnenſis prior, archiepiſcopus, quod illius ætatis moribus aperte

Siboaldum videlicet, quem concilio in caſtro Gar repugnaret ; adde quod nullum tempus aſhgnari

nomo ſuper Garonam habito interfuiſtc aſſerit an. poſſit quo ſcdem illam occupavit. Ad alterum

643. 643. cujus acta, in uit, in archivis Albienſibus uod ſpectat, Agenni comitem ſimul & præſulem

dicuntur. Idem habet teph. Baluziuſin notis MSS. uiſſe Gumbaldum, ac ibidem monetam cudiſle

ad Gall. Chriſtian. fratrum Sammarth. Verum de Dlubens fateor : verum utrum ſua iura ſucceſſoribuſ

iis nihil quicquam certi potuimus adipiſci. tranſmiſerit, dubium videtur ; illi ad vitæ duntaxat

aa IX GUMBAI-DUS ffiigieiiiſſiffiſſffEiſ

Gumbaldus cognominatuſeſtaVaſconia, quod tom. 1 3. pag. 43 6. cum ait : Guillelrnus confin-

genus duceret a Sanein-Mitarra, quem ex Caſtella tem honoris & dignitatis comitem Gimbaldum vo-

accerſitum, in ſuum, ut tunc temporis aiebant, conluit habere, concedens illi ad ſitpplementum vitæ

ſulem, ſeu comitem Vaſcones elegere. Hic porro Agennenſe olum & BaJatenJe, cum omnibus ap-

avum habebat Lupum Centullum Vaſconiæ du pendiciis Ais. Adde quod in hiſtoria Bearnenſi

E, aſia cem, qui decreto Ludovici imperatoris circa annum refertur Garciam Gumbaldi nepotem Aginnen-

fiſtdfiſs 2213 ; ſiti ; iiſuizigiffizThffgai 18 Titii ÕAicThaijqie riiieriffafiiznff

Alencmo

585. dius concilio VIII. Sanuſrtus.

amam a quo benigne exceptus, atque comitatu in Caſtella pide ædis S. Quiteriæ, exſtare hanc inſcriptionem : aſs df & ſſtzffiitTh-harj. 3 : 31, -ſNſlGſf ſn ; cium Sancii patris in dignitate ſucceſſorem, ſine Agennetſium. ln gratiam tamen Aginnenſium praliberis defunctum ; & Guillelmum poſt natu ma fidum dici poteſt, id illis a Gumbaldo conceſſum, joris obitum Vaſeoniæ hereditario jure comitem, at poſt ejus obitum a Guillelmo uſurpatum ſeu ui ſub finem vitæ Gumbaldum in principatus potius vi ablatum, ut Garſiæ fratri cederet in patriocietatem adſcivit. Hic primum Agenni comes monii partem ; verum ſitcceſſu temporis Aginnenuxorem duxit, ex qua Hugonem filiurn habuit. ſibus epiſcopis reſtitutum. Ea defuncta cleri ordinem amplexus eſt, deinde epiſcopatus Aginnenſem & VaſiThtenſem obtinuit, ex charta Condomienſi Spicileg. tom. 1 3. p. 41 6. Arnaldus Gumbaldo ſucceſſit. Quod quomodo

ac tandem in comitatus Vaſeoniæ ſocietatem adſci effectum ſit inſinuat hiſtCondomienſis abbagæ, æe

X. ARNALnus I. 901

ECCLESIA AGINNENSIS.

902

--hæc de Hugone Gumbaldi filio referens : Ob cujus A tes in illorum loco ſic-undam ieſltuta vel monita -

ANNI tunc temporis imbecillitatem Aginnenfis eccle ta, nec-

CHRIſTI non Baſatenfis, ſingulos pra-fides acceperunt, cæteras, quicumque prævaluit uſurpavit.

UgguTh XI. Huco. erm, De Hugonis epiſcopi primordiis jam diximuſ

ld 93 in epiſcopis Vaſatenſibus, uæ hiſtoria Condomienfis abbatiæ nos docet. ilius erat Gumbaldi, de quo ſuperius. perpendens pater, inquit hujus hiſtoriæ ſcriptor, filium recto tramite gradientem, noluit illum honoris et dignitatis remanere expertem. Erat illi ſubdita Leumania, id eſt Leomania,

ANNI

S. Benedicti ordinavit, illiſque patrem nornine Pe OEmſrl

trum, virum omni virtute probatum præfecit. Monaſterio vero omnia bona ſua donavit. Donatiœ nis ſcriptum, annum M. xr. præfert. Nec multo pos, inquit hiſtoria ſæpe jam laudata, dominus Hugo vita deceſit, et in eodem loco ſepulturam accepit, in iutroitu videlicet eccleſia ad lævam partem infra ma ceriam, diem judicii præſlolans, co us ejus requieſcit.

XII. SANcrrus I.

Sanctium, ſcu Sancium an. 1 0 t 2. ad Agennenſis eccleſiæ pontificatum evectum fuiſſe aſſerunt

uæ ad diœceſim Agennenfis eptſiopatus pertinebat. B Sammarth. fratres : verum ex dictis in Hugone,

rat & coenobii Condomi erecti, & poſt ruinam a Nortmannis inductam a piiſſrma comitiſla reparati, abbas. Utrumque Hugoni contulit, & ſic abbatem clericorum eſi præcepit, nihil ſibi reſtrvans ex omnibus. Defuncto parente, nondum in virum peffectum Hugo venerat, nec tantæpotentiæ arcem attigerat, ut patris hereditatem p0ſſet vindicare, ſed tantummodo præfato coenobio, cui prælatus a genitore fiterat, dominabatur. Præterea cum adhuc abbatis fitngeretur officio, ad augmentum doloris Õ tribulationis, coenobium. igne ſuccerſitm eſt, ac plene dirutum. Nec ideo tamen concidit animo piiſſtmus abbas, imo adverſus fortunam animum ob firmans, totum ſe ad hoc contulit, ut domus Dei in melius reædificaretur. Quod ubi capit, Dominus de pulvere egenum fitſcitavit, & de ſtercore humilem erexit, ut cum principibus ſederet, & fidium patris obtineret. Tunc quippe prudentia fitltus, fiirtitudine auctus, potentia glorificatus, viriliter ſc agere capit, & de adverſariis triumphare. Nulli tamen ex his qui genitori in epiſcopatu ſucceſi’rant, mole us ſcin-verum illis abeuntibus, more utrarumque edium patrio, accepit pontificatum. Agennenſis ergo & Vaſatenſis epiſcopus effectus eſt contra præſcripta cano-

& ex dicendis in Condomienſi hiſtoria palam eſt paulo ſerius, ac circa annum -. xv. hanc digni tatem obtinuiſlc. Vir clariſſimus Petrus de Marca hiſt. Bearn. l. 3. c. 1 2. aſſerit Raimundum Agin nenſcm epiſcopum, S. Severi in capite Vaſconiæ abbatem, & Hugonis ſucceſſorem, defunctum an. M. xxu 1-. idque in præſati monaſterii martyrologio conſignari. Verum, pace tanti viri dixerim, hallucinatus eſt. Qua ratione neſcio. Id unum ſcio me in hagiologio & necrolo 0 Sanſcvenano lege re : VH. idus Aprilis depolio domni Raimundi

105.

epiſcopi Aginnenfis, monachi et abbatis iſtius loci, M. c. actum. Bene ergo Sammarthani Sanctitun H u goni, & Simonem Sanctio ſuffecerunt.

XIII. Sinon l.

Simon l. circiter an. 1 o 2 6. cal. Maii adfuit de dicationi eccleſiæ Burdigalenſis. Obſervare hic operæ pretium eſt, in quibuſdam codicibus MSS. eccleſiæ cathedralis A ginnenſis poni ordinatim & ſucceſſive Simonem, Gauſbertum, Aideberturn, Arnaldum & Bernardum ; imo & in nonnullis, atteſtante D. de la Benazie, Arenatum Simoni ſubrogari : quamvis autern commemoremur ſine diei

1026.

num. Verum ille quod in provincia diuturno uſu aut anni epocha, cos tamen Arnaltus in hiſtoria invalucrat, & paterno confirmatum videbat exemD epiſcoporum cum Benazio reſcrendos cenſet ad plo, ſibi licitum putabat. Hinc nihilominus pontempora belli ſacri, id eſt expeditionis Hieroſolytijex ordinatus, ait Condomenſis eccleſiæ hiſtoria, mitanæ ; in quo falluntur, ut iis qui belli illius ſitcri religioſæ vitæ continentiam ſectabatur, & quanto epocham norunt, apertum eſt. illorum nomina amplius fitblimabatur gradus honore, tanto humiduntaxat, nulla annotatione facta, retulere SamIiabatur cordis contritione, & ædificium, quod ad marthani ; ſi Arenatum excipias ; ea quoque rehuc abBas devote coeperat, præfitl factus implevit cenſebimus, nonnulla de ſingulis notando. devotius. Arenatus, de quo nihil omnino ſuppetit in taInterea pietatis caus Romam profectus, conbulariis, inſcribitur, inquiunt, in veteribus e iſcoſcientiæ ſinu ſummo pontifici apert0, cum hic auporum indicibus ; verum gratum nobis feciſſent, diſſet duabus illum præeſi ſedibus, præcepit ut ſthorum indicum antiquitatem ætatemque probaunæarum contentus, alteram dimitteret, ac in re voluiſlcnt. Certe novimus multos quibus du-

pecoetorum remiſhonem, in propria diœceli mo E centorum annortun inſtrumenta antiquitatem s naſterium conſtruere et offidcſiſſme adornaret. J uſhs piunt.

ſe obtemperaturum promiſit, ac in patriam reverſus ſtetit promiſhs, Baſbtenſem enim epiſcopatum, ſtatim dimiſit, ac cuidam viro fideli conceſſit. Monaſterii Condomenſis fabricam conſummavit, eccleſiamque, facto generali conventu pontificum, abbatum, tribunorum & centurionum, nobiliumque virorum dedicavit in honore S. Salvatoris, et in nomine B. Petri apoſtolorum principis, ſicut quondam fiterat. Inde vero clericos ſeculariter & abſque regulari difiiplina degentes penitus amovit, et monachos Deo JlItgiter ſelrientes, & fitb regulari iugo militannmus.

Gauſbertus fuit quidem Aginnenſis præſul 3 ſed alio prorſus tempore, ut infra probabimus.

De Aideberto idem prorſus ac de Arenato cenſcmus ; eos ſcilicet, nullo fundamento admiſſos, expungi debere.

XIV. ARNALDUS 11.

Arnaldus de Bona-villa, de Bonvilla, de Bovevilla & melius, ut videtur, de Bovilla dictus eſt, quod oppidum eſt Aginnenſis agri, leucis 5. ab Agenno diſtans, ad Septentrionem. Quo porro

M m m

bt : Bovium. 1048.

1052.

1056.

1061.

1063.

903 ECCLESIA

AGINNENSIS. 904

annopræciſe pontificatum inieritjncertumEo ſe A ſiæ habitæ interfiiit, ut liquet ex verſibus tabulæ & ſign abdicaſſe uideturid enim innuit notitia fiſndationis, ſeu exordii Motriacenſis, coenob11, 1n qua dicitur

Petrus Moidacenfis dominus, quorumdam inſe ationes, conſilio Arnaldi-de Bovilla, qui quondam

Agennenfis epiſcopus fiderat, ſapienter mitigaſi, & c. XV. Bam-ſmnus 1.

Bernardum fuiſſe de familia baronum de Bovevilia conjicio ex charta qua dat Deo & S. Maurino, una cum Arnaldo de Bonvilla, medietatem curtis. quarIn idem gpſlumThmn vqIt IIIeII honorem, eu præ ium no re, qu proin P

lapideæ in baſilica inciſis :

Idibus octonis domus iſta dicata Decembris, Gaudet pontifices hos conveniſſe celebres.

Anxius Oſtendum, Lactora dedit Raimundum, Convena Guillelmum direxit, Aginna Willelmum, & c.


ANNI

CH tuſ’rt

Adhuc ſedebat anno 1 0 67. ex charta Moiſſit 1 o 6 70

cenſi de monaſterio de Exis, & 1 0 68. quo, ml. April. adfuit ſynodo Burdigalenſi aStephano ſcdis apoſtolicæ legato celebratæ, in qua lis de cella Cre-

donenſi pro abbate Vindocinenſi definita ſitit. XVII. Annianus III.

debata familia de Bonvilla, cui loco eccle ia S. B Non ſine formidine Aginnenfibus c iſcopiſ

Juliani de Serra & curtis ad plagam ejus meridionalem ſita, vicinæ ſunt. Aginnenſi eccleſiæ an. r 048. præfiſit, ut patet ex charta Cluniacenſi, in Thefſſiii i ; iibpfſgſffiſdcli ſactæ abbati & fratribus monaſterii Moyſſiacenſis, eſiiaffifiiffiæiThiiaſfſcniii charta donationis in dedicatione ipſius eccleſiæ, aſtantibus et oonſtntientibus Bernardo epiſcopo Aginnenfi, Amaldo epiſcopo Latinienſi, òaliis pluribus viris bonis, qui hoc donum viderunt & audieruut et manu ſua firmaverunt. Actum anno lncarnat. Dom. M. 211. Denique unus fuit ex patribus concilii Toloſani, quod ex codice manuſcripto Moiſtacenſis monaſterii edidit Baronius in Annalibus, habitumque eſt anno Inearn. Dom. M. 1. v1. idibus Sept. eique cum decem & ccto præſulibus ſubſcripſit, & chartæ donationis factæ coenobio S. Michælis de Pedano, una cum Petro Rogerii Toloſano epiſcopo, ſed ſine temporis in ſcriptione, quæ tamen eſt horum temporum. Vita ſancti Phaletri quam edidit Labbeus tom. 2 bIbliothecæ novæ, quemdam Ofium facit epi-

Arnaldum hunc annumerarcmus, cum tribus Sammarthanis, ſi nihil nobis aliud ſuppeteret quam inſtrumentum fundationis prioratus Riſnbodii ord. S. Benedicti in Vaſconia, laudatum a doctiſſimis illis ſcriptoribus, quod datum autumant an. 1 o 6 o. Nimirum hoe anno, & diu poſtea Willelmum A ginni ſediſſe, non Arnaldum, ſuperius demonſtravimus. At aliunde eruitur Arnaldi hujus epiſcopatus, ſcilicet ex tabulis Regulæ ; & aliunde conſtat Sammanhanos minime voluiſlc decernere ad amuſſim ternpus ejus pontificatus, dum dicunt eum ſediſſe tempore Guidoniſ-Gofridi comitis Pictas. circa an. 1 60. loquuntur enim ex mera conjectura, ne ſcientes Willelmum Arnaldi anteceſſorem in epi ſcopatu annum 1 0 6 8. attigiſlc.

XVIII. Domuum.

Donaldum Arnaldi ſucceſſorem fuiſſe aſſerit D. de la Benazie, nec immerito ſane, ſiquidem an. 1 0 8 o. ſubſcripſiſlc legitur confirmationi territorii Geraldo abbati Silvæ-majoris dati in concilio Burdigalenſi, ut conſtat ex chartulario monaſterii hujus. Vide Hieron. Lopes in hiſtoria eccleſiæ Bur-

digalenſis cap. 4. in Goſcelino, & Mabillonitun

ſcopum Aginnenſem circa hæc tempora. Sed D ſec. v. Benedict. parte 2. pag. 8 68. Sic porro ha-

fictitium eſtc hunc epiſcopum jam diximus in Arbetur ad calcem prædictæ confirmationis : Acta eſt

vemenſtbus epiſcopis col. 2 6 1. Certe nullum hafitpra dicta confirmatio in Burdigalenſi civitate in bet teſtimonium, niſi ab hac S. Phaletri vita, quæ concilio, anno ab lncarnat. Dom. M. LXXX. ind.

fibulis ſcatet.

In nonnullis terea indicibus Regino Aginnenſis epiſcopus ſiirinducitunverum ipſius nulla omnino veſtigia invenimus.

XVI. Wtaceanus 1.

Iniit pontificium Willelmus an. 1 0 6 r. ſi quidem an. 1 0 6 4. ordinationis ſuæ quarto, ſubſcribit chartæ Hugonis vicecomitis Brulienſis pro Clu·

niaco, quam, quia hanc epocham certam reddit, E

hic referre operæ pretium duximus : Noverint om neſ-ego Hugo vicecomes Brulienſis, & mater mea domina Adalais donamus Deo & S. Petro Clunien t, ubi domnus Hugo abbas magis prodeffe quam præeſi videtur, unam eccleſiam in villa Alairacus, duas in villa caſcles, & c. Actum anno Dom. lncarn. M. LXIV. ordinationis domni Willelmi Agennen ts epiſcopi anno quarto, XVI. cal. Dec. indictione tl. præſentibus domno Hugone abbate Cluniacenfi, domno Duranno Tolofimæſedis epiſcopo, & aliis. Anno 1 063. 111. idus Septemb. celebri cuidam congregationi pro dedicatione Moiſſitcenſis eccle-

111. epacta XXVI. 11. non. Octobr. urit. an. Gregorii V ll. papæ, Philippo in Francia regnante. S. Guillelmi Aquitanienfis ducis. Ego Amatur S. ſedis apoſtolicæ legatus, cotfirmo. Ego Hugo S. ſedts. apoſlol. legatus corfimto. Ego Gocelinus Burdigal.

archiepiſcopus, præſente concilio, concedo & con-

firmo. S. Rodulphi Turon. archiep. S. Guillelmi

Auſcienfis archiepiſcopi. S. Donaldi Agennenſis quiſiopi, & c. XIX. Hetrtis 1.

Unicum duntaxat Heliam Aginnenſes inter epiſcopos recenſent noſtri Sammarthani, videlicet Heliam de Caſtellione, de quo infra : ſed duplicem Heliam admittendum probat necrologium Silvæ-majoris, alterum 1 1. nonas lanuarias notatum, alterum nonis Junii. Præterea in tabulario Regulæ ad Garumnam exſtat charta Heliæ Agin. epiſcopi, concedentis Augerio priori & conventui eccleſiam de las Lobias. Caret quidem notis chronicis hoc inſtrumentum 3 ſed tribui non poteſt Heliæ de Caſtellione infra commemorando, qui

1080.

VfletL Ina-um. Pſthw

1083.

1088.

Ca. oeſl 47 1090.

905 ECCLESIA

nonniſi diu

ANNt ſcopus inter Donaldum & Simonem, qui ſequitur, c Hmſrt ſi attendamus ad tempus quo Augerius Regulenſe

rexit monaſterium : prior autem fuit ab anno circiter 1083. ad an. 097 Plura non habemus de

hoc epiſcopo. XX. Smon II.

Simon II. in provincia Bituricenſi natus, Do lenſis monachus fuit, aſſerente Silvæ-majoris tabulario ; oenonicus S. Hilarii Pictavienſis, ut docet

chronicon S. Maxentii, Malleacenſe dictum 5 &

ex canonico Aginnenſis epiſcopus, ordinatus in

conciIio Santonenſi anno 1 08 3. Sic porro habet B

præfatum chronicon : Anno M. LXXXIH. Santonas exſtitit concilium in quo. ordinatus eſt epiſcopus. Simon canonicus S. Ililarii Agenno.

1 0 8 6 Anno 1 0 8 6. Goſcelino Burdig. archiepiſcopo,

ut docet Malleacenſe chronicon, denato, metropolitanam rexit eccleſiam ; quod etiam palam ſit ex tabulario eccleſiæ S. Severini Burdigalenſis, in cujus charta quadam legitur apud Lopez hiſt. archiep. Burdig. in Amato t Anno M. XXCVHI. regnante Philippo Gallorum rege, & c. factum eſt hoc 111. non. Decemb. Simone Agennenfium epiſcopo locum Burdegalenſis epiſcopi tenente. Cim hoc tem pus, oonſilio canonicorum ſuorum, eccleſiam S. Antonii in civitate Aginn. dedit Silvæ-maj. rnonaſterio, & domno Geraldo abbati 5 cujus doni conditiones lege inter inſtrum. Anno 1 090. 11. idus Martias, confirmavit ſua ſubſcriptione teſtamentum Geraldi Cadurcenſis epiſcopi, editum tom. vur. Spicil. pag. 1 6 r.

His temporibus exorta gravi controverſia pro coenobio S. Capraſii de Pontonis, quod Bernardus Aquenſis præſul juſſus fuerat a concilio Santon. reſtituere Re monaſterio, & Floriacenſibus monachis, em e reluctatus eſſet ː tandem in pleniſſimo oonc o Burde

AGINNENSIS.

poſtea ſcdit 3 itaque poni debet hic eplA ſuffraganeis & abbatibus, ex chart. Angeriacenſi 5

& conſecrationi eccleſiæ S. Andreæ Burdigalenſis G ; : Iilſh

C Id vero

906

an. r 1 00. quo anno obiit ex chronico Malleac. Sed potius debemus ſequi chron. monaſterii Dolenſis ubi ſepultus eſt, quodque mortem ejus con-

ſignat an. 1 o 1. conſignatur inxnecrol. Silvæ 1 1 1·

ffaicztaſThffigThiiiliphTh Ps VI

Pu ; fitl Agennenfis, vir canus nomine S lmon n caſſis Cicero, moribus ipſc Cato. Ad natale ſolum rediens ad Biturigenfiſ

Occidit, in ue ſua fitbtumnlatur humo Præzitlis oſſa fluet modoſliicta Maria Dolenfis t

ovemt e puerum terra Doletfis eum.

Quis Simoni ſucceſſor datus ſit nunc inquirendum. Petrum quemdam poſt ipſum ſediſſe probare videtur quod refert Labbeus tom. x. concil. col. 6 14. & 6 1 5. Aa. o. M. Xcvttt. Burdegalæ concilium habuit Amatus, illius urbis archiepiſcopus, Jedis apoſtolicæ legatus, cum aliis diverſatum provinciarum epiſcopis. Quo in concilio quid actum ſit ignoramus. celebratum autem fiiſſe diſcimus eæ di plomate tabul. Angeriacenfis, cui Amatus archiept Burdeg. Rolandus DolenJLt archiepiſcopus, Petrus epiſcopus Aginnenſis, aliique in ltoc concilio ſubſtribunt an. D. M. Xcv111. ind. Vt. 111. nonas Octob. Simone E-ffiſct ſciſſi ; glrjThuloimdiulſſfiiil1 g : ob ſenectutem muniis epiſcopalibus vacare cum non poſſet, vices ſuas Petro commiſit Simon ; ſed ipſc Labbeus ex chronico Malloecenſi profert locum tom. x. concil. coi. 402. ex quo liquet Petrum hunc expungendum eſſe. Simon canonicus S. Hilani Agenno. datus eſt epiſcopus ; cui fitcceſſerunt Girardus nepos, lJardus, Audebertus.

XXI. Ginatnus 1. Giraldus, qui & Geraldus & Giraudus & Gi-

gal. habito, illud rardus, Simonis nepos, in oethedra Aginnenti

dimiſit-Augerio Regulæ priori ; huic autem judiD ſucceſſor anno 1 100. ex chronico Malleacenſt

cio interfuit Simon Aginnenſis epiſcopus ac ſub ſtripfit cum ſeptem aliis præſulibus, ut videre eſt tomo v. Annal. Mabill. pag. 65 2. in appendice. Eodem anno memoratur in charta monaſterii S. Rufinæ olim monachorum, nunc canonicorum S. Capraſi ; & ſuis conſiliis Iſarnum Toloſanum epiſc. adduxit ad concordiam cum S. Saturnini canonicis faciendam.

An. 1 o 5. accepit breve apoſtolicum ab Urbano papa ſl. An. ſequenti confirmavit cum lurimis archiepiſcopis 8 : epiſcopis in concilio Sim-

tonenſi privilegia monaſterii Vindocinenſis. EoE

dem an. interfuit dedicationi eccleſiæ Burdigalenſis ; & ipſe an. 1 097. novam S. Maurini eccleſiam conſecravit 3. non. Januarii, adſiſtente Petro Lactorenſi epiſcopo. Hoc etiam anno, nonis Maii Urbanus papa IL ei ſcripſit, ut curaret eccleſias ſuæ diœc. ad Moiſſiacenſc monaſterium pertinentes a laicis detentas, reſtitui. De his pontificiis litteris, quæ in tabul. Moiſhacenſi aſlcrvantur, alia recurret mentio, quoniam ad plurimos epiſcopos ſcriptæ ſunt ; eas autem edidimus tom. 1. pag. 40. in appendice.

9. Anno 1098. adfuit concilio Burdigal. cum

Tonans Il.

ſuperius laudato, memoratur an. 1 1 0 3. in tabulis 1 1 03

monaſterii Regulenſis ad Garumnam. Eum comi-

tiis parium Vaſconiæ apud Regulam congregatis ſl-ng ; adverſus vicecomitcm de Benauge adfuiſſe aſſerit r 5 6·

D. de la Benazie, auctore Petro de Maroe hiſtor. Bearn. l. 3. c. 1 3. verum de comitiis illis nihil eo loci habet vir ille doffiſſimus. Duo hujus nominis epiſcopi Aginnenſes inſcribuntur necrologio Silvæ majoris, unus 111. cal. Maii, alter xv. ml. Sept. Quis ex. duobus his locis diem obitus noſtri Giraldi indicet, merito ambigitur.

XXII. Iſatlnnus.

Ad Iſaardum Giraldo ſubjiciendum in epiſcoporum Aginnenſium ſerie ſolum habemus chronici Malleacenſis teſtimonium modo prolatum. Porro de ipſius ſucceſſore varie variis in locis loquitur ; nam in laudato contextu Iſaardo ſubjicit Audebertum. At ad annum 1 1 00. de Simone loquens, ejuſque ſucceſſoribus in Agin. cathedra, ait t Succeſit ei, Simoni, unus poſl alium Giraudus nepos ejus, Iſaardus, Raimundus ; ubi omittitur Gauſbertus, cujus epiſcopatus multis argumentis demonſtratur. Et ſane a fimpore quo vixit 81

mm 1 907


ANNI

cntuſu Iſd ſubjiciendum.

XXIII. G ſnenr s vel Goſaanrus.

Gauſbertum Aginnenſem epiſcopum fuiſſe an.

1 1 0 5 1 1 05. probat charta, quam edidimus inter inſtrum. num. ſecunda, col. 42 7. Hoc in inſtrumen-

to primum laudat prædeceſſores ſuos, qui quaſ-

dam eccleſias in jus Silvæ-majoris trauſfitderant, hocque ratum habet poſtea ipſc de conſilio Hu-

gonis archidiaconi, Arſivi de Montiniaco, Petri de Nemore, & c. Inſuper concedit totam eccleſiam S.

ECCLESIA AGINNENSIS.

ſedit Simon parum diſtat ; unde videtur nobis A litem paulo poſt iterum intenderunt, ut infia dice·

tur in Raimundo.

Conceſſa præterea Silvæ-majori de ſuorum clericorum conſilio, eccleſiam S. Mariæ, ut probat charta eruimus ex tabulario Silvæ-majoris ; ſed oeret ullo temporis charactere. Gauſberti mentio ſit anno 1 1 1 5. in veteri inſtrumento Moira·

cenſi. In Silvæ-majoris necrologio legitur mortuus r. idus Martii.

XXIV. Saucrnſs 11. Sanctium I 1. qui & Raimundus Sancius dicitur,

Capraſiide Bediſſan juxta Iavareac. Factum porinter Aginnenſeſepiſcopos numerat chronicon S.

ro dicitur hoc inſtrumentum : Anno ab lncarnat. B Maxentii, ut in Iſaardo vidimus. Ipſu

Domini M. c. V. Luna XXI. regnante Ludovico rege in Gallia, Guillelmo duce Aquitaniæ, Arnoldo Giraldi Burdegalenfi in cathedra præfidente.

Nos diu perplexos tenuit hujus anni inſcriptio necdum enim obierat Philippus I. Qua ergo ratione Ludovicus regnare dicitur, & quaſi ſolus regnans exhibetur. Verum cum a patre ſub vitæ finem in. ſocietatem imperii adſcitus, rex renuntiatus fuerit, ac regni negotiis vix non ſolus incubuerit, mirum profecto videri nequit, ſi illius regni inſcriptionem, etiam dum pater viveret, præ ſc ferant nonnulla illorum temporum monumenta.

morari in monumentis Agennenſis ecceadua 1 1 1 2. docent Sammarthani fratres : at de illo

plura non habemus.

XXV. Arni: æneus II.

Aidebertus, qui & Audebertus & Hildebertus & Adalbertus, cIrca annum 1 1 1 8. Aginnenſis epiſcopus electus eſt, ejuſque electio hoc ipſo anno in concilio Engoliſmenſi confirmata eſt, ut teſtatur chronicon S. Maxentii, vulgo Malleacenſie dictum, his verbis : Anno milleſimo centeſimo dc cimo octavo Engoltſmte fixit aliud concilium, ſub Ge·

Certe alia patris ſolius, alia patris & filii nomen C raldo epiſcopo S. ſedis legato, ubi archiepiſcopuſ

habent ; quidni ergo & hoc noſtrum ſolius filii titulum exhibeat 3 ſicin tabulario Angeriacenſi apud Bellium in probat. c. 28. hiſtor. Pictav. legimus : Anno M. c. 11. Pa chali PP. Philippo eThedffiaiiglioiiſmdlizfoilei fiant hac apud Trecas anno ab lncarnat. Domini AThe M. c. 1 Francorum regnum Philippo, & filio BIzIaa ejus Ludov. regente, & c. & in charta qua Willel mus 3·7II04 Pictavorum comes & Aquitaniæ dux coegit Ber-

pido teloneum auferre : Anno ab lncarn. M. C

Turonenſis, & alii duo epiſcopi confirmati fient. Unus eorum Audebertus Agenno. Monaſterium S. Liberatæ ad Oltum fluvium in pago Aginnenſi ſitum tunc temporis poſſidebant canonici, 8t quidem 26. numero cum abbate ; qui illud anno ſiſi 83. Qum tibfficteff Dei ceſſere & donavere. Iſ30nationi conſenſit Hit

debertus, ut patet ex bulla Calixti ll. data Toloſæ idibus Julii, indict. xtt. Dominicæ lncarnationiſ

inſtrumenta damus, ut conſulatur ; legeſis quoque

908·


ANNI

cflRſſTt

C. un cct. 428.

1118.

nardum vicecomitem, inſolitum a Regulæ opanno M. xx. pontificatus ipſius t. quam inter 20·

ſeu ut habet Beſtius t 1 04. Philippo rege FrancoD chartam 40. inter inſtrumenta Clarom. DonatioC V -

rum fitperſtite, Ludovico tametkfiliofito, indolis & probitatis memorando juvene, ranciœ timonem ob-

13 ; d, 65, tinente. Mirum ergo non eſt ſi duobus poſt annis, nihil agente patre, filii duntaxat omnia per ſcſc gubernantis mentio fiat in diplomatibus. Obſcrvandum porro videtur chartam hanc Gauſberti legiſſe D. Johannem Thiroux charactere t t 1 5. notatam ; quæ ſi vitio careat, ruit omnino dis ficultas.

nem hanc confirmavit Eugenius pa a III. anno 1 149. Iv. idus Martii ; & Luciuſl I. bulla hæ 2 Lucius, & c. Lantelmo abbati Caſæ-Dei. ngtiaſleriuml S. Ligeratæ virginis 6 : ſlqud Cghgetiioa. 68 eiæ u ; IIIIclildizbeeibo g Rati : mundo Aginni epiſcopis, & Guillelmo duce Aqui-

tanorum conceſimt eſt, fiæb noſtra protectione fitfie-

pimus. Quod ſpectat ad Guillelmum ducem, ejuſ

Ut ad Gauſbertum revertatur oratio, cum Si diploma edidimus in app. col. 429.

mon epiſcopus dediſſet Silvæ-majori, 8t abbati

Primo ſuæ ordinationis anno Aidebertus bene-

Geraldo eccleſiam S. Vincentii de Caladuno, hoc E ficum ſe oſtendit monachis Silvæ-majoris ; etenim

donum pacifice poſſederunt aſcetæ Silvenſcs, uſ2

ue ad tempus Gauſberti, cujus tempore monachi

Severi, qui habitabant apud S. Martinum, armata manu abſtuleruntAinarum virum Silvæ-maj. Re ad Gauſbertum delata, juſſit abbati S. Severi & monachis injuriæ tantæ auctoribus, ut venirent ad curiam : Die ſtatuta venerunt, ac rationibus utrinque dictis fecit epiſcopus facere judicium clerias de ſede, a Gombaldo Burdegalenfiarchidiacono, quſfirte aderat, & abbati S. Maurini, & abbati Clariacenſi. Cauſa cecidiſſe videntur Sanſeverani monachi ; verum nihilo pacatiores effecti,

anno M. c. xv111. in clauſtro Manſt Agenneſii edicit ut Silvæ-majoris monachi ius patronatus, & medietatem decimæ parochiæ S. Martianæ dEſcaſſefort ſibi ab Arnaldo-Guillelmo dEſcaſſefort collatæ oſlideant. Item eccleſias S. Aviti & S. Stephani de Prignac præfato monaſterio donat anno M. c. xxv. Anno M. e. xxvm. eum Arnaldo Burdigalenſi metropolita, & Gaufredo Vaſitenſi epiſcopo, totaque baronum curia adſtat Guillelmo Aquitaniæ duci anno 2. poſt mortem patris ſui, confirmanti quæ contulerat Silvæ-maj. monaſterio. In Paradiſi ad Garumnam monialium ordiniſ

428.

1118.

1125. 1128

AN temporis nota memoratur Aidebertus, his verbis : cflpbTh Gaudericus del Foſizd dedit For-toni de Vico inſu-

1130.

confirmavit donum comitatus Agennenſis quem

909 ECCLESIA AGINNENSIS. 910 Fontiſ-Ebraldi monaſterio exſtat charta, in qua ſine A litteras integras refert dominus Pavillon in probat. pro vita Roberti Arbruſcelli. Nec hic ſtetit antiſtiANTNI tis in virgines benevolentia, bona enim illis uncflatſrt dique conquiſivit & procuravit ; hinc toties in

chartIs coenobii repetitum Raimundi nomen, ut

patet ex charta Iſarni de Valegs plura apud Balegs concedentis, in qua legitur : laudavit autem hoc

donum Raimundus Bernardi Aginnenfis epiſco us, ex litteris Arnaldi de Volpillon, ſe, uxorem, filiam S. epiſcopo ipſius pater conceſſerat. 81 bona ſita ſororibus FontIſ-Ebraldi in loco Pat quod in diſtinct. 2. radiſi Deo ſcrvlentibus concedentis, quod donum vitæ B. Roberti abb. Caſæ-Dei, c. 1 3. refertur factum eſi in manu Bernardi-Raimundi Aginnenfis apud Mabillon. Act. ſec. 6. parte a. pag. 21 6. his epiſcopi qui & illud laudavit & confirmavit. Hinc verbis ː Aldebertus Agennenſis epiſcopus, cum a B in ejuſdem loci tabulario reperitur : Raimunduſ-

quodam monacho Caſa-Dei viro ſcientia & religione Bernardi, bona memoriæ epiſcopus Agennenfis, fint

lam de Vico, cum terris cultis et incultis, pratis, paſcuis, aquis, aquarumve ductibus, & aliis adſatentiis. Forto vero de Vico dedit eamdem ſanctimonialibus Fontiſ-Ebraldi in manu Aldeberti epiſcopi Agennenfis. Eidem Guillelmus Aquitaniæ comeſ

Ad cum, ut puto, ſpecta

non mediocriter ornato, in fita ſynodo conveniretur, quia eccleſia S. Liberata, et coeteræ eccleſiæ B. Roberti, quæ in epiſcopatu ſito habentur, injuſlea raptoribus tractarentur, contumelioſa verba, ut in S. Rotbertum evomuit, mox inviſibiliter percuſſis retro cecidit, & pene exanimis effcctus a circumſtantibus elevatus eſl. Quo facto omnis ſynodus dedit laudem Dea & nomen B. Roberti adſydera tollens, unuſquiſque ad ſua rediit. ipſe denique epiſcopus, quoniam vir prudens rationiſque capax erat, Caſitm-

amator hujus loci tle Paradſl, & ei multa bona ficit & laudavit, quæ data ſuerant eidem loco et ancillis Dei in ipfit permanentibus.

Caſæ-Dei, de conſilio R. archidiaconi & aliorum eccleſiæ ſuæ clericorum donat eccleſiam dElmat, facta charta in monaſterio S. Sacerdotis xvI. cal. Januar. Innocentio 11. Romano papa, Ludovico VII. Francorum rege regnante. Ea porro eccleſia d’Elmat nune pendet a priore S. LiberatæTh quod coenobium Caſæ Dei conceſſit poſt Hildeber-I·

Dei venierinS. Robertum quem prius deſpectui ltatum Raimundus noſter, ut patet ex bulla Lucii buerat, me aſiante, geniculando ante eſus ſepulchrum, C papæ, de qua in Hildeberto. Nominatur anno eximium confiſſrem pronuntiavit. In martyrologio r 1 3 7. in diplomate quo Ludovicus VII. Aqui1 1 3 7,

Lcmovic. habetur 211. cal. Mait obiit Audebertus epiſc. Aginn.

XXVI. Ratnunnuſ& nnannr.

De Raimundo vix quidquam habent primi Galliæ Chriſtianæ auctores. Nos longe feliciores plurima reperimus, pleraque ſuppeditarunt Silvæmajoris chartæ 3 ac primum quidem x Raimundus Arnaldus de Foſitto ex Silvæ -maioris monacho epiſcopus, Adalberto (de quo jamjam egi-

muſ) fitbrogatur. Quo tempore cathedram epi-

taniæ præſules a regalibus immunes eſſe jubet. An. i ; icſib iiſiiegw 13 IſftiaiuiiiI tem Caſæ-Dei 8 : Ademarum abbatem S. Tiberii, pro nonnullis eccleſiis. Donum eccleſiæ S. J-ohannis de FIarano monaſterio Condomienſi factum a Garſia de F larano approbavit & confirmavit ; Factum eſi hoc donum in manu Raimundi-Bernardi Aginnenfis epiſcopi, qui & approbavit illud, & infra, S. Raimundi Bernardi Aginnenſis epiſcopi ; ln ejuſdem monaſterii tabulario, in titulo de terra

ſtopalern conſcenderit in promtu non eſt definire. D de Neriaco, iterum memoratur tempore Ludo-

Aſſumtus ſuit ex monaſterio S. Severi in cap. Vaſconiæ, ubi abbas erat. Anno M. xxx. fundator exſtitit coenobii S. Mariæ de Paradiſo ad Garumnam, monialium Fontiſ-Ebraldi ; quippe qui auctor fitit Amalvino Paradiſr, & Onorti illius uxori, eorumque filiis, ut Deo ejuſque genitrici ad opus ancillarum Dei F ontiſ-Ebraldi concederent

uidquid habebant in loco Paradiſi 3 conceſſum ſua auctoritate confirmavit, ut patet ex charta donationis, quæ hæc habet : Hac autem dona concedentes affirmaverunt in manu Raimundi-Bernardi

vici VI. dicti Craſſi regis, Innoc. II. papæ ; Guillel. comitis Pictaviæ. ln tabulario Regulenſt hæc ejus charta reperitur ſine temporis nota ː Ego Raymundus Dei gratia Aginnenfis epiſco-

139·

Hip. eat.

pus, dono Deo & S. Petro de Regula & fratribus Burdig. ejuſdem loci ſlh norma monaſtica militantibus, ec’8 44·

clefiam S. Martini de Arconſis, cantanam, oblationem & omnia eccleſiaſtica ad eam pertinentia,

ſicut jam dudum a prædeceſiire noſtro Gauſberto

pontfice prædictis fratribus conceſſam eſt. Eum benevolum ac beneficum experta eſt

venerabilis atque laudabilis, divina diſponente graE Silvæ-majoris abbatia, ipſi enim omnium quæin 3 V tia, Aginnenfis eccleſiæ epiſcopi. Denique monaſteAgennenſt diœceſi obtinuerat poſlcſhonem in 4 rium ibi conſtruxit, in quo xx. moniales conſtiperpetuum confirmat de conſilio canonicorum z

mit ut liquet ex eiuſdem Pii antiſtitis Iiſteris ad PeAnno lncarnat. Dom. M. c. XLII. Innocentio papa 1 1 4 2,

tronillam Fontiſ-Ebraldi abbatiſſam, in quibus hæc leguntur 2 Raimunduſ-Bernardi Dei gratia Agennenſis epiſcopus, P. abbatiffæ Ibntiſ-Euvraudi, necnon & ancillis Dei ſibi commiſis, ſalutem & hec nedictionem, & amicitiam junctam ln Domino. Amalvinus Paradiſi & uxor eyus Onors, & c Hæc autem ſactafimt an. M. c. XXX. epacta IX. ind. VIII. concurrente 1 I. cyclo decennovali IX. et illo die ſitit I I. non. Octob. j Luna X1X. Eas vero

l l. Romanæ ſedi praſidente, Ludovico filio Ludovici regis rege Francorum & Aquitanorum duce. Eodem anno Petro abbati eccleſiam de Berdegas ceſſit, aliaſque jam coenobio dimiſſas confirmavit, ex hujus loci tabulario. Poſtea denique acceptam decimam eccleſiæ de Runalt ab A. de Turri Agennenſis civitatis vicario, eidem coenobio concedit, anno, ut dicitur in charta, ab lncarnat. Domini M. c. X21V. epacta Vt. Luna Xtt. III. nonas Sept. M m m ii y

ANNI C HmſTt

nt Cruſr

renou-. 49.

91

rege Francorum regnante, R. Bernardo Aginnenfi epiſtopo. Litem inter Silvæ-majoris 8 : S. Severi monachos pro eccleſia S. VIncentii de Caladuno, tanto tempore, tantaque animorum contentione motam celeberrimo iudicio finiit, ac Silvæ-majori præfatam eccleſiam adjudicavit : Exſtat prolatum hoc jutlicium a Raimundo Aginnenfi, Augerio abbate Clariacenſi, dr aliis prolatum in clauſlro S. Stephani Aginnenfiſſedis, in Dominica qua cantatur populus Sion. E vivis exceſſit vt. cal. Aprilis ex necrologio Silvæ-maj. In necrologio vero S. Severi in cap. Vaſeoniæ legitur : VII. idus Aprilis,

ECCLESIA AGINNENSIS.

Romanorum P. P. Eugenio praſidente III. Ludov. A totique conventui S. Mariæ de Sylva, qua illiſ

912


concedit eccleſiam S. Laurentii de Eſcuris in ſubANN

urbio civitatis Burdegalenſis ; & alteri donationi CHRISINT

factæ monaſterio de Portaglonio, ſeu Bulliavo,

Boiiillas, ua Bernardus de Aſia-ſorti anno M. C.

LXV. præ to monaſterio, & Caluino ejus abbati

dedit libera paſcua in terra fita de Marmont aſtante

ò confirmante dom. Elia epiſcopo Agennerſi. Ipſe

anno M. c. vam. dedit præfato loco Portaglonii 1 68 in manu D. Galuini abbatis eccleſiam S. iohanal-Gulinie nis de Marmont cum ſuis omnibus pertinentiis.

Teſtes fuere hujus ceſſionis domnus Garſias abbas &alæ-Dei & alii plures, ut habetur in tabulario

depoſitio D. Raimundi ep. Aginnerſis monachi et B ejuſdem monaſterii. Anno M. c. van. memo-

abbatis iſtius loci. Dicitur cum S. Bernardo canonicorum Regularitunineccleſta Burdigal. inſtitutioni faviſſe.

XXVII. H1: 1. 1s 11. Elias de Caſtellione anno 1 1 49. cal. Septemb.

ex canonico eccleſiæ Burdigalenſis, a Gaufiido ejuſdem urbis epiſcopo conſecratus eſt Agennenſis antiſtes, ut patet ex concilio Burdegalenſi ſub Gaufrido, quod ex chartul. Pictavienſis eccleſiæ editum eſt jam, in quo ſic legitur : Gaufridus Dei gratia Burdigal. archiep. & c. die II.

a couſecratione fratris noſlri Eliæ Agennenſis epiC ſtantibus Albino : epiſcopo Convenarum, et aliiſ

fiopi, apud Burdegalam celebrata eſlſynodus, & c. actum eſi hoc IV. cal. Septemb. juxta locum Sabluncelli, Dom. lncam. M. c. XLIX. ind. XIII. epacta IX. Rom. pont. dom. Eugenio papa Ill. Ludovico rege Francorum a duce Aquitanorum, & c. Patet hoc inſuper ex charta controverſiæ inter Gilbertum Porretanum Pictavienſcm epiſcopum & Mas : celinum abbatem S. Cypriani. An. 1 1 o. cum Gaufrido & aliis delegatur ab Eugenio II. ſuper diſſolutione matrimonii inter Ludov. VII. regem,

ratur in chartulario Condomienſi. Præſens fuit tranſiictioni factæ inter abbatem Bellæ-perticæ & prioriſſam de Bragairaco, anno M. c. Lxx. ex ta1 170 bulario Bellæ-perticæ. Memoratur & anno M.

Lxxv. in charta ejuſdem monaſterii, & apud Hie1 I 7 5, ronymum Suritam in indice rerum Arragoniæ

M. c. Lxx. & M. c. Lxxvr. In tabulario Porta-

glonii hæclegirnuſ2An. M. c. LXXXI. domnuſElias 1 1 8 1, epiſcopus Aginnenſis dedit dom. Bernardo abbati Portaglonii et fratribus ibidem Deo ſcrvientibuſ

tam præſentibus quam ſinuſ-ts decimas omnes labo-

rum ſitorum. Facta fitit charta X. cal. Maii, adM h to. pluribus. In chartulario parthenonis Valliſ-Pilonis memoratur ut teſtis documenti, quo dom. de Vol-

pillon præfatis ſanctimonialibus donat totam terram

ubi conventus eſi ædificatus. Teſtes ficere Elias epi-

ſcopus Aginnen ts, & alii. Ejus obitus in Silvæmajoris necrologio aſhgnatur III. nonas Junii.

XXVIII. Pauus I.

Petrus in Moiſſacenſi tabulario aſſeritur anno M. c. cxxx. Iv. id. Nov. adfuiſſe cuidam dedi-

1 1 5 4, & Eleonoram Aquitanicam. An. M. c. LIv. intercationi apud Moiſhacum. Verum quo pacto id fuit conſecrationi eccleſiæ Cadunienſis, ut refer cum iis quæ de Elia retulimus conciliari pote-ſtt I 1 6 0, tur in archivo Sarlatenſi. Anno M. c. Lx. auctor D Forte Petrus Heliæ etiam ſuperſtitis locum occu-

c. tx. eol. 4 3 0.

1164.

1165.

fuit condendi monaſterii de Nogared, diœceſis Aginnenſis. Cupiens enim ut ad fidei veritatem j divinam reverentiam irſlnnarentur homines de Gontald, nihil opportunius eſſe duxit, uam ut monachorum Silvæ-majoris exemplo audirentur ; hunc ue in finem Petro illius monaſterii abbati eccleſiam S. Petri de Nogared Gontaldo vicinam conceſſit, ac terram ad habitandum illis obtinuit a vitali Gontaldi domino, idque prece et affert u archidiaconorum et canonicorum ſcdis Aginnenſis, ſicque effectum eſt ut ibi ſeptem & ampliuſ

monachi ſub priore, Deo per multa ſccula ſint fa E

mulati. Conventui Silvæ-majoris de conſcnſu capituli ſui tribuit eccleſiam S. Mariæ de Culturis prope Caſtel-jelous ſitam, cum decimis et oblationibus, & his quæ ad eandem eccleſiam pertinere noſcuntur. Actum anno M. c. LXIV. epacta XXV. ind. XII. concurrente I I I. cyclo decennovali VI. In ejuſdem coenobii tabulario exſtant litteræ Eliæ epiſcopi Aginnenſis, quibus adiungit prioratui S. Mariæ de Manu-ſorti eccleſiam B. Mariæ de Culturis cum ſuis decimis & pertinentiis, anno M. C. LxIv. An. M. c. va. interfuit donationi ab archiepiſcopo Burdegalcnſi factæ Petro abbati

pavit ; qui nihilominus Agennenſis epiſcopi nomen & titulum conſervavit. Potuit quoque error irrepere in annorum annotatione, & omitti ali-

quis numericus character. ne

1 ecerms.

XXIX. Bana-munus 1.

Bertrando de Beceiras, ſcu, ut alia ſerunt inſtrumenta, de Veceras, ex canonico Burdegalenſis eccleſiæ facto Aginnenſium epiſcopo comitatum Aginnenſem confirmavit Richardus Anglorum rex & dux Aquitanorum, præſentibus Auxitano & Baionenſi præſulibus qui cum ipſo in peregrinatione erant. In chronico Gaufridi prioris Voſienſis cap. 19. hæc habentur : Obiit rex apud Martellum. praſente Bertranno epiſcopo de A gennoan. I I 83. An. M. c. Lxxxvn. jus paſcuorum in terris, quæ ipſia patre Galterio de Veceras obtigerant, Guillelmo Grandiſ-Silvæ abbati concedit menſc Martio. Eodem anno teſtis fuit in charta archiepiſcopi Auxitani pro Silva-majori, & in charta qua Narranfredis de Monte-pezato dat Deo & S. Mariæ de F ontevraud, & Ioco de Volpillon id quod habet aut habere debet in loco de Malvat ; ſ1c enim clauditur hæc chartæ

1187. CHRISTI

1188.

1189.

1195.

1 197.

1203.

93

ECCLESIA AGINNENSIS.

94

Factum es hoc donum anno M. e. LXXXVII. A firlſlc anno 1 203. ut ſitperius diximus. At vir ANNI Bertrando Agennenfi epiſcopo, Arnaldo Dabino doctiſſimus, qui in elucidanda epiſcoporum Agin Nm

abbate Clariacenſi, Peregrino de Forſez abbate Condomienfi aſtantibus, & c. Recenſctur an. M. c Lxxxv111. in charta Bertrandi abbatis Moiſhacen ſis, Unaldo clerico eccleſiam S. Martini de Criſtinag concedentis, & M. c. Lxxxlx. in tranſlatione S. Stephani Grandimontenſis. Non me latet in ejus relatione legi Bernardum, non Bertrandum ; verum non nemo neſcit non raro accidere vetera inſtrumenta legentibus & exſcribentibus, ut Bernardum in Bertrandum, ac vice verſa commutarint.

nenſium hiſtoria multum inſudavit, docet Guillelmum ſediſſe anno. 1 20 5. quo confirmavit ſtatuta ſalvitatls de Saveriis a Raimundo Toloſano co-. mite facta. Quæ. ſi vera ſint, de Guillelmi epiſcopatu dubitare non ſinunt.

Petrus nonniſi ex incertis teſtimoniis epiſcopus aſſcritur. Autumat vir diligentiſſimus & ſagaciſſtmus, eum Arnaldo de quo Infra, quom Toloſanus comes eiecerat, ſuffectum eſh : ab eodem comite. Sed infra oſtendemus veriſimillimum eſſe. Ar. naldum a comite Toloſano ejectum, paulo poſt

Inter Eliam de Malmort Burdegalenſcm antiB ſedem ſuam recuperaſſe.

ſtitem, & Stephanum decanum capitulumque, exorta ſimultate & controverſia, diſhdii arbiter una cum Henrico Santonenſi præſule electus eſt Bertrandus ; quorum ope pax reſtituta eſt, ut fidem faciunt Bertrandi litteræ, quæ leguntur in libro villoſi tabularii eccleſiæ Burdigal. claudunturque his verbis : Factum eſt hoc anno ab lncarnat. Dom. M. c. XCV. infeſto B. Radegundis reginæ, & c. In archivo Silvæ-Latæ Odo de Terrida ei nonnulla cedit, aſtantibus Gaſlone vicecomite Bearnenſi, Bernardo de Beceiras epiſcopo Aginnenſt & aliis an. M. c. XCVII. Bernardus archiepiſcopuſ

J ohannes citra controverſiam reſpuendus ; quippe eo tempore quo ſediſſe dicitur, Arnaldum Aginnenſcrn eccleſiam rexiſſe modo oſtendemus.

XXXI. ARNALnus IV.

Arnaldum hunc ex illuſtri familia de Rovinian, ac Hugonis de Rovinian domini Caſtinolii fine-em fiiiſſe a nonnullis aſſeritur. Aginnenſcm pontificatum adeptus eſt circa annum 1 200. ine quiunt. Galliæ Chriſtianæ quadripartitæ auctores, 2 ; iiliiileifjfiſ’aiiai

Auſcienſis concedit Silvæ-maj. eccleſiam de Loſa, C controverſia, et gratia reconciliata inter Aginnenfi’s litteris datis apud Aginnum id. Nov. ſer. V. ind. & ſſdoiffacenſes anno 120 o. a iterum 12 I 2. I. aſtantibus Gerardo Caturcenfi, B. Lactorenfi, ſit mentio Arnaldi tunc epiſcopi. Sed tardius auſpi-

ct Bertraudo Agennenſi epiſcopis : Sedebat adhue izidtezffii 333 ſitiit

catus eſt epiſcopatum, ut jam probavimus. Eum eſlc putamus, quem ejectum ab Agennenſi eccleſia boniſque omnibus ſpoliatum fuiſſe a Raimundo

no a capitulo S. Capraſii. In Burdegalenſi necrocomite Toloſano conqueruntur archiepiſc. Nar·

logio ejus obitus his verbis refertur : II. nonas Auguſli obiit Bertrandus Aginnenſis epiſcopus, canonicus hujus ecclefiæ. At in obituario Silvæ-majoris : IV. nonas Maii.

In ſequentibus præſulibus confuſio maxima,

bonenſis & alii concilii Vaurenſis patres an. 1 2 1 3.

in epiſtola ad Innocentium papam tertium ; quia eodem anno Ipſius mentio ſit in tabulis. Ceterum nullus tunc in cathedram Agennenſem involavit epiſcopus auctoritate comitis Tolos. fretus, ut qui-

ſummaque difficultas, ex qua quo tandem pacto dant opinantur ; de hoc enim Raimundi ſcelere nos extricare valeamus vix ſpes affitlget ; eorum D non ſiluiſſent Vaurenſes patres.

enim perturbatus eſt ordo, nomina permixta, confus ſccum invicem tempora : maxime quia Arnaldus toto eo tempore quo alios Agenni ſediſſe no tant monumenta nonnulla, in aliis & quidem pluribus, epiſcopus adſcritur. Tentandum tamen quid in eo valeamus, atque ut tota hæc noſtra clarius procedat oratio, 1. eos omnes referemus quicum Arnaldo ſediſſe memorantur, ſcilicet Guillelmum, Petrum, Johannem. 2. de ipſo Arnaldo agemus. Denique conciliationis modum inquiremus.

XXX. GuttLELMus 11.

Numeratur m quibuſdam elenchis epiſcopo E

An. 1 2 1 3. A. (id eſt Arnalduſ) abbati Silvæ majoris, & fiam-ibus, amicis cariſimis dat medietatem decimæ S. Petri de Lano. In MS. codice ejuſdem aſceterii memoraturann. 1 2 1 5. & 1 2 1 6. quibus eccleſiæ S. Petri de Nogared & Silvæ-majori nonnulla concedit ; in charta enim ſic lego ː Arnaldus Agennenſis epiſcopus dat medietatem totius decimæ bladi, vini et lini et omnium jure decimandorum parochia. S. Petri de Nogareto domui SilvæmaJoris æſus miniſlns, et eccleſiæ S. Petri de Nogareto quæ eſt apud Gontaldurn, praſentibus magiſtro Amanevo decano Engoliſmenſi, Amalvino abbate Silvæ-majoris, Willelmo irfirmario, & c.

rum Aginnenſium 1 202. inquiunt Sammarthani Actum apud Manſum anno M. cc. XV. In altera fratres 3adduntque forte eum eſſe de quo ſit men idem Arnaldus adjudiœt jus patronatus eccleſiæ tio in hiſtoria Albigenſium ; potuiſſcque eſlc fraB. Mariæ de Gontaldo canonicis de Manſo Agentrem Hugonis de Rovinian domini de Caſhnoglio nenſi, contra monachos Silvæ-majoris ; ipſis vero Higioiinieriffi. ffinaiiœniiifieniis : 823315oziiiIiiItThiidTKIÆItTnt venIri ln chartophylaciis MSS an. 1 292. Verum quid iuris habere aflcrebant ; teſtibus Willelmo hæ conjecturæ non potuerunt ſuadere viris doctis : priore Nogareti & aliis. Actum apud Gontaldum ſimiS, ut hunc Guillelmum ſuo Aginnenſium præ anno gratiæ M. cc. XVI. meuſc Novemb. XVI. ſulum catalogo inſcrerent ; & merito quidem, die ejuſdem merſis, regn. Philippo rege Fiancorum. quippe certum eſt Bertrandum epiſcopum adhuc In tertia deanue charta, idem Arnaldus Agennen tſ

C muſt l

1213.

1215.

1216.

AN NI C nniſrt

27 C. x. col. 4 1.

1224.

1232.

95

ECCLESIA AGINNENSIS.

916

epiſcopus concedit pro anniverſario faciendo, do A pro patre et matre noſtra, & pro avunculo et Johanue ſerviente noſlro, & pro aliis amicis eb be ANNI

mui Silvæ-majoris quarta-m pmem bladi & vini totius decimæ S. Petri de Nogareto jure decimandorum, præſentibus Willelmo de Biron priore Silvæ-majoris, Willelmo de Royauno priore de Nogareto & aliis. Actum apud Mau um anno M. ce. XVI. Anno 1 2 7 xlv. cal. Maii, cum Simone Montiſ-fortis duce Narbon. & c. tranſigit de juſtitia, fiſco & moneta civitatis Agennenſis. Eodem anno v11. idus, & idibus J ulii, memoratur in chartis Grandiſ-Silvæ. Arnaldo etiam epiſcopo Raimundus Pagani domicellus, Arnaldi Pagani militis filius, dirnittit decimas in parochia de Aurida an. 1 2 20. In Silvæ-majoris tabulis Elias prior & canonici S. Capraſii de Agenno, partem decimæ parocitiarum ſancti Sulpitii & S. Ruſinæ, quam ſibi vendicabant, ad S. Antonii apud Agennum priorem, Silvæ-majoris monachum, pertinere fatentur, anno ab lncarnat. M. cc. XXI V. regnante Raimundo Toloſctno comite, A. (id eſt Arnaldo) epiſcopo Agennenſi. Eodem anno Raimundus comes medietatem Agennenſis iuſtitiæ ipſi reſtituit, & c. vide chartam xv. col. 43 2.

Ab hoc anno 1 224. uſque adannum 1 23 3. nulla Arnaldi epiſcopi occurrit mentio, locuſque nobis datur pro Giraudo, quem credimus Arnaldi lv ſucceſlòrem.

XXXII. G1 Raunus. Hunc epiſcopum in tabulis Aginnenſibus igno-

tum invenerunt Sammarthani fratres in magni paſtoralis eccleſiæ Pariſienſis ſcheda, in qua legitur : Univerſis præſentes litteras iriſpectutis G. Dei permiſione Agermenfis epiſcopus ſalutem in Domino. Noverit univerſitas veſtra, quod nos legavimus ecclefiæ B. Mariæ Pariſienſis pro anniverſaria noſlro faciendo 40. ſll. Pariſienſes ſuper vineis noſtriſ

quas habemus apud La’iacum in die anniverſiirii

nefactoribus noſtris. Si quid veno refiduumficerit, ce det in ippletionem illorum anniverſcttiorum quæ non ha ent redditus Atcientes ad ſlciendas debitas diſtributiones. atum apud Agermum anno Domini M. cc. XXXII. in die Aſceuſionis menſi. Maio. Nomen hujus epiſcopi prima littera deſignatum produnt eccleſiæ Pariſienſis chartæ, ex quibus intelligitur Giraudum decanatus officio fimctum eſſc an. 1 2 2 8. Hoc anno ſedem Aginnenſem vacaſſc menſc Aprili teſtantur tabulæ donationis factæ monaſterio Grandiſ-Silvæ ː ex quibus conjicimus Arnaldum obiiſſe an. circiter t 2 2 8. eodemque anno in ipſius locum electum fuiſſe Giſ-ſudum.

XXXIII. RODUM-us.

Rodulfus de Pinis, ſeu de Peyrinis, vir genere illuſtris, inquiunt Annales Ciſtercienſes, doctrina & pietate percelebris, primum lgniacenſis, tum Clarævallenſis abbas, Aginnenſis poſtmodum epiſcopus, ac breviſſimo temporis intervallo Lugdunenſis archiepiſcopus ſirit. Anno 1 2 3 3. notatur in urbici conſilii chartis apud Aginnum, ob promiſſa factu baronibus, ceteriſque nobilibus, æ civibus, non ſuppreſſumm ſc nummos ab Arnaldo cuſos, nec monetæ illius nomine ſignatæ quidquam derogaturum. Eundem reperio memoratum in charta donationis factæ Grandiſ-Silvæ monaſterio. D. Claud. Eſtiennot aſlcrit anno 1 2 3 5. Caſſano abbati S. Maurini conceſſam ab eo mediam partem decimæ de Toirac. Verum ſuſpicamur errorem in annorum deſignatione. Paulo poſt

aſſùmtum Aginnenſcm epiſcopatum, provectus eſt ad cathedram Lugdunenſcm.

XXXIV. ARNALDUS V. Chartæ S. Petri de Regula hune Arnaldum

noſtri diſtribuendos, ita quod ſinguli canonici & D epiſcopum nobis ſuppeditant, in quibus videlicet

maJori altari ſervientes, qui vigiliis intererant, ſex denarios habebunt, & qui in miſit intereruntſimiliter ſcx denarios habebunt, matricularii vero clerici I 2. denarios habebunt et matricularii laici ſimiliter duodecim. Datum anno M. cc. XXXII. in Jcflo ſancti Martini eſtivalis. Alia ejuſdem argumenti continetur in memorato carthophylacio, cujus hæc ſunt verba : G. Aginnenfis epiſcopus, omnibus præſentes litteras inſpecturis ſalutem in Domino. Noverit univerſitas veſtra, quod nos donamus & concedimus nepotibus noſtris Haimerico b Johanni omnem acquiſttionem vinearum noſlrarum, quas nos acquiſivimus in terra B. Mariæ Pariſtenſis apud Laiacum. lta tamen quodſi alter eorum prior deceffcrit, tota acquifitio ad fitperſlitem revertetur : utroque vero decedente, dicta acquiſttio ad eccleſiam B. Mariæ revertetur. Quicumque vero poſt deceſitm noſlrum dictam acquifitionem tenuerint, quadraginta ſllidos Panfienfi’s tenebuntur reddere quolibet anno, mandato capituli ad faciendam diſtributionem in anniverſaria noſtro. Ita quod quicumque de canonicis, vigiliis intererunt, ch denarios habebunt, et qui in miffa intererunt ſimiliterſcx denarios habebunt. Fiet autem auni-

vcrſctrium iſlud pro pluribus, fiilicet pro nobis, &

legitur ː Guillelmus de Bovevilla dominus de Duraſſo venerabili coenobio Regulenfi totum ſus et omnes confitetudines, quas habebat antiquitus in mercato de S. Airardo urbis de Duraſſo, confirmat. Actum apud Duras, præſerttibtts, & ſigilla fita apponere facientibus, Geraldo archie ; otfiopo Burdigal. Arnaldo Aginnenfi, et Raimundo Vaſatenfi, an. M. ce. XXXIII. XIII. cal. Dec. Vide tom. 1. eol. 1 1 99. Hinc dubitandi ratio de ſinceritate notarum chronicarum chartæ quæ Rodulfiim teſtatur ep. Aginnenſem an. 1 23 5. Anno

eodem memoratur noſter Arnaldus in charta doni

E facti Grandi-Silvæ ; & an. 1 2 3 6. in charta ſancti

Capraſii. An. 1 23 8. intereſt emtioni plurium prædiorum factæ ab abbate & monachis S. Maurini, ex ejuſdem loci tabulariO. Sub hoc epiſcopo fratres Prædicatores Agenni recipiuntur au. 1 240.

XXXV. Pin-nus 11.

Adeſt nobis celeberrimus Aginnenſium antiſtes, hucuſque tamen hiſtoricis qui ſcripſere de rebus ad Aginnenſcm eccleſiam, & eos qui eam texerunt, ſpectant incognitus. At vir ſummæ eruditionis Echardus, qui ſui ordinis, & Dominicanæ familiæ hiſtoriam illuſtrandam ſuſcepit, ipſum

nobIſ

C HRISTI

1233.

233-

al. calend.

Decemb. I 23 50

1238.

1240.

ANN1 cflaffiiw

LL 1243. paciſcitur cum Arnaldo ep. & capitulo

97

tis argumentis.

1. enim Steph. de Borbone ſeu de Bella-villa, auctor coævus, in opere de Jeptem donis Spiritus ſancti, quod etiamnum exſtat in Pariſienſibus bibliothecis, Sorboniœ præcipue, ſic loquitur p. 1. de dono timoris, titulo v. de Purgatorio, cap. 7. cod. Sorbon. ſol. 1 62. col. 3. Narrabat frater Petrus dictus Remenſis, epiſcopus poſtea Agennen ts, quod quidam, & c.

2. Bernardus Guidonis ſuppar, in indiculo Prædicator-um ad epiſcopalem di gnitatem evectorum,

ab ipſius Ordinis exordio ad annum 1 3 1 o. aut B

circiter, hæc habet z F. Petrus Remenſis Gallus, zfid JA aimliInbinſi bro de ſcriptoribus Ordinis : Frater Petrus Remenfis, epiſcopus poſtmodum Agennen ts, quide gloſſs maxime fiIper Bibliam totam compendiqfiim opus & bonum, & alia bene utilia ſcripſit. lſicfitit or pArovinciæs Franciæ, et inde factus eſt ſius ennen ts.

3. Laurentius PIgnon, vel Pinon, Altiſhodor. epiſcopus, qui ordinis Dominiœni chronicon ſcri-

ſit ante annum M. cccc. in indice provincialium

ranciæ hæc habet 2 Hic de provincialatu fiiit aſitmtus in epi copum Agennenſem.

At quo præciſe tempore ſedit Agenni initium ejus alligat anno 1 242. Bernardus Guidonis in primo teſtimonio lùpra relato, & in indiculo provincialium Franciæ, ubi ſic loquitur : Frater Petms Remenſis. Hic de provincialatu Francia aſiime rus eſs ad epiſcopatum Agennenſem anno 1242. Cujus ſententiam ſecutus eſt, & verba exſcripſit Laurentius Pignon. At id ſtare nequit, ſi verum eſt quod habet in ſecundo loc0, Petrum de provin cialatu in epiſcopum Agennenlem aſſumtum fuiſſe ;

ECCLESIA AG1NNENſIs.

nobis protulit in lucem, nomine Petrum, ex mulA

918 XXXVII. G 1. 1. r : 1. s 111.

-

ANNI

Guillelrnus de Pontoiſe religiofiu ordinis S. Be CHIUSTI

nedicti congregationis Cluſtiacenfis, Caritatis ad Ligerimprior, inde abbas Cluniaci, & c. inquiunt Sammarthani. Verum doctiſſimos viros fefellit hoETVſifiI Qeffi eiii iuſſu abbatis Jacobi de Ambaſia conſcriptum : Guillelrnus Ill. de Pontoſi regere coepn an. r 2 u Rexit anniſfiere 4 & poſtea in epiſcopatum ctnenſem aſſumtus eſt. ln chronologia etiarn abbatum Cluniacenſium legitur t Anno r 244 Hugo abbas in Lingonenſtm epiſcopum aſitmtus eſt, a GuillelT Aii’fftffiai i’ctpſjffmoiijſl aſitmtus eſt. Licet in annis minis Guillelmi non conveniant, ſaltem nonni ranno 1 2 5 o. ele ctuſeſt epiſcopus, & quidem non Agennenſis, ſtd Olenenſis. Noſter autem Guillelmus, ipſis Sammarth. aſſerentibus, Agenni ſedebat ab an. 247. a Cluniacenſi ergo noſter diverſus eſt. Hinc porro inferas falli Sammarthanos in anno mortis noſtri Guillelmi. Quæ enim de eo referunt, Cluniaoenſi conveniunt ; ſic enim habet præfatum chronicon

Emer Petrus Remenfis. C ls obiit I 5. calend. Januar. 1263. Jacet apud

S. Martinum Panfius. Hinc infer ſecundo male nuncupari Guillelmum de Pontoiſe. Sic enim vocatur duntaxat, quia putabatur idem efle cum abbate Cluniacenſi. His præmiſhs, ad noſtrum Guillelmum veniamus.

Epiſcopus erat jam ab anno 1 247. ut conſtat ex tabulario Aginnenſi ante memoratO, & litteris reformationis ſeu emendationis mdam rerum pro hac regione, & civibus Aginnenſibus, Raimundo Tololno comite. Ex archivo item abbatiæ Cleracenfis, Guillelrnus epiſcopali officio Aginni fiangebatur annis 1 248. & 1 249. Interfuit con-

conſtatenim Petrum provincialatum exuiſſe jam an. D cilio Valentino pro fide, pace, & libertate eccleſiæ

1 2 3 7. & forte antea, ut demonſtrat R. P. Echard. Forte a provincialatu ad epiſcopatum non immediate tranſiit. Ut ut ſit, brevi omnino tempore ſedit, ut mox demonſtrabimus.

XXXVI. ARNALnus VI.

I-Iic Arnaldus, a. lius omnino a duobus præmiſſis, fixerat ex religioſo quodam ordine aſſumtus, quod probat titulus Fratris ipſi datus. Ex tabulis Silvæmajoris : Frater Arnaldus Dei patientia vocatus ſſdiffmſſz IiATapriiniEIIffgi

congregato, tem re Innocentii papæ IV. præſentibus Narbonen 1, Viennenſi, Arelatenſi, & Aquenſi archiepiſcopis, & c. anno 1 248. Controverſiam inter abbatem Moiſſracenſem, & Bernardum regularem Exii præſulem, ratione ſubiectionis huiuſce monaſterii coenobio Moiſhæi, arbitrali ſententia componit poſtridie feſti S. Jacobi apo-

1247.

ſtoli, an. 1 249. ex tab. Moiſhac. Bulla Innocen 49

tii papæ lv. 1 7. cal. Maii, pontificatus anno ſexto delegatus iudex inter Geraldum Cadurcenſem antiſtitem & conſules dictæ civitatis, utrique parti diem aſſignat, fer. 6. ante feſtum S. Andreæ 1 249.

Ladaux aliquot decimarum & dominiorum SilE ex tabulis Cadurcenſibus, ejuſque placito contro-

væ-majori ’ama ſe conceſſorum donationem in præſentia lira revomſle anno. xnr. Eodem anno calendis Maii, ſe a Raimundo comite Toloſæ & marchione Provinciæ rogatum declarat, ut inquiſitionem in ſua inſtitueret diœceſi. In chartis b. Liberatæ Blancus illius monaſterii prior, an.

Aginnenſi ſuper dominio & ſubiectione prioratus S. Liberatæ. Denique an. 1 244. confert eccleſiam

parochialem de Ladiniac.

Tamus Il.

verſia finitur. Anno eodem 8. cal. Octobr. inſtituitur una cum aliis præſulibus exſecutor teſtamenti

Raimundi comitis Tololani morientis an. 1 25 1. 1 25 1·

Sabbato ante Dominicam palmarum, litem abbatem Montalbanenſem inter & fratres Minores exortam componit, ex tabulario ecches Montalb. Memoratur in antiquo documento regis Angliæ

anni 1 2 4. de interceptionibus in treugis cum 12 54.

comite oloſano emendandis, & c. apud Rimer

tom. 1. p. 5 2 r. Eodem anno monaſterio S. Mau-

ſiſ-erQſlſlaſſi N n n 919 ECCLESIA AGINNENSIS. 920

tabulario præfati coenobii. Anno 1 25 5. datis lit A ſcriptum legitur in tabulis annorum 1 26 8. & ANNI teris declarat ſe, attentis numero fratrum Bellæ1 26 9. quæ in regio chartophylacio Pariſiis aſſerANM, IiIII-i Perticæ, eorum oneribus, & c. religione cedere om vantur. Hoc ultimo anno notatur in charta Gran CHIelgn flriœ nino eidem coenobio & zEgidio abbati acficcceffodiſ-Silvæ. Eodem anno idibus Junii Alphonſo 6 ribus ejus, quatuor eccleſias quæ ſunt apud Gratſſrcomiti, & Johannæ ejus uxori, in gratiam beneIg, nas, cum oblationibus, decimis, pertinentiis, & c. ficiorum ſibi ab illis exhibitorum, quæcumque vel 0 4 3 Exſtat eodem anno charta clientelæ quam coram ipſr, veleorum deceſſores uſurpaverantebonis ſedis illo profeſſus eſt Gaſto vicecomes BearnenſiS, quæ epiſcopalis, remittit, & 500. libras Arnaldenſeſ

guia nondum edita eſt, hic referenda videtur : No quas ſuæ eccleſiæ debebat idem Alphonſùs. Refert

clis vir D. Caſto vicecomes Bearnenfis et Brulhefii, Rimer tom. 1. pag. 8 5 5. litteras Petri epiſcopi recognovit pro Je & fitcceſhrribus ficis, venerabili Agennenſis de homagio recepto ab Henrico regis patri D. Guillelmo & canonicis ſuis. ſe tenere toAlemanniæ primogenita, dat. die Veneris pofifeſtum tum territorium Brulhienſe de prædicto domino epiB S. Barnabæ M. cc. LXIX. Denique ſubſcribit ſcopo & eeclefia S. Stephani Agennenfis, & ſe deconceſſioni factæ Eduardo regi Angliæ caſtri de here facere homagium eidem domino epiſcopo, unam Roquepino ex veteri ſcheda 1 270. Quo anno, lanceam de acapto. Quod homagium pradictus D. vel ſequenti obierat : anno quippe 1 27 1. die 4. Caſto requilttus a Dom. epi copo fecit, & c. Acta Auguſti ſedes Agennenfis vacabat ex chartario Jimt liæc publice octavo die a exitu menſis Octobris regio Ruthenenſi. Gititffiaiiziirſijſi XL ARNAI-ws vII. 1, 2 57. tranſi it cum Hugoneabbate Conchenſi ; & 1 2 57. Arnaldus in veteri quodam inſtrumento anni cum tephano de Vals abbate Gondonii. Dicitur 1 27 1. electus dicitur. Epiſcopus erat 1 27 3. & 1 27 r. 1 2 5 9, Guillelrnus comes epijeopus Aginnenfis, an. 1 2 5 9. 1 2 74. ex archivo Sarlatenfi. In Aginnenſis tabu1 27 3. 1 26 1, 3 iarn in tabular. Grandiſ-Silvæ. An. 1 26 1. fer. 4. iarii quibuſdam ſcheduijs annorum 1 275. & 1 274. poſt Dominicam Invocavit me, vicarium inſtituit, 1 278. Arnaldum tunc Aginnenſibus pxæſuifle & cum Bertrando abbate Moiſhac. compromiſſum C pontificem invenitur. An. 1 27 8. dedit eccleſiam 1 2 7 8. facit de ſubiectione monaſterii Exienſis, ex tabuS. Vincentii (vulgo de Eſpinaſſa) prope Altumiar. Moiſhac. Eodem anno memoratur in charta villare, Haut-villar, cum iuribus, primitiis & deci1 262. Grandiſ-Silvæ. Item an. t 262. Sabbato poſtCimis ſuis, Gauſberto abbati S. Maurini ; & ab eo neres, ex tabular. Jeſuitarum Tolos. Anno inſuper accepit medietatem trium partium decimæ eccleſiæ 1 2 63. 1 2 6 3. quinta die in exitu Febr. in charta BellæS. Amantii de Rupe-cornu, Roque-corn, quinto Perticæ, & in membranis tabularii Regii. Legimus cal. J ulii anno Dom. 1 27 8. Conſtat etiam euneumfuifle patriarcham Hieroſolymitanum poſt Jadem vixiſſe 1 279. ex litteris Guillelmi de Nova1 279. eobum Pantaleonem electum pontificem maxivilla Bleſenſis archidiaconi, a rege Philippo miſi, mum anno 1 26 1. ut patet ex regeſto anni 2. ut exciperetſacramentum o ſeArnaldus iſte epiUrbani IV. oepp. 9. 3 6. 37. inquit Baluz. in notis ſcopus, conſules Aginnen es, & ionis proceres ad Galliam Chriſt. Samnnrthanorurn. obligaturi erant regi Angliæ, effecerunt in XXXV GUThſiMŨS IV DIiaiffimmpiIoſi

Guillelrnus, quondam Liddenſis epiſc. ad Agin ſis J uliiJ ordanus de Inſula, & ejus uxor Guillelma, nenſem eccleſiam, per tranſlationem Guillelmi præ jus ſuum in decimis eccleſiartun S. M. Magdalenæ deceſſoris facti patriarchæ Hieroſolymitani, vacaſtri, & c. dimiſere Arnaldo Aginnenfium epiſc. cantem evocatur, ex regeſto anni 2. Urbani IV. Reperiturquoque ejus nomen an. 1 2 80. & 1 2 8 1. 1 2 8 0, ie3 IThfeIiincſubiiI naiffi 5. 1i 3 bEILLIi’iIIſi. IiITSieEA 8 1 : 36. Ee ; onurtThtirt iubarofiibus de Cglaromonte, de E ; eÆISSeOg-ini, apud Agenhum admittunFoſſam, de Bovevilla, de Madiſlano, & de tur. Vide Prynn tom. 1. Libert. ecclcs Anglic.

Fumeilo. pag. 250. 251. ſmmum XXXIX. Parnus 111. XLI. Jouaunns 1.

Petrum hunc reperio cognominatum ſonandi, E Johannes, dictus Geraldi, ut patet ex codice ſedebatque iaman. 1 264. quo nominatur in in884. S. Victoris Paris fol. 36. in miraculis S. ſtrumento donationis terræ de Gaiæ factæ in mo Martialis, ſedit annis 28 1. 1 2 8 2. & 1 28 3. 1 2 8 I naſterio Exienfi eiuſdem diœcefis, in favorem Alex chartis eccleſiæ S. Andreæ Burdigalenſis, & ex fonſi comitis Pictavienſis & Toloſæ, pro fimdaarchiv. Sarſat. Ab initio pontificatus pontem ad 2 69 tione Villæ-novæ ad Oldum fluvium, Bernardo, Garumnam fluvium conſtruere meditabatur, (muJordano abbate Exii, ſic enirn clauditurːanno Do ros urbis tunc alluebat, in aliurn nunc curſum aliex eat. mini M. ce. Lxlv. regnante prædicto inclito & ilquantulum deflexus ; decern denariorum aureoEuſſi luſtnſſmo D. N. Alphotſl comite Pictaviæ et Torum millibus ad hoc opus deſtinatis. Anno Dom. loſæ, & venerabili patre domino Petro Aginnenfi 1 2 8 5. die 1 2. exitus menſis Nov. homagium pro I 2 8 266 epiſcopo. Anno 1 266. pepigit cum Bertrando vicecomitatu Brulheſii fecit Conſtantia de Bear5 abbate Moiſhac. ſuper dominio & correctione ab nio, filia primogenita nobilis viri dom. Gaſtonis batis & monachorum Exienſium. Memoratur an. de Bearnecio vicecomitis Bearneii, & c. R. patri

1 2 6 7. in charta Grandiſ-Silvæ. Nomen ejus ſubin Chriſto Johanni divina gratia epſiopo Agennenfi.

1270.

1283.

i npiæſtntia domni Hugoniſ

ECCLESIA AGENNENSIS. epycopi Bagatenſis A datis in vite Grandiſ-caſiri, ſrve de Podio-miralio, -

922

ANM in choro cathedralir eccleſiæ Ba atenſis & ſicpplica prope Agermum 3 & ex quibuſdam pactionibm ANNI cnmſn vit quod ibi reciperet ab ipſa homagium. Quam ſuper Arenario Aginnenſi, inter ipſum & conven-

1286.

1288.

1290.

ot Gor.

gratiam epiſcopus conceſſt & tunc ibidem dicta domina flexis genibus, ſanctiſque manibus poſitis inter manus i ſius D. epiſcopi, homagium fecit & juramentum fidelitatis eidem D. epcſiopo tactis ſa eroſanctis Dei Evangeliis, & c. Actum ſitit hoc Bazati die, anno & loco pradictis. Exſtant in A enſi chartophylacio ejus litteræ anni 1 28. quibus omnes ſuæ diœeeſeos fideles hortatur, ut pecuniam pro ſua quiſque parte conferat ad pontis ſtructuram continuandam ;

tum S. Franciſci juxta portam B. Michælis, nunc pontis ad Garumnam. Eundem epiſcopum anno La’taffiffgiiis. quibs & ffii Petrum prædeceſſorem ſuum & Guillelmum Mois ſiaci abbatem ſuper capellam de Moteto, ſententiam confirrnat. Mentionem illius facit an. 1 305. Bernardus Guidonis in hiſtoria monaſterii Pruliani : Anno Domini I 3 o 5. dominus Clemens papa

quod etiam V verſus Lugdunum dirigens greſſus ficos, tranſi

legitur in Cleracenſi archivo. Anno 28 8. Ber B vit per monaſterium Pruliani die tertiaOctobris,

trandus de Caumont domicellus quibuſdam decirnriiſntlirdddian. 1 2 8 81er rSmaiſat tIaibmAgiidIIiThiemIeii tom. 2. pag. 425. exſtat diploma regium de juris dictione epiſcopi Agennenſis : Rex univerfis praſentes, & c. noveritis quod cum venerabilis pater J. Dei gratia Agennenfir qriſcopus, & c. 24. Julii 1289. Sedebat adhuc 12 o. imo & 129 1. ut videre eſt in codice anvictorino ſuperius laudato.

XLII. BenrnANnus II.

fimo in C

eaque, Dominica mane intravit clauſtrum & capitulum ſororumcum domino Bertrando epiſcopo Azgennenſi avunculo i ſius papæ. Fuit inde tranſlatus ad Lingonenſem edem a fiatriſſui filio Clemente, 113 ; tIſlmr ſpiamrm illius ponteficrs epiſtola ad regem

i ppurn taanno 130. 1 Lens. Febr. pono fiw iſ-123 7 23 22 : affirſt. nenſis eccle ca per obitum bonæ memoriæ Iohannis Lingonen ts epiſcopi ſolatio deſtituta paſtoris, nos ad eccleſiam ipſam gerentes paternoe dilectionis actum ordinationem ipſius diſpoſitioni fidis apo-

Bertrandus de Got, quem Clementis papæ V. C ſtolicæ duximus teſervandam, & tandem confide-

evunculum, id eſt, patruum appellat Bernardus Guidonis in hiſtoria monaſterii Pruliaci, fuit frater alterius Bertrandi, filius Marqueſræ de Ilhaco, quæ in dotem accepit Blanquafortem in parochia ſancti Severini de Ramafort, in diœoeſi Burdegal. ut patetexcodice 47. bibliothecæ Colbert. fol. 29.

mater porro illius pro more illorum temporum

ſol. 32. ejuſdem codicis vocatur Marqueſa deu

1290.

1292.

Guot. Pontifex legitur in multis monumentis chartul. Condomienſis, Lebretenſis & Sarlat. ubi ejus familiæ documenta exſtant plurima r 29 2. Hoc anno Raimundus Bernardi de Gelas miles & domina Seguina de Jentano ejus uxor, & Raimundus Bernardi de Gelas domicellus, dictorum & : 22 I. IIiiæmnpirihin epiſiizffi dAlhon. Actum vr. die ab introitu Octobris an. c. xc. ab Arnaldo de Nugo communi notario de Lavardaco, ex authentieo ſcripto vernacula lingua in archiv. cpiſc. Condomienſis. Eodem etiam anno illum antiſtitem ponunt chartæ Cleracenſes & tabular. Sarlat. quo iterum anno 3. nonas Martii, Nicolaus papa IV. ei facultatem conceſſit condendi teſtamenti, ut refert Baluzius collect. ad

D

rantes attentius magnæ devotionis affectum, & JòltThdæ fidei puritatem, quas venerabilis frater noſter Bertrandus epiſcopus Lingonenſis erga prafatam Romanam eccleſiam. inconcuffe hactenus obſervavit attendentes etiam grandia probitatis merita, honeſtatem morum, converſationis & vitæ munditiam, òaliarum virtutum dotes multiplices quibus ipſe epiBertrandum tunc Agennenſem epiſcopum, a vinculo quo Agennenſi eccleſiæ tenebatur adſtrictus, abſolvimus, & ad Lingonenſem eccleſiam tranſtulimus CelſitudInem itaque regiam rogandum duximus quatenus eumdem epiſcopum & eccleſiam ſibi commiſizm habenſpmpenſius commendatos, te ſibi exhibeas in faſore munificum, & c. Philip rex in epiſtola ad Clementem papam de tran atione eapitis S. Ludovici regis in ſanctam capellam Pariſienſem, data eodem anno 1 3 o 6. inter epiſcopos Fui ſolemnitatem ſùa præſentia decorarunt, recen-

et Bertrandum Lirigonenſem. Poſtea rediit ad priorem ſponſam, ut patet ex ejuſdem Clementis V. epiſtola ad Phili pum regem ſcripta 1 7. cal. Dec. apud Baluz. collitct. actor. vet. ad hiſtoriam pa-

vitas paparum Avenion. eol. 1 3. Memoratur a E parum Avenion. in quaſIc loquitur : Vacante nu-

pud Rimer tom. 2. pag. 61 2. in diplomate de juramentis et deveriis a Rege a Bertrando Agen-

nenſi epiſcopo præſtandis, I 8. Jul. I 2 9 3. Hanc eccleſiam anno 1 29 8. Bertrandum adminiſtraſti :

conſtat ex quibuſdam litteris tabularii Aginnenſis,

Ex eadem nobiliſſima familia Guillelmuſ-Amaldus de Gelu dominus de Bonas, eeſſit cecidi Auſcienfi decimas codeſta tum S. Capraſti, de Toſens, & c. anno 1 7. dic 1. exitus Mutii, excitaret-rio hujus eccleſia ſol. 6. ſt 7. In magno e uiden eeddiæ ehmulnrio fui. 8. exſtat charta qua vit-tiæ c Merena miles lmpignorat medietatem eccleſiæ de Blaſois, For-toni dAngles canonice & arelritliacono ſedis Auxuma pro o. ſolidis Mutinenſis monetæ. Fideiuſſor-es ſunt Guillermuſmedius de Gelas, n ; ſmundus uer-mrem frater ejus, 8 Petrus e onus ann a.

Tamus t’IL

per apud ſedem apoſtolicam eccleſia Lingonenſi paſtore, per tranſlationem venerab. fratris noſtri Ber trandi epiſtopi Agennenſis olim eptſeopi Lingonen ſis, per noſfitctam de ipſo ad Agennenſem eccleſiam tuncpaſſore carentem, & cdatum Burdegalis t 7. cal. Dec. pontatus noſtri anno 2. Agennenſem itaque nonn adhue annis rexit eceleſiam, eum quippe memoratum video anno 1 3 1 o. in SilvarffiiibſcſaſffiThaſlzfls in notis MSS. ad Gall. Chriſt. Sammarthanorum, laudatque oodiœm47. Colbertbibl. Atque

Nun ij

cuſTſ

1304.

1306. cutuſ

Da

Faliſcis.

923

ECCLESIA AGINNENSIS.

94

ex his infer recte monuiſſe Sammarth. fratres, A tranſtulit ad Rotomagenſem. Cetera in RotomaANNI corrigendam videri chronologiam quorumdam e-

I piſcoporum Aginnenſium, quæ ſtatuit Bertrandum

aliurn ſedentem anno 1 3 07. ln charta Silvæ-maj. legitur : Bertrandus Agennenfis epiſcopus compoſttionem a fratre Arnaldo de Praiffaco S ilva-majoris monacho, & S. Martianæ dEſeaffefort priore, cum Aiquelmo Laurentio ejuſdem eccleſiæ capellano, de utriuſque Iuribus initam cum voluntate & expreſſi con enfic Petri Silvæ-majoris abbati, inviolabiliter condvari præcepit. Idibus Jun. anno Domini M. C C C. X.

XLIII. BEnNIlnnUs II.

Bernardus de fargis, Clementis V. ex ſorore nepos, filius Raimundi-Guillelmi de Fargis domini de Budos, & Guillelmi de Fargis cardinalis frater, fuit primum Belvacenſis archidiaconus. Ad eum 2 5. annos natum ſcripſit Clemens avunculus hanc epiſtolam an. 1 3 o 6. Clemens, & c. Bemardo de Fargis archidiacono Belvacenfi firlutem, & c. Virum expertæ probitatis claritate conſpicuum te laudabilia tuæ probitatis indicia repræſentant, ſic enim ſtudiis virtutum irſiſlis, ſic laudabiliter dirigis actus tuos ad merita probitatum, quod nos ad tui

genſibus præſulibus quærat lector.

Bertrandus de Got tunc ad iſtinam ſedem rediit, Lingonenſi relicta, ut perius dictum eſt. Sedes vacabatanno 13 13.

XLIV. Ammzvus.

Amanevus de F argis, ejuſdem cum prædeceſſore familiæ, imo ut aſſerit Baluzius in notis, frater ſuperioris epiſcopi, ut patet ex teſtamento Bernardi Narbonenſis archiepiſcopi, a quo conſtituitur teſtamenti ipſius exſecutor 2 3. Aprilis anno 1 3 4 r. ex tabulario capituli Narbon. electus eſt an. 1 3 1 3.

B & . præſlit aa 1 3 5 6. Tabuiæ S. Maurini illius me.

nunere anno 1 3 r 4. cum referunt J ordanum ejuſdem coenobii abbatem a Bernardo de caſtam, quem rex Angliæ, Aquitaniæ dux, majorem judicem Agenni conſtituerat, ad dominum Franciæ regern provocaſſe, die 2 5. Februar. anno 13 14. Amanevo epiſcopo Agennenſi. In charta venditionis factæ G. cardinali, domus quæ vilium mullercularum lupanar exiſtebat, legitur in fine : Actum apud Marmaridum, in capitulo domus fratrum Minorum, die 12. menſis Julii, anno Domini M. ccc. XV. regnantibus dominis Ludovico rege

honoris promotionem invitas Tuis itaque fi pliFrancia, Eduardo rege Angliæ & duceA uitaniæ, catiouibus inclinati tecum, ut defectu quem pateris C Agennenſi epiſcopo A Iohannes XXI. prlrno

in atate, cum, ſicut aſi’ris, in viceſimo quinto atatis tuæ anno vel circa illum conſtitutus effe noſcaris, & quibuſvis conſtitutionibus contrariis nou obſtantibus, quaſcumque dignitates epiſcopales vel archiepiſcopales ſeu patriarchales aut alias, cum ad illas te ſucceſive contigerit canonice evocari, licite recipere ac libere retinere valeas autoritate apoſtolica de ſpeciali gratia diſpenſamus, proviſis quod te fircias, prout ipſarum dignitatum cura exegeritſtatutis temporibus ad omnes ſuperiores ordines promoveri Datum Lugduni 4. cal. Febr. pontffic. noſtri anno primo. Nec nardum ad ſacras infirlas promovendi conſilio ; eum quippe hoc ipſo anno epiſcopum Agennenſern creavit, ut teſtatur in epiſtola ad vaflauos præfatæ eccleſiæ data apud S. Ciricum prope Lugdu num 5. cal. Martii : Clemens, & c. dilectis filiis univerſis vaffallis eccleſiæ Agennenſis ſalutem, & c nuper venerabili fratre noſtro Bertrando, nunc Lingonerſiſſunc Agennerſi epiſcopode Agennenſi eccleſia per nos ad Lingonenſem tunc vacantem apoſtolica auctoritate tranſlato, nos gerentes citca prcefittam Agennenſem eccleſiam ſinceræ dilectionis eictum

in dilectum filium Bernardum electum Agennenſem, E

archidiaconum Belvacenfitu ſinon utique litterarum ſcientia praditum. morum honeſtate conſpicuum, conſilii circumſpectione maturum, a aliis virtutum donis a Deo multipliciter edotatum, quorum nos reddit longa er ; perientia non, ignaros, mentis noſtræ aciem duximus convertendam. Propterea eundem Bernardum electus. iſſi eccleſia. Agennenſi prceſecia mus in epiſcopum drpaſhrmt, & c. Datum 5. cal. Mart. pontfic. noſtri anno primo. Nec diu paſſus eſt eum in Aginnenſi cathedra reſidere, eodem quippe iterum anno ad ſublimiorem dignitatem evexit. Data quippe bulla, ab eccleſia Agennenſt

ſlipontificatus annoamceſt an. 131 6. aut r 317. ſcribit ad epiſcopum Agennenſem ut pacem procuret inter viros nobiles Amanevum de Lebreto & San-Severinum de Pinibus, datum Aven. 7. idus ſul. an. r. ex regiſtro hujus papæ. In inſtructione pro ſcribendis litteris nomine regis Angliæ anno 1 3 1 6. legitur apud Rimer collect. tom. 3. pag. 5 59. Ad A epiſcopum Aginnenſem ſtiper negotiis in ducatu Aquitania, r. Maii. Fit illitu men ſiſti ; ; gz2222. i3i. 0 : ; ; 312 : 32 aiſ-3 de fabricatione monetæ. Ejus memoria invenitur

moram fecit papa in exſequendo BerD in quibuſdam actis publicis ubi appoſitus eſt amniſ

ſedis 1 346. & 1 349. in chartophylacio Lactſlrenſi. Anno 1 348. conſulibus facultatem dedit ædiculam conſtruendi intra publicam domurn urbani conſilii. Notant porro nonnulli in charta Cle. racenfis abbatiæ, duos recenſeri Arnanevos, quomrn unus alteri proxime ſuceeſſit, ſed a quo tempora ſecundus ſederit, ignoramus.

XLV. Pernus IV.

Hic Petrum inſerunt Samum-thani, ſub cujus pontificatu, vel circa, floruit Gerardus de Cuſſæo Gallus Agennenſis, ordinis Carmelitarum. auctor ſexaginta ſermonum ad clerum, & ſexaginta quatuor ad populum, quos dicat Bernardo divi cyriaci cardinali, ex Poſlevini Apparatu. Potuit ſedere aban. 1348. aut 1349. ad 1357. quo ſedem vacaſhe docent tabulæ Virazelli ; aſſerunt enim F. liam deSerinet monachum Benedictinum & priorem de Viraællo, Raimundo de Nornaco clerico decimam ſeu decimariam parochiæ S. Mariæ de Lavalars confirmaſſe 1 6. Junii, an. Dom. 1 3 5 7. Agermenſt ſede vacante.


AN NI C HRlſTI

1313. 1314.

1316.

1348. 925 ECCLESIA AGINNENSIS. 926 ſhXLVI mes Aſitias & iiſaſſiſiſǣziſztzſi mm chſTI Deodatus Rodbaidi, an. 1349. decanus erat Arnaldus, quem Sammarthani Richardo in gp : emuſ-

eccleſiæ collegiatæ inſulæ-Jordanis. Ex cadem gen dine præſulum Aginnenſiurn ſubiiciunt, eum de

te haud dubie erat Guillelrnus Rodbaldi reli eo omnino non conſtare fateantur, nobis cenſetur

gioſus S. domus hoſpitalis ſancti J ohannis Jeroſcexpungendus. Fatemur Arnaldum quemdam epi·

Iym. præceptor Frontonii anno r 3 19. exregiſtr. ſcopum die 1 o. febr. mortuum in choro fratrum

66. archiv. reg. Paris. Factus eſt epiſcopus anno Prædicatorum jacere ; ſed quid vetat id referre

1 3 5 7, 1 3 5 7. quo ſoIemgemSIPFſlIIm ingreſhurIt feci-t. ad Arnaldum V. aut VI. mhtiizfldneniſSdIittfahnb a9d. emiitifirdri’tds X L I X J N N Es II nave-n.

ſui, ieu anno Chriſti 1 3 6 1. de di cordia inter Johanncs Belvety memoratur electus an. 1 3 74. 1 3 74.

Gaſtonem comitem F uxenſem & Arnaldum doin libro obligationum 3 Rubeus hiſtor. Ravennat.

minum de Lebreto ſopienda. B pag. 5 8 5. notat eum anno 1 3 8 5. fuiſſe pontifi-

I m wwſſe ſctmdxſſrd Raimundus de Sal uis, patriarcha Antiogi fictamento ſolemni conſtrinxiſſe dicitur inter

ehenus, Agennenſis miniſtrator perpetuus a manus conſulum Aginnenfium anno 1375. Ex

S. pontifice renuntiatus, Avenione venit Agenchartophylacio cathedralis, & ex actis publicis de

num, tranſienſque per monaſterium de Moiſſræo, faciendo ſirper Garumnam ponte, eum præfuiſſò

Eduardum regis Angiiæ primogenitum Aquitaanno 1 8 1. convincitur. ln veteri inſtrumento 13 8 1, 8. 133. ipiiifiiflijiſiffæ o 105133 Piſtſſi ffidſiffidmi. nii villæ Agenni òfitburbiorum ejus, ac pro moneta 1 376. 5. 3. Iohannem Agenn. epiſcopum eum Agen. a aliis iuribus eccleſiæ, eui & viciſſim juraRoberto Gebennenſi card. a Greg. XI. miſſum, vit princeps defenſionem et tutelam. Actum anno ut Venceflai Romanorum regis electi ſacramenta 1 364. die 1 4. menſis Septembris. Exhinc 26. C reciperet. ln probationibus hiſtoriæ domus de Caejuſdem menſis ſolemni pompa urbem ingreſſus ſtellione pag. 1 3 5. refertur Johannem Agenneneſt, magna procerum & nobilium Aquitaniæ & ſcm epiſcopum, unum fuiſſe ex iis ui nomine Angliææ epiſcoporum, abbatum, clericorum & Ludovici Andium ducis donum regni ieiiiæ, eoeivium comitante caterva, per barones deportatus ; mitatus Provinciæ, & c. a Johanna Siclliæ regina obviante inſuper & comitante Eduardo principe, factum acceptarunt, anno 138. Fuit exſecutor necnon & P. Florentino epiſcopo ſedis apoſtolicæ teſtamenti Petri de Chalais Montalban. epiſcopi. legato, ut fufius continetur in inſtrumento ad eaſ-

1364.

rc nv. cem referendo. De illo nihil fere aliud in antiL SIM II cum 44 quis monumentis. Quamdiu ſedem illam occupaSimon de Cramaud cardinalis S. Laurentii in

rit incertum. Dicitur in tabularii Aginnenfis puLucina, patriarcha Alexandrinus, epiſc. Pictavien blicis quibuſdam documentis, hoc patriarcha ec ſis, Aginnenfis, Biterrenſis, Caroeſſonenſis, Ave cleſIæAginnenſIs adminiſtratore, eompoſitam fuiſſe nionenfis, & Remenſis archiepiſcopus, cancellacontroverſiam de iuriſdictionis limitibus inter conD rius Johannis Pictonum comitis, memoratur tan ſules Aginnenſes & dominum de Bajamont anno quam electus Aginnenſis 1 6. Junii 1 3 8 2. in eoI 3 8 2, iſtiaiiiji affigſig 132 ILbiliiiiſiaThi iiieſhi 13 regeſto Urbani V. liquere Raimundum antea fiſiſſe ad vitas papare Aven. pag. 1 o 8 9. Agenn. epiſcoHelenenſem epiſcopum 3 aſſerit inſuper Ughellus pum legatum firiſſe Ludovici Andegavenfis ducis Italiæ ſacræ pag. 6 1 8. Bertrandum Tarentinum ad Clem. VII. papam, qui non alius videtur quam archiep. ad Ebredunens. eceleſiam tranſlatum in Simon noſter. Sic porro loquitur : An. 13 82.

Iocum Raimundi ad Agennenſem evocati, quod die Martis 4. Februarii, exiſtente oo (ſohanne

ſuo Thdum Fabri Carnut. epiſcopo) cum cardinale MmXLVIII. Rrermnnus. nfielſffi A8ſs & c ruſabeꝶduce

Andegavenfi) miſi ficerant Avenionem epcſtopuſ

13 67. Richardum ſediſſe an. 1 3 6 7. aſſerunt Sam E Agennenfis cænavit apud papam, & iacuit in pa·

maſ-thaſi, quod minime eum iis quæ de Raimunlatio. die Mercurii. excitatum grave iurgium

do dicunt, ſtare poteſt, ſcilicet illum ad an. 1 3 69. inter epiſcopum Agennenſem et Carnotenſem, quod

perveniſſe. Et quidem ex duobus inſlumenſiſquæ uſque ad contumelias verborum exarſit, quamobrem

in lucem protulimus, liquet illum poſſe-ſionem uterque ficit valde conturbatus, & c. Deceſſit 429.

adeptum eſſe menſe Septembri an. 1 364. quibus Pictavii humatus. At per illud omne tempus ne-

annis ſ1 addas quatuor, & temporis intervallum, quaquam tenuit eceleſiam Aginnenſem, ut in jam·

quod fluxit ab ipſius inſtitutione uſque ad primum iam dicendis patebit. De eo in Remenſibus archi-

in urbem & ecclefiam Agennenſem ingreſſum, epiſcopis plura.

qui poterit fieri ut Richardus Rſymundi ſucceſſor : L I ſo H N N 13 s ·

m : iiiebgbeme eogcnililcffmſiizgibadtægb ſohannem Iii. anno 1 3 8 3. 4 Octobris ad t 3 8 3.

ex charta Cleræenfi. patrimrm fuiſſe Richardi filii hunc epiſcopatum aſſumtum fuiſſe produnt tabu-

N n n iij C iſlSTl

397·

1398.

1400.

1425.

143ſl

1437·

De Boncut.

1438. 439·

C. xv. eol. 43 5·

927

ECCLESIA AGINNENSIS.

928

laria Vaticani. ln inſtrumento tabularii Silvæ-maj. A confecta per Petrum Bruneri Villte-novæ AgenANM ſic lego ː Arnaldus Silva-maJoris abbas Guillelnenſis tabellionem, alterum die 7. Aprilis anno ANNI

mum de Uleno ecclefiæ de Monqueau rectorem, et Guillelmum de Pemer procuratores ficos cotſltuit

1 464. alterum die 2 3 Iulii ejuſdem atmi, lohanne Aginnenfi epiſcopo.

C ſiuſrt

die 24Ianuar. M. ccc. XCIV. Iohanne epiſcopo L v P V aaut. Agennenfi. Sedem tenuitad 1 39 5. ſedes vacabat ETRŨS t 3 9 6. 2 3. Mart. Petrus Berardus per Johannis de Borgia reſi LIInm raſis Izſſiuzaiſtſm Bernardus Johanni ſucceſſit r 3 97. 2 7. Mar cum variis, & quidem arduis negotiis præpedireI tii, excitato codice obligationum Benedicti xm. tur, & litterarum ſtudiis inſiſteret, nec poſlet Brevi admodum tempore ſedit, ſiquidem in in ſuam eccleſiam peſlnaliter adminiſtrare, creavit diculis reperio Imbertum ſediſſe 1 39 8. 6. Febr. duos vicarios generales in ſpiritualibus & tempoL I B talibus, Iohannem de Borgia ſuum anteoeſiòrem, MBERTUS & Philippum Berardi conſanguineum ſuum, ut Imbertus, uti præmiſimus, notatur quibuſdam habent præfatæ de eorum inſtitutione litteræ, datæ in indiculis an. r 39 8. menſe Februario. Sane in alendis Auguſti anno 1 46 1. Petri ſit mentio in 1 46 1. tabulis Silvæ-majoris legitur Peregrinam de Gaſpublicis actis an. 1 467. quo interfiiit legatus co 1 46 7. ſiis tertiam cujuſdam domus Agenni partem Armitiis regni generalibus, apud Turones habitis, naldo-Guillelmo, ſub annuo cenſu conceſhfle die Ludovico undecimo rege, & anno 1477. ex ar1 477. 1 5. Decembr. anno 1 400. Imberto Agennenſi chivo Aginnenfi, ac monumentis S. Andreas Bur epiſcopo. Interfirit concilio Piſano, anno 1409. degalenſis. Sedhoc ipſo anno fato functus eſt. ex ipſius concilii actis. Eundemſediſle an. 142 5. LVI Jo BAN N S V z M u. lanum ſit ex tabularii Aginnenſis pacto quod E uaneſbic epiſcopus iniit cum conſulibus ciroe aliJohannes de Monchenuſper Petri obitum proquod jus in glareoſam Garumnæ ripam, reg movetur a Sixto papa ; interim vero capitulum A nante Carolo Francorum rege. Franciſcus d’AlC ginnenſe Petrum de Boſco eligit. Hic electionis bret a S. Baſilia, ſui teſtamenti 3. Januarii ſuæ confirmationem Romæ proſequitur. Verum ika4cifliieieſtuiiinpffim Q ffiiejſffiiſlſhdi ſit bulario Albretenſi. Idem ex clſartis ſancti Maufex pridie calend. Novemb. an. 1477. Sequenti rini, ratam habuit electionem Petri de la anno Johannes ad ſedem Vivarienſem tranſlatus Coſte abbatis ejuſdem loci, eique munus beneeſt : unde ſedes vaoeſſe dicitur an. 1478. in archiv. dictionis impendit in eccleſia B. Bartholomæi de Sarlat. Turnone intra miſſarum ſolemnia, adſiſtentibus LVI I, C A R 0 Lu s Da a uenerabilibus Geraldo abbatiæ novæ B. Mariæ de Rovznz. Gondonio ordinis Ciſterc. & Guillelmo Exienſi Carolus Galeatius de la Rovere, filius Mariolæ ordinis S. Benedicti præſulibus, Dominica tertia Sixti IV. neptis, per Johannis tranſlationem, a Adventus, quæ fuit dies 17. menſis Decembris Rege nominatur. Verum Petrus de Boſco, cujus gnidffſciiiIIſſIEIFſiLI’eiiIIIE D iiſiiaiaitafi 1 ectgzfii Iffiaii interfuit. Unde diſcimus exordium epiſcopatus 1478. ſed irrito conatu ; nam an. 1480. decreto 1480.

Henrici Vaſtenſis, quod ſuo loco aſhgnare onumagni Conſilii, excluſo Petro, Carolus Galeatius in ſua ſede confirmatur. J uramentum fidelitatiſ

ſimus. Sedebat adhuc an. r 43 7. 23. Auguſti. LIV j o H N N Es Iv. præſtitit ipſo an. 1 47 8. Eum gubernaſſean. 48. dre 9. Sept. conſtat ex charta qua admiſit m vr-

Johannes de Borgia creatus eſt Aginnenſis urbis, ſi ium Pelipemuſi vine-novæ preſbyterum 0 ſibi 48 ex qua oriundus erat, epiſcopus, uti patet ex Eu ab abbate xienſi Guidone de Montebruno epi-

genii papæ bulla an. 43 8. pontificatus 8. data, ſcopo CondOHũenfi ræſentatum. Item an. 1 48 5. 48 5 quæ habetur in tabulario Aginnenſi. Illius men ex authentico Aginnenſi ſitſi: 3 : 25334112 Eſlis Lvmm n 0 ſtranſcripſit Petro qui ſequitur, anno ſaltem 46 1. Leonardus Groſſus de la Rovere, cardinalis A·

ſed poſt abdicationem creatus eſt ab hoc epiſcopo E ginnenſis nuncupatus, tituli S. Summæ, poſtea S. vicarius eneralis, eum omnimoda poteſtate chriſt Petri ad vincula, fiater Clementis & F ranciſei epi-

rna conficiendi, ordines & ſacerdotia ſeu benefiſcoporum Mimatenſium, erat Sixti papæ IV. ex

cia conferendi 3 ut liquet ex ipſius Petri litteris inſorore nepos, major poenitentiarius eccleſiæ Ro·

ter inſtrumenta excuſis. Hinc, Iohannes adhuc no manæ per obitum Ludovici cardinalis Borgiæ. minatur epiſcopus annis 1 460. & 1464. in ta urbiſque legatus. Hic patria Savonenſis, ante ad-

bulis Silvæ-maj. Sane contulit vicariam perpetuam eptam purpuram, referendarius apoſtolicus & S. Silveſtri pro portum, I ohanni de Bedechio preſepiſc. Agennenſis dicitur an. 1 49 1. in diplomate 149 1 bytero, poſtu nte Silvæ-maj. abbate die 20. Maii chartularii Cabilonenſis, ubi ejus præſulis licen-

an. 1460. ex Silvæ-maj. tabulario. In tabulario tia. datur os brachii S. Capraſii martyris Andreæ Exienſis monaſterii, reperiuntur duo inſtrumenta Popeto epiſcopo Cabilonenſi, legato Caroli regiſ

Dr : A Rovtm : 929 achEſIA Ac-1NNENſ1s. 930 : per Aquitaniæ partes pro utilitate rei publiœ. A ſimi, quibus æterna memoria digniſſimis elogio ANM Anno præcedenti nominatur in tabulario Viraparentavit &ævola Sammarthanus. Nm emuſ-H zelli, in quo legitur iudices a S. Pandulphi A. Ceterum capitulum, ſcde vacanteæxit aliquanCHRISTI gennenſis diœoeſis eccleſiæ rectore, ejuſque padiu diœceſim. ex tabulario Aginnenſi, ubi dicitur rochianis electos, rectoris iura definiifle an. 1 39 o. Leonardum fuiſſe adminiſtratorem epiſcopatus a Leonardo Agennenfi qriſcopo. Solemni ritu recipipapa conſtitutum, donec is qui nominatus erat 14 2, turin urbe an. 149 2. Johannis Durfort prioris epiſcopus, annum vigeſimum quartum attigiſſet. S. Capraſii electionem confirmat 49 3. ln litteVidetur tarn capituli ſede vacante gubernatio 0 ris tonſuræ datis ernate, & in archivo S. lllidii quam hujus Leonardi adminiſtratio protracta ad conſcrvatis, ſie ſeſe inſcribit : Leonardits miſeraan. circiter r 54 1. Ex eadem gente Roborea Hicr 541. tione divine ; epiſcopus & omes Agennenũſret, gcaronymus cardinalis Tolonenſis præſul. rius aiſin irituali uſòtem ra ns. in Chnffitris & IADClemennſſſaſlIm miſeratione B LX I A N N E v I Lemma Mmarerſl epiſcopi comitis Gaballorum 1 5. Johanneſa Lotharingia cardinalis. archiepiſco1 49 8, Sept. r 9 8. Idem ſcſe ſolemni ſacramento obli pus & primas Narbonenſis, adminiſtrator Metengavit, ud admittentibus urbis conſulibus anno ſis & Aginnenſiſannis 1541. 1545. & 1549. 541 4 iiaziiobiffieaoi EiiThiũi monialium, non Clariſſarum, ut nonnulli volunt, Carlocenſcm epiſcoptim, s um & vicaſed virginum ab Annuntiata Dei-paradictarum. rium ſuurn generalem oſtoe co um GraſſenEaſinſtituit Vincentius Bilhonis canonicus & offiſcin. Exſtat celebris hujus cardinalis Lotharin cialis, exGræcia oriundus, eu’us memoria in benefactacum Aginnenſi capitulo concordia, qua dictione eſt ropter pretioſi donaria, & multas cultatem conferendi pleno iure ordimrii, 0fimdationes in eccleſiis cathedrali & colleniœms & præbendas majores, declarat pertiſum giali. In Leonaſdi favorem epiſcopatu Lucenſi ab antiquo ad canonicum hebdomadarium quem anno) 17. Sixtus Roboreus ſcſe abdit-avent ; C libetpertumum, armo 1542. die 20. Julii. 1542. ſed i e poſtea illum iterum ceſſit eodem anno 1 3. ovembr. Rapina: u manui mario. De MnTh mum pu uratos inter patres aſcitus eſt a Julio Matthæus Bandel ordinis Prædiœtorum, qui 11. pon, cujus n s erat, inquit Rainalfabellas liberiori ſtylo conſcriptas vernacula, h0c 1505. dus in Annalibus, in ecunda creatione 1505. cſtItalicalipdgua exaravit, Ligur erat, uti & Vin menſc Febr. Romæ fitto ſuo fungitur 27. Sept. centius Ba elliejus patmus. orlinis S. Dominici 1 520. 520. traditus ſcpulturfe in baſilica S. Mariæ Ma p ſitus generalis, cujus res geſtas elucubravitt iii : inqiſſgiſi ieictffizgffiaf fiffſlfftzictnizſiiigii canonici iuris ſcientia, ſanctiſimi mores, perpetu pretatus : ejuſoratio qua FRiIImanamurbemcelcbrat, iſque integerrimæ vitæ actæ curſus, diræque in illo laudatura pleriſque. Aginn. epiſc. erat an. 1 5 50. 1 550. ingentes virtutes inprimit conſpectæ fiant, eximium D Diœoeſun & ipſe, ut prædeeeſſor, rexit Iotſltiæ ſtudium, ac ſingular-ir miſericordia, excelhannem Valerii, tunc epiſcopum G cm, viIenſque in egentium inopia fitbleranda Rberalitas, carium ſuum generalem & canonicum Agennenmffi : mtzzſzſːzlttz I-SJEAJRYAIiIiFEffiiIPS e7 egenorum parentem, pauperes diu multumque Iu chus graduatus d nominatus, merendum in Chriſto xemnt. Hactenus F olieta. patrem dminumlohauſem Valerii, epiſcopum Grafi

Ceſſerat iarn in gratiam ſequentis an. 15 1 8. ſeffem, eleemoſynartum Reginæ, canonicum ecclefiæ eus. LIX Amſi 2323 ; 3352ii35253323ffi3ſſm ;

Antonius de la Rovere, Taurinenſis, ex dornidomini Matthæi Bondelli, epiſcopi & comitis Aginnis Vici-novi, J ohanniſ-Franciſci primi archiepi nenfis, requirit utfibi vacantem S. Vincentii de Viſcopi Taurinorum frater, protonotarius aporazello prioratum, a ſancti Geraldi de Auriliaco ſtolicus, præpoſitus cathedralis Taurinenſis, ac E abbate Jtbi denegatum corſlrat, anno 1554. 2. I ſanctorum Antonii & Dalmatii eiuſdem civitatis, Auguſti. Eodem anno nominatur in chartophy554 epiſcopatus Aginnenfis per reſignationem præceiacio Cleracenſis abbatiæ. 1518, dentis bullaſaccepit ro. cal. April. annor518. LXII JANU 3. nnnnnnn 1519 & 15. Jun111519. datprocurationemad1neun 1 5 2 1, dam poſſeſſionem. ac 1 3 Aprilis 1 531 ſolem Janus Fregoſc nobiliſGenuenſis, Cæſaris Fregoſr nem cit ingreſſum. Ecdefiæ ſ2 brevia-mm ſtuuitis torquati, militiæ apud Venetos ducis gene1 626, dio & opera Vincentii Bilhonis edidit an. 1 5 2 6. is, filius ; abbas B. Mariæ F ontiſ-fiigidi diœoefis 0 -, ſed59oe floruit Aginni raræ & incomparaNarbonenſis anno 5 82. Aginnenſibus præerat 1th Udmonis -IUIIUS Cæſar Sliger ihuius circiter 1 570. lnterfiiit concilio Burdigalenſi an. 1 57 Antonii Roborei epiſcopi liberalitate aſſe-luctus, 1 58 3, 81 proprium feſtorum eedefiæ ſuoe typis eain urbe domicilium. ſedemque ſtudiorum fixit, mandari curavit Burdigalæ anno 1 584. mortuus 1 584. ac parens fuit Joſephi &aligeri, viri longe doctiſ1 6 Oct. r 5 8 6. tumulatur in ſua eccleſia, retro 1 5 8 6. emtum ea Leno-ici. 2 cauato onmia. majus altare in ſiceiio ſinctiſſuni Sao-amenti ſub 93


ANIU ad vivum expreſta, cum hoc epitaphio in ære inCHRISTI ciſo & Parieti affixo :

Di· : o Orr. Mur. S.

Refiſte hoſpes a perlege, en offa a cineres Jani Degofi maximi pontificii. Quantum eſi e familia apud Ligures olim principe ortum, a patre fiirwſſmo, qui dtmt rem ancicam ſedulo juvat, intperio auito, & vita deturbatur, natum, excela ejus & flagrans virtus altum illud clartſſmæ ſtirpis, & liouorum omnium upergreffa eſt fiiſtigium. Egregia artiJex natura in eo res diſpareſirificam animi & corporiſ

ECCLESIA AGINNENSIS.

marmore nigri coloris, ubi ſpectabilis eſt Jani imago A i 609. conſecratur die 2 5. Oct. ejuſdem anni in

93


eccleſia monialium Carmelitarum B. Mariæ de ANNi Campis apud Pariſios, ab illuſlrifliruo Pauli V. ponCHRT

tificis nuntio Maphæo Barberino, poſtea Urbano I 69 papa VIII. Urbem ingreſſus 7. iunii 1 6 i 2. poſtridie in publici conſilii domo ſc ſacramento ſolemni obligavit, admittentibus juſjurandum urbis conſulibus. Interfuit anno 1 6 i 4. comitiis generalibus cleri, & i 624. concilio provinciali Burdi-

Ienſi convocato a Franciſco cardinali Surdiſio. deliquiæ S. Dulcidii epiſcopi & archidiaconi ſuæ eccleſiæ ut hic olim fuerat, capſii donavit argentea.

Eodem antiſtite Capucini Marmandam, Villam-

1614.

ſpeciem venuſlſſme colligaverat. Nemo unquam adeo B novam, & Portum S. Mariæ tres diœceſis urbeſ

commode dignitati comitatem mifiuit. Regum amictttas tenuit, procerum & inferiorum ludia ſibi deviuxit, omnium vero ordinum gratiam ſingulari iutegritatis, innocentiæ, a humanitatis gloria ſibi conciliavit. Neminem læfit, fine labe vixit vir, omni quæ in mortalem naturam cedere poteſt ſanctitatis cb religionis laude eminenttſſmus. Huic patri patriæ, et fratri bene merenti, dum properantia nimium ficta accuſat, Cæſar Fiegofics aterno dolore aictus, pietatis. & Iuctuſfiri teſtimonium EC. Vixit aunis L V. Max. 0. XXVI.

Jani Fregofii Nitiobrigum epiſcopi manes.

Gente Ligur, Ligurumque ducum celeberrimus ortu, c

Æque animi aque oris gratia mira mei. Regibus et populis carus, ne hac cernere poſſm Bella diu, antiſtes pacis iu aſtra frror.

Obiit die XVr. Octob. M. o. rxxxrr.

D LXIII. Peritus VI.

Donatum

Petrus de Donauld ex religioſo Benedictino abbatiæ S. Petri Lezatenſis, & theologo Parifienſi

domus Navarræ, a rege Henrico. in epiſcopum Aginnenſem nominatur : ſed poſlcſhonem non adiit, factus epiſcopus Mirapicenſis an. 1 5 87. ubi de eo plura.

vThu, LXIV. N101. s.

Nicolaus de Villars diœceſis Lugdunenſis, rius ſcnator Pariſienſis, ſimulque S. Capellæ the ura1 589. rius, epiſco us autem Agennenſis ab anno i 5 89. d 1, uo in con ecratione Chriſtophori de Valle i epiVſie copi Tullenſis adſtitit Ademaro Hennequin Redonenſi præſuli Pariſiis die 1 9. Febr. Uſque ad a 6 o 8. 1 60 8. pervenit, quo ad meliorem vitam tranſiit 1 o. Dec. Jacetin eccleſia cathedrali ad ſublimi-

nium chori, ſub lamina ærea. Hoc præſule ſedente collegium J eſuitarum fiin-

inducti. Tonino ob hæreticorum rebellionem exciſo, monaſterium quod ibi fuerat Carmelitarum iii proximam urbem Marmandam tranſlatum eſt ; monialium quas ab Annuiitiata Virgine nominant, Marmandæ & Villæ-novæ fundata coenobia ; in urbem S. Fidis Maioris, & Lauſuni recepti Minores Recollecti ordinis S. F ranciſci ; virgines ſacræ quas anoſtra Domina vocant, Burdegala evooetæ Aginnum advenerunt. Obiit vero Claudius ex apoplexia die feſto S. Stephani tutelaris ſuæ eccleſiæ 2, 6. Dec. an. i 63 o. & in eadem tumulo conditur. 1 63 0, LXVI. GſR s. 2

DAILLON. Gaſpardus de Daillon abbas de Caſtellariis, Franciſci comitis du Lude & Franciſcæ de &homberg filius, nominatur epiſcopus a Ludovico X. die 5. Januarii 1 63 1. bullas impetrat ab Urbano I 63 1, V l ll. papa, iv. idus Maii ejuſdem anni 2 conſccratus Lutetiæ 24. Aug. anno 1 6 3 1. a IohanneFranciſco Gondio Pariſienſium archiepiſcopo, adſiſtentibus Ægidio de Souvre Altiſhod. & Stephano Puget Dardaniæ epiſcopis, in eccleſia J eſuitarum. Fi dem clientelæ Regi profeſſus 20. Aug. poſſeſhonein adeptus eſt procuratorio nomine die 9. Nov. ſcquentis, & an. 1 63 2. 8. Aug. civitatem ſuam invectus eſt ſolemniter. Hic præſul Aginni Carmelitanas moniales recepit, & patres Miſhonarios ad ſanctæ Liberatæ urbem, in oratorio votivo B. Mariæ de Roſa. Ab hac eccleſia adAlbienſem tranſlatus eſt an. i 6 3 4. ut dictum eſt in Albienſibus 1 63 4,

epiſcopis. LXVII. BAiirnoto niſus. Bartholomæus Delbene abbas ſancti Petri Al·

tivillarenſis, diœceſis Remenſis, prior eollegialis eccleſiæ divi Capraſii Aginnenſis, frater Alfonſi

Aurelianenſis epiſcopi, grata nominatione regiſ

1632.

D eeeeeee

datum eſt Aginni artim reginæ Margaritæ artim E Ludovici X. nec quæſita promotus eſt ad hanc

ipſius epiſcopi, & urbis liberalitate ; patres Capucinos invexit in urbem ; ſodalitates quas vocant Poenitentium alborum, oeruleorum & cinereorum inſtituit, quæ poſtea m omnes diœceſis urbes propagatæ ſunt.

Geniis. LXV. CLAUDIUS. Claudius de Gelas Lugdunenſis, Nicolai ex ſo-

rore nepos. antea Aginnenſis archidiaconus, ſcnator Pariſienſis, Capellamm ſanctaruin Pariſienizi. iſtaiffiſizzizitti2. 5 : 22.

cathedram ab UrbanonIl. ſummo pontifice, a quo

obtentæ bullæ, publicatæ fuerunt 2. Nov. 1 6 3 6. I 6 3 6, inauguratur Pariſiis in æde monialium S. Mariæ, ab Octavio de Bellegarde Senonenſi archiepiſcopo ; tum in urbem non ſolemni pompa, ſed onmium ordinum & populorum applauſu exceptus io. J unii 1 6 3 8. in ipſo introitu januæ, cui nomen a S. Antonio, ſacraniento ſolemni coram conſulibus pro more ſc obſtrinxit. Comitiis cieri Gallicani Lutetiæ interfuit anno i 650. Sub ejus moi 650. deramine reſtauratum eſt puerorum ſeminarium,

& patribus Miſhonariis commiſſum. Ad omncs miniſtrorum

1638. 933 ECCLESIA AGINNENSIS. 934 miniſtrorum hæreticorum ſolemnes conventus A A Bellovacenfis eccleſiæ theſaurarius, poſtea Pariſiiſ


eundum S. Urſulæ, & tertium in urbe S. Liberatæ : unum denique virginum Noſtræ Dominæ dictarum, Villæ-novæ. Plura ad eccleſiaſticam in diœceſi diſciplinam ſtatuit egregia, quale illud eſt, ne ad ordines ſacros quis admittatur, niſi poſt aliquot menſes in ſeminariis, ubi clerici inſtituuntur, tranſctos. Obiit die 4. Martii an. 1 663. LXVIII. Caau nius. Claudius J oly diœceſis Virdunenſis preſbyter,

ln Simone Il. Aginnenſi epiſcopo ſubodoramur mendum, eui occaſionem dedit chronicon Malleacenſe

epiſcopi notan

Pictavienfi epiſcopo.

ARCHIDIACONI

Rmus in hac eccleſia diaconus, ſeu archidia-

Franciſcus Hebert, patria Turonenſis, ex Miſfionis preſbytero, factus primum animarum paſtor Verſalliis, deinde anno i 70 3. epiſcopus Agenni, ad cujus laudem non minimum confert, quod nullum huc uſque beneficium poſtulanti conceſſit. Filias de caritate, ut aiunt, Marmaridæ & Villænovæ inſtituit ; filias etiam, ut vulgo dicitur, de Fide, in geneiali pauperum hoſpitio conſtituit.

ordinationem hujuſ

anno i 08 3. certe Simon erat tantum canonicus S. Hilaru Pictav. aliquot annis ante malim i 08 3. ſub Petro

M A J O R E S. x. oao de Luſor 123 5. 1 242.

conus eſt S VIncentius martyr de quo jam D xi. Raimundus III. de Amiliano, Gallice de nonnulla delibavimus. Legendus de eo Gregor. Milhau, bulla innocentii papæ lv. 1 1. cas. Dec.

Tur. l. 7. hiſt. c. 3 5. & lib. 1. de Gl. martyrum capſi. 1 fibulcidius de quo in epiſcopis.

111. Sancius Guillelrnus archidiaconus nominatur circa annum i 09 2. in charta Heliæ Agin. epi ſcopi pro Regulæ monaſterio.

lV. Hugo I. in charta Goſberti epiſcopi pro Silva-majore citatur anno 1 1 05. aut 1 1 r 5.

V. Guillelinus archidiaconus, & Manli-Agennenſis prior in tabulis Silvæ-majoris ſubſcribit

pontificatus anno 7. delegatur ad barones & milites terrarum diœceſis Ruthenenſis excitandos ad terræ ſanctæ iter ſuſcipiendum, vel ad eoſdem abſolvendos a dicti itineris voto. Anno 1 247. teſtis eſt cum Raimundo Toloſano, & Viviano Ruthenenſi epiſco is, Hugonem Ruthenenſem comitem votum e iſlc de aſſumenda cruce in ſubſidium terræ ſimctæ, in vigilia Epiphaniæ ; quem anno ſequenti 1 248. i 7. cal. Novemb. a voto exemit, cum aliunde ſatiſfeciſlet dictus comes. Quam ab-

conſirmationi cujuſdam donationis, quam ratam E ſolutionem ratam habuit 1 4. cal. J un. 1 2 5 0. Ob-

liabuit Aidebertus epiſcopus Aginnenſis an. 1 1 1 8. VI. Arnaldus de ſancta-Marciana recenſetur in charta Aideberti epiſcopi pro Silva-majore 1 1 2 5. VII. Raimundus I. de la Rivol 1 142. in charta Raimundi epiſcopi pro Silva-maiore. Vide inſtr. C. viii. eol. 43 0.

VIII. Hugo II. 1 1 60. in charta Eliæ epiſcopi pro Silva-majore.

IX. Raimundus II. de Rabaſtens electus in epi ſcopumToloſan. an. 1 20 1. ex chron. Laurentii de Podio, qui refert eum poſt ab epiſcopatu depoſitum.

T ornus ll.

ſervandum porro Raimundum hunc bis vocari

riorem de Amiliano. Ex ſchedis eccleſiaſticis in bibliotheca Colbert. ſubſcribit cum aliis iuris peritis conſultationi codicillorum comitis Toloſani, pro Alphonſo Pictavenſi ejus genere : Toloſæ 1251. Domirticapoſl Aſcerſioueru Domini. ſic porro ſubſcribit : Raimundus de Amiliano archidiaconus Agennenfis. Cujus inſtrumenti apographum habes apud Catel. lib. 2. comitum Toloſi

gXl31813’. I. archidiaconus Ag ; nnenſis, conſer-

o 0

ANNI quitaniæinſua diœceſi, miſhſunt idonei operarii, eccleſiæ parochialis S. Nicolai a Campis rector, ANNI cwſTI qui duce domino Soldadie vicario generali, Calvi nominatur epiſcopus Leonenfis 3 0. J unii i 6 6 i. CHIUSTI nianorum conatus compreſſerunt, atque ſemei ite ac tandem ſit Aginnenſis epiſcopus die 2 5. Aprilis mmqueac tertio quædam pernicioſius a miniſtris anno 1 664. Conſecratur i 5. Mart. i 665. in ecprolata, quam ut tolerari deberent, & quæ in pocleſia S. Martini a Campis, ab archiepiſcopo Paripulorurn cadebant offenſionem, retiactari fecerunt, ſienſi, adſiſtenthus Engoliſmenſi & Santonenſi coram ipſo etiam magiſtratu. Triumphale tunc præſulibus. Sacramento erga Regem fidem obcrucis vexillum longo temporis intervallo ab he ſtrinxit 14. April. & ad ſedem acceſſit i 7. Maii terodoxis contemtum & deiectum, maxima Orejuſdem anni. Vir morum integritate conſpicuus, thodoxorum gratulatione his in locis reſtitutum & Dei caritate fervens, in pauperes amore & libedenuo erectum eſt. Cum autem a provinciæ præB talitate inſignis, concionibus ſuis clariſſimus. Do ſecto conſules prohiberentur ne epiſcopum ſuum ceſſit a 1. Octob. 6 78. qua ſolitum erat pompa, & nominatim ſub umLXIX J Mucii. bella intra muros inveherent, id antiquum epiſcoI palis dignitatis jus ſibi ſuiſque ſucceſſoribus aſIcJulius Maſcaron, patria Maſſilienfis, primum ruit Bartholomæus, graviſſimo in eam rem Regis, Oratorii Domini J eſu preſb er, vir eloquentiſſifinctioriſque conſilii pronunciato iudicio. mus, Regi a concionibus, cſcIhinc Tutelenſis epi Sub hoc epiſcopo ſanctimonialium varia ſunt ſcopus, ab eaſede tranſlatus ad Aginnenſcm anno

inſtituta monaſteriæ Agenni quidem earum quas 1 679. ad hanc acceſſit 1 680. obiit 20. Nov. a Viſitatione S. Mariæ nominant, & aliarum 1 70 3. S0r0res quas vocant de Caritatein SIacobi dictarum a S. Elizabetha ex tertio ſancti Fran noſocomio inſtituit, ac clericorum ſeminarium ciſci ordine : Marmandæ Benedictinarum unum, C erexit. S. Urſulæ aliud, in urbe Portus B. Mariæ ſcLXX Fammſcus. Haza-r Eyſſe.

935

ECCLESIA AGINNENSIS.

93

vator privilegiorum Grandiſ-Silvæ, præſens rneA ſtolicæ protonotarius, anno 1 5 t 9.

moratur tranfictioni ſactæ nobilem inter baronem GuIllelmum Ferriol, & monachos Grandiſ-Silvæ 9. Maii r 2 6 2. ex ejuſdem coenobii tabul. Eſt procul dubio Petius Gerlan, qui pactum firmat into Raimundum Bernardum de Durefort dominum de Clairmont Sobiran, & procuratorem Giandiſ-Silvæ an. 1 261. ex tabul. Grandiſ-Silvæ. XIII. ſohannes 1. de F orgetis archidiaconus Rovilenſis in eccleſia Agenni, ſubſcribit ut teſtis hominio a Gaſtone de Armaniaco pro vicecomitatu

Brulhenſi, Bertrando Agennenſi epiſcopo præſtito

xvii. Stephanus Cunolio ex Taurinenſi diœceſi oriundus.

XVIII. Bernardus 11. de la Combe ex nobili familia Cadurcenſi Blaſi-iiiontis & prior S. Ca praſii Agin. 1587.

XIX. Claudius I. de Gelas Lugdunenſis, poſtea electus in epiſcopum Agennenſcm, de quo

u rius.

PXX. Petrus 11. de Villars Lugdunenſis, quiin

Viennenſem archiepiſcopum aſſumtus eſt.

xxi. Baithaarde Gelas Lugdunenſis, fiam

an. i 29 2. 3. die exitus menſis Aprilis. At exiB Claudii, & per annos multos vicarius ejus genera-

ſtimamus hunc non fuiſſe majorem archidiaconum, ſed minorem ; & his temporibus, præter duos minores archidiaconatus a nobis recenſitos, fuiſſe tertium, Rovilenſcm ſcilicet.

XIV. Arnaldus 11. de Mota t 3 0 r.

XV. Bernardus I. de Caſtaneis 1479. 1505.

XVI. Johaniies 11. de Rocheta, ſedis apo-

Thlis, ſubſcripſit ſynodo Burdegal. an. 1 624. ut procurator eccles Aginn.

XXII. Claudius Il. Hopil Pariſienſis, nepos memorati Claudii, an. 1 6 4. De cuius ſucceſſoribus conſuluimus illuſtriſſimum epiſcopum, ſed nullum reſponſum retulimus.

ABBATIÆ DIOECESIS AGINNENSIS.

Hri : annariæ ſunr : XiENſis, Eyſi, ord. S. Benedicti.

Clariacum, Clairac, ord. B.

S. Maurini, ord. B. Gondonium, ord. Ciſterc.

Payriniacum, ord. Ciſt.

ABBATIA SS. GERVASII ET PROTASII nr : Axiis ao Oroun.

X r a N s rs coenobium ord. Benedictini, fere ad ripam Oldi fluvii in pinguiſſima & amoeniſſima planitie ſitum eſt, monticulis in orbem ad duas & tres leucas diſſitis concluſum, fundatum in ruderibus veteris coloniæ Romanæ, Exciſo ſtu

imperitus aliquis S. Silveſtri tempus aſliierit. Ut ut eſt, conſtat illud Cluniacenſi congregationi ad·

C junctum, & illius abbati ſubditum, ac poſtea Mois.

ſiacenſi aſceterio immediate ſubjectum, in charta donationis Fulconis, & in epiſtola Urbani II. data Iſarno Tololno, Simoni Agennenſi, & c. indict. 1V. an. 1 o 9 7. quæ exſtat in Moiſhacenſt tabulario, in qua ſic habet : Abbatias vel monaſteria, quas & quæ nunc uſque tenuerunt vel tenent confirmamus eccleſia Maſſacenfi apoſtolica auctoritate, utpoſſdearrt et teneant fizb dominio Cluniacerfis abbatis, cilicet in epiſcopatu Aginnenfi abbatiam S. ervafii Exienfis, & c. Jam porro ab anno 1 o 8 8. ſancto Hugoni Cluniacenſi data fuerat ordinanda, ex biblioth. Clun. Olim in ea

Exciſum dictæ, cujus meminere Antoninus in itiD 3 0. monachi Deo fiimulabanmr. ln crypta ſub-

nerario & alii. Ab Caſhnogilo caſtro, in quo Ludovicum Pium Hildegardis imperati-ix, Caroli r adifitiſifeiffiuſgiii 9. iiſln Ejus eccleſia ſub SS. martyrum Gcrvaſii & Protaſii patrocinio dedicata eſt.

Quo ſeculo, quove auctore primum exſtiterit, haud ſatis compertum eſt. Alii enim ſcculo iſſiſti & I. I. s. c ; s ; zfi ; ſſziflttt : ee nandum conditum volunt : alii ſeculo nono a Carolo magno. Verum utriſque nulla ſuppetunt antiqua monumenta, quibus ſuam ſententiam evincant. Non fuiſſe a Carolo magno fundatum hocce monaſterium, vel inde concludi poteſt, quod nec inter eoenobia, quæ donaria reces, aut militiam debebant in Aquiſgranenſt ſynodo an. 8 17. numeretur, nec inter Septirnaniæ, Vaſconiæ aut pagi Toloſani, quæ ibidem recenſcntur, locum habeat. Sed nec a Seguino, ſaltem tempore Silveſtri papæ nt aiunt, ortum habuiſſe, clariuſeſt quam ut pro batione indigeat. Dixi ſaltem ſilveſtri ternpore, fieri quippe potuit ut circa x. ſcculum a quodam Seguino conſtructum fuerit, eui poſtea fundationi

E ab Albigen

tus majus altare exſtat marmoreus ſarcophagus, ad cujus latera labari figura viſitur impreſſit ; S. Aduini coenotaphium eflc putant. In lapide vero altaris ſiipra ipſam cryptam poſiti, hæc leguntur

HIC REQUI ESCIT BEATISSIMUS ADUINŨS EPISCOPUS URBIS ROMÆ (hic nonnulla deeſſe videntur.) Hujus porro ſancti nihil, quod ſciam, in legendariis & hagioiooiis occurrit. Feſtum ibi habet 4. Febr. verum niiiil ſpeciale in ejus officio refertur. Illum peregrinantem, & in præfato coenobio hoſpitantem obiiſſe tradunt. Plurima ſeculo duodecimo ineunte ſibus haud dubie pertulit hæe abbatia ; iipqpiæiiiiin Qunam tfiiaiaffi quam alluit Oltus vallem.

Ante duodecimum ſiculum abbates habuiſſe non videtur. Saltem nulli ante ilia tempora occur-

runt. Hos ſuppeditant antiquæ chartæ.

Animum ſanies. I. RNALDUS I. legitur abbas Exienſis in

chartulario Silvæ-majoris anno t r o 5. & in fragmento chartulariiMoiſhacenſis. Hoc eodem 937 ECCLESIA

AGINNENSIS.

93

anno, aiunt Sammarthani, 2. Auguſti præſens fiſit A po Avenionenſt ſedis apoſtoliœ legato depu-

in redditione terræ de &atalingiis in parochia S. Juliani, regnante Philippo Francorum rege, ut ha-

bet manuſcriptus codex pergamenuſ

II. Amaidus iI. occurrit abbas an. i 176. in chartulario Silvæ-maioris.

111. Petrus I. Exienſis abbas 1 i 8 5. de quo necrologium Moiſſiac. r 8. calend. Sept. teſtiſeſt in charta Bertrandi abbatis Moiſſiac. Geraldo abbati Cancellatæ eccleſiam de Cutza concedentis.

IVGeraldus de Riſhaco electus abbas an. 1 2 2 9.

obedientiam promittit Raimundo de Monte-Pen-

tato iudice. Abbatiam nihilominus retinuit ; etenim anno r 288. Bonafuſus de Palavols miles fidem ei præſtitit, & fecit homum pro non nullis quæ a coenobio cui præerat, tenebat.

IX. Arnaldus III. Raimundus de Coilchels aut Coyſſels ſedebat jam anno 1300. Exſtat eius epiſtola ad Arnaldum de Palaſoliis decanum, anno 131 3. 2. Auguſt. Anno 131 0. 12. Sept. tranſigit cum urbe ſua pro decimis. Adhuc præ era ; anaaiùnzaun Bai-atat memoratur abbas an.

ſito abbati Moiſſiacenſi, præſentibus Bernardo de 1 327. Paucis menſibus aut annis rexiſſe vIdetur. Saranta Lezatenſi, ArnaId0 Berengarii Arulenſi, & B XI. Geraldus de Lauda, aut ut alii legunt de

Berengario de Macaneto Campi-rffundi abbatibus, ex tabulario Moiſſiacenſi.

An. 1 2 3 7. defiincto G. abbate, Exienſcs mo nachi ad Moiſſiacenſcm abbatem deputant pro novi abbatis electione, & eIIgitur, ut credere par eſt

V. Guillelrnus 1. quem. itIue cognomine in chartis memoratum video. Sic enim de eo habetur in Moiſhac. tabul. Guillelrnus abbas Exienfis obedientiam promtfit D. abbati ſlrſſacenfi, anno 2V41IBernardus 1. J ordani memoratur abbas an.

1 249. quo controverſiam inter ipſum & Moiſſiac.

abbatem ratione ſubiectionis huiuſce monaſterii C

coenobio Moiſhaci arbitiali ſententia componit Guillelrnus præſul Aginnenſis, ut in ipſo vidimus. Anno r 2 5 o. a papa delegatus iudex pro comnenda lite diutina inter Eliam de Vallibus & ww. eius uxorem, id præſtat. Dat. apud Cannas die Martis poſtfeſtitm B. Bartholomæi apoſt. an. Dom. m. cc. L. Anno r 26 3. ad concordiam revocat Eliam decanum Yſhgiaci, & Bertrandum de Montibus, ex charta Sarlatenſi. An. 1 2 64. habito monachorum conſcnſu, dedit locum de Ga iaco, Alphonſo Toloſano & Pictavienſi comiti, ad ædificandamVillamnovam ad Oltum fluvium, ex charta authentiea edita col. 43 5. appendicis. Anno 1 268. nonnulla acquiſivit apud Momm ; & an. ſaltem 1 272. aut vivere deſierat, aut pe dum ceſſerat. VII. Gailhardus de Montrabey ſedebat an i 27 2. 0 Gremaudiam ei ceſſerunt domini dc MonteFcThieti. Memoratur & anno i 278. Vocatur de ſirint Ribier in fiagment. necrolog. Moiſſiac. his verbis : In menſe Auguſto fiunt anniverfu D. D. Callardi de S. Ribier abbatis Exienfis. Niſi forte alius ſit a Gallardo de Montrabey. VIII. Bertrandus I. de la Roca occurrit 1 2 8 6.

Lauda, ex familia de Lauda, hoc ſcculo Anglorum regibus addictiſſima, primum Exienſis monachus, poſtea operariæ p ſitus, tandem abbas electus anno r 3 a 9. ineo ulto, imo & renitente abbate Moiſſiacenſi. HIc, ut a Moiſſiac. coenobii dominati0ne coenobium ſuurn eximeret, ceſſit prior-atus de Amet, & de Dozenches. Nec tamen plenam exemtionem, ſcd id unum obtinuit, ut abbatis electio Exienſibus monachis mitteretur, confirmanda ſolum ab abbate Mo iacenſi, charta r 7. ſui. 1 3 3 0. qua ſc nihilominus Moiſſiacenſi monaſterio ſubditos confitentur. De ea conventione loquitur Johan. papa XXII. bulla Avenione data r 4. ml. Jun. pontificatus XIV.

XII. Bernardus II. Gauſbertus de Peſtilbac, iam anno Dom. 1 340. 23. Decemb. coenobium tenuit ultra i 3 6 6.

XIII. Bernardus 111. abbas Exienſis electus an.

1 377. quo anno, 2 8. J an. ut in tabular. Moiſſiæ. videre eſt, promiſit reverentiam 07 obedientiam de bitam domrto Aimerico abbati Moiſiacenfi.

XI V. Bernardus IV. de Roca-Amatoris de Ro quemadour, præeſt annis 3 8 1. & c. ad annum 1 h41pt 8. ædificia pleraque ſarta tecta fecit, ut innuit fiat. Æ321I235, 5I. ; ia : ſiſi & neceſſitate compellebatur. Verum nihilominus hoc eodem anno ab Aimeyrico de Peyraco Moiſha cenſi abbate palam obiurgatur & corripitur in capitulo Exienſi, ut ſubſtantiæ monaſterii decoctor. Hujus abbatis & ſuperioris tempore, diu multumque in curia Romana litigavit ExIenſc coenobium contra fratres ordinis Prædicatorum, qui inconſultis, imo reluctantibus monachis ædes & eccleſiam conſtruxerant, adverſus quos definitivas ſcritentias obtinuit. Ad has porro lites roſcgiſendas ornamenta plurima vendere coacti unt enſeſ

Sabbato ante feſtum S. Martiniin hyeme, qu0, n0E monachi.

mine Bertrandi de inſula epiſcopi Toloſani, Bertrando abbati Moiſſiacenſi dat apocham 5 0. librarum Turonenſium pro anniverſario quod in dicto monaſterio celebrabatur pro anima dominæ Indæ matris dicti Bertrandi epiſcopi, ex tabul. Moiſſiac. Difficultates plurimas pro ſua ordinatione paſſus eſt ; excommunicatus enim fuit ab abbate Moiſliacenſi, eo quod electionem ſuam ab Agennenſi epiſcopo confirmari feciſſet. Qua de re ad Appamien ſem iſcopum ſcripſit innocentius IV. primo ſui poti catus anno. Eius electio irrita declarata fiiit & nulla a Bemardo S. Saturnini abbate, & epiſcoTamus tl.

XV. Bernardus V. Raimundi deſinente anno 1408. abbas Exienſis eligitur. Hoſpitium ſancti Martialis in Villa-nova, ad quod bellis ingruentibus confiigerent monachi, reſarciendum & am pliandum curavit. Rexit ad annum circiter 1 4 1 9.

naſſis ; iſæutit. a. una, e

nacho Exienſi, & priore Montiſ-Hanguini, abbaſ

inſtituitur anno 1419. ſcd non onmium fratrum

ſuffragiis. Æmulum enim habuit Willelmum

de la Huga, cum quo multo tempore de hac

dignitate contendit, ac tandeg vicit, & abbatia o o ii tranquille Die i 8. uguſti 143 6. ſiiſoepit honiinium domini de Vſiabeau in mpitulo. Memoratum eius æmulum abbatem Exii nominatum anno i 43 o. vide in Imberto Aginn. epiſcopo.

XV II. Petrus II. de Brinhol an. i 446. renuntiatur abbas Exienſis & præeſt ac prodeſt ad annum i 46 i. Clientelæ fidem baronis de Puiolibus 4. Maii i 4 5 7. accepit.

XVIII. Petrus III. Girardus del Boſoet, ab aliis voeatur dAlboſquos, e monacho Exienſi · & priore Montiſ-Flan ni ad regimen coeiiobii Exienſis vooatur 14 i. verum, ut puto, non pacifice ; æmulos quippe habet eos qui ſequuntur :

XIX. Guido de Monte-bruno e nobili Lemovicum gente natus, ac Condomenſis antiſtes, regimen habet Exienſis coenobii anno 1 46 1. Ari iure electus fiierit, neſcio, ſed alios vicit, & in pace præfuit ad annum 1 48 8. (alii habent 1 48 6.) & in clauſtro Exienſi, ut coniicio, ſepultus eſt.

XX. Arnaldus V. Eberardi, haud ignobili Villæ-novæ gente ortus, a quibuſdam fiatribus electus, ſed & ipſc abbatis titulo cum aliis duobus gaudet an. 1 46 i. & ipſc cauſa cadit, & pedum de ponit. Video & hic inſeri Bernardum de Plaigneſ

1 48 6. & 1 48 7. a noſtro D. Edmundo Martennc.

ECCLESIA AGINNENSIS. titus eſt. Seditad annum fere 1446. A XXX. Bertrandus II. de Laborie ſti

940 rpe Villænovæ Aginnenſis haud ignobili natus, in Moiſhacenſi coenobio monachum induit. Eiuſdem poſtea minerarius efficitur, & tandem abbas Exienſis iudegni, OE EIſAUAIEIA tranquille non rexit, inquiunt Sammarth. fiatres, quoaduſque ſenatuſconſulto magni conſilii ei-

em pacifica & integra poſſeſſio adiudieata eſt contra epiſcopum Agennenſem Nicolaum de Villars. An. 1 597. die 7. Decembris, æ erat Dominica 2. Adventus, aFranciſco ear inale de Joyeute benedictionis munus recepit Toloſæ, in monaſte-

B rio B. Mariæ Deauratæ. Abſtinentia fuit admira-

bili, ab eo eniibtem re quo in monachum receptus eſt, tanta in a corpus domuit, ut etiam podagram, qua in viridi torquebatur ætate, hoc ex integro in ſc curaverit antidoto 3 lectionibus ſacris aſhdue vacabat, ſanctorum patrum, maxime Chryſoſtomi, Gregorii Nazianzeni & Bernardi Iipeliabſhdpe peruolveÆ-at. Qu diœnda ſtiœi-I

a, incorrien ſex uſtenax, inovendis pauperibus, g & viduis ſublevandis valde rni-

ſericors, & perpetuo munificus. Sæpiſſime rogatus, ac quovis modo tentatus ut iacentis & deſolati

monaſterii ſcculariſationem, ad inſtar aliorum vi·

XXI. Antonius I. de Luſecho ex protonotario C cinorum & maxime Moiſſiacenſis, ſcripto permit.

apoſtolico Catuicenſium antiſtes & abbas Exienſis quaſi commendatarius, licet a fratribus electus aut poſtulatus fuerit in abbatem. Sedet ab an. i 48 8. ad 1 o 1.

XXII. Benedictus J ohannis de ſancto Mauritio e Johannea familia in Occitania natus, regit Exienſc coenobium ab an. i 50 1. ad 1506. vir, inquiunt Sammarthani, multis onuſtus beneficiis,

hm iſtud vi & potentia obtinuit ſeculari, & nec

u, nec pacifice tenuit.

a Balaguier XXIII. Guillelrnus de Balaguiere a e camera-

rio Exienſi abbas eligitur an. 1 506. ac ad annum

1 52 6. coenobium regit. Poſtea Peyriniaci, iuxta D

Montem-Penſatum ordinis Ciſtercienſis abbas factus eſt. Ceſhſſe videtur pedum ſequenti, nepoti ſuo, anno circiter i 527.

XXIV. Franciſcus de Balaguiere, abbas efficitur circa 1 528. deinde electus eſt Vaſatenſium epilcopus, ibique deceſſit. Fratrem habuit J ohannem dc Balaguier antiſtitem Cadurcenſem. An. 1 56 2. & ſeq. plurima coenobio noſtro damna intulere heterodoxi, tuncque

XXV. N. de Mourebert favore Henrici III.

commendam huiuſce monaſterii obtinet.

teret, conſtanti ac invicto animo palam ſemper teſtatus eſt tale ſc nunquam facinus commiſſurum, contra fundatorum aut benefactorum mentem. Hinc data occaſione coenobium -ſuum ſumma cum animi lætitia congregationi noſtræ S. Mauri adiunxitan. i 626. Quid plura 3 anno i 63 6. prædictæ congregationis monacho pedum ceſſit, atcedentibus brevibus apoſtolico & regio, regularia loca reſtituit, ac tandem anno 1 6 3 9. meritiſſimus ac piiſſnnus abbas morte iuſtorum mortuus eſt & ad maioris altaris ſuppedaneum cum hac inſcriptione ſtpuituſ

Hic jacet reverendus in Chriſto pater Domnus Bertrandus Laborie Olim abbas Regularis hujus monaſterii Ordinis ſancti Benedicti, Diſciplina regularis reſtaurator. Obiit die 12. Maii armo 16 j 9.

Ætatis 8 5.

XXXI. Antonius 11. Roques rimum Lezati monachus, deinde congregationi. Mauri adſcriptus, & Exienſis prior nominatus, tandem cedente domno Laborie pedum accipit, geritque ab anno

XXVI. N du Nom commendam Exienſem E i 6 3 6. ad annum 1 646. quo & ipſe reſignavit ;

athXVII. Helias de Foiſſy commendam habet

1572. ad 1580. An. 1577. ſegreges Calviniſtæ coenobium peſſumdederc, ſacras reliquiaſ

combuſſere, chartas diſhpavere, ædificia ſolo æquavere, & c.

XXVIII. Jacobus du Nom bulla pontificia & regio brevi, monaſterii Exienſis ſit abbas commendatarius anno 1 58 o. per ſexennium circiter.

XXIX. Dionyſius Bourdier Melodunenſis occurrit abbas an. 1 5 8 8. & quidem regularis. Præeſt ad armum i 59 4.

vivebat adhuc anno 1 679. coenobii ſui eccleſiam inſigni veſtium ſacrarum apparatu decoravit.

XXXII. Apollo de Groſſoles ex marchionibus de Flamari, al. F lamari n, dimittente domno Antonio Roques, commendam Exienſis abbatiæ obtinet an. 1 646. habetque ad annum i 6 8 5. quo obiit.

XXXIII. ſohanneſ-Jacobus Regnaut de Barres ſit commendatarius poſt Apollinem ; fuit etiam deſignatus abbas Albæ-Coronæ an. 1 68 1.

XXXIV. Petr. Jac. Touchans de la Luſtiere nobili genere natus, & propinquus præcedentis, 1. Maj. 1716. 94

ECCLESIA AGINNENSIS.

942

ABBATIA S, PETRI DE CL ARI ACO A Blanca-fort, agitatam ſopiiſſe, mediantibus arbi.

Biia-ria S. Periti ne Cmnmcodnſolo 10an ſe Eiio’f auctore primum exſtiterit prorſus ignotum. Nonnulli tradunt a Caroli magni patre Pipino initium habuiſh : ; verum id prorſus incertum. Sane qui ſumma diligentia illius tabularium evolvere, nulla de ipſius origine, imo & de incremento monumenta reperere. Nec mirum ſane, cum tot clades perpeſſa ſit, ac ab Albigenſibus primum peſſum-

tris G. epiſco Vaſatenſi & R. Bernardi Clariacenſi abbate. thandum porro præter hunc R. ſeu Raimundum, ſub codem Alexandri Ill. pontificatu reperiri & P. Bernardi abbatem. Num duo ſint eiuſdem familiæ abbateſi An error in initiali littera P. pro R. aut viciſſim 3 certe Petrus memoratur in necrologio Silvæ-maioris, eal. Mart. al. 1v. ml. Mart.

IV. Arnaldus præeſt i i 9 o. exchartul. Silvæmai. lpſe eſt, ut puto, Arnaldus de Abino vel Dabinuſabbaſiaman. 1 i 87. qui an. 1 1 88. teſtis le-

data ſeculo xlii. & a ſegregibus noſtris ſeculo xv 1. gitur in donatione Narraufredi de Montpeſat factæ ſolo æquata fiierit, combuſta tabularia, dirutis B domui Valliſ-Pilonis. An. quoque i 1 90. ſubſcri-

omnibus antiquis monumentis. Exhinc obſcura quaſi elanguit, donec eius redditibus Lateranenſi eccleſiæ ab Henrico IV. Francorum rege attributis, penitus conciderit, nullis deinceps exiſtentibus monachis, ac nonnullis clericis pacta modica mercede divina officia quoquo modo obeuntibus.

Unum ſolum abbatem, ultimum videlicet indicarunt auctores quinos præceſſerunt 3 nos feli5818 ffiiffiuira’inii’iitc-hffioii ex aliarum eccleſiarum tabulariis. Eos hic ordine referemus. Verum prius de S. Avito preſbytero

bit ut teſtis diplomati Richardi Anglorum regis in gratiam monaſterii S. Severi, ſic : Arnaldus Clariacenfis abbas. Actum anno ab Inc. D. M. CXC. ind. Vtri. concurrente VH. anno quo reges projecti finit Jemſòijmam. Vide in Geraldo Auſc. archiep. t. 1. novæ Gall. Chriſt. col. 98 8. V. Petrus memoratur abbas annis 1 2 i 4. i 2 1 8. 1 223. & aliis. Adhuc præerat anno i 228. ex chartulario Silvæ-maioris. Unacum Odone Generenſi abbate & Arnaudo S. Savini chitan. abb anno i 2 1 6. interfuit Tarbæ ſponſalibus Petronillæ comitiſſæ Bigorritanæ cum Guidone Simo-

qui fertur in eo coenobio ſanctiſſime vixiſſe, & C nis comitis de Monte-forti filio, hiſt. Bearn. l. 9.

ipſi initium aut ſaltem incrementum dediſlc. In veteri Silvæ-maioris hagiologio le itur : 1 5. cal. Jul. Clariaco monaſterio depoſitio. Aviti preſbyteri, cujus vitæ deſcriptio inter catera virtutum ſuarum merita, adſtipulatur mortuum fitJeitaffe. Verum quis hic eſt 3 certe eodem die meminit martyrol. Romanum, Aurelianis Aviti præſbyteri et confiſi ſbrir, de quo Gregor. Turon. lib. 3. hiſt. cap. 6. exſtatque eius vita apud Surium tom. 3. Alterius Iiabbiigdiufiæeiofiigeinuictis rum cap. 9 9. ſi tamen hic alius eſt a prius memorato, capitis enim titulus fert : De Avito conjeffòre Aurelianetſi. Certe hunc eumdem eſIc cum Miciacenſi qui Clodomeris interitum prædixit, affirmat Cointius. Eos diſtinguendos eſſe cenſet Baronius, idque pluſquam probabile videtur Mabillonio in Actis ſcc. 1. pag. 6 i 3. diſtin ntur in Adonis martyrol. ubi Miciacenſis 14. ea Ianuan alter i 5. edulul. memoratur. Ut uteſt, alius ab his videtur noſter Avitus, cuius tamen, quod ſciam, nullibi acta reperiuntur in hagiologiis, le endariis & breviariis MSS. quæ videre licuit. A abbates ergo veniamus.

Aenaruiu ſanies.

I CII0ff. 33ii2ſLIdaiThI. II. : 3252 interfiiit concilio Tolofiino, ut videre eſt in comment. Occitaniæ Catelli, & in Raimundo I. epiſcopo Lactor. t. 1. novæ Gall. Chriſt. col. 1 07 5.

11. Augerius reperitur abbas circa i 44.

III. Raimunduſl Bernardi occurrit Clariaci abbas ciroa annum i 1 80. in chartulario S. Crucis Burdegal. in quo legitur Alexandrum papam III. litem inter Geraldum abbatem ſanctæ Crucis, & Petrum de Meiola capellanum ſancti Martini de

c. 1 o. Vide in Garſia lI. Auſc. archiep. tom. 1. Gall. Chriſt. col. 990. & in Am. Guil. Tarb. epiſc. ibid. col. i 23 2.

VI. Pontius de Peſtilhæ 1253. & 1 254. quo anno teſtis eſt ſententiæ latæ a Willelmo A ginnenſi epiſcopo die v. ab exitu Octobr.

VII. Gallardus de la Roca legitur abbas ab an. 1 2 8 i. ad 1 29 6. Galhardus Dei gratia humilis abbas & dominus Claracenfis diœcefis Aginnenſis reperitur in inſtrumento eathedralis Sarlatenſis, die Martis poſt octavas apoſtolorum Petri & Pauli anno Dom. 1 2 86.

VIII. Raimundus II. Clariacum moderatur ad iivdiffifliziiih2ai abbas Manſi-Garnerii. E gente Montiſ-Acuti inter Auxitanas nobili ac præpotenti originem duxit. De illo amplius in coenobio de Manſo-Garnerio.

IX. Ainardus de Faudoaſpræeſt 132 i. 1330. & aliis. Anno 1 326. nominatur in teſtamento dominæ de Saubolia, hoc tenore : Comtoria de Saubolia, domina de Caufio, per fiii codicillum teſtamenti legavit Eynardo de Faudoas nepoti filo,

abbati de Clairacoſex taceas argenteas, quas ha-

E bet in hoſpitio fito, et omnia bona fita mobilia,

pannos, lectos, animalia quacumque fint & ubicumque ; executores fixos conſtituit & ordinavit Eynardum nepotem ſitum abbatem de Clairaco ordinis S. Benedicti, fratrem Arnaldum de Pomareda, ordinis Prædicatomm, volens quod dicti executores conſtruere faciant unam capellaniam in loco de Cauzio pro anima ſua et parentum ficorum. Factum ficii hoc apud Cauzium in hoſpitio dictæ dominæ Comtoriæ de Saubolia t 5. die menfis Novembris anni Dom. 1 3 2 6. D. Carolo rege Franciæ & Navarra regnante, Guillelmo Montiſ-Albani epiſcopo, in aſſus iiœcefi dictum egimuſ-dicitur effe oo iii 943

ECCLESIA AGINNENSIS.

944

ſitum, exiſtente civitate Toloſana, diu eſt, in metroA Inter clauſulas unionis hæc etiam addita, quod per

anam erecta, ſohanne archiqnſtopo dictæ avitatis, et Arnaldo Regerii epiſcopo Lomberienfi I. Iii’aiiriiThiaſifftf ſitſi Fontiſ-Ebraldi, mi in eodem codicillo legat unum bonum lectum. Idem Ainardus de Faudoas abbas Clariaci reconciliat nobilem virum Berauduin de Faudoaniſcumnobili Obria de Leomania matre dicti Beraud. Actum apud Fodoas ſeptima die in troitus menfis Febr. anno Dom. t 33 2. regnante iihpſs Francia rege, Guillelmo epiſcopo Montiſ-

aus.

X. Raimundus III. Morel ſedet an. i 3 5 moratur etiam in chartis authenticis regiæ bibliothecæ, i 3 5 5. die 1. Maii & i 3 65. eodemdie.

XI. Johannes II. occurrit abbas ari. 1 37 3.

XII. Pontius de Salignac e decano ſancti Aredii

diœceſis Lemov. bulla Pii papæ 11. anno 1462.

liuJu modi unionem, annexionem et incorporationem me uſs jus cenſeretur acquſfinun eidem eccleſiæ Lateranenfi, ſive eſus archioreſbytero aut capitulo, ſitper milatione dt pmeifione prioratum aut alienam henefidorum ſeu officiorum ram perpetuom quain ad nutum amobilium & a dicto monaſterio dependentium, ſeu ad illud ſpectantium, ſed nominatio petanarum Idonearum ad prloratus cotwentirales & vere ekctivos, ab ipſo monaſterio de ridentes, ad

pradictum Henricum regem ejuſque ucceffores Fran-.

mrum reges, prout antea, competeret, & c. Omnia quæ hanc unionem ſpectant, leguntur

3. rneB in tomo 2. regaliæ Pinſſonii pag. i 28 3. & ſeq.

illam vero plurimum promovit unionem Johannes Theobaldus Helicon Lateranenſis anonicus, in Lateranenſi eccleſia ſcpultus ſub hac epigraphe ·

D. o. M.

1, ſit abbas Clariac. Reperimr memonw anno Jobamii Baptiſtæ Theobaldo Lateranenſi canonice

Pietate, comitate, gratia principum illuſtri,

i 8. & IFI Amonim de CIThbmes commhtfius Ita poeticæ ſtudiis exculto ut litteratorum ſuagio

coenobiiClariac. an. i i 3. Bullam obtinet a conci-

helicone fitnomen adeptus.

lioPiſnocontrainv ores bonorum ſuimonaſterii. Qui ſemel atque iterum allegatus ad Henricum W

XIV. Gerardus Rouſſel, licet novis ac alienis a catholica fide opinionibus iinbutus, primum Cla-

Gallia regem, Clerac. abbatiam ecclefiæ reportavit.

riaci abbas, deinde epiſcopus Oleronenſis, ubi vide C Caffim & canonia Lateranaſſlſſd de eol-Aſſæ

adannos 1542. & 1559. t. i. novæ Gall. Chr.

p. 1277. & inhoc 11. t. col. 592.

XV. Gauffiidus de Caumont abbas Cleyraci.

ò grati animi Monumenenrbn pofieerunt. nt

Uxorem duxit Mgafitm de Luſtrac dominam de Annofiilutis 1 6 o 7. atatis 7 3. dum poema dignum

Fronſac, relictam ſcu viduam domini de S. Andre

Franciæ mareſcalli an. 1 56 8. Vide in Uſercia. XVI. Frater Henricus dAngouleſme eques nis S. Johannis Hieroſolymitani, abbas commen-

datarius, ſcu perpetuus adminiſtrator monaſterii S. Petri a Cleraco diœceſis Aginnenſis ord. S. Bene-

ordiſ

Immortalitate perpoliret.

ABBATIA S. MAURINI.

Bbatia SS. Trinitatis, S. Crucis, S. Mariæ, & nunc ſimpliciter, S. Maurini, monacho-

dicti NObIIem & venerabilem virum fratrem rum ordinis S. Benedicti, olim Cluniacenſi con-

Jacobum de la Roche iuris pontificii d0ctorem, religioſum prædicti ordinis, ſuum in dicta abbatia Clairacenſi vicarium generalem nominat Manoſcæ 8. Martii 1580.

XVIIlohannes II. de Teillac ultimus abbas ſuit, ac penes Henricum IV. abdicavit an. 1 6 04. ſub annua penſione bis mille librarum, menſe Sept. Quo tempore Rex iniunxit cardinali de Joyoſa epiſcopo Sabinenſi Galliarum protectori, & Philippo de Bethune ſuo apud ſummum pont. oratori, ut cum capitulo & canonicis eccleſiæ S. Johannis Lateran. qui nonnullas pecuniarum ſummas ſeu redditus annuos eccleſiæ ſuæ ab aliquot Francorum

D gregationi addicta, ſitum habet in anguſta, ſcd

amoena & fertili valle, ad fines diœceſum Agenni cui ſubeſt, & Cadurcorum, ad Orientem fere & Septentrionem civitatis Nitiobrigum.

Quo ſeculo, quibuſve auctoribus exſtiterit incertum. Illius chartæ nihil exhibent ante annum. iifgiſaiii Ir’aiai iiiThiſhiai IAiS ſubiectum eſt, ut mox dicturi ſumus. Duodecimo ineunte ſeculo, ac mediante decimoquarto ab Albigenſibus & Anglis, noſtro denique a Calviniſtis dura pertulit, ac vix non plene diruta fiiit. Sed a Petro de Villamont, ineunte decimo ſeptimo ſeculo

regibus Henrici anteceſſoribus relictas & conſiE reparata eſt ; tandemque S. Mauri congregationi

gnatas deberi libi non ſatis probare potuerant ; de huiuſce abbatiæ, unione, annexione, & incorporatione dictæ eccleſiæ Lateranenſi tranſigerent atque paciſcerentur, hac lege ut media pars fructuum divideretur inter canonicos, beneficiatos & clericos dictæ eccleſiæ, præter annua ſcuta 1 5 o. duobus ſolemnibus officiis ad maius altare chori quotannis pro Henrico & regibus Francorum celebrandis, inter canonicos & clericos aut beneficiatos, qui aderunt, diſtribuendæ media pars altera canonicis novis octo, ab Henrico & ſucceſſorIbus eius Francorum regibus nominandis, cederet.

unita an. i 6 5 i. refloruit. Abbatum ſeriem ex variis monumentis collegimus.

Sanies anſarum.

I. TGERIUS S. Maurini coenobio præerat,

curn illud Bernardus Raimundi, cum conſilio & voluntate Hugonis vicecomitis, illud H unaldo abbati Moiſſiacenſi eiuſque ſucceſſoribuſ

Etiam eccleſiarum arochialium nex habet nominationem. Et quidem Ludovicus Iv. rex Chriſtianiſſirnus, anno i 679. litteris ſuis inſtituit lulium Maſcaron epiſc. Aginnenſem ſuum procuratorem ad eccleſias iſtas conſerendas. 945 rectaſia

AGINNENSIS.

94

tradidit ordinandum ſecundum Regulam S. BeneA de la loltana, & duas partes bonorum Arnaldi

dicti, & ordinem ac devotam fidelitatem loci & abbatis Clunienſis ; atque exhinc diu Clunienſi con tioni ſimul cum Moiſſiacenſi abbati-a ad hæ it.

II. Raimundus abbas noſtro D. Claud. Eſticnnot hic reponendus videtur, de quo necrologium Moiſhæ. t 7. cal. dun. depoſitio D. Raimundi ab batis S. Maunni.

III. Atto, cui Guillelrnus de Oſma dedit in Boſco dAviol omnia neceſſaria ad ædifimndam eccleſiam, & c. & manſum. quod vulgo vocatur Caſſinias. Videtur hoc factum circa an. i 08 6.

de S. Maurino, et duas partes tenementi de la Tapia, paroeciæ de Tatraco. An. t 2 3. menſis Octob. Bertrandus de Prada de Caſtelcul er, cum filiis ſuis, confirmat donationem eccleſiæ S. Tyrſi, vulgo S. Xiſt, cum tota decima & primitiis, & eccleſiaſtico, factam monaſterio S. Maurini ab avis ipſorum ab anniſr oo. & ultra-An. i 243. die i 3. in exitu Novembris Grimoardus de Podio-barzaco vendidit D. Willelmo de Bello-podi0 abbati, & monaſterio S. Maurini omnia iura quæ habebat in dexlmario S. Mariæ de Gondalha pro 300. ſolidis Arnaldenſibus. M. ce. XXI. t 5. die Dec.

Certe eccleſia dedicata eſt an. 1 079. ex hac veB Willelmus de Bellopodio abbas, & B. prior ſancti

teri inſcriptione parieti inſculpta : Anno milleſimo nonageſimo ſeptimo ab lncarnat. Domini, 3. nonas Januar. banc aulam Simon ſacravit præfitl Agenni, cum Petro Lectorenfi epiſcopo in nomine ſanctæ Tri nitatis et honorem S. Crucis & S. Mariæ & fracti

Maurini et omniumfiinctorum Dei.

IV. Matfredus, cui Bernardus de Durfort & Guillehnus Saxet polliciti ſunt ſc nihil deinceps S. Maurino rapturos per merentum Clarimontis. Arnaldus & Elias de Tarnad dederunt ſc ipſos Domino Deo & S. Maur-ino ac D. abbatieiuſdem loci, necnon tres partes eccleſiæ de Saichas, vul-

go Saiſlas, & bordariam in loco de Leſoaler an. C

i o 1.

V. Petrus I. circa hoc ternpus præfiũfle dicitur S. Maurini coenobio. Memoratur in necrologio Moiſſiac. his verbis : 14. cal. Octobr. obiit Petrus abbas S. Maurini.

VI. Guillelmus I. de Planellis pedum huius ab batiæ tenebat circa annum i i 6 0.

VII. Guillelrnus Il. Bertrandi iam præerat an. 1 20 5. quippe qui in teſtem adducitur in inſtru33153 : 12IRdeffizaIinThaIQIpiſiieagThei :

Maurini, & Willelmo Bertrandi, òBertranduſ

de Pena, convenerunt, quod cetſls & alia deveria terrarum fitarum inter vias quibus tenditur ſancto Maurino Moiſſacuma Lauzerto Grande-Caſtrum, alias Feymirol, et metam lapideam fixam fitbtus ultimam hanc viam, & orificium Fontiſ-Aiqnilinæ ad utramque partem pro indiviſo deinceps pertinerent. i 4. die introitus Mart. anno ab lncarnat. i 2 5 2. Francus de Monte-Allnno iudex in Agin nenſi & Caturcenſi diœceſibus, adiudimvit Willelmo abbati S. Maurini poſſeſhonem, iuriſdictio nem, & iuſtitiam de Tayrac, contra procuratorem regium in ſcneſcallia Aginnenſi & baiulum Grandiſ-CaſtriAn. i 2 5 4. quinta dieab exitu Octobris Willelmus epiſcopus Agennenſis, rogante Willelmo abbate S. Maurini confirmavit eidem monaſterio ſuæ diœoeſis eccleſias & decimas ad illud iIIL 2 IIEÆSAF 31 : 81 ipiiſffiga ſis, coenobio ſuo vindicavit. Emit nonnulla latifundia parochiæ de Tairac die tertia introitus Nov. anno Dom. i 2 57. & tertia die Maii anno Dom. 1 5 8. quo vel ſequenti ineunte, fato functus eſt.

X. Gauſbertus Girval Guillelmo ſufficitur anno

conceſſerunt in villa ſivitatis de Saberis, illas ſaltem i 2 519. quo Guill. Folquacet confeſſuſeſt

conſuetudines quæ civitatis Agenni eſlc noſcebanD ſc tenere in eu

tur, anno ab lncarnat. Dom. M. cc. V. pridie non. Aug. Guillelma de Brugueres cum Guillelmo Bertrandi abbate S. Maurini paciſcitur ſuper leni-b quas WeIfmm orſſelij marituſs eiiqis tenebat in eu uin a ræ ato coeno o, men e u. anno ab Incarn. DEm. M. ce. XM. g VIII. Calſanus e gente de Favols haud medio cri oriundus, cui Willelmus Artz dOnorpugh, & iffibff1ſufiiiei6niiieegaii ſſſſgigs 33 B. Artz eorum frater dederat monaſterio S. Maurini, i 3. ml. Feb. an. Dom. 1 23 1. Gauſbertus de Teſac, & Raimundus de Planels quitaverunt Deo, et S. Mam-ino, & venerabili viro Calſano abbati poſiſiones de la Roqueta, la Bobia, la Orta Vwers, & univerſa alia a parentibus ſitis monaſterio S. Maurini erogata, anno Dom. i 23 3. menſe Januar. llli Radulphus Agennenſis epiſcopus anno i 23 5. dedit medietatem decimæ de Tairac. Aliam gi-g : ſtupIIeeThIIaiIgIIgThI. pz erat anno Domini 1 2 3 8, quo ſeptima die exitus Februar. a Willelmo Duichſma emit centum quinquaginta ſplidis Arnaldenfibus totum capmafinm

dum peciam terræ parochiæ deTairæ die tertia exitus Febr. An. 1 2 60. pepigit cuni to parchis de Claromonte pro limitibus parochiarum de GraiſIas, Pervil, Tairac, & c. die 5. exitus Jul. An. i 26 i. vigeſima die Jul. electi arbitri inter abbatem Gauſbertum & conventum S. Maurini, ac Bertrandum de Pena militem de Monte-gaudiO, pronuntiant ea omnia quæ in parochia de Capella fita, inter ipſos controvertebantur, ad præfatos abbatem & conventum pertinere, & c. Eodem anno Arnaldus de Corts dedit ei caſtrum de Nazareth

cum ſuis pertinentiis. Anno 1 2 75. honorabiliſ

E dominus Gauſbertus abbas S. Maurini Willelmo

de V illa-nova dedit in flendum unam domum fitant in villa S. MauriniV11. die exitus Novembris. Anno Dom. 1 278. 5. cal. Jul. Arnaldus Agenn. epiſcopus eccleſiam ſancti Vincentii prope Altumvillare cum iniibus & decimis ſiiis Gauſberto con ceſſit ; ipſc vero rependit epiſcopo medietatem trium partium decimæ eccleſiæ ſancti Amantii de Rupecornu. Huic, an. 1 2 8 1. ſexta die introitus menſis Jun. eccleſias ab anteceſſoribus ſuis S. Maurino conceſſas confirmavit Raimundus Caturcenſis epiſcopus. Carus erat abbas noſter Eduardo Anglorum regi, cuius auctoritate ac nomine venit in 947 ECCLESIA AGINNENSIS. 948

poſſeſſionem quorumdam caſtrorum, & c. anno A Cauzaco. Monaſterium rexit ad annum 1375

ſiſtit igjſifinffid Ei mIiiSÆ’Iai. ii : 13 I : QSILO terræ de Gaura. Denique anno i 3 0 3. deviiſtati, novas Rbertates & ſtancliefias incolis eiuſnona die introitus Aprilis inveſtivit P. Folquier de dem loci alio mi volentibus concedunt. Die

radis terræ a 14. Maii an. Dom. 1 3 64. Guill. Morgue miles,

duabus denay ati, ſitis in paroe

chia Montiſ-gaudii. Hoc ip o denatus eſt anno ſciieſeallus Agennenſis pro Eduardo is Angliæ XI. Jordanus an. i 303. pedum S. Maurini primogenito, principe Aquitaniæ, pù in fita

tenuit, ut patet ex fidelitatis ſacramento ipſi ab protectione & ſalmgarda ſpeciali dicti principiſ

incolis villæ ſuæ præſtito 29. die Septembris. D. Willelmum abbatem S. Maurini, cuni mona-

An. i 305. ſecundo die Martii fratres Guillelmus ſterio & bonis ſuis omnibus. Dominus llelmuſ

R. prior S. Maurini, Guillel. de Rozet ſicriſta,

de Pozalibus abbas S. Maurini dedit ad novum

Guillel. Tornier mnu-artus, G. de S. Geneſio Jeudum, Bern. de Noguec a Petro del Puch, operarius, & alii monachi a probant affer amenB medietatem unius paxeriæ in flumine Garumnæ,

tum a Jordano abbate factunpi Stephano Panſavayra. Quinto idus Maii an. 130. Gaſbertus Vitelli rector eccleſiarum S. Petri e Griſlano & ſancti Martini de Avillaneta, declarat coram R. iu Chnſto patre domino Jordano s : Maurini abbate, dominum Raimundum quondam Caturcenſem epi fiopumfibi contuli e eaſdem ecclefias ad præſentationem D. Gauſberti quondam abbatis S. Maurini. Die t ſæxitus ſan. an. 131 2. emit abbas noſter a G. GaJc tres denairadas terræ pro VH. libris Arnaldenfibus. An. i 3 i 4. furcas poenales in loco Brilhols erigi iuſſit. Quo eodem anno memora-

fitb onere erendi in dictum monaſterium piſces va·

loris ſix olidorum Guianenfium in pervigilio feſtorum S. Maurini, Natiuitatis Domini, et Paſchæ, ac prima die Quadragefimæ. Actum apud S. Maurinum XVI. die menſis Jul. an. D. M. ccc. XV.

XIV. Arnaldus de Ortalibus e ſyndico ooenobii S. Maurini ſit abbas bulla pontificia Greg. papæ XI. an. i 37 5. 6. cal. Dec. pontificatus anno 5. Anno 1 3 89. cum ſuis monachis conſtituit 4. rocuratores, ad capiendam coenobii nornine poſteſtionem parochialis ecclefiæ villæ Graniuſ-caſtrt, et ca-

pellæ B. M. virginis infra dictam villam corſiſten-

tur in Amanevo Aginn. epiſcopo ao. die menſis C tis, virtute litterarum apoſtolicarum, & procſ

Jul. An. ab Inmrn. Dom. i i 8. unam peciam terræ & prati parochiæ de Singonhaco partitur cum conſulibus Caſiri-Sacrati, Caſtel-Sagrat. Die tertia exitus. Decemb. 1 32 2. approbat & confirmat venditionem duarum peciarum terræ ſitarum in parochia de Cambole fiictam a Tlioma Guitone, P. Quintoni, & c.

XII. Gerardus Ychier de quo in charta ſancti Maurini lego : Honorabilis & religioſus dominus Gerardus Yckier abbas monaſterii S. Maurini, inveſtivit R. et P. dOrlhas de terra et prato ab ipſis emptis V111. die introitus Novemb. anno Domini

unionis inde frictæ. i o. die menſc Jan. fato ctus eſt anno 1402.

XV. Guillelrnus V. de Burſone electus eſt per i ffdæiaiej I. I ſcopi Aginnenſis, die Sabbati 14. Octob. Anno 1424. Auguſti 30. emit a Johanne de Mota locum & molendinum de Ferruſaco, cum omnibus terris, cenſibus & aliis pertinentiis ficis, pro pretio 1 2 o. ſcutorum auri, & 8 o. librarum, & c. Diem clauſit extremum menſc Aug. i 43 o.

XVI. Petrus II. de Coſta, de la Coſte, camera-

M. ccc. XXV111. In altera charta Iohannes doD rius, Guillelmo ſufficiturafranibus, & ſolemnem

minus Blaviſ-viIIaIJeneſtallus & gubernator V aſconiæ & Agenncfii pro domino Francia rege, ſuficpit ſub Jalragardia religioſtim virum ac patrem dominum Geraldum humilem abbatem S. Maurini, -ſſtfiijfcf ſiſi fiſſiſ-izia Mariæ virginis, anno Domini M. cce. XXX. In parochia de Capella-Britonum nonnulla emit latifundia die 1. Mart. anno 1 3 3 6. Duriſſima perEffigie zegffiThoeggzſs bona enim monaſterii devaſtiirunt, monaſterium occuparunt, nec niſi ſumma cuniæ perſoluta reſtituerunt. Unde abbati ad umtnam inopiam re dacto, Carolus N avarræ rex, comes Ebroicenſis, regis F ranciæ in Occitanis partibus vices gerens, dimiſit 226. libras, duos ſolidos, 1 o. denarios & obolum quibus tenebatur ratione decimæ Regi per apoſtocam ſtdem conceffoe & pro arrairagiis aliarum decimarum ; datum Agenni die XVII. Sept. M. ccc. Lt.

XIII. Guillelmum IV. de Pozalibus Gerardo Ychier ſuffecit Innocentius papa VI. pontificatus anno a. Chriſti 3 54. Prius fuerat prior de

benedictionem accipit in eccleſia S. Bartholomæi de Turnone ab Imberto Aginnenſi epiſcopo, adſtantibus Willelmo Exiæ, & Gerardo Gondonii abbatibus, Dominica tertia Adv. Dom. quæ fiiit dieſi. menſis Dec. anni 143 o. An. 1440. 2 1. J uniſ-atri Guillel. deValdorel preſbytero licentiam impertitur ad aliud coenobium, præſertim vero Maiuſ-monaſterium prope Turones, ſc tranſferendi, ſolvens illurn a iuramento ſibi & monaſterio ſuo præſtito. Anno 1 447. de novo accenſavit Jo-

lianni Cayronis molendinum, pedagium, paxeriam,

E & ornnes alios reditus quos habebat in tenemento

de Laſpeires.

XVII. Hermandus de Luſtrac, protonotarius apoſtolicus monaſterii commendam obtinet. An. 1474. ab omnibus prædiorum beneficiariorum detentoribus ſcripta exegit, quibus profiterentur ſe ca clientelari iure a monaſterio p0ſhdere. 2 2. Dec. i 479. magiſtrum Guillelmum Tueti ad vicariam

perpetuam S. Petri de Greiſiico obtulit Caturoenſium antiſtiti. Abbatiam dimiſit anno 1 48 1.

XVIII. Bertrando de Luſtrac nepoti in ætatis ſuæ anno conſtituto. Abbatiam per alium, donec 2 5. annum attigiſſet, regendam commendavit

Sixtuſ 949 ECCLESIA

AGINNENSIS. 950

ſixtus pa IV. annoInearnationis Dom. 148 i. A obtinet a Clemente papa VIII. litteris datis anno

r o. cal. eb. pontificatus anno 1 o. Abbatis domum, eamque elegantiſſimum conſtruxit Bertrandus ciroe an. i 500. In ea ſacramentis omnibus munitus, diem clauſit ultimum 27. April. 1 5 1 i. die ſc ti ſepultus ad dextrum principalis aræ latus. uit etiam Lactorenſis epiſcopus.

XIX. Antonius de Bretoneſcas, nobilis Lemo vix, monachus, preſbyter, ſexagenarIus electus eſt in abbatem i. Martii r 5 i i. eius electionem confirmavit Dominicus de Caſabona vicarius generalis Agenn.

XX. Johanni de Luſtrac 22. vel circiter annos nato, & SIohannis de Ladinhaco iam rectori, commendavit hanc abbatiam Leo papa X. 4. cal. April. an. 1 5 i 2. pontis. 1. Clientelam pro bonis monaſterii apud F ranciſcum I. regern profeſſus eſt 8. Mart. i 5 14. Prædia ſua cenſuit coram commiſlariis ab eodem regedeputatis an. 1 5 2 1. Sancti Sixti & B. Mariæ de Gandalha prioratum a monaſterio dependentem menſæ ſuæ a papa uniri curavit i 5. eol. Nov. i 52 8. Coenobii clauſtro ultimam manum appoſuit i 5 3 3. Monachorum dormitorium, iubente Burdegalenſi ſcnatu incoepit 1 5 3 8. & una cum turri ad Orientem p0ſita ab-

ſolvit i 546 ln ſui monaſterii choro PetrocoraiC

cenſis epiſcopus conſecratus eſt a F ranciſco de Nectario præſule Sarlatenſi, adſiſtentibus J ohanne Valeri Carlooenſi, & Petro de Viſqueriis Nicopolenſi epiſcopis 27. Jan. 1 548.

XXI. Godefridus de Pompadorio Johanni de Luſtrac ſucceſſit, ſimul epiſcopus Petracoricenſis & S. Maurini abbas effectus. Abbatiam nepoti ceſſit, izi-egeroeſtpolſloe FranciæſmpgnuzelgoiidipſyiIi-aricqls eeus. aroeciaruin. etrie o, an iuliani de Serra, B. Mariæ de Pervilla, & ſancti Johannis de Gardateuletis decimas locavit 1 o. Junii i 5 5 1. Obiit an. i 5 52. & in baſilica ſancti

Petri de Arnaco, PompadorIo caſtro vicina, ſepul D

tuſXIXII. Jacobus de Pompadorio abdiœnti pa-

truo ſuccedit, iam Petrocoricenſis archidiaconus, & Regi a conſiliis & ordinariis eleemoſynis, commendam accipit a J ulio Ill. papa pridie idus Sept. an. i 5 5 2. pontificatus III. Poſſcſhonem iniit i 2. Jul. i 53. S. Maurini iudicem creavit Bertrandum blargoſher, in iuribus bacmlaureum, 1. Oct. 1 5 5 9. Die 20. Maii i 5 64. ſenatus Burdegalenſis decreto iuſlùs eſt monaſterii eccleſiam in priſtinum ſtatum reſtituere, (etenim 6. Decemb. 1 56 1. a

1604. Anno i 606. iuſtitiæ civilis & capitalis exercitium loci huius conſulibus conceſſit die 14. Aug. Fomatgii jus abbatibus ab incolis debiti revocarit ad unam gallinam, vel tres ſllidos an nuatimſòlvendos t 2. Dec. 1 61 2. Cenſus ditionis de Feruſhico vendidit 26. Jan. i 6 i 9. & officium ſcribæ publici S. Maurini 22. Maii i 623. Cenſus paroeciæ de Tairac redemit i 5. Januar. 624. Obiit 19. Sept. i 63 2. poſt reſtauratum mffXleVplllthmulſerllIlIiſgot libellorum ſupplicum magiſter, filius procanoellarii Franciæ, locum Petri de Villamont bulla eiuſdem pontificis obtinuit. Jurium & redituum ſuorum recenſionem Regi exhibuit 6. Nov. i 640. Congregationis S. Mauri reformationem in ſuum monaſterium induxit 1 645. Petrum Salles loci de Cantauzel ſacerdotem Agennenſi epiſcopo obtulit ad ipiiui 1 ip. MnIITiOE iffiiaibi 83 i 6 5 o. Erat etiam abbas S. Columbæ & Morigniacieliogceſis Senonenſis. Aquis præfocatus eſt anno 1.

xv. EduarduſValot, Regis primi medici fi lius, Nivernenſium epiſcopus, abbas commendatarius S. Maurini inſtituitur. ln illius poſſeſſione contra quemdam Britonem uſurpatorem, magni conſilii decreto aſſcritur an. 1 6 6 o. Pacta anoſtris cum anteceſſore inita confirmat 1 6 6 6. Hominium recipit a nobili viro Daniele de Goulardo pro nonnullis quæ a monaſterio acceperat 1 667. Bonorilim abbatiæ recenſionem Regi exhibuit 1 673. O iit I 70 5.

XXVI. Andreas Hebert, Aginnenſis antiſtitis fiater, nominatus abbas S. Maurini 3 1. Oct. 1 70 5.

BEATA MARIA DE GoNDONIo. 3 : 5 Montaſtruc

Uit hæc abbatia primum ordinis Benedictini,

deinde congregationis Ciſtercienſis, iuxta Lu piniacum & Montem-auſtrudis ſita, in anguſta, amoena tamen valle, aut 4. milliaribus ab Olto fluvio, totidem a Caſſanogilo caſtro, 7. ab oppidis Villæ-novæ ad Oltum & S. Liberatæ diſtans. Conditur a pio archimandrita Giraldo de Sala, prædia miniſtrantibus patriæ proceribus, ineunte ſeculo i 2. qui eidem primum præfecit abbatem

Bernardum, ut videre eſt in chronico Malleacenſi, quod ſic habet : Circa annum 1 r 2 o. inchoata Junt

Calviniſtis fiierat exuſta,) ac 1 7. monachos haE plurima coenobia de in itutione S. Geraldi de Sala

bere. Regni neceſſitatibus ſubvenire iuſſus, ſolitos abbatiæ cenſus in tribus paroeciis abalienavit ac magni ponderis campanam vendidit 1 2. Jan. 2 1564. Obierat 1. Jul. 159 i.

Poſt eius obitum abbate aruit monaſterium, ſed non deprædatoribus, qui quaſi lupi in ſtabulum immiſſi omnia peſſumdedere, pro perditiſſimi illius temporis moribus.

XXIII. Petrus de Villamont, Aginnas ſicerdos, Regi a conſiliis & eleemoſynis, commendam

In hiſtoria patris Anſelmi Auguſtiniani diſcant-nia Dom. du Poura recognita & auct, abbas recenſetur Hubertus de Pompadourſſſius Franciſci vice-comitis de Comborn ex l s abena Picart ſecunda coniuge, quam duxit an. i 5 2 8. quem aliunde ignoramus.

Tomus Il.

In pago Aginnenfi e aliud vocatum Gundon in lio-

nore S. Mariæ, ubi primus fitit abbas Bernardus. Paulo poſt initium dedit coenobio F ontiſ-Guillel-

mi in diœceſi Vaſatenſi, & ſimul cum Caduino,

cui ſuberat, Ciſtercienſi congregationi adiungitur. Huius porro coenobii auctores putantur toparchæ

de Lauſun. Certe prope maius altare viſitur elatum

& cultum coenotaphium, in quo dominum de Lauduno : r fundatorem iacere tradunt Gondode Ltunienſcs. ln belliſAnglos inter & Francos. ſeculi1 3. & i 4. ortis dura pertulit hæc domus, uæ tandem

fere propriis in ruderibus ſeculo 1 6. epulta eſt a CalvinianIs. Hactenus tamen illam incolunt tres,

PPP 95

ECCLESIA AGINNENSIS.

95·

quatuorve monachi ſub abbate regulari. De abbaA tumulo, ſed nulla ornato inſcriptione.

tibus pauet ſuperſunt, cum onmia illius monumenta perierint.

Arearum ſanies. Rimus fiiit bernardus, a S. Geraldode Sala

circa annum 1 1 i 5. inſtitutus. Memoratur an. i i 24. in litteris Petri vicecomitis de Caſtillo ffictida’gioniatfigaldiffz8I, ; I ; IL Paradiſi ad Garumnam (vulgo Ie Paraviſ) monialium Fontiſ-Ebraldiz ſubſcribit enim ut teſtis donationiab Iſarno Valegs factæ monialibus, una cuni Raimundo bernardi Agennenſiepiſcopo. II. W. Gondonii abbas rædia cedentibus Arduino & Abrino de Bullano, aliiſque proceribus, ſiindamenta poſuit coenobii de Portu-Aquilonis, ſcu

VIII. Manaldus de Morterie, præerat 1 53 3.

IX. Stephanus II. Paparin, in decretis bacoalaureus, Reginæ ab eleemos nis, an. 1 5 5 8. abbas a Rege deſignatus, præerat uc an. i 5 6 i.

X. Johannes 11. de Loyac, Regi a conſiliis, eleemoſynis & concionibuſjn diverſis inſtrumentis meiriuifiiji iiindmnTh ii 4 a conſiliiſo & eleemoiitnis, IIrimumoSdmiIigeInIliiagI rius, ſed ſtatim monachus & regularis abbas eſtectus, præerat an. i 67 1. Obiit menſe Febr. 1 68 1.

XII. Jacobus II. de la Mariouſe, dominus de

B Clavigny, Nannetenſis canonicus & Regis capel-

lanus, deſignatur abbas menſc Aprili anni i 6 8 1. moritur i 70 3.

XIIIBroſſard rector parochiæ de Montiaſtu-

it al. Binis : -

Portoglano & Bullano, (vulgo Bouillas.)Sic porro co diœceſis Agennenſis, an. i 70 3. renuntiatuſeſt

legitur in charta donationis : Ego Ardoinus BoliaDei-genitricis Mariæ, in nemore Portaglonii, & c. Tum relatis pluribus donis, ſic pergit charta : Hæc dona fecerunt omnes in manu Guillelmi Lectoren ts epiſcopiqui irſlquente anno, Deo volente & eligente, Auxitana eccleſiæ archiepiſcopus factus eſt, o in manu cujuſdam monachi Gondonii, nornine Grani Stephani, qui poſtea prior exſtitit hujus loci. Porro nullum habet inſcriptum ternpus hæc charta. In nonnullis loco W. legitur Granus, ſed ex citata charta hic Granus ſolummodo monachus eo tempore fuiſſe videtur, non abbas.

111. Stephanus I. monaſterium regebat anno r 2 7 i. ex tabulis F ontiſ-Guillelmi. An idem cum Stephano de Vais quem re imus iam ab anno

gpa5 7. abbatem, vide in uillelmo II. Aginn. I C

loiimdm leu Gerardus Gondonii abbas an.

1 430. adfiiit ſolemni benedictioni Petri de Coſta D

abb. S. Maurini, factæ ab Imberto Aginn. epiſcopo in eccleſia S. Bartholomæi de Turnone.

V. Hugo Barda æterna memoria dignus, qui abbatiam bellis conſumtam reparavit, redditus, bona, inſtrumenta, vigilanti cura collegit, ut conſtat ex tranſactione cum D. Johanne de Caumont facta anno i 477. die r 7. Decembris, uam habemus. Præerat iam an. 1 474. acin dive is inſtrumentis memoratus reperitur ad annum 1 48 3. Porro ex illa tranſactione, quam typis mandare noluimus ob prolixitatem, liquet progenitores nobilis huius viri J ohan. de Caumont baronis de Lauſuno, de Tombabus & de comitis de Montebahuſò, domini locorum B. Bartholomæi de Puechmiclam & Vertuels, & condomini de Virazel, fundatores fiiiſſe Gondonii ; abbatiamque hanc ditaſſe multis cenſibus, reditibus, terris, nemoribus, & c. ſed poſtea pene deſtructam per annos multos iacuiſſe.

VI. Jacobus I. de Beauvoir, ſeu de Bello-videre, alias de Montilio, abbas Gondonienſis ann. i 49 5.

1 4813 : J ohannes 1. de Caumont, ſedis apoſtolicæ

protonotarius, Gondonii abbas an. 1 5 2 1. iacet in eccleſia a latere Evangelii majoris altaris, ſub elato

uillem, vice E

abbaſa Rege chriſtianiſſimo, die i 4. Aug. ABB. S. MARIA DE PAYRINIACO.

Biiaria B. Mutiæ 1313 Paritmmco,

monachorum Ciſtercienſium, ſita eſt in valle Montiſpenſati, Montpeſat, vicina, anguſtiori, ab Auſtro & Meridie montibus circumſepta, unde & a torrente profluente ſæpius obruitur. Solum habet fertile, quamvis aſperum. Ædificia regularia olim ſatis culta, modo vix non diruta, partim ab ingruentibus Albigenſium maxime & Anglorum bellis, m ab inundante rivulo quo alluitur. Condita eſt medio fere ſeculo 1 2. ab monachis & abbate Boni-firmis, cuius monaſterii filia eſt, de linea Morimondi. F undum & prædia dedit Flandrina, ut tradunt, domina de Montepenſato, ſoror alterius Flandrinæ dominæ caſtri Montiſpenſati iuxta S. Martorium in Convennenſt iiſi aſtringamæginetæ ; prædia illi contulere, ut credere par eſt, Montiſpenſati toparchæ, olim in pago Nitiobrigum potentiſſimi. Decimas quoque & eccleſias quaſdam ab A ginnenſibus accepit epiſcopis. In Albigenſium bellis dura pertulit, quippe comiti Tolofiino, & novatoribus aliquandiu favere Montiſpenſati dynaſtæ, & in aſhduis pene Francos inter & Anglos certaminibus ; ac tandem ſeculo xv. ſuſde e evers eſt ab heterodoxis noſtris, qui ſacram liiupellectilem, chartas & alia venerandæ antiquitatis monumenta diripuere. In variis autem tabulariis hi Payriniaci abbates occurrere.

Sarni: s Anima-uia. I. ARNALDUS I. Milaſus præerat circa finem

1 2. ſeculi. In eius manu Ainardus de la Yla vir nobilis obtulit ſemetipſum, Deo, B. M. & domui de Payriniaco, & filium ſuum ArnaldumWillelmum ; dederuntque. terras omnes quas habebant inter GImonem & Geſtam, ad coenobium ibidem ædificandum, ex Payriniaci tabulari0. Ibi fundatum eſt poſtea Niſortium ſcu Benedictio-Dei, circa annum 1 i 90. Arnaldus ab bas memoratur anno 1 1 87. in charta Ademari de Genſac pro abbatia Boni-fontis, & in charta Bene-

Peyrignac.

a Bertrandus. 953

ECCLESIA AGINNENSIS.

954

dictioniſ-Dei an. 1 t 84. Quidam ei dant cogno A IX. Guillelrnus III. de Balaguet ex monacho

men deTeiſlac, dicuntque fratrem fuiſſe RaimundiArnaldi, archidiaconi S. Stephani Toloſani.

II. Guillelrnus I. Payriniaco præerat an. i 224. quo arbiter elIgitur pro ſopienda lite mota inter Amanevum, Pontium Amanevi, & Bertrandum abbatem Caſæ Dei, ac riorem & conventum S. Liberatæ ad Oltum, ſip dominio huius oppidi, ex tabulari0 S. Liberatæ.

111. B W circa annum 1 244. cum aliiſ

abbatibus occurrit in chartis Boni-fontis. IV. Bernardus 1 3 o 3. in charta Boni-fontis.

Exienſi factus abbas Perigniaci, deinde an. 1 5o 6. abbas Exienſis.

X. Johannes 111. de balaguerclauſtrum eonſtrui curavit i 36.

XI. Galar us de Cornac commendam babuit Payriniaci ab an. 1 60 6. ad i 641.

XII Willeloin·

XIII. Cornu

XIV. Petrus de Graves Occitanus, primum parochus eccleſiæ S. Ludovici in Inſula B. Mariæ apud Pariſios, tum canonicus Pariſienſis, filius erat

V. Arnaldus II. Willelmus dIſſaut i 3 2 7. in B Timoleonis domini de Graves, ex Antoinetta de

chartis Boni-ſontis.

VI. Joharines I. de Valentia abbas Payriniaci & ſyndicus Boni-ſontis, fidelitatis obſequium exigit aconſulibus Placentiæ an. 1 3 2 7.

VII. Guillelrnus II. de ſancto Nectario, de Senneterre, pro quo alii legunt Guillelmum de ſancto Noano, præeſt an. i 4 3 5. ex charta BellæPerticæ hoc anno & die 7. ian. inſcripta.

VIII. J ohaiines II. Violeti pedum tenebat annIs 3112 & 232 I. ſi. Ag

bitibtitewtea

Toiras. Commendam accepit an. 1 64 t. & inor-

tuus eſt meriſc Martio anni 1683. XV. Nicolaus de Graves præcedentis nepos, Pariſinus, & eccleſiæPariſienſis canonicus, tertius filiuſ

Henrici marchionis de Graves aſtrorum præfecti,

ſecundi moderatoris Philippi ducis Aurel. fratris Sim-en

unici Regis, ac rei veſtiariæ eiuſdem principis præpoſiti, ex Maria de Graves. Henrici nepte uam uxorem duxerat ex diſpenſatione, abbatiam ay-

riniaci obtinuit an. 1 68 3. & S. Euvertii Aurelianenſis anno ſeq. die i. Septemb.

ECCLESIA CONDOMIENSIS.

COND O MI U M urbs ad Baliſm fluvium, Baiſe, cum toto ſuo pago ad Vaſconiain

pertinet, ob

ſuum ſitum trans Garumnam ; uo flumine Vaſconia dividitur ab Aquitania & provincia Burdo-

Thgalcnſi ; & ita Condomienſis paguſ

oet pars olim fuerit diœceſis Aginnenſis. Condomium ſedes eſt ſeneſealli

arumna ſeparatur ab Aginnenſi tractu cis hoc flumen poſito,

qui ſc vocat ſeneſcallum

Vaſconiæ, licet ſub ſua iuriſdictione tantum hath Condomeſium, le Condomois : pendet autem a Bur-

digalenſi

ent0. Hic eſIe generalitatem finantiarum ſcribunt Sannnarthani fratroe.

Hac in urbe ſedem epiſcopalem ſub Burdigalenſi metropoli conſtituit J ohannes papa XXII. anti quam S. Petri eccleſiam abbatialem erigens in cathedralem, abbatem in epiſcopum mutans, & monachos in canonicos, minime tamen abiecto monaſtico inſtituto. Pro diœceſi vero aſſignavit Condomienſcm pagum UI prius cum urbe Condomio erat ſub epiſcopatu A innenſi. Sed antequam de

co

Condomio ut cp

patus eſt, diſſeramus, præmittenda eſt antiquæ ab tiæ Condomienſis hiſtoria.

Eius exordia adeo incerta, tot fabulis referta, tot inſulſis narrationibus conſpurmta ſunt, ut qui coenobii illius hiſtoriam a monacho conſcriptam evulgavit noſter Luoes DacheriuſtSpicil. tom. xnr. ea expungere neceſſarium duxerit, nc lector eruditus inſulſis eiuſmodi initiis oflcnſus, cetera

eiuſdem hiſtoriæ, quæ profiitura exiſtimavit, res ueret.

Ne tamen inferas, fidem ergo ceteriſ

eſſe denegandam 3 certe vix ulla ſive familiarum, ſive etiarn imperiorum hiſtoria ſuppetit, quæ in eiuſinodi principiis commentis vacet. Quid ergo iri hiſtoriis ea admittenda quæ ſuis temporibus acta referunt auctores probati ; quæ ex aliis ſuggerunt, ad examen revocanda, ac niſi certis fundamentiſ

nitantur, reſpuenda.

Hanc ob eauſam de Theodoro diacono cum reliquiis ſanctorum ab Areſto patriarcha Jeroſolymitano divinitus in franciam miſſo, & ſacro inſtinctu Condoml ſubſiſtente, ſilebimus. In Aquiſgiai

ienſi

ſynodo an. 8 1 7. inter Septimaniæ aut Vaſconiæ coenobia non recenſetur CondomIenſc, unde necdum conditum fuiſſe merito coniicitur. Nefas tamen foret id omittere quod refert hiſtoricus Algaſii, ſeu A galſii ducis Aquitaniæ epitaphium tabulæ cupreæ inciſum retro altare in eminenti loco t

Ten lum Chri e tuis ſtimulator Agalſtus ort, ln quo e chias mater et uxor agunt.

Tu coeli e ſllio terrenum illabere myſten, Et puram puro trade fidem populo.

Hic mera perpetuo recinunt altaria Chriſto, Et calet arcanis nox vigilanda ſlcrir.

Hic & Juſtorum gaudent componier urnæ, E tranſalpinis qua veniunt tumulis. -

Ambitus hic templo eſt, atque ambitus iſte ſtpulcro Quiſquis ſanctus adi, quiſque profanus abi.

Tomus Il.

pp ii

Um

955 ECCLESIA CONDOMIENSIS. 956

Hæc deinde ſubiiciuntur : Ego Agalfius Aquitanorum dux, et mater mea lſamburgis, & uxor mea Agnes, hunc locum dedimus Domino noſtro J. C. Salvatori, ob peccatorum noſtrorum indulgentiam, parentumque noſtrorum ſllutem.

Verum, ut optime notat hiſtoriuis, hac & his ſimilia quo tempore fixerint geſta, nobiſefl ignotum,

quoniam barbarorum inſiſtatione oblivioni fient data. Poſt mortem enim Lud. Pii, ejus inter ſe diſh dentibus filiis & inteſtina clade certantibus, gentes perfidæ a cultibus adhuc dæmonum irretitæ, &lavotum videlicet, Nomiannorum, atque Hunnorum, occaſione accepta, ſuæ clauſtra habitationis irruperunt, & per intervalla temporum fibimet fiiccedentes nonnullas Galliæ provincias invaſerunt. Porro Normannorum peſidiam tanto ampctus experti finit Aquitani & GuaJcones, quanto ſemper Deum ad iracundiam provocaverunt peccantes. Nam urbes eorum potentrſſmæ tunc deſolata unt, oppida fitbverſa. loca populoſa ad eremum redacta, òhalitacula Deo ſacrata, juxta illud Pſalmi a : in pomorum cuſtodiam 137, I, pofitafirnt. Eo tempore coenobium iſtud igne fiiccerſimi, magnaque ex parte eſt dirutum. fi quid fitit in ornamentis & bibliothecis, traditum eſt combuſtioni. At cum diu manſiſſet incultum, ſuiſque propriis ruinis oppreſſum, ac veluti ſepultum, tandem pietate ac munificentia Honoretæ, inquit charta Condomienſis apud Petrum de Marca lib. 3. hiſt. Bearſlc. 4. uxoris Garſiæ cognomento Curvi, Vaſconiæ comitis, reſtauratum eſt : Hac magnis fiimtibus baſilicam ædrficari pracepit, congrua quoque ha bitatula b xenodochia per circuitum diſpoſuit, quibus rite peractis conventum epiſcoporum & illuſtrium virorum convocavit, et in honore noſtri Salvatoris, & in honore B. Petri dedicari præcepit, & coenobium clericorum Deo ſervientium effe voluit quibus plurima terrarum prædia largita eſt. Verum hi cum abſque regulari diſciplina ibidem viverent, amoti ſunt ab Hugone Aginnenſium antiſtite, qui Condomienſem eccleſiam Romanæ ſedi ceſſit, ac monachos Deo iugiter ſervientes, & ſub regulari iugo militantes, in illorum locum, ſecundum inſtituta S. Benedicti, ibi ordinavit undecimo Chriſti ſeculo. Deinceps in opulentam abbatiam excrevit, de qua benemeriti fiiere Vaſeoniæ duces, Aſtaraci comites, aliique provinciæ proceres, ut videre eſt in hiſtoria Condomii i 3. Spicil. tom. relata. Ex hoe porro tempore abbatum ſeriem texemus.

ABBATUM CATALOGUS.

I. U M b A 1. u s, Honoretæ Condomienſis monaſterii fabrica, advocato comite, factoque ge coenobii reparatricis nepos, Aginnenſis A nerali conventu pontificum, abbatum, tribunorum,

449·

& Baſatenſis ſimul epiſcopus, Condomii abbas quoque fuit, ut docet illius eccleſiæ vetus hiſtoria

ſpicit. rom. his verbis : Hoc etiarn coenobium, ſicutfiterata veu 1. pag.

nerabili comitiffa ordinatum, promeruerat, filitique ſorte gubernabat. Addit eum pro redemtione animæ fitæ multos B. Petro dedi e honores, inte, quos etiam dedit quandam eccleſiam S. Iohannis Cabliſſa vulgo vocatam, ſilvamque et terras quæ circumſtant. & hoc jure perpetuo tali B. Petro tradidit tenore, ne unquam aliquis de ejus conſangui. nitate jam dictum repeteret honorem. Hu go filius eius & ſucceſſor aſlcrit dediſſe & alaudem Aurelianum infra Vaſconiam conſtitutum, & nomine S. Cyriaci decoratum 3 Hunc locum, addit, meus genitor Gumbaldus Deo & SPetro devote obtulit cum ten, 5 et vineis, atque cnſalibus, aquis, aquarumve de-

curſibus, intrandi & exeundi aditibus, & cunctis B

ad eum pertinentibus. Ac tandem abbatiam reliquit Hugoni fili0.

II. Hugo Guinbaldi filius, de quo plurain Agenni antiſtitibus, a patre coenobium Condoniienſe accepit, ac clericorum abbas effectus eſt. Cum eo fungeretur officio, cui dominabatur coenobium igne eſt ſitccenfitm, eccleſiæ parietes diruti, lacra ſupellex, vas, monumenta flammis conſumta ſunt. Verum piiſſimus præſul ſtatim cuncta reſtaurare fiſlttaſI totumque ſe ad hoc contulit ut domus Dei in melius readificaretur. Nec ab in. coepto, ubi præſul effectus cſt, deſtitit, imo quo plus crevit opibus, ampliori in Dei domum zelo accenſus, omnia conſummavit, ac tandem expleta

centurionum, nobiliumque virorum acta eſt eccletæ dedicatio, ſicut quondam fiterat in honore S. ſalvatoris et in nomine B. Petri apoſtolorum principis. Porro ab apoſtolica ſede privilegium obtinuerat, ut nullus ex principibus, vel pontificibus, ſive comitibus dominationem præfati coenobii præſumat ſibi vendioare, nec prædia ſeu eccleſias & cetera uæ ad eundem pertinent locum, in ſuos uſus tranſclerre, diripere, aut alienare ; ſed liceat abbati locum ipſum iuſte, & ut melius viſum fuerit diſponere, & abſque moleſtia gubernare. De abbate vero ordinando liceat monachis quemcunque dig num invenerint, ſibi paſtorem & rectorem eligere. Omnibus qui ad hanc ſolemnitatem convenerant. pontificium diploma oſtendit, quod recitatum

omnibus placuit, & ab omnibus acceptum eſt. His c. 1. gi tſi et c, ſi.

l cit abbatem, nec multo poſt vita deceſſit, in eodem tibi-33

rite peractis, inquit hiſtoria, clericos Ieculares IU monachos commutavit, monachis Petrum Præfe-

Condomi loco ſepultus, in introitu videlicet eccleſiæ ad lævam partem infra maceriam Qffi coenobio largitus eſt referuntur in charta donationis, quæ inſcriptum habet an. 1 o i 1.

lll. Petrus, quem Condomienſis hiſtoria cogno minat de Sentas puellas, Hugonis Aginnenſium antiſtitis luſtrali adoptione filius, a patrino prlſiu monachorum abbas inſtituitur, de quo præfatus Hugo in charta anni 0 1 1 : Quemdam no um liolunt nomine Petrum divinitus nobis collatum. rum omni virtute probatum, apoſtolica auctoritate. ut præeffet ceteris, in loco patris conſtituimus a a Spicil. tom. 1 1 1. pere. o.

957

ECCLESIA CONDOMIENSIS.

958

batemque Jecundum inſtituta patrum benediximus. A & c. 8. Boſcus de Molinari dictus, olim ab iſto, cui

quem etiam ut Chriſti jugum ſuave et onuſejus leve aliis regulariter imponeret, paterna ammonitionefiſbmonuimus, monachos vero ut ſibi quali patri et Jinioni in omnibus obedirent devote poſtulavimus, inJttper anathematis lege indiximus. Hic, inquit chronicon, quamdiu hominem geſit, morum honeſtate ſatis enituit, locumque cui pralatus eſt, honeſitſſme rexit. Hugouem epiſcopum ſepelivit, ac non multo poſt ſubſecutus ibidem obiit.

IV. Verecundus in loco Petri ſucoeflit cognominatus de Lana. inquit hiſtoria Condomienſis, de quo nihil aliud ſuppetit.

debetur, coenobio fiterat alienatus. hunc Siguinns dato nou ignobili equo & XX. ſolidis redemit. 9. Vir potens & magni honoris Bernarduſ-ArnalÆ de Lanfinaco nuncupatus, fratrem nomine Pontium abbati Signino ad nutriendum & litteris imbuendum commendavit, daus illi S. Martini, quæ Ticiana dicitur, eccleſiam cum ſylva circumquaque pofita, dr omnibus quæ ad eam pertinent. 1 o. Clericus loci qui Lemes dicitur, Garfias nomine, audam li bertatem S. Petro moriens donaverat. ant Arduinus de Monte dictus. violenter invadens, tamdiu tenuit, quoaduſque a S uiguino abbate, XV. ſllidaſ

V. Guillelmus de Podiolano-Johannis, vulgo B accepit, òita dimiſit. Signinum noſtrum nonnulli

Puy le Jean, tertius occurrit monachorum Condomii abbas. Corruptum noſtro Claud. Eſtiennot videtur hoc cognomen. & eum e gente de Poylovant in Valeonia olim nobili, originem duxifle opinatur. Quid cenſendum ignoro 3 in hiſtoria enirn Condomienſi legitur de Puel-le-. I an Spicil. t. xm. pag.

t 1. In brevi vero chronico quod refert noſter menum habetur de Poylouvant.

vl. Segtũnus, leu Signinus, & aliquando Siginus de Calſada cognominatus in hiſtoria Condomienfi, medio ſeculo xI. Condomienſis abbas electus eſtſæpe citatus in tabulario coenobii, ſed abſque

cenſent eum ipſum efle qui poſtea Burdegal. eccleſiæ præfuit. Certe eo ævo Siguinus e monacho Benedictino Burdigal. antiſtes effectus eſt. At ne noſtrum eſſe aflerarnus vetat temporum leries. Siguinus quippe Burdi alenſis, iam ab an. 1 o t o. infirlas induerat, quo cilicet. ut teſtatur Ademarus de Chabanais in chronico. Arnaldum Petræo. riœnſtm epiſcopum conſecravit ; quod noſtro convenerflneiqiqaitrqffiThpoluh Ramundus d’Albuhon leu de Albione aut Olbione, jam pra-erat anno

1 o 62. ex ſchedis D. Edm. Martenne. Hic a patre

temporis notæ Quadam nobilis matrona nomine C ſuo Garfia de Olbion, inquit hiſt. Condom. ob-

Briſchita de Fortes, S. Petri eccleſiam de Diolo huic coenobio legaliter contulit cum omnibus rebus ad eam pertinentibus. Qua defiincta, filius eius Amalbinus a Seguino abbate & habitatoribus loci duos equos accipiens, iterato eandem ecclefiam j cetera pradia qua iu eodem loco habere videbatur, cum omnibus appendiciiſfiiis, S. Petro libere et abſllute largitus eſt iterum Ramuudus Lupus & uxor fita dederunt unum boſcum cum terra ad S. Petrum Condomienfis admoliaris, iu ripa fluminis Bamfia,

ò Seguinus abbas dedit unum cavallum XL. ſolidorum, & X. ſllidos 3. Garfias de Sediliac

latus eſt S. Petro, & cum eo data eccleſia S. Martialis de Birarel, eum omni dominio & poteſtate quam habebat in ea. Sucoeſſu temporis abbas factus Raimundus, Arſino fratri ſuo toparchæ de Neraco, & coenobii Neracenfis auctori dedit e-

uum pretii oo. ſolidorum, pro dimidia parte

Vincentii manenſ1s, & pro confirmatione eccleſiæ & alaudii S. Martialis de Birarel, St præ fatus ejus ſtater. Neracenlem cellam Condomienſi aſceterio ordinandam ac diſponendam uadidit. An. circiter 1 o 6 6. teſtis eſt donationis factæ monaſterio S. Johannis de Sancto-monte ex D. Claud.

quoddam podium virgultis ad plene conſitum, S. D Eſtiennot. An. 1 o 7 6. pontificale diploma obti-

Petro Condomi obtulit. lnſuper comparavimus de ipſl Garfia primam culturam XXX. Jòlidorum. et morti proximus, aliam nobis culturam in eleemoſhnam dedit, quæ ſuperiori conjuncta eſt. Poſtea Seguinus abbas dedit XL. ſolidos Oct comitello ejuſdem temtorii, pro libertate, ut nunquam am plius nec ipſe, uec aliquis fiicceffòr ejus prædicto po dio, & quidquid ad eum pertinet, dominationem requireret, uec calumniam ingereret, legem comitalem, excepta homicidii cauſa, non acciperet. 4. exſtat inſignis charta qua patet illum plurima bona aut ex procerum liberalitate acquiſiviſſe, aut deperdita, ſuis curis 81 pecunia recuperaſſe. 5. in alia ſic habetur ː Ego Armelende, Deo & S. Petro eb abbati Signino & monachis habitantibus in Condomienfi monaſterio, do vineam quæ eſt in villa, quæ vocatur Sarrazan, & c. 6. in altera : Comes Guilleltnus Aſtanova dedit donationem de eccleſia S. Mariæ Caffania S. Petro Condomenfi, & abbas Siguiuus, & monachi S. Petri dederunt ad cum duos equos ex magno pretio. 7. Durols de Gages dedit S. Petro de omni fita libera poffeone liberum donum, & dedit ſuo arbitrio cenſitm Vt. denarios omnibus annis, praſente abbate Signino,

nuit a Gregorio VII. quo confirmatur donatio facta ab Hugone Aginnenſi epiſcopo. Datum Laterani VIII. idus Martii an. 1 1 1. pontific. dom. Gregorii papæ VII. quod indimto loco Iegefis. Eidem abbati Arnaldus de la Serra miles dedit medietatem eccleſiæ de la Serra ſive de Marmont, teſte Elia Aginnenſi epiſcopo. Bernardus de TauIinac, prIecipulT nolglitatis & ppitentiæ rpges, d ; ffit ocum u ra ttus arumnæ o m regat us æ ciis, ſicutP apparet, conſtructum, nunc vero dirutum. & in honore S. Chriſtophori & S. Eparchii de Cauſerat dictum, annuente & atteſtante Arnaldo Garfia comite. Huic quoque Bernardus de Aſſimvilla, & Bernardus Odo nepos eius, & Bernardus F orto dederunt eccleſiam S. Mariæ de Eſſamavilla cum omnibus clericis. Pontius de Olbion & frater ejus Bertrandus dederunt eccleſiam ſincti J ohannis de Majan ro quo dono dedit abbas Raimundus & fratres mulam 1 oo. ſolidorum & 20. ſolidos, & Bertrando 50. ſolidos. Plurimus alias donationes tempore abbatis hujus factas vide ibidem 2 pag. 48 6. Inter abbatcs qui convenerant ad concilium Toloſanum an. 1 o 6 8. recenletur Raimundus Condomenſis t. rx. concil. col. 1 1 47.

Ppp iij

ſpictfi tm ſſhpa d a

ct pat. 444· ffieil. tom. augea-

EchEſIA coNDOMIENſrs. 960

qui ſe & ſua omniaoeſſit, ex

95 9 VIII. Durandus de ſancto Hilario, ut habetur A mum de Gordon,

in parvo chronico, vulgo de S. Alier, ſtu ut legitur ad calcem hiſtor. Condom. Spicil. tom. 1 3. p. 1 r. Durandus de Santaler, Condomienle cor no ium rexit poſt Raimundum. De illo porro nihX gilboedie gſiI-Ingſapgoll : Durandum ponitur in brevi chronico & in hiſtoria Condom. coepgbg-gomum de Lana, præfata tum chronicon, tum hiſtoria, ut abbatcm referunt. Verum de illo, ut de duobus aliis prioribus, ſilent omnino

ehaXtI Eg-liii ; abbas in nonnullis chartis vocatur B prædia perplura dimiſit Bernardus de Boi-co, Del-

monachus dedit quartam partem eccleſiæ de Groſiſmo in præſentia Gaſiæ abbatis.

XIII. Peregrinus de Forſez, e nobili gente quæ olim floruit in pago Nitiobrigum, ortus, præerat an. 1 1 87. quo teſtis legitur donationis de Malevath factæ coenobio Valliſ-pillonis a Nananfiedi de Monte-poſito ; ſ1c enim clauditur charta tabular. Valliſ-pillonis : Factum eſt hoc donum anno M. c. LXXXVII. Bertrando Aginnenſt eptſiopo, Arnaldo Dabino abbate Clariacenfi, Peregrina de Forſez abbate Condomienſi. Huic quoque abbati

tus.

citata hiſtoria. Item Raimundus de Berrenes factus p. 475.

Amerins S. & Aimericus : in aliis A. Sanctio. in bois, adſtante Arnaldo Convenarum epiſcopo. ſpten. 2·

ibuam Amerius Sanctius : in calce hiſtoriæ Vitaliſquoque de Beralt laborans in extremis & in gondomienfis Ainerius de Cauinont : alibi deni ue Condomenſi eccleſia monaſticum ſumens habiAneffantius. Ut ut eſt, de gente de Calmonte, eu tum, in manu Peregrini abbatis conceſſit octavam Cannium, olim in pago Aginnenfi nobili, ortum partem eccleſiæ de Gardera et 11. concadas de duxit. Unde in edita hiſtoria, quæ in multIs ab iſſi viſi ; aiatſd zeai : -3 : 3Th3222izſftſiqnutrfeckſ

ria monumenta. Ac 1. quidem charta qua domi inter Condomum & locum qui dicitur Analag

8OE in mOEijgIuxlgnzſſffiifilſiuTbæ m ffiV. PIIibgghrigſbadteGoalard e gente toparcum quadam terra de Nerag, tempore Innoc. papæ charum de Goalard Condomienſi coenobio vicina & Raimundi Bernard Agenuenfium epiſcopi. Hic C & ſæpius infenſa, natus, Peregrino ſucoeſſrt, quo Innocentius eſt Il. nomine, qui iniit pontificatum regente conditurp toria d’Abrin a nobili viro an. 1 1 30. & obiit 1 143. Intra hoc ergo tempus de Leomania domino Feodi-marchionis, Fioupedum tenebat Amerius. 2. Ugo de Pardeliano morolou. Diu præfuiſſe ac profirifle videtur abbas donum fecerat coenobio ſub Aldeberto Agenn. noſter, de quo Condom. hiſt. pag. 50 2. hæc reepiſcopo, quod frater ejus Hugo multipliciter auxit fert : Fecit fieri muros caſiri de Caſitnea, item

in praſentia R. Bernardi Agenu. epiſcopi & A. Sanctionis abbatis Condomienfis hoc autem

aulam b cameram domini abbatis hujus monaſterii, item aulam prior-atus Calcidroti, & multa alia

AII da, ſhctum eſt regnante Ludovico rege Gallia, Guillelbona. Poſt ejus obitum de uis vaſis argenteis fite 815

vult 484.

Spicil. tom.

am. pag.

474·

mo Aquitanorum duce, Raimundo Bemardo A genu. epiſcopoſt. S auctione Condomenſi abbate. 3. hoc abbate annuente & opem ferente, Arnaldus deVolpillon dedit initium parthenoni monialium

runt ſactæ tabulæ & cap a de argento, cum imagiuibus quæ ſunt in altari majori B. Petri, & c. Anno 1 247. v1. cal. Jun. Johannes epiſcopus & magiſter ordinis prædicatorum, ipſi, totique coe·

Fontiſ-Ebraldi in loco de Volpillon, ſeu Valliſnobio ſuo dat in perpetuum precum 81 meritorum

piſonis, vulgo Vaupillon ; ſic enim fert charta iIlius parthenonis tabularii : Factum eſt hoc donum annuente, imo ſuadente juvanteque Willelmo dAndozille, ſeu de Monte-alto, primum quidem monacho, deiude Lectorenfi epiſcopo, tandem archiepiſcopo Auxitano, viropiiſimo, affeu um quoque præbuit & auxilium Aueffantius ab as Condomienſis, qui et iu pradicto loco nonnulla jure ab batiæ ſitæ poffickbat.

XII. Garlias præerat Condomio anno 1 1 63. quo breve apoſtolicum obtinuit ab Alexandro pa-

pa lli. in quo conceſſa coenobio Condomienſi E

prædia & privilegia recenſentur & confirmantur. Dicitur Garfias Eiz an. 1 1 6 2. in charta Gimondi. Huic Roſtagnus Dalmian filium ſuum Bernardum offerens in monachum anno 1 1 67. dedit tertiam partem eccleſiæ de Dalmian. Hoc donum Garfias frater eſus firmavit in præſentia domni Garfiæ abbatis an. M. c. LXVH. 3. non. Madii Luna XIII. in Romana eccleſia prafidente Alexandro papa, Henrtco rege Augltcorum, ff duce Aquitonorum principe noſtro, Guillelmo Auſcitauo archieptſcopo, qui pragetts erat, Helia dc Caſtellione Agenn. epiſcopo. uſcepit in monachum Guillel-

cum Dominimno ordine conſortium. Exſtant litteræ tom. xm. Spicil. pag. 49 8. datæ in Montepeſſulano in capitulo generali. Obiit Montaſinus in vigilia B. Matthæi apoſtoli eodem an. 1 247. & eſt ſepultus in prato B. Catharinæ, retro capellam B. virginis Mariæ, ibid. pag. 502.

XV. Augerius de Andirano ermanus Geraldi de Andirano Convenarum epilopi, tunc prior Neiraci, eodem anno fuit electus concorditer in abbatem hujus monaſterii, inquit hiſt. Condom. qui fuit valde religioſus & vitæ laudabilis. In hoc monaſterio inſtituit feſtum B. Johannis Evangeuſtæ ante Portam-Latinam, in albis ; pro quo feſto emit certos redditus, & eoſdem conventui aſhgna vit ; & in capella ejuſdem ſincti, infra monaſterium eſt ſepultus. F undavit 3. anniverſaria, unum pro ſe, & aliud pro domno Montaſmo de Gualardo tertium vero pro animabus parentum ſuorum : laudaturque in Condom. hiſt. cujus meminirnus, ob plurima ædificia quæ fieri curavit. Memoratur in charta eccleſiæ Auxitanæ anno 1 2 5 8. Eo annuente & opem ferente an. I 27. conditur nobile coenobium de Ponte-viridi, eu de Prulliano, monialium ordinis Dominicani a Vienna

ein. pag.

497·

Ibid.

mm meras. Et Petrus R. de Gotho fiiium ſuum 4 f·

rpICIL fimo pæ 2· ſpecu. em. 818pq 499·

37·

Coun


ANNI C rlmſrr

1340·

96 t

de Gonlaldm Eo fratres Minores & Pmdicatores Condomi ſulcipiuntur, & monaſteria mirum in modum culta conſtruunt. Huic, anno 1 270. Gerardus comes Armaniaci & Fidenciaci oeſſit omne dominium de la Guardera.

An. 2 8 t. Augerius totuſque conventus par ticipes declarantur omnium precum & bonorum XMOEQILQPÆSA gni an. 128 5. Willelmus quidam occurrit abbas an. 1 273. cui nonnulla conoeſſit P. de Gontaldo do minus de Biron. Verum aut error irrepſit in annorum numero, aut hic Willelmus de abbatia cum Au erio contendebat.

VI. Arnaldus Odo, ieu Otto de Leomania, e gente vicecomitum de Leomania ortus, prior Neiriaci, electuſeſt concorditer in abbatern an. 1 2 8 5. 5. die poſt obitum Augerii ex hiſt. monaſterii, ubi additur : Fuit valde famofits, religioſus & utilis huic monaſterio verbo pariter & ex Io, in quo inſtituit 5. ſeſia in albis. Capellarũamffindmit & duo annivoſi-ia ; alterum pro fe, alterurn pro anima dominæ Deauratæ matris Eræ. Plurima dedit vaſa argentea ad divinum cultum, eccleſiamque ficra ſupellectile ditavit. Sanctorum flores & expoſitionem regulæ S. Benedicti conleripfit. An. 1304. precum ſocietatem iniit cum Bertrando abbate & conventu Grandiſ-ſylvæ, ut videreeſt tom. xu 1.

ECCLESIA CONDOMIENSIS.

962.

Ie, ut tradunt, iuvante, A Spicil. p. 500. Migravitad Dominum anr 3 0 5.

in feſto Conceptionis B. Mariæ ; quo dre natus fiſerat & monachum induerat. Sepultus eſt ante altare B. Benedicti.

XVII. Raimundus de Goalard ex nobili genta prope Condomum, Montafmi nepos, tunc prior Agrandleti Toloianæ diœcefis, eodem an. 1 3 o 5. 1 1. die ſt prædeceſſoris obitum in abbatem concordi ſgnum ſuffragio electus eſt : vir religioſus, miſericors, & prudentiſſimus, qui in controverſia inter ſuos prædeceſſores & 0 idum mota, ratione incurrimenti, pacem beſigniflime reformavit, ut monaſterii docet hiſtoria.

An. 1 3 06. pepigit cum Amanevode Lebro-

B to, ſuper dominio villæ Neiraci. In Condomii

dominio Eduardum Angliæ regem, & ducem Aquitauiæ ſibi ſociavit, ac cum eo Condomienfibus leges & privilegia dedit. Anno 1 3 r 3. interfirit comitiis patriæ Occitanæmenfi : Auguſto apud Toloſam habitis 3 de quibus agens Guillelrnus Bardini in hiſtoria torum linguæ Occimnæ ait : ln camera ecclefiaſlca fiſpecti erant Regi archiepiſcopus Auxitanenfir epiſcopus Magalonenſis, òc Raimundus Galardi abbas Condomi, eb Raimundus de Verdala abbas S. Saturnini. Hi erant pracipui factores rebellionis. Primus Condomienfis epiſcopus effectus eſt anno

1 3 1 7. Nunc ergo de Condomienfibus agendum præſulibus.

CONDOMIENSIS EPISCOPATUS.

omnm: s ſiſi. (de quo Papyrius Maſſon C tur in eius vita authore Bmardo Guidonis, epi-

J in lib. 6. de epiſcopis Urbis pag. 2 80.) Gallia adhuc queritur epiſcopatus plures ab eo diviſos, locatqſque parum idoneis locis, cum ante iu longe 2 f2s. s ; i KbIAeIiiiv1i1ii1i dſios ; villænliquepCondominſem in novam eriz IIdziiffi T337ſIIiaiLiTheI

ſto porpigus de ordine fuit immutatum ; monachi habitum, vitamque regularem conſervantes, canonicorum munia obibant. Verum ſuoceſſit temporIs omnia commutata, cucullæ in almutias, monachi in ſeculares canonicos, epiſcopi aliunde aſſumti, ut ſuo loco dicemus.

pullam erectionia huius epiſcopatus præ manibus habemus. ſed nihil in ea fere legi poteſt quam quod habetur in bullis erectionrs epiſcopatuurq Malleæenſis & Lucionenfis, additis inter inſtrumenta col. 3 8 a. et 38 9. quapropter earn edendam non duximus. Data eſt Id. Aug. pontificatus lohmu xxu. anno r.

EPISCOPI

1. Ramunnus.

PRIMUS epiſcopus Condomienſi eccleſiæ præficitur, qui antea erat abbas, Raimundus de Goalard leu de Galardo, & 13 17. 13. Octobr. inſtituitur, ex libro obligationum Vaticani ; rexitque ad annum fere 1340. Hujus meminit fragmeniiipFIIſſl-iiffiffeThiiirihpijfſgſſi Condomienfis, qui eſi ſepultus ante altare S. Bene dicti a parte ſiniſlra, & ſitit ſepultus 111. iduſ

CONDOMIENSES.

Aprihs. Obiit autem Lutetiæ Parifiorum anno

palem a monachali ſeiunxit. Angliæ regi & abbas & epiſcopus odio fiait. De exceſſibus quippe epiſcopi Condomi, Papæ ſcripſit præfatus rex expoſtulatoriam epiſtolam anno 132 1. 30. Maii, in Collect. Rimer tom. 3. pag. 877. & pag. 4 r 2. Exſtat & altera ejuſdem Regis epiſtola de hoc Raimundo ad alium locum tranſferendo, data weſtmonaſt. 2 1. Maii t 3 24. apud Rimer tom. 4. pag. 5 1. A Franciſco dAlbret, S. Baſiliæ toparcha,

Lodovenſi. Nihil tamen primis illis tem2


ANNt

D 1340. ut notant Sammarthani. Menſam epiſtoenſiſ-n

ANNː 10,

93

ECCLESIA CONDOMIENSIS.

964

teſtamenti ſui 3. San. an. 1 3 27. inſtituitur exſecuA tv. pag. 6 8 0. & 6 8 1. hæcde Bernardo referuntur

0 eodem anno urbis conſuetudines ab E-

CflSTI duardo Anglorum rege conditas confirmavit. Ob-

Conium

1370. p

AttumNI, ſeu ALnn

1371.

1372.

1387.

ſervandum Auguſtinum Oldoinum aſlerere Guillelmum Teſta primum Condomii ifcopum nominatum ſuiſte a ſohanue XXII. uod ubi invenerit ille, neſcire ſe merito teſtatur eruditiſſimus Baluzius, atque falſiſſimum putat, & merito quidem, cum omnia illius eccleſiæ monumenta Raimundum primum antiſtitem exhibeant.

II. Pernus 1. Petrus Galardi, ſeu de Goalard præcedentiſ

epiſcopi nepos, primum S. Petri Condomienſis monachus, deinde Neyraci prior effectus, tandem poſt patrui obitum a fratribus in epiſcopum electus eſt die 1 3. Novembr. an. 1 340. ut patet ex EHIIciolISiEAiOETTIEAÆſquſicpiiitI ræeſt ad annum 1 370. Memoratur Petrus Condom. epiie. in charta hominii Johanni comiti de Armaniaco præſtiti a Raimundo & uæ-perticæ ab bate. Ipſe eomes clientelam profeſſus eſt Petro epiſcopo, pro vicecomitatu Brulheſienſi, cujus exemplar invenimus in bibi. Colbertina 3 in fine legitur : Acta fiterunt hac apud Pluviam iu eccleſia S. Bartholomei de Pluvia xv1. diemenfis Aprilis an. Dom. M. ccc. 2111. regnante dom. Johanne rege Francia. dicto D. Petro epiſcopo Condom. Illius mentio habetur in necrologio his verbis : tX. cal. Novembr. obiit D. Petrus Goalard epiſcopus Condomienfis, & ſepultus eſt aute altare S. Benedicti

ad ſiniſtram partem.

III. BERNARnus.

Bernardus Alemanni, ſeu ut habet hiſtoria Cond. Alamandi ; ſeu denique ut legunt Sammarthani,

Alamayni, primum monachus, deinde a fiatribus Condom. antiſtes electus an. 1 37 1. In electionis inſtrumento laudatur ut pius, doctus, diſcretus, et in rebus temporalibus agendis prudens, & c. Ex tabulis S. Petri de Regula, Johannes de Mau ruſſon ejuſdem coenobii prior, Fortium de Rupe procuratorem ſitum creat apud Condomium anno Domini M. ccc. LXXVI. Bernardo Condomenfi epiſcopo. Hominium recepit a J ohanne de Armaniaco pro vicecomitatu Brulheſii, per magiſtrum Petrum de Rupe, dicti domini procuratorem : An. Domini M. ccc. LXXH. die penultima men ts Decembris, in choro eccleſiæ cathedralis dominorum monachorum S. Petri de Condomio. regnante D. noſtro Karolo Dei gratia Francorum rege, & eodent D. Bernardo Condomii epiſcopo, præſentibus teſtibus (xw.) monachis prædictæ eccleſiæ Coudomii, & c. An. 1 3 87. inſtituit feſtum ſanctarum reliquiarum. An. M. ccc. Lxxx. 29. Maii teſtis fuit teſtamenti Willelmi Anglici cardinalis Albanenſis, ex collect. Baluzii ad vit. ap. Avenion. pag. 9 1 6. In Univerſitatis Paris. eculo vI. tom.

Baluzius, teſtatur ſe legiſſe in regiſtris Urbani P. V. anno aliic & 32 l’iniveiſidii’tl EEIiIPDIcI8Jkffi : ſl Richardum ivlimatenfis eccleſiæ præcgntorem. At ratiunvir doctiſſimus iplum numquam Condomi ſediſſe, ſive morte præventus ſit. ſive quod onus ſibi impoſitum detrectaverit, ſive quod capitulum epiſcopum ſibi datum a papa recipere noluerit.

Eodem anno 1 39 2. Bernardus Alamandi doctor in decretis, & epiſcopus Condom. Regis capellanus, acceptiſa Rege litteris de adverſa ſua valetudine, quibus rogabatur ut ad Deum, cum toto clero ſuo, preces fiſnderet 3 ad Regem reſcripſit ægritudinem illam corporalem forte, ita Deo permittente, ei contigiſſe, quia unitatem Eccleſiæ procurare neglexerat ; eique dedicavit tractatum de ſchiſmate xv. conſtantem partibus, cum epiſtola nuncupatoria data Comdomi 1 8. menſis Nov. quo tempore Rex ab ægritudine paululum invaluerat. Quia vero rem ab exordio deduxerat in illo

B tractatu, & electionem Clementis improbare vi-

debatur, ei ſubiratus fuit Clemens ; quamobrem ad eum dedit litteras die 2 6. Martii, in quibus tamen nihil habet epiſcopo indignum, ubique enim teſtatur ſe nihil niſi amore Eccleſiæ ductum ſcripſiſſe, in ſua ſententia le perſeverare palam profitetur, pluribus papam hortatur ut pie & celeriter eccleſiæ malis proſpiciat & compatiatur. Exſtat porro tractatus ille in am liſſima bibliotheca Colbert. in codice 8 1 9. Sed edulo obſervandum in librorum catalogo recens exarato diei tractatum Petri Teſta, licet in codice evidens ſit eſſe Bernardi, qui in prima illius parte ſeipſum nominat. Quod hic annotatum volumus, ne prædicto catalogo quis deinceps in errorem inducatur. Obiit Bernardus vn. idus Martii ex necrol. Chartus. Paris. an. M. cccc. 1. inquit unus e noſtris ad perluſtranda vetera monumenta in provincias a nobis miſſus, qui & addit Bernardum reperiri in variis inſtrumentis ad hunc uſque annun1 ; ſi quæ retuliſſet, gratiſſimam nobis na vaſſet operam. Bernardus Alemandi Condom. epiſcopus fundavit iu cathedrali eccl. Anicienſi ſolemnem miſhim, & officium S. Michælis, quod cantores infiilati celebrant ritu feſtorum ann. die 29. Sept. Petrus cognomento Teſta, ex eadem, uti vide-

tur, familia Condomienſi, ac Guillelmus Teſta

D cardinalis, & Gerardus Teſta decretorum doctor

& Angliciœrdinalis Albanenſis auditor, in Condomenſium epiſcoporum numero computatur ab Oihenarto, Sammarthanis, Baluzio, aliiſque. Verum tria ſirp nt momenta, quibus eo numero expungendum eſſe demonſtrari nobis videtur. Primum eſt quod in Bernardo retulimus ipſum anno 1 39 8. coetui Pariſienſi interfuiſſe, & non niſi anno 1 40 1. diem ſuum obiiſſe. Secundum quod Hugo ejus ſucceſſor in necrologio quartus Con domienſis eccleſiæ antiſtes nuncupatur. Tertium quod in necrologio omittitur : certe qui inter re-

E centiores, Condomienſibus epiſcopis eum adjun-

gunt, hallucinati videntur ex catalogo bibliothecæ Colbertinæ, in quo tractatus de ſchiſmate ei falſo adſcribitur ; cum enim conſtaret tractatum hunc cujuſdam epiſcopi Condomienſis lucubrationem eſſe, legendo præfixum codici Teſtæ nomen, ipſum fuiſſe Condomienſem epiſcopum non dubitarunt.

IV. Huoo.

Hugo Raimbaldi ex vicario generali & decano eccleſiæ collegiatæ de Romea epiſcopalem ſedem obtinuit fratrum ſuffragiis provectus, an. M. c1.

adverſarium paſſus Guſielmum Montcui. Paucis anniſ


ANNI CHRISTI

1401.

Ruri uum.

1401. annis hanc dign Nm codice MS. biblioth. Colbert. D. Hugo CHRISTI baidi epiſcopus Condom. obiit in civitate Graffæ die Xt. Octobr. M. cccc. v. In tabulis fimerariis memoratur his verbis : w. idus Octobr. obiit D. Hugo Raimbaldus IV. epiſcopus hujus eccleſia.

V. Amuſicus.

Aimerieus, utin Caſtrenſibus diximus epiſco-

is, ab aliis Natalis, ab aliis Nadal cognominatur. Fuit decretorum d0ctor, pæ referendarius, abbaſque S. Saturnini Tolo. & Condomienſis epiſcopus ; qua ex ſede deiectum eum lego, quod

Petri de Luna partibus pertinacius adhæreret. Hinc B Guido de Monte-bruno, nobili apud Lemovi-

in nova concilii Conſtantienſis hiſtoria pag. 1 1 o. & 1 1 1. notatur coetum cleri Gallicani anni 1408. 2 o. Octobr. inter fautores Petri de Luna, quos ſuis beneficiis privaverat, recenſuiſſe S. Saturnini abbatem, qui le Condomienſem epiſcopum allerebat. Poſtea tamen regiis litteris reſtitutus eſt anno ſequenti, quæ forte cauſa fuit mutatæ ſedis. Fit illius mentio ut electi Caſtrenſis ab anno 1 4 1 8. & deinde ut epiſco i in aliis chartis. Cetera de illo vide in Cal en rbus antiſtitibus.

Vi. Pnrnus 11.

De Petro hic aliqua difficultas. Conſtat illi loC

cum non ſuppetere eo temporis intervallo, quod illi aſſngnant Sammarthani ·, Q : veru-m probabrlrſſimumeſt 1n locum Armerrct dejectr ſucceſ-

ſiſſe, nec enim ſine epiſcopo a coetu Gallicano relictam ſedern veriſimile eſt.

VII. ſonitum: s 1.

J ohannem epiſcopum Condomienſem hic interſerunt Sammarthani, quem primum appellant ;

ei ſu ponunt Amanevum de Lomania, & Amanevo lbhannem Il. Corſerium cognomine. Verum eos falli inde probamus, tum quod in necrologio unus J ohannes, iſque Corſerius, referatur. Tum quod Amanevus de Lomania quem interſerunt, in nullis actis memoratus reperiatur hiſce temporibus, ejuſque nomen in necrologio prætermittatur. Illius mentio quidem habetur, led in Guidone de Monte-bruno, cujus ſuit in epiſcopatu æmulus : potuit ergo ſibi titulum epiſcopi arrogare, unde effectum eſt ut a variis auctoribus, pertubatis temporibus, leptimus inter Condomienſes proeſules annumeratus fuerit. Johannes Corſerius præfuit poſt 1 4 1 8. Aimericum, reperiturque in variis actis ann. 1 4 1 8. 444 1421. & 1423. Anno 1444. die 12. Junii

conſita.

ECCLESIA CONDOMIENSIS. itatem obtinuit, ex veteri ffirA

archidiaconus de Monte-Lauro, & Cateaſſoge6nI ſis oenonicus ; primum Montalbanenſis antiſtes. Nm dehinc a fratribus Condomienſibus electus, priori c uſrt ſede relicta, Condomienſem occupat an. 1 454. 454 tametſi jam reperiatur epiſcopus Condomienſiſ

45 : hi-Thbis Vimiilmſgenſemkm Raimundum iniit ; cceſſit p ; pppffiauqrffipdrtffaſffiingdtp 1611 Carcaſſonenſem, de quo vide in Johanne eaſta-

pes Carmſſonenſi præſule. Pedum tenuit ad annum

1458. 1458. nr :

IX. Gutum Mon

EUN-

ſiiifũſtiſtffilzi ffgſiaff 145 8. paſtus Amanevum de Lomaigne, cui relicta penſione, pacificus epiſcopatus poſſeſſor remanſit. Il lius meminit fragmentum necrologii his verbis Martii, obitus domni Guidonis de Moutebruno epi·

ſcopi hujus eccle tæ. Quatuor obitus fimdavit an.

1 469. m X. ANTONIUS I. 1 : 215 ; Antonius de Pom our, Godeſtedi de Pom-

padour Carcaſſon rs epiſcopi pronepos, Elias Vivarienſis, qui eum ſui teſtamenti exſecutorem inſtituit an. 1477. nepos, fiater Godefridi Viva rienſis, patrem habuit Golferium de Pompadour, manem Iſabeflam de Combornio. Primum fiſit Pariſienſis canonicus, Lemovicenſis deoenus, ma ior archidiaconus Pictavienſis, protonotarius apoſtolicus ; tandem promotus eſt ad Condomienſem ffiaifiiizffia aſini fritbffeſffi ſigi ſed ante ipſum moritur v. idus Octobr. an. 1 49 6. t 49 6. ex fragmento necrologii Condom. Quo eodem anno ſedem vacaſſe reperio.

XI. Jonnſttns 11. Mamas.

Johannes de Marre Aquitanus, Simouætn agro Auxitano, ieu, ut aliis placet, Eluzæ in pago Armaniæenſi, humili loco, patre Dominico na tus anno 1 43 6. liberaliter inſtitutus eſt, magnumque in litteris pro um fecit. Mox religioſam vitam-in Simore tcoenobio ſecundum D. beneiitlii iiieſſffiſtpeiThiiiſliliaTheiiiffi cujus coenobii baſilicam cultam elegantemque a fiſi-3 : iaiini

hominiurn excepita comite deArmaniaco pro vice E epiſcopo, & abbate Cluniacenſi, vicarius generaliſ

comitatu Brulhienſi, quod nobis ſuppeditavit Col·

bert. bibliotheca. Teſtamentum condidit 145 2.

145 4. Mortis annum indicat necrologium his verbis : An. 45 3 M. cccc 111. 0 obiit R. in Chriſto pater, Iohannes Corſerii epi c. hujus eccleſiæ, qui reliquit haredem fitum, capitulum noſtrum immediate bonorum ficorum,

dr ultra hoc pro quatuor obitibus quatuor francos.

ptjſuxVIII. Germanicus. Guillelmus de Stampis, RobertiTh toparchæ de mu 1 Salbrrs, & an1tat1ſ-Imbaid1, la Ferte-Imbaut,

filius, Johannis Carcaſſonenſis epiſcopi frater, Tamus ll.

univerſam Aquitaniam inſtituitur ad inſtaurana & reformanda monaſteriæquo inmunere verbo & exemplo pro Dei gloria plurimum laboravit ; imo & in componendis procerum ac regum diſhdiis ſpeciali prudentiæ dono valuit. A rincipe. Alano de Albreto Neiræum vocatus, ohannis Anicienſis archiepiſcopi negotia compoſuit, totique familiæ Alani, invitus licet præficitur. Ac tandem epiſcopus Condomienſis, poſt obitum Pompadorii a monachis acclamatur anno 1 49 6. Poſſes ; 149 6. ſionem adeptus eſt 2 3. Jan. 497uod ſacerdo-

tium lumina laude & munificentia uſtinuit, nam

Quqq 0-

ANNI C muſrt

1505.

1518.

1521.

967 ECCLESIA CONDOMIENSIS. 968

& epiſcopatui complura bona largitus eſt 2 regulaA Amanevo dAlbret cardinali, qui ab Alexandro -ria adificia iirta tecta fecit : baſilicæ maioris, eum papaVI. Condom. eccleſiæ adminiſtrator deſigna. mm

anguſtior eſſet, amplioris & omatiſſimæ ſtructuræ tus fuerat ; hrdfipiiIqque viciſſe Marram, ac epiſcoClſiſi 31 i ; llaiitiieffi iilqu annuntiatus ; racenſis conventum exſtruxit : veſtibula eceleſiamm lum, eedente vel decedente Marta, alium in epiſcoc, u Carmelitarum & Franciſcanorum Condomienpum eligat. 443. ſium item erexitzcathedralem eccleſiam ex iſito æ X I I. E R R u s cios.

divite ornamentorum apparatu, alialque oeceſis,

necnon cathedrales Auxitanam, Aginnenſem, & Erardus de Groſſoles nobilis Aquitanus, atoLactorenſern, ditavit : denique ſuis beneficiis omparchis de FIamarens, primum Simorræ abbaſelenium, æ pauperum præcipue, pater meruit nun ctus eſt, ſatagente Marra Condomienſnun epiſcocupari. His vero nequicquam obſtantibus, dum po, qui hunc, utpote virum pium & doctum a 5eotnmiſſr ſibi gregis curam ſedulo gerere ſitagit, a B morrenſibus fitſcipi rogavit an. 1 5 1 9. Quem & vi plebe Condomienſi diu multumque exagitatur, carium filum generalem conſlituit, ut habet MS. donee Regis placito, ſub graviſſimarum poenarum Condom. Denique ipſius commendatione in epimulcta, præſuli plebs obedire coactæſt, quam vir ſcopum Condomienſem electus eſt a monachiſ

tom.

manſuetus, iniuriarum immemor ſummodeinceps an. r 52. Præſuit ad an. circiter 1543. Statuta 152affectu proſecutus eſt. Anno 1 5 t 8. Rogero de officialitatis evulgavit an. t 527. Baſilicam a de543-

Barta Simorræ abbati defuncto vel abdicante, Heceſſore inchoatam abſolvi curavit, plumbo tectam rardum de Groſſoles ſubſtitui curavit. Eodem an. pretioſis decoravit ornamentis, & ſolemni ritu ac 8. Jul. providit rectoriæ eodefiæ de Saintrailles mpa dedicari fecit die 1 5. Octobr. an. 1531. Achillem dAlbret S : ſedis rotonotarium, ex AllIItemadhanc cathedram per Franciſcum 1. rege1n breti tabulario. Carolo VII. rege defimcto, cum virtute concordati cum Leone X. recenter initi noAnna ejus vidua tantam iacturam ferre non poſſet, minatur F ranciieus du Moulin dictus de Rocheſort, Guillelmus Brieonetus cardinalis, ſumma rerum majoreleemos us, & Regiſquondampræceptor. ſlb defuncto Rege potituſtManam advocavit, ut C Hinc rixæ & htngr : ſed tandem pactis anni 1 52. tanto vulneri remedium afferret. Ab eo habitam epiſcopatus procuratio Erardo manſit. An. 1 ab. hac de re orationem retulit Arnoldus Ferronus rater Franciſcus Bellamater dediœvit ei oBurdi ts, Regis conſiliarius. in opere de rebus rium ſedis apoſt. adverſus Lutherum. Huic epiſcogeſtis raucorum ſub Carolo VIII. ubi & præſulis po deſignato Eraſmus dicat exomologeſim anno noſtri inſeruit elogium, quod hic adjicere non 1 524. Vide Guichenon in probat. hiſt. Sabaud. ſmeneſi e : ſle fzdzyim. ſhefaiiili’i xm, enſis ætion veluti cliens obſervabat, neque ab ejus latere Carolus de Piſſelm, Guillelmi D. de Heilly eo ſane tempore diſcedebat. Sed iu Iohanne Mara ex lſabeila de Contai filius, abbas S. Albini Ande ducebant prælata virtutis, eruditionis, religionis, gavenſis, Mimatenſis rimum epiſcopus ſuit, de liberalitatis in egenos. in Deum ſingularis pietatis D inde Condomienſis. bibn me latet rimos Galliæ ornamenta, ex quibus Omns expendebat. mortaChriſtianæ auctores, duos admiſiſſe Catolos de Piſlxa cetera a caduca cenſeas. llle veluti coeleſlem ciſeleu, alterum Mimatenſem epiſcopum. Condovitatem incoleret. in omſluſſhiſſhctis. dictis. cogi mienſem alterurn. At unicum fixiſſe qui utramque rationibus. nihil præter pmcepra divina intuebatur. hanc ſedem ſucceſſrve occupavit, ex chartis S. Al Perfectus in limris, ſlaſmm e tenentium ab adobini palam eſt. In his enim aliquando Mimatenfis, Ieſcentia traditam tenuit dibhnam, ſumma ora at ſæpius Condomienſis antiſtes dicitur, quia ſcilitionir & elegantia cb acrimonia. Atque hac omnia cet quatuor tantum annis Mimatenſe, 20. vero vitæ decorabat modeſtia & integritas. Tractatus de Condomienie pedum tenuit. Erardo in Condom.

Dr Puſtuu

Trinitaoe & de Poeniœntia ſcriptis mandavit Marra cathedra ſufficitur Carolus anno circiter 1 544Il 544

noſter, at : inſigne enchlridlum fitoerdotale, Pariſiis lius tempore, ipſoque procurante, canonid zon5 9. typis ſiſſiTſideſi vir PId coele. domienſes hucuſque monachi Benedictini, ſeleſtem patriam migravit an. 1 3 Ie PImſia in ſaoeflo SJogPni pfiſtAn bulla pontificia, quam officialis Lactorenſis protrigeſimo ab & obſtu, tumulo l aperto n ſanum mulgavit, ſenatus Toloſanus & Burdigalenſis pro·

2 1. ſepultuſque-eſt E culares effecti ſunt an. 1 549. obtenta hancinrem 1549·

& integrum corpus. ac fi reoens expimſſet. reperhavere. Rex Chriſtianiſſimus diplomat. an. 1 5 54 1554 meſt, ut memorant documenta ſimoroenſis mocorroboravit. Obiit Carolus 1 564. quem Pemſs 54

naſtuii. Eius vitam contexuit anonymus CondoRonſardus celeberrimus potita vefibm vſt micus monachus, in it noſter Claud. Eſtiennot,

D

aus chedis D10ſep taceamne Condom. -ſis XIV ROBERTUS medici didici. at eant in tabulario tum D. epiſcopi Robertus e ſtirpe baronum de Bitonio. prior CMOMIYSAIM al’IulI ſi ſtl fruſtm qfius S Liberam, Condomienſis nominatur GPiſmPu’·

obſtrvan umporro litem habuiſſe Mariam cum an. 1 5 64. Quo pontifice, an. 1 5 69. oppidum

0 Tempore tilicatus piiſhrni huiuſce puſulis, ſuſpicer admin-ationern epiſcopatus Condom. Amano-o AAfllm ſict ſi eonceſſum uiſſe, ndc pr clm: pum & fiſi 3 biblioth. Colbert. aſſervtto, quo uſus furn, reperitur bulla ’ffuſivs data pridie Oct. an. 1 5 5 ſhſiſihue cadmi, epxlcopatus Condom. adminiſtratio, a qua fuerat amotus pet Mm 969 ECCLESIA CONDOMIENSIS. 970

ac eccleſiam armati Heterodoxi ſub comitis MonA henſionem ipie oratione, vel ſupplicatione potius, -


I 58 1, poſtea epiſcopatum quoque conſignavit an. t 5 8 r. penſione retenta. Biraga tamen cancellarius a Rege nominatur, quaſi Monlucius obiiſſet, ratus idcirco ſedem vacaſſe ; ſed compoſitione inita, Cheminius epiſcopatum adeptus eſt, non tamen ſine alia con troverſia in aula Romana ; nam Gondrinus dynaſta, qui a multis annis hanc cathedram ambiebat. apud ontificem conqueſtus eſt, quod Cheminius in ulis epiſcopalibus minime dignus cenſendus eſſet, ut qui tribuni militum potius quam

ſicerdotis munia hactenus obiviſſit 3quam repreTomus ll.

ſſNNI gomerii ſignis invaſere, horrendaque ſtrage vaſtaad pam diluit, & totius vitæſuæ inſtitumrn a Nm c RIT vere, reliquiis, MSS. codicibus, chartis ceteriſque ip umorponit & purgat. Diplomateergo pon cio cnmpretioſis aut ablatis, aut igne conſumtis. Obiit Ro munitus tranquillam obtinuit poſſeſſionem : donec berms hoc ipſo anno die 2 5. Auguſti, ſepultuſin hæreticis Neiraci eontra Regem arma moventiCadurcenſi eccleſia ad ſiniſtrum majoris altaris bus, Cheminius bello aſſuetus, ſtatim convocatis comu. fundato prius ibidem anniverſario. nobilibus & comitiis, iuncto unionis foedere, Mciitiuc. XV. J o n a n n a s. Fgnfuefixctffiœfi 2 : 113 & et ; ſohannes de Monim, utam functæ mucroni. vit qua de re a Rege iauchnu eſt. Deindeaſmo Aquitaniæ protegis, & Antoniæ Yfilguier filius, 1 60 3. coadjutorem ſibi Antonium de cous 01 1 60 3ex equite Melitenſi, ac militiæ Jerolblymitanæ ſorore nepotem adlegit, nominatione Regis & præceptore, defuncto Gontaldo, nominatur epiſcoB Margaritæ reginæ, quæ Aginnenſi & Condo331 iimpazffieiigi dLI mawtibThd nffiwwTh ſub onere penſionis annuæ 900I II librarum, in de Carmanio, exconſenſu ſummi pontificis. Cum iffiiiffiiehthſerizaiihajaie ffiaoiſiiſiigctffjaifiiihi modi penſitationis proviſus eſt. Cheminii reſtituta ſunt impenſis 3 6. millium licuIiiim. XV I I N N E IV ſed nihiſoariiidriſdrſt gggiatip ſuo infenſuſTha, mttrI Johannes du Chemin, oppido Treiniaco apud mulum erigi curavit apud Caſſaniæ eccleſiam paLemovices oriundus baronia illuſtrium vicecomirochialem, quæ caſlo ſuburbano epiſcopali eius : tum de Combornio, quæ nunc iuris eſt famidem nominis includitur, ibi ſuam & MonIiæ de Pompadorio, patrem habuit Guidonem lucii benefactoris imaginem ſctilptam appoſuit, toparcham du Chemin ſecus Treiniacum, maC & duabus miſſis defimctontm ſin lis hebdotrem Johannam de Combor. Condomienſis firit madibus ibidem fundatis, anniverii die 1 3. canonicus an. 1 67. reſignatione avunculi vicarii pauperibus cibum dari conſtituit, 49 : libris eiaſiœfaieoſciiffimgeieiiſamges Kffciũffiuffiaiffs. 13erat, ſyndicus creatus, delegatur anno 1 570. ad eolai Condomienſis. Obiit Caſſaniæ an. 1 616. Regem ; & cardinales Borbonium, Lotharingiæ, Hanc autem in ære tumulo ſculpendam inſcrip161 6. & Pelleveum a pontifice commiſſos ut clerum ni tionem condidit. Johannis Monlucii, magni miis oneribus gravatum, ſublevarent a pecuniæ illius Monlucii filii, & quondam epi copi Conſummis, quæ abeo repetebantur ob temporalis didomienſis, necnon ſacræ militiæ S. Io annis dero unctionem ; quam rem gnaviter ſuſcepit & perfccit. ſbhmitani equitis commendatur-ii, viri pacis et Iterum a clero nominatur ut Bleienlibus comitiis belli temporibus clari, & quod gentilitium eſt Monintereſſet. Interim promotus ad Condom. ſedern luciis, ad omnes virtutes nati, facti & educati, hic Monlucius. vir bellis aſſuetus, ut ad meliorem miD prope, cor & viſeera terræ mandata finit, juxta quæ litiam ſeſe accingeret, Italiam petere ſtatuit, tum tanquam cartſſma pignora pradeceſlris & benefiut ibidem ſtudiis incumberet, turn ut ſacram po tloris fin meritſſimi, & quod illis, dum ſimul viIitiaru addiſceret. Huic porro peregrinationi coxerunt cor unum & anima una fuit, Iohannes au rnitem aſcivit Iohannem du Chemin, cui & ſi : & Chemin ſirus in epiſcopatu fircceſiſr, oſi : fita poſt domum regendam commiſit. Paduam ergo pro mortem quodammodo conſecrari inſito tumulo ſtatuit, ſecti. Cheminius d0ct0r utriuſque juris effectus illius cum inſignibus Monlucianis honoris & gratieſt. Inde Romam, Melitam, Venetias, Taurinum tudinis ergo, inſeri voluit, ut quod uni ſepulchrum, inviſunt ; & Condomium reverſi, a Monlucio alteri monimentum foret. Abi viator, & utrique bene creatur præpoſitus, & vicarius generalis, cum eaprecare. ibidem aureis litteris inſculptum cernitur : dem poteſtate, qua tune pollebat Bernardus du Johannes du Chemin epiſcopus Condomienfis vivus Puy, a quibus dignitatibus paulo poſt abſtinuit, hanc ſibi domum paravit, in qua tandem aliquancum hæreticis circa Neiræum tumultuantibus, do, fi ita Deo vſlm fiterit, quieſi-eret mortuus. Monlucius Regis imperio contra perduelles armaE XVII A N T o N I U s tus proceſſit, & Cheminium ſibi adiunxit, cui Cous.

Antonius de Cous Treignaci natales habuit, patre Philippo toparcha de Cous & du Tronchet, matre Maria Iohannis du Chemin germana ſorore. A teneris annis ea indole præditus uæ litteris apta videbatur, ab avunculo futurus iiieceſſor deſignatus Burdigalam mittitur : ibi muſis humanioribus inſtitutus, præceptore Balfurno in Aquitanico collegio, cum publice de theologia reſpondiſſet, doctor creatus eſt 1 59 2. die 14. Maii, cum interim canonicam tantum Condomienſi potiretur ; tum an. 1 59 5. ab avunculo ſacerdos conſecratus,

Quqq ii 97


ANNT nominatur. Deinde anno 1 603. eius coadiutor cum-ſn ſub titulo epiſcopi Aurienſis in Mauritania ; mox Romam profectus, ibi cardinalis Perronii ſocietate

uſus, eum toto vitæ decurſu amicum perſenſit ;

nam eo favente bullas a pontifice accepit, tum an.

x 604. 1604. Martii 2. die Annuntiationis Virginis inaugurationem tiaſcepit in eccleſia D. Ludovici nationis Gallicanæ, ab Antonio Perroto epiſcopo Venafrenſi apud Neapolitanos, adſiſtentibus Pa-

duano & Concordiæ epiſcopis ; biduo poſt exhi-

buit ſolitum pontifici iuſiurandum coram Alexan·

dro Perretti de Monte-alto cardinalium decano. ln

ECCLESIA CONDOMIENSIS. & poſtea eius vicarius generalis & archidiaconus A reſoelli. Primum abbas Boni-fontis in pago Con-

972


venenſi, deinde an. 1 646. menſe iulio PetrogoANNI ricenſis præſul deſignatur 3 tandem Condomienſis CHIUSTI iſcopus ac dominus nominatur an. 1 6 47. menſe

pt. Admiſſuſin conſiſtorio Innocentii X. papæ,

bullis datis die 2 5. Februarii 1 648. eodem anno 1 648 menſe Maio, Dominica in albis unctionem exci-

pit in æde patrum Jeſuitarum Aginn. a Bartholo-

mæo dElbene urbis epiſcopo & comite, cooperantibus Alano de Solminihac Cadurcenſi, & Gilberto de Choiſeul Convenenſi præſulibus ; die

1 7. Septemb. ſequentis exhibuit Regi, more ſoli-

to, ſacramentum clientelæ, ac ſolemni pompa ci·

Gallias reverſus coadiutoris fungebatur officio, B vitatem ſuam invectus eſtt 649. die Martis ſitncto.

vicarii generalis, archidiaconi, canonici, & lena-

toris clerici in prætura Condomienſi, quibus in muneribus onmium ſibi benevolentiam concilia-

1 6 14. vit. Contigit auteman. 1 6 1 4. Dominicanum nomine Jornam, die Aſcenfionis cum ex ſuggeſt ſermonem haberet coram præſuie & coadiutore Condom. aſſeruiſſe cum Chriſtus hæc Evangelii

verba profenen nemo aJeendit in coelum, nili qui de

coelo deſcendit, filius hominis qui in coelo eſt, eadem penitus ratione tunc in coelo & terris ſimul exſti-

tiſſe ; quem errorem cum pertinaciter ſcripto de fendere tentaſſet, Antonius libro edito confuta-

vit, coegitque concionatorem hunc, pravum dogma

ex eadem cathedra damnare. Bis autem comitiiſ

regni generalibus interfiiit, in quibus præclare ſi :

geſſit. Cum hæretici pluries Condomium debel-

lare tentaſſent, Antonii vi ili ſollicitudine ſerva-

tum eſt, maxime anno 1 et 3 5. qua de re Chriſtianiſſimus rex ipſi bis litteris ſuis gratulatus eſt. Cum bellorum civilium iniuria omnia fere diœceſis templa deſolata iacerent, partim ſua liberalitate, partim vigilantia cuncta reſtaurari curavit, præſiertim eccleſiæ primariæ chorum, geminaſque domos epiſcopales reſtituit, ornavit, & emtis agris auxit ; nec minus pauperum neceſſrtatibus providit. Diſidentes inter ſie nobiles ad concordiam revocabat ; cum omnibus ipſi : pacem, quantum poterat fieri, habebat & fovebat. Concilio provinciali Burdigalenſi interfuit an. r 624. & coetui cleri Pariſiis 1 62 5. In urbem accerſivit Oratorii ſacerdotes anno 1 6 a 8. quibus præter domum quam condidit, annuos redditus procuravit ut iuventutis inſtitutioni vacarent. Capucinos quoque Condomii, & Neiraci habitare voluit, necnon Urſulinas ibidem & apud Altum-villare, æ Dominicanas in Mauſo-Aginnenſi. Gravis ergo meritis & annis cum ceſhſſet

1624.

epiſcopatum an. 1 647. Johanni dEſtrades, ſub E

annua decem millium librarum penſione, retenta quoque domo & toparchia Caſlaniæ, poſt 4. menſes ſpiritum reddidit Creatori in eodem aſtro

48 ſa tfbTh tta-faaaſnil s. 2 pelitur, fimzlato ariiiverſario.

XVIII. Immunes V.

Johannes d’Eſtrades claro ex genere in pago Burdigalenſi ortus, patre Franciſco d’Eſtrades nobili Regis cubiculario, matre Suzanna de Roques priori eius uxore, frater Godeſridi Franciæ rna-

iſt: ſnanas.

Hoc eodem anno epiſcopatum ſua ſponte & voluntate depoſuit in gratiam iequentis. Obiit anno 1 6 8. in ſua S. Melanii Redonenſis abbatia, pro qua earilocenſem, Chalis, dimiſerat longe pin-

iorem ; magnum lucrum reputans vIvere inter Benedicti alumnos ſtrictioris obſervantiæ, quibus exemplo prælucebat, ſicque ad mortem ſi : comparare. Jacet in eccleſia S. Melanii cum hoe epitaphio

D. 0. M.

H 1 c. I A c E 1 Reverendiſimus et illuſtriſimus Johannes dEſtrades,

Condomienlts eptſcopus, -

Qui pontificales infidas Ampliſimamque diœceltm 3 Quam per decem annos pie, ſapienterque rexerat, Mra chriſtiana humilitatis exemplo Sponte abdicavit. Uni Deo, fibique victurus Secæſſt in Rhedonenſe S. Melanii coenobium, Cui abbas præfitit, CuJus ades inſtauravit, Quod amore pracipuo coluit, Comitate, liberalitate, caritate Omnes Jtbi devinciens, Suis Je paſtorem, egentibus patrem, aictiſſplamen Exhibuit. His laboribus probatus ſhnex Aſterius quam annis gravior Occubuit. Die XII. menſis Junii anno ætatis LXXV. R. S. H. M. Dc. LXXXV. Fratri cariſimo Godefiidus dEſtrades Francia mareſcallus Amoris hoc pignus et doloris monimentum

Pofiat.

XIX. L v1c ſ-CRo. s.

Lorium

Caroluſ-Ludovicus de Lorraine abbas Caroliloci ordin. Ciſterc. diœceſis Silvanect. prior CIII Aleyrac. ac tandem voluntaria prædeceſſoris ceſſione Condomienſis epiſcopus anno 1 6 5 9. ſo 1 6 5 9. lemni pompa ad eccleſiam ſuam acceſſit 1 7I ul. 1 660. Anno 1 664. miſſionem in cathedrali ec cleſia procuravit. Obiit 1 668. 1. Junii Pariſiis.

XX. JACOBUS.

Iacobus Benignus Boſſuet Divioni natus 27.

Boſſurr.

ANNI cumſrt

1668.

Dr Mutcnon.

1671.

973 ECCLESIA CONDOMIENSIS. 974

Sept. 1 627. patre Benigno Boſſuet in ſuprema A git piiſſimus præſul. Miſhun in eccleſia cathedrali curia Metenſi e

tia præcipue Divina, & victoriis de fidei hoſtibus clericis Condomi natis in ſuo ſeminario inſtituenreportatis celeberrimus, ſicræ facultatis doctoradis fundationem fecit.

tum in regio Navarræ collegio conſecutus eſt 1 6. XX lI M

Maii 1 65 2. cathedralis eccleſiæ Metenlis canoniT T Ũ cus, archidiaconus, ac tandem decanus. Exinde Matthæus Iſore dErvaut Georgii marchionis Pariſios evocatus in celebrioribus eccleſiis con d’Ervaut domini de Pleumartin ex anti iſſimo ciones habuit, tanto omnium applauſu, ut annis apud Turones genere filius, & Mariæ de loncho1 6 6 1. 1 6 6 5. 1 666. & 1 6 69. coram Rege di rolles paris nobilitatis teminæ, lauream doctoris cere e ſacro pulpito tempore Adventus & Qua theologi conſecutus eſt in regia Navarra die 1 3. drageſimæ meruerit. Anno 1 6 6 8. 1 3. Septemb. Febr. 1 68 r. Paulo ante fuerat deſignatus a Rege deſignatus eſt Condomienſis epiſcopus. Pontiſaræ rotæ auditor in Romana curia, quo munere diu coram generalibus cleri Gallicani comitiis inaugumagna cum laude eſt. perfunctis. Condomienſis ratus 1670. 21. Sept. die ſe uenti Regi ſacra B epiſcopus regia ſchedula nomInatur 8. Septemb. mentum præſtitit. Sereniſſrmo beiphino datus eſt 1 693. verum ſtatim Turonenſis archIepiſcopus ſtudiorum moderator eodem anno 1 1. Sept. Ut fit, antequam bullas huius epiſcopatus accepiſſet. ſcſe tanto muneri totum daret, epiſcopatum abdiCetera quæ ad i ſum ſpectant proſequemur in cavit anno ſequenti. Quadraginta viris Aoedemiæ Turonarcſhepiiic’opis.

annumeratus eſt an. 672. Cetera quæ ad tan-

tum præſulem ſpectant proſequemur in MeldenXX I I I L 0 V 1 C U Sſb Piſtopſs Ludovicus Milon Turonibus natus ex familia X X I J C 0 B S I I. togæ honoribus ornatiſſima ; Regi ab eleemoſynis,

S. Martini Turonenſis canonicus, facultatis Pari J acobus Goion de Matignon ex illuſtri comitum ſienſis doctor anno 1 6 8 5. 4. ſul. S. Marcelli & de Thorigni familia natus, decanus Lexovienſis, duorum Geminorum prior, Condom. epiſcopus abdicatione D. B0ſſuet Condomienſis epiſconominatur 1. Novembr. 1 69 3. inauguratur Papus nominatur 3 1. Octobr. t 67 1. conlecraC riſiis in eccleſia Jeſuitarum vici S. Antonii 14. tus anno 673. apud Cartuſianos Pariſienſes, febr. anno 1 694. fidem iuravit Regi die 16. ſacra faciente prædeceſſore, adſiſtentibus GuidoFebr. eiuſdem anni. Publicam hoſpitalem done de Seve de Rochechotiart Atrebatenſium, mum, in qua variæ a pauperibus artes exercentur & Ludovico-Maria Armando de Simiane-defundavit, illamque ſororibus fidei adminiſtranGordes Lingonenſium præſulibus. Epiſcopatum dam commiſit. Eaſdem ſorores ad puellarum he& iple dimiſit 1 693. menſe Septembr. accepta a terodoxarum inſtitutionem & catecheſim Neiraci riifiehiſtISiJaTcfeiiI3I1ſIſiI2iſLI3I1S If i’niaiicifſffuaiis iaiInIufi Maſſiliam 7. Sept. 1 70. Sibi admodum parcpus, epiſcopale multis iailn ſumtibus ingiæptlitm perficiit. fere omnia ſua eccleſiis & pauperibus tribuere per-


Quw 5


natore : vir morum lenitate, ſcienquotidie celebrandam fundavit. Amplam pro ſex oa &

lſoat.

1693.

Manu.

693. 976

v & Q ſæ ECCLE-SIA ENGOLISMENſIs.

ENGOLISMA, Iicet antiqua civitas, a veteribus tamen geo his, non ſolum Græcis, ſed etiam

Latinis nufiIuam memoratur. lrimus eius meminitſub nomine culiſmæ Auſonius celeberrimus nrator & poiita, qui ſeculo tv. inelinato floruit, cumque devium & fivlum locum appellat in epiſt. xvm. quod ſiit utariſuittaſſit. & qar. uaataar & auſi choato, legitur civitas Ecohſmenfium, uæ provinciæ Aquitanicæ ſecundæ eſt tertia.

Huius urbis frequens eſt mentio ap Gregorium Tumn. ſcilicet lib. 1 1. hiſt. c. 37. lib. Iv. c. 5 1. ubi nanat Theodebertum Childcberti regis filium, in prælio cæſum, ad Ecolijmenſem civitatem ſe pultum ; libro de Gloria Confeſſorum c. r ot. loquitur de Eparchio Ecolefittenfir urbis recluſo. Idem ſcriptor celebrat quinque civitatis huius epiſcopos. Corrupte dicta reperitur, A uelina, Aqueliſma,

a ta ctuAqualefina, Equolefina, & c. Urbs eſt A itaniæ ad Charantonum fluvium, itu munita, foecunda

m ſolo ; gaudet titulo ducatus, habet ſenes um, curiam præſidialern, & eorum qui tributa deſcribunt tribunal 3 ſubeſtque quoad temporalem ſtatum parlamento Pariſienſiz ſed ut eſt epiſcopatus, Burdigalenſi ſirbiacet metropoli. Sub ditione ſua continet oppida plurima, Coniacum, Caſtrum-novum, Ruperuſucaldi, Montiniacum, Vertolium, Ruffecurn, Martonium, Conſolantum, Cabaneſium, Albamterram, aliaſipe minores arces, inter quas Varnum epiſcopale dominium eſt ſecundo ab urbe lapide.

Cathedralis eccleſia quæ S. Petrum ut patronum veneratur, in Gallicis pro religione tumultibus, a ſegregibus direpta & diluta, nobile tamen habet capitulum 24. ſive dignitatibus ſive canonicatibus conſtans. Dignitates ſunt decanus, archidiaconus, cantor, ſcholaſticus & theſiturarius. Digni tatibus & canonicis adde quatuor ſernipræbendatos. Cantor & ſcholaſticus non ferunt ſuffiagium in ca pitulo, niſi aliunde fiierint canonici.

Diœceſrs r 3. archipreſbyteratus, & 200. curionatus continet. Sunt in urbe plures tumreligioſorurn tum monialiurn familiæ, fratrum Prædiœtorum, Minorum, Carmelitarum diſcalceatorum, Capucinorum, & c. Inter monialium urbis, imo diœceſis, monaſteria eminet abbatia S. Auſonii : at de ca & de ceteris abbatiis leorſim agemus.

Epifiupus Regis archicapelianus in Aquitania dicitur a Valafrido Strabone. Engoliſmenſium pontificum & comitum hiſtoriam edidit Philippus Labbe novæ biblioth. MSS. tom. a. pag. 249. ex incerto auctore, quem canonicum Engoliſmenlem fuiſſe & circa 1 1 59. vixiſſe affirmat. Brevem eorum catalogum texuere Corlæus & Gabriel Carionius. Multa de illis in Ademaro, ex quibus, ac præcipue ex maioris eccleſiæ, aliarumque chartophylaciis ad novam hanc ſeriem præſulum a primæva eccleſiæ ſimdatione deducendam uſi ſumus.

ENGOLISMENSES EPISCOPI.

ritati parum conveniat, nemo non videt. Denique A fibulas & commenta congerit, quæ chriſtianam CUII ANNt A s o N 1 s Engoliſmenſium apoſtolus religionem dedecorant, ne dum promovent, cI-Imſn ac primus pontifex, anno circiter ducenuæque hic referre ſupervacaneum ſoret. Ex 260, teſimo ſexageſimo ipſis Chriſtum annuntiavit. illis ſane monſtroſis narrationibus effectum eſt De illo in hagiologiis & legendariis plurima reut qui de rebus Engoliſinenſibus ſcripſere, in feruntur, ſed incerta pleraque, & fabellis referta. varias ſententias abierint. Alii quippe difficultates Exſtat in nobili S. Auſonii parthenone vitæ illius omnes vorantes, imo nec intelligentes, hæc omnia præſulis pervetus hiſtoria, in qua illius auctor prinullo facto examine, nullo criterio adhibito admo tradit Auſonium Mauritaniæ Santonum no mittunt. Ita auctor hiſtoriæ ntificum & comibili ex ſtirpe, parentibus claris at gentilIbus progturn Engoliſmenfium, qui iii orditur ː Primus Lau. uſt. natum, patre Albino, matre vero Eugenia, quæ B epiſcopus Engoliſmenfis Auſlniuſfitit natione Xan aſs : ſeptuagenaria, angelo præmonente, filium genu tonicus, patre Albino, matre vero Eugenia, oppido 4 erit. 2. Martialem Auſonii magiſtrum Petro Mauritania natus, a B. Martiale epiſcopus ordiapoſtolo æqualem fuiſſe affirmat ; ſtatimque addit natus Engoliſmenfis. qui perſecutione Vandalica, hunc ſancti Petri diſcipulum Valeriano impera capitis obtruncatione, martyrium conſummavit. Alii tori coætaneum. 3. eumdem Martialem ut Chriſti Martialem primo ſeculo floruiſſe rati, ad illud Au. auditorem venditat, moxque Auſonium a Martiali ſonium revocant : quæ de Vandalica perſecutione e ileopatu donatum, a Vandalis neci traditum as in illiuſactis referuntur ut ſuppoſititia & adulterina veræ 4. Martialem & Auſonium LemovIcæ repudiant. Alii denique Sulpitii Severi & Gregorii degentes, maritimo itinere Mauritaniam SantoTuronenſis ſententiæ album calculum adiicientes, num oppidulum inviſiſle tradit. Quod quam ve Martialem & Auſonium tertio duntaxat ſeculo

1. S. A ſ0N s. 977 Ecctaſm aucomſnauſis.

ſi floruiſſe propugnantmt Corlarus. Noſtrum non A. epiſcopatvenerabilem ttirum Apronium cap-1123 eſt tantas lites definire, dicere ſufficiat tertio ſeculo, ficum, eſpulſl prim epiſcopo Ariane Gothorum de Nm

mmm aut etiam tardius, vixifle Auſonium, Engoliſineneadem ciuttata. Auctor vero hiſtoriæ pontificum cumn

ſibus ad fidem nondum converſis Evangelium annuntiafle, apud illos rat Enguine ſuo confirmaſſe, capite truncatum, aut a loci magiſtratibus in infidelitate obdmatis, inſaniſſimum eſt dic xi. Junii. Exſtat S. Auſonii parochia exua muros ad Occidentem urbis partem, abbatiæ eiuſdem nominis ſubdita, in qua S. martyris corpus B tumulatum finit, quod an. D. iu. c. xvm. e maiori oſtio baſilIcæ prælatæ parochiæ, in qua olim erat

& comitum Engoliſin. cap. 2. idem habet 2 Apto-

mos ad illud adduxiſſe, ſedem ſuam nius epiſcopus, qui capellanus Clodoveifiterat, affert·

denique fidem quam prædiœveſit quoque ipfius Regis qriſcopus Engoliſmenfis conſecratur. Prædictus ſiquidem Rex Engoltſmam obfi.

dens, quam nefandiſima gens Gothorum occupaverat, etiam pontificatum ipſius urbis ſibi tſitrpaverat a tempore B. Auſonii, confilio prædicti capellani ſacroſanctas reliquias ſanguinis & aquæ contra muros extollere ſetinòſtattm muri corruerunt, capra que civitate, inteffecttſque Gothis, òeapuſl Ariano Gothorum epiſcopo, venerabilem capellanum ficunt Apronium cqrſecrare ficit, et in prædicta civitate

abbatia prædicta, ſubtus altare maius tranſlatum eſt. conſtituit epi copum, & ſacerdos ſacras reliquias Calviniſtæ cum an. 1 568. Engoliſmam occupaſſanguinis & aquæ cathedrali eccleſiæ obtulit, in

ſent, eccleſiam & monaſterium ſolo æquarunt, & fincti martyris corpus lacrilego conſumſerunt 11. Dratamus.

Ab Aulonio ad Dynamium uſque, nullus occurrit En oliſinenſis epiſcopus ; ſive nulli ſucceſſerint A onio, ut indicat hiſtoria comitum & epiſcoporum Engol. cap. 1. cum ait : CeffavitepiC copatus per tempora multa. ſive ſucceſſorum eius nomina temporum iniuria ad annum uſque circiter 400. interciderint : ſrve tardius, quam vulgo utatur, floruerit Auſonius, eique ſine medio tileceſſerit Dynamius. De Dynamio vero nihil ſuppetit, niſi quod ex Paulino refert Gregorius Turonenſis hiſtor. Francorum lib. 2. cap. r 3. Si hos uideas dignos Domino ſacerdotes, vel Exſuperium Toloſæ, vel Simplicium Viennæ, vel Amandum Bur digalæ, vel Diogenianum Albigæ, vel Dynamium Ecoltſmæ, Damianum legunt tres codices MS.

ac utcumque J habent ſeculi mala, videbts D

profecto digntſſmos totius ſanctitatis ac fidei, reliiIiis. d iſieuThipſii IſyIIIiaoe IIæſaliie ſubſcripſit quidam Dyffiius : quem rioimuui noſtrum fuiſſe coniiciunt. Hic rurſum ſequutum cſt inter-pontificium uſque ad annum circiter 500.

111. Amoenus I.

Aptonius primum Clodovei capellanus, poſtmodum, procurante principe, Engolifinenſium epiſt. fuit. Novam hic viam terimus, at non immerito. Ante Lupicinum enim admittendum eſſe

qua uſque in præſens continentur, et maximo honore venerantur. Et certe catholici Regis pietas, & prudentis principis providentia videbantur exigere, ut Gothum & Arianurn epileopum in recens ſubiugata civitate reſidere non ſineret, & in illius locum virum catholicum, ſibique omnino devinctum ſubrogaret. Paucis annis pedum tenuit, obiitque

annocirciter510. 510.

IV. Lurrcmus.

Lupicinus Aptonio, li vera ſunt quæ iarn iam protulimus, ſitcceſſit circa anno 5 0. Pri mæ Aurelianenſi ſynodo interfiiit an. 5 1 1. in 5 terfiiit & ſecundæ an. 533. tertiæ denique anno 541. ſubſoeipſit, non per Ie ipſum quidem, ſcd 54 per Egerium preſbyterum a Ie directum. Quo eodem anno vel ſequenti ineunte fato fimctus cſt, ut ex mox referendis patebit.

V. Arrenius 11.

Apronii ſeu Abthonii, vel Antonii initia ex hi ſtoria S. Eparchii pendent. ln confeſſo eſt apud omnes eruditos obiiſſe Eparchium an. 8 1. anno vero ſitæ recluſionis 3 9. e vivis exceſs e ab æquati illius vitæ auctore aſſeritur : Etut ad extremum ve niamuſæunt annos 3 9. in reclthone expleviſit, nullo tædiofatigatttr, die cal. Jul. emifit piritum. Recluſum porro ab Abthonio Engo enſium antiſtite Eparchium aſſerit idem illius vitæ auctor.

Iniit ergo epiſcopatum Abthonius anno circiter 133 IlgiriThiniqThiiiſm ffdpittil 4

minis aſſerere lib. 6. cap. 8. Eparchium anno ſuæ

Aptonium ab eo diſtinctum qui Lupicini ſucceſE recluſionis 44. obiiſſe. Unde ſequeretur non ſub

ſor exſtitit, ſuadet turn Ademari Cabannenſis, tum hiſtoriæ comitum & pontificum Engoliſmenſium auctoritas. Ademarus chronici cap. 1 7. de Clodoveo magno loguenſmbi retulit reportatam ab illo de Alarico rege othorum victoriam an. 5 0 7. h emationem in civitate Burdigalenſi, Engoliſmæ obſidionem an. 508. addit : Tantam ei gratiam Deus contulit, utin ejus adventum muri ejus fimditus corruerint. Interfectis quoque Gothis qui ibidem erant, ipſam urbem adprehendit, omnemque terram illam ſuljugavit. ln ipſa civitate conſecrare fecit in

e Hac deſumta ſunt ex Gregor. rmnico, tib. r 1. ua. ap. 37.

Apthonio, ſed ſub Lupicino Engoliſinæ recluſum fuiſſe Eparchium. Ut hunc nodum diſſolvant auctores, alii erraſſe Gregorium aſſerunt, maioremque auctori vitæ illius, ut pote coetaneo, fidem adhibendam eſſe ; alii, inter uos doctiſſimus pater le Cointe, interpolatum fui Gregorii textum inferunt. Alii denique ad hæc extrema confligere nequaquam-neceſſe rati, cum noſtro D. Ruinart coniiciunt Gregorium totum tempus deſignare vol uis ſe, ex quo Eparchius monaſticum habitum ſuſceperat a Martino Sedaciani monaſterii abbate, quod & aſſerere contraturale videtur, & ſuppoſitum

omnem difficultatem tollit. Intcrfitit concilio AuANNI

emuſ-n omittere nefas. Nobili genere apud

5 49·

979 ECCLEſIA

tificatu nihil Eparehio fitit il, cpuius vitam

etrocorros onus, putre Felice, ſive Oriolo, matre Principia natus, avum habuit Feliciſſrrnum tunc temporis comitem, apud quem diverſatus, cancellarius eius affectant ; at ſeculi morum pertæſus, ab aula diſceſſit anno ætatis r 5. & in Sidaciano coenobio mo naſticuminſtitulum amplexuſeſt, ubi tratis mi 3 : 932 ſuei. EiThſifa i e ſcopo detectus, longius ire nequaquam permiſſtips eſt. Obtenta ergo abbatis ſui & Petrocoricenſiſ

ENGOLISMENSIS.

-. I-dimenſt quinto an. Chriſti 49 Sub eius pon A de firbtus muro, ut antiquorum narrabat opinio,

980


quæ & aſirebat, quod ANNI

inquit auctor hiſtoriæ, cumſrl

innocentis corpus ſub eodem altari cum corpore

pradicti viri continebatur. Maracharius interfuit de-

dicationi eccleſiæ Nanmeticæ per Felicem epiſcopum, ut refert Fortunatus lib. 3. Carm. 1. Multas villas, teſtamento ſcripto, eccleſiæ ſuæ reliquit.

Obiiſſe videtur anno circiter 5 7 6. 5 7 6.

VII. FRoNroNtus.

Frontonius eccleſiæ Engoliſmenſis canonicus & archipreſbyter iam ſub Abthoni0, a quo cum aliis ad Sabaudem Eparchii epiſcopum miſſuſ

epiſcopi licentia, in loco, & ſi non longe ab urbe, B eſt, ut ab eo licentiam obtineret, ut fluctus ille

ſecreto tamen, recluſus, manſit per 39. annos. lnterca ficerdotii honore ornatus ab Abthonio, tanta virtute enituit, ut ad eum innumeri undique confluerenneius diſciplinis erudiendi. Hinc ad eius cellam conſtructum coenobium, perfectum vitæ monaſticæ exemplar. Tandem virtutibus plenus, miraculis, prælcrtim in liberandis reis morti addictis celeberrimus, vitam temporalem cum æterna commutavit an. 5 8 1. Abthonius porro noſter, aut eius deceſſor ſupra relatus, is eſt qui ut ſnctus colitur 7. cal. Novembr. dc quo in hagiologiis : Civitate Engoliſma B. Aptonii epiſcopi et confeſirris.

VI. Menenius.

Clareſcentium S. Eparchii miraculorum fama commotus Charibertus, Germanum Pariſiorum

& Gregorium Turonenſium præſlles miſit En-

goliſmarn, ibique, deſiincto Aptoni0, S. Eparchii eccleſiam, ut refert Ademarus, & poſt eum hiſtoIefidedmffMs 35 : fiopi collocarunt. Item in honore S. Petri cathedra-

lem eccleſiam conſecrarunt, quam Clodoveus a

monachus Engoliſmæ ſcdem figere, & in illius ci·

vitatis epiſcopi poteſtatem tranſmitti poſſet. Vir

quidem primum optimæ famæ, ſed quam ſua am-

bitione dehoneſtavit, epiſcopalis enim dignitatis impotenti ardore ſuccenſus, ad eam ſui præſuliſ

morte gradum ſibi ſtravit. Sed non diu inultam GneTo. piiſſnni præſulis mortem pertulit divina clementiæ 7 Hic enim ipſe Frontonius, cujus confilio hoc ſcelus 576. eſt pe etratum, adfirmto confi’ſtim epiſcopatu, uno

in eo degeris anno, præcurrente iudicio Dei, interiit.

Factus dicitur epiſcopus an. 5 76. & obiiſſe 577. 577. VIII. Hznttcmus.

Poſt Frontonii obitum Heraclius qui & Era dius, Burdegalerſis preſbyter, qui quondam legaor. Tu. tus Childeberti ſenioris fuerat, epiſcopus ordinatur, Th circa annum 577. ut videtur Cointio. Nancino 5 77. Maracharii nepote plurimum divexatus eſt. Ille enim accepto Engoliſm. comitatu, multas epiſcopo injurias inrogavit. Aiebat enim epiſcopo. Homicidas illos, qui avunculum meum interfecerunt, tecum retines ; ſed & preſbyteros huic noxæ admixtos, ad convivium recipis. Deinde inimicitia increſcente paulatim cepit villas eccleſtæ, qnas Marachanuſ

novo inchoari juſirat, deſtructa priori Jede, quam D teſtamento ſcripto reliquerat, violenter invadere, ad. Gothi Ariana maculationefoedaverant, quæ firerat ſerens non debere eccleſiam ejus facultatem adipiſci,

ante in honorem S. Saturnini, ordinaveruntque in ipſa civitate, aſinſu Regis, epiſcopum Engoliſi menſem Mererium, ſic ab illis nuncupatur ; a Greg. vero Turon. lib. 5. cap. 3 7. Macharius, Magnacarius & Marharius, quſe varia unius eiuſdemque viri ſitnt, non diverſorum antiſtitum nomina, ut vulgo ſcribitur in elenchis. Hic porro a Gregorio dicitur Nancini comitis Engoliſmenſis avunculus,

imo & ipse diu in ipſa urbe tſls fmſſe comitatu, eoque fficio expleto Eccleſiæ ſociatus, clericuſque

firctus, ac ordinatus epiſcopus, qui capellanus ipſiuſ

a cujus clericis teſtator fiterat intejcctus. Poſt iſta vero, jam aliquibus ex laicis inteffectis, addidit ut adprehenſum preſlqterum adligaret, ac conto peſſoderet, ·cui adhuc viventi, retortis poſt tergum manibus, adpenſb ad ſtipitem, elicere quarebnt, t in hac cauſa finffet admixtus, quod cum ille negaret, profluente cruore de vulnere, reddidit ſpiritum. Qua decaqſa commotus epiſcopus, juſit eum ab eccle tæ fini us prohiberi. llli poenitentiam ſimulanti, intercedentibus Santonicæ ſynodi epiſcopis, veniam conceſl ſit Heraclius ; ſed ad vomitum ſtatim reverſus,

Regis erat, ut habet auctor hiſtoriæ pontificum E iterumacommunione ſuſpenditur, quæ dum agun-

Engoliſmſldultum vigilanter vel eccleſias, vel eccle tæ domos & erexit & compofint, inquit Gregorius. Facundtſſrnus ſitit, inquit Pontlf. Engoliſm. doctorque mirandus, cujus ſcripta, ut audivimus, Cluniacenfis eccleſia habet. Tantus tamen vir, quo non mortalia pectora cogit ambitionis ſacra firmeſ

ſeptimo ſacerdotii anno, injecta ab inimicis, in caput piſcis veneno, ſimpliciter accipiens, crudeliter

enecatur, ait Greg. Sepultus eſt ſitb altare B. Petri

Eruditi pro Gregorio legendum putant Euphmntum, ne 2 : 11 enim, inquiunt, Greg. Turon. hoc tempore ſedebat, anno

cas 6 5 6. quo ordinatum putant Manduriam.

tur, impleto beatus pontifix vitæ curſu, migravit ad Dominum. Nec ſic tamen inulta manſit comitis perfidia, ad communionem enim, intercedentibus præmiis atque adulationibus admiſſus, vindictæ ſubductus humanæ, divinam expertus eſt ; ſtatim enim dyſenterico morbo correptus eſt, qui nimia exuſtus ſcbre, clamavit dicens. heu, heu. ab Heraclio antiſtite exuror, ab illo crucior, ab illo ad judictum vocor. CognoſcoTh facinus, reminiſcor me injuſte injurias intuli e pontifici. hocque dum clamitaret, deficiente robore corporis, infelicem animam fitdit. Obiit Heraclius circa annum 58 o.

5 8 o. IX. Nicaſiuſ 981 achESIA ENGOLISMENSIS. 982

m

mm IX. Ncs s. A XII. Faanaaanrus. mm

CHRISU Heraclio ſucceſſit Nicaſius circa annum 580. De Fredeberto nihil nobis ſuppetit niſi quod CHIUSTI Synodo Matiſconenſi ſccundæ ſubſcripſit ut epiſc. habet pontificum Engoliſm. hiſtoria cap. 6. ſcili-. igao Inculiſmenſis an. 58 5. Gundoaldo afavitjllum cet ad eius petitionem Pipinum regemdiploma que m ſuam urbem gratanter excepit hoc eodem conceſhſſe an. 7 5 0. 7 5 0.

1 anno, teſte Aimoino lib. 3. c. 67. Gundoaldus I I iter ad Engoliſmam deflexit ubi ab antiſtite & pro X II L N ceribus gratanter exceptus, eorum remunerata ſcduLaunus primum Pipini regis ca llanus, dehinc, Thn. litate, Petragoricas tendit. Unde ad illum & Anipſo procurante, Engoliſinenſis licius eſt epiſcolſſgm tidium Aginnerſlm epiſcopum objurganda dixit pus an. 769. Carolus rex, & poſtmodum impeCI09 Guntchramrrus : quid vos, 6 ſirnctiſſmi Patres, pro rator, Unaldum inſequens, venit Engoliſmam, ’67 regionis utilitate, vel regni noſtrifirſpitate tractaſti : plurimos Francos ibi degentes aſſumſit, ad fluvium 7 9 ediſcite. Ad quod tacuit uterque. In infando illo B Dordoniam abiit, ubi Fronciacum caſtrumexſtruPictavienſium monialium tumultu, in hiſtoria ce xit, indeque ſibi dedito Unaldo rediit Engoliſinam ſeberrimo, cum ad has puellas redarguendas & in ubi Launo epiſcopo poſtulante, ſctit in monaſlerio ordinem revocandas una cum Gundegeſilo Bur S. Eparchii autoritatem præcepti de terris qua ibi degalenſi metropolitano ſu0, & Saffario Petragorifine contentione erant quod præceptum Barcenſi veniſſet, ac inemendabiles a communione ſuſ2 tholomæus eJus cancellarius ſcripſit, d ipſe domipendiſlct, a nebulonibus quorum illæ utebantur au nus manu ſua firmavit, et de annulo ſuo ſigillavit. atilio, male exceptus eſt, & poſtmodum ſubſcripſit Erat eo tempore in ipſi) monaſterio S. Eparchii cas 8EIESIEEJIIY ſEl1IaIi iœmffiuſiũ 23 : 5 3531Qiiffimictii’ffiſhiuL vita & virtutibus S. Eparchii apud beum bibi. Xtrr. aroli regis, ind. XV. Verum non convenit novæ pag. 5 23. dicitur : Nicaſius quoque tunc tem indictio. poris Engoliſmenſir epiſcopus, in civitate Burdegala eccleſiam ſacri ordinis in honorem S. Eparchii devote C conſtituit, ubi etiam reliquiarum ejus pignora cum Landeberti mentio ſit in concilio Narb0nenſi magna gloria, DeO auxiliante t collocavit. Quian. 78 8. adverſus hæreſim Urgelitani epiſcopi ; 78 8. dam ex his verbis coniiciuntNicaſium ex epiſcopo eius enim diaconus ipſius vice miſſus ſic decretis Engoliſmenſi evaſiſſc Burdigalenſem ; ſed hanc ſubſcripſit 2 Ego Anſebrandus diaconus ad vicem coniecturam in archiep. Burdig. exploſimus. Landeberti Eglinenfium epiſcopi S. Hic enim, ut X G Bo AL S nobis aliiſque videtur, Eglinenſes ſunt En oliſI menſes, per ſyncopen enim ab Egoleſinenſgs faGiboaldum epiſcopum nobis ſuppeditavit teſta ctum eſt Egiinenſes. mentum Bertchramni, inter epiſcopos Cenoma XV S 6 t 6. nenſes ſanctitate conſpicui, conditum an. 6 1 6. A Iv I

XI. Naſu-rius.

XIV. Laiaioi: arſuruſ

De S. Salvio ita loquitur Uſuardus ad vr. cas. J ul. ln portu Valentianas S. Salei Engoliſmæ Miramur hunc epiſcopum in. cata. logis noſtro D civitatis epiſcopi. De quo vide notas ad hunc loſs s I. ſcriptor accuratus in Sonnatio archipræſule, dum tania ad fiſcum Valenttanas, a Winigarad filro recenſet epiſcopos qui ad ſynodum Remenſcm con Gerardi procuratoris tpfius fifii, martyri 01, & 6 5 venerunt an. circiter 6 2 5. legitur enim ordine trifitper ejus corpore requirendo Carolus. imperator ceſimus primus Namatius Egoltſmenfis. Hæc ſydivinitus tertio admonitus, corpus quidem inventum nodus in conciliorum collectione locum habet. Nohonorifice ſepelivit, interſcciores autem ejus gravi minatur etiam Namatius in fragmento privilegii poena multavit, nec tamen per hoc in eos ultio Dei quod S. Faro Meldenſis antiſtes conceſſit monaceffavit. Martyrologium Romanum : 6. cal. ſul. ſterio S. Crucis, nunc S. Faronis, curavitque plu id eſt Jun. 26. apud Valencenas paſſo ſanctorum ſerus ſIſſIIſs Thes aſs ſm. rauGgfideel aclealnui’naiilſioſubiiThbſicihieca l ; ſlcrlirlamr E ex Aquitaniaq : d annoniam, & maſtlyiii picliib Catalogi, nulla autoritate fulti, nobis exhibent Valencenas. Molanus in natalibus ſanctorum Belmultos epiſcopos, quorum ſatis erit nuda nomina gii : ln portu Valentiants S. Salvii epiſcopi Angodeſcribere. Sunt autem Matthæus, Sigiſmundus, lſinæ civitatis & martyris, & c, Buce-linus quoquc Gotſmundus, Anſclmus, al. Anſelrnundus, Ber lib. 3. Annal. Gallo-Flandrait 2 Epiſcopus Engothoalis, Ardoinus, Gerbardus, Theomandus a liſmenfis Salvius, & c. Ita etiarn Outremanus lib. Cointio inſertus cum Erogio, Adelardus ſtu Ade1. cap. 7. & Vinchantus lib. 3. cap. 1 7. &imus balardus, Madalbertus, Guillermus qui Cointio quidem Salvii nomen in Engoliſmenſium præſu-

ad Pipini regis tempora videtur perveniſſe. lum indiculis hactenus editis deſiderari. Verum cum & Sigebertus & perpetua Valencenarum traditio illum conſtanter agnoverint, cumque ei locuſ

commode ſuppetere poſit poſt Landebertum, Tamus H. R r r

Hæ deſuma ſunt ea Gregorio Tmou. ſib. vui. biſt.

cupa.

, Nn1 cuatſrt

801.

983

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

984

non videtur ei denegandus. ſic porro eius geſta ex A diſcipulus, vir doctiſſimus qui in Gallia mirifice --

iam, laudatis auctoribus deſcribere poſſumus. Salvius in Arvernia natus, Engoliſmenſis poſtmodum epiſcopus effectus eſt ; tandem fidei zelo incenfirs, Valencianas profectus eſt ut ethnico : ſuperſtitionis reliquias in ca regione deleret. Cum aliquando e Valentianis ad proximum vicum cui tunc nomen Brena, Ic contuliſſct, concionem ad populum habuiſſet, ac miſſarum ſclemnia celebraſſet, vocatus ad epulas a Gerardo fiſci procuratore, una cum ſocio diſcubuit. Supervenit Gerardi filius Winegardus, homo levis, lubricus ac ſirperBus. Hic calicem aureum & pretioſa indu-

ſcholas rexit, Engoliſmenſium epiſcopus erat iam Gaza-11

anno 862. quo ſubſcripſit ſynodo Piſtenſi hoc a modo : Helias gratuita Dei diſpoſitione Equalifi 8 62 morum epi copus. An. 866. eius nomen additum ubl-Th legitur turn epiſtolæ patrum concilii ut. Sucſho4 54 nenſis ad Nicolaum papam I. tum privilegio con 8 6 6ceſſo monaſterio Solemniacenſi abeadem ſynodo ;

alteri quoque privilegio quod a ſynodo Verme-

rienſi obtinuerunt Vedaſtini apud Atrebatum mo-

nachi circa hoc tempus. An. 8 6 8. ind. 1. t 2. cal. 8 6 8, Februarii Eliam adiit quidam Teutbertus, & co·

ram eo reſtituit manſum quemdam ſitum in villa

menta ſacerdotalia epiſcopi cum vidiſſet, concuB Ulciaco, ex chartulario eccleſiæ. Adfuit an. 8 69. 8 69.

pii-gliti, comeertoque aſſumi ſalviuzlcondſſmm ad IvIte, I1IſIdIa. IIg, I3poiIXi. I pag. ItIrI : ii ; tranſeuntem epiſcopum ſpoliat omnibus, catenis conſtringit, & in cuſtodiam cum diſcipulo coniicit, utrique ſequenti n0cte caput amputatur. Martyrum corpora in armentorum ſtabulo defoſſi, ubi plurima viſa ſunt prodigia. Tandem Caroluſng-EÆI ·Iuti. IeiaIanſI 2 ccctſc’ffi vociriiaruit piiſſimus princciiſ’, ptbr incolas admonitus locum refodi iuſſit, inventæ ſacræ mar·

ſynodo Vermerienſi, ubi primum accuſtus eſt Hincmarus Laudunenſis epiſcopus, & confirmata ſunt quædam præcepta regia pro Caroffenſi monaſterio. Obiit an. 875. ex chronico Ademari : 8 75. Non multo poſl tempore Ludovicus (imperator) obiit, & Carolus (Calvuſ) in imperatorem elevatus eſi. Quo tempore graviſime Nomanm Aquitaniam aictabant, et Helias &ottgena Engoliſmenfis epiſtopus defimctus eſt. Addit quod omittere nequa1 : 33 riſit ; aiihiſiiirfzſiſizſj chorum inibi degeret, & hac de re canonicalis ordo

m exuviæ, & ad eccleſiam S. Martini trans : C ibidem regrederetur, ui nuper exierat. Hæc omnia

latæ, ubi ſignis & miraculis claruere. Gravi poena

mulctati ſacrilegi martyrum interfectores. Tria

porro eorum feſta celebrantur, paſſio 6. cal. Julii,

eſis ; : wniaalidibm Octobris, tranſlatio ſeptimo idus pte.

XVI. Stnatmrus.

Sidranius in epiſcopatu Engoliſinenſi S. Salvio fitcceſhſſe videtur. In epiſcoporum Indiculis illiuſ

nomen ſervatum eſt.

XVII. Aurana-rus.

Autbertus Engoliſinenſis epiſcopus claruit an. 844. Hæc qui pe habet chronicon S. Maxentii, ſtu Mallcacenſc ː Anno 8 44. claruerunt Sergius papa, Amalricus Turonus, Amardus Petragoricus, Aurbenus Engoliſmenfis, & c.

XVIII. Latmus 11.

Launum unicum recipiunt inter epiſcopos vulgati catalogi ; at duplicem admittere cogimur : alterum de quo ſupra, qui Caroli magn-i coævus fuit, eiuſque patris Pipini ; alterum qui centum fere annis tardius floruit 3 interfuit enim concilio Sueſſionenſi an. 8 5 3. & ſubſcripſit ut epiſcopus civitatiſ

Æquolefinoe.

ln chronico EngotifinThenſi hæc habentur : Anno D. ccc. LXIV. X. calend. Januarii D. Gerbaldi ſmſ’fiſs 18 Ii2’ſ3-IlſTſIi Ti liſmæ. -Idcirco Cerbal us vci eſt fictitim epiſc. gvel abdicarat ante mortem, vel error irrepſit in no tando eius mortis anno.

XIX. E 1. 1 s 1. Elitts. &otttS, The0dulphi Aurelianenſis epiſcopi

exſcripſit Malleacen e chronicon, ſed male refert ad annum 8 6 8. Peius adhuc chron. Engoliſinenſc

quod ad annum 8 60. ait : Obiit Elias &otus epi ſcopus X. cal. Octobr.

XX. Oomatt.

OoIibæ ſcu Olibæ epiſcopatus initium reſcrt his verbis Ademarus in chronico : Carolus hoc comperto (Enemonis Engoliſinæ comitis interitu) V ulgrinum propinquum ficum, fratrem Alduini ab batis, ex monaſterio S. Dionyſii direxit in Aquitaniam, & præſccit eum comitem Engoliſmæ ſimul & Petragoricæ, & Ooltbam ſtatuit in epiſtopatu Ego-

D lſmenſlcuius verba exſcripſit chronic. Malleac. ad

annum 8 75. ubi vocat eum Olibam. Exſcripſit & auctor chron. epiſc. Engoliſm. c. 11. qui Hoolibam nuncupat. Finem quo ue ſic narrat idem Ademarus : Vulgrinus tenuitts Engoliſinæ, Petragoricæ, & Aginni) principatum per r 7. annos quo tempore defuncto eodem Vulgrino quinto nonas Maii, et ſepulto juxta baſilicam ſancti Eparchii, quinto anno poſt eum Oliba epiſcopus diem clauſit. Sibi tamen non conſtat, ut pote qui paulo poſt eadem fere repetens, ait : Vulgrinus Aginnum ſibi vindicans propter ſororem Willelmi Toloſcini Egoliſmam & Petragoricam rexit perſlrenue, Aginnum per 26. annos, Egoliſntam j Petragoricam per r 5. annos, et r 6. anno poſl mortem Lotharii deſimctus eſt. Sic vero chronicon pontis. Engol. cap. 1 3. Defuncto Ludovico (Balbo) regnavit filiuſ

Referunt Sammarthani hanc doctorum virorum ſeriem, fl quibus veluti propagatus fuerat. Elias, ex codice quodam deſcriptam Be a docuit Srmplicium, U Simplicius Ra anum, qui a tranſmarinis oris ab imperatore Cmro vocatus, rn ponrſiee Francia promovetur, qui Aleuinum docuit, Alcuiur Maragum. Maragdus Theoduipnum Aurelianenſem epiſcqrum, Theoulphus Elium &otigenam Engoliſm. e iſt-opum. lhidern dicitur e iam Henricum diſcipulum habuiſſe, Henricum vero reliuiſſe Remigium & Hugbaudum philoſophiæ auctores.

ta : axz 985 eccm: ſm ENGomſMENſIs. 986

ejus Carolus inſipiens. Quo tempore Vulgrinus EriA XX I A N A T o L 6 ANNI goliſmenſis migravit aſeculo, decimo (imo 5. inquit Cal ; gln

cnſiſn Labbeuſ) nonas Martii. Poſt cujus mortem Anatolus, qui & Anatalus a ex Ademaro, hiſto4 f, Amo. quinto anno Hoobba epiſcopus diem claufit. Porro ria pontis. Engol. & veteri codice Vertolii, Oiibæ in dum regnare coepit Carolus an. 9 83. Ergo Oliba diſucceſſmſic enim Ademams x V. anno pos Vul ſiga ; cendus foret obiiſh : ſaltem anno 89 8. Denique gn’uum, Oliba qriſcopus diem clauſit, & Anachronicon Engoliſmenſe apud Labb. t. 1. bibl. tolus in loco ejus pontifix ordinatus, 111. anno 223 ; 331 222 82 iǣiiiſiiiii ſiſſiiufvſh faipeiaii aſlerit breve chronicon comitum & epiſcoporum mortem conſignat ad annum D. ccc. xcv. xu. Engoliſin. quod habetur in MS. codice biblioth. ml. Maii ; alii an. 89 6.

S. Martialis Lemovic. quodque exſcripſit noſter D. Claud. Eſtiennot in Antiquit. Bened. Engol. B XXI I G n A B E in præf. poſita diſſert. pag. 5. Sic porro habet Godalberti ſolum nomen cognitum eſt ; eum chronicon illud : An. 886. Vulgrinus comes obiit. Olibæ ſucceſſorem immediatum aſſerit Corlæus. an. 89 2. Ooliba epiſcopus Engoliſm. obiit 3. nonas Verum F ulienſis ui Ademari epitomen uotis ilSeptemb. De ipſo in tabulario cathedralis eccleſiæ luſtravit, contra at eum non niſi poſt AnaEngoliſinenſis hæc habet charta quædam : Fiofatolium ſedem Engoliſinenſcm tenuifle, quod & dus, licet indigne, diaconus ex canonica ipſius alnii auctoritate veteris codicis Vertolii confirmat. Certe Cæphe plura cedit in vicaria S. Geneſii in villa conceptis adeo terminis Anatolium Oiibæ ſine 3 : 135 Ezmctidfii iffſionuf. 121 actſmmarniiffiiaia net anno lncarnationic Dominicæ 879. S. Frofit nicon, ut id negari non poſſe videatur. Unde dus levita ceſioue a me facta. S. Ramnulpho vice hunc ipſi locum tribuere non dubitamus. comiti, & c. data relfizcta ceſſ-one iſta in menſe : lum C XXI I I G U M B 1. s. ſithteffſilggttːcnThalzugffſl, epfieipeaructaſxffie Gumbaldus, qui & Guibaudus, & Guabaldus lſimbardus diaconus ex canonica almi Caphe, do in antiquis monumentis ſæpe memoratur. Eo nant plura in vicaria S. Geneſii in. villa Aſi-uarias ternpore, inquit Ademarus de Willelmo Sectore ſiſi ibſmpiriſſſiſſuſiſlfifoaii ſiſtis ; iiiſif fiſſi piIIIiiiffiſiAI ffiertffſz abactæ Q ; tifia 1 25 ; imaſizziijizz e iſcopus precaria a me facta. Ber-trannus, Froficatum Engoliſm. gerente. Et. cap. 19. de Guilfiudus levita, & c. aluta vel facta ceſione atque, lelmo &ctore-ferri ſermonemfaciens ait : Quo precaria in menſe Maio in anno primo poſt obitum more Guibaudus epiſcopus Engoliſm. decedens Ludovici regis filio Caroli imperatoris. De illo fiæcceſlrem. habuit Focaudum. Clarius & diſertandem loquitur Ademarus in chronico, cum reD tius chronicon Engoliſm. Labbeanum : Calead. fert poſt Vulgrini mortem filiurn eius Alduinum Aprilis obiit Gumbaldus epi copus, qui ſedit annos 3 o. annos vixiſlc, muros Engoliſmæ a patre in4 3. dies 2 t. Quod totidem verbis exprimit Sanchoatos conſummaſſe, eoque tempore, Oliba martial. chronicon comitum & epiſc. Engoliſin. pontificatum adhue tenente, Normannos crebras niſi quod Guabaldum vocat. quem Labbeanum irruptiones per Aquitaniam exercuiſſe. Hincque chronicon Gumbaldum appellat. Ex quibus in8. factum ut monachi S. Carrofi, ad, huc vivente Vulferendum illum e iſcopatum circa 89. iniiſſe, ab7 grino comite, in civitatem illam confligerint, illuc ſolviſle an. 94 1. n chart. cathed. eccſEngot exdII i. tes. que ſua quæque pretioſa, præcipue e partem ſtat illius diploma quo conſentientibus canonicis 44 aliquam crucis Chriſti nanſportarint. Thſlante ve& nobliibus viris, 4. denarios annuatim ſolvenro barbarorum infeſtatione, Alduinum ſacrum il dos iis omnibus imponit qui junctum terræ in ee lud pignus apud ſe retinere voluiſſe, vocatiſque e cleſiæ S. Petri Engol. territorio haberent. Datum Francia architectis iuſſiſſe ædificari eccleſiam in porro eſt in menſe Novembri anno XXV. regnante honorem Salvatoris extra muros in capite baſilicæ E Carolo filio Ludovico regi. Ludovicus ille eſt qui S. Eparchii, ut in illa lignum. Crucis & S. E hii Balbus cognominatus eſt ; Carolus vero ille quem, corpus poneret, vocaſſeque a Francia ep opum Simplicem nuncupamus. Datum ergo eſt prædioFrodebertum conſan neum ſuum, -ut utrumque tum inſtrumentum anno circiter 9 1 6. præſtaret, illumreipſupriuſexſccutum fuiſſe, non XXIV FULCALDUS vero poſterius, imo ipſomet conſecrationis die, poſt peractum ſolemne ſacrificium, placida morte F ulcaldus qui & Fuiœudus, & F ocaudus diciante altare Salvatoris in Domino obdormiſſe, ibitur, acceptiſſimus fitit Guillelmo comiti qui cogdemque ſepultumab Oliba, qui & ipſe poſt monominabatur ſector-ferri, & inſtauravit S. Epara dicum obiit. Quod & refert hiſtoria pontificum chii abbatiann In charta majoris eccleſiæ legitur 89 2. Engoiifinenfium cap. 12. Odolricum, & Lamberturn, & Tcdricum, & Aladelmum fratres ejus, eccleſiæ S. Petri in Equalina civitate ubi venerabilis vir domnus Fulcaldus,

divino nutu epiſcopus rector effe dinoſcitur. pro reTomis Il. R rr il

ANNI

cniuſrt ria S Geneſi, facta donatione iſſa menſe

943 951·

c. n. eol. 444·

987

tris eorum, plura ceſhflc in villa Valentia, in vicaMartio anno Vnt. regnante Ludovico rege Ultramarinoz hoc eſt an. 943. De mortis ejus tempore variant antiqua monumenta. Chronicon Engoliſm. Labbcanum hæc habet : An. o. ecce. zt. ind. tx. IV. idus Febr. domnus Fulcaldus epiſcopus migravit a ſeculo, qui ſcdit annis Xtt. menſibus XI. diebus XI. Sanmartial. pariter : Fulcaldus epiſcopus obiit IV. idus Febr. ſcdit annos Xtt. Hiſtoria pontif. & comit. Engoliſin. cap. 2 1 : ficardus epiſcopus migravit a ſaculo an. 9 5 r. ab lncam. Dom. qui

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

medio animarum fimum, & lngualbertanæ mit-A liſmenſcm annis 9. menfibus 1 1. diebus 4 obiit

988


t o. cal. Febr. Chron. Engol. Labbeanum : 9 7 3. ANN

t 9. cal. Febr. Ranuulphus epiſcopus obiit, qui ſe CHRISTI dit annis 9. menſibus 9. diebus 1 3. Quæ totidem 97 verbis habet Engoliſm. chron. S. Martialis. Ex variis iſtis contextibus colIIgitur Ebulurn & Ranul hum fixiſſe Fulcaldi ſucceſſores ; qui forte de liiamſiianeipiuiæpffimmu I’II

chronico Malleacenſi laudato.

XXVII. Huco 1. Hugo patria Santonicus, genere nobilis, natuſ

ſcdit annis XH. merſibus XII. diebus Xttt. Paulo B e ſenioribus, id eſt, dominis de J arnaco-oeſlo,

aliter Ademarus : Francorum rege Ludovico vita exeunte, regnavit pro eo Lotharius filius ejus ex Girberga regina progenitus. Quo tempore Fulcaldus epiſcopus Engoliſmenſis, poſtquam præficit Xrt. annis, defimctus eſi, òſepultus iuxta baſilicam S. Eparchii. Certe obiit Ludovicus Ultramarinus dictus, anno 9 54. Ubinam errori incertum. Male computant auctores illi primo recenſiti, nec enim bitiai ianuiſiiuainai ſi pultus eſt’juxta 122Qum S. Eparchii.

XXV. Euctus.

Ebulus, qui & Eblo & Ebbo, Fulcaldo ſicceſſtt. De eo ſic Ademarus : Deffinctus eſt(Fulcal-

quos vulgariter Comptarios vocant, inquit hiſtor.

pontif. & comit. Engoliſm. c. 22. vir aſtutus & eloquens, ac litteratus, qui fertur bcati Eparchii

vitam conſcripſiſſe, ordinatus eſt Engoliſmenſis epiſcopus 1 2. cal. Aprilis 973. ex hiſtor. pontif.

& comit. Engol. Chronicon vero Engoliſmenſe Labbcanum ſic illius conſecrationem conſignat ː

D. ecce. LXXIV. 111. cal. Aprilis Hugo pontifi974 cali ordine ſacerdot. eſlfimctus. Mererii deceſſoris Hiſt. ponis : ſui corpus fitb altare B. Petri de fitbtus muro ſenaſſa pultum, cumprædicium altare pro reædficatione ec cap. 4.

clefiæ dirueretur, invenit, ac cum co corpus uniuſ

C ex ſanctis Iuuoecmibus. ſed quia fine litteriſa·

titulo co ora illa iuventa ſunt, publice noluit revelari, ſed tale conſilium omnibus placuit, quod ſicutt

duſ) aficcceſſit in epiſcopatu Ebulus, qui & ipſe ſhb priori altari ſcierant, ita ſiſb reædficato repo-

XH. annis præfitit & tumulatus eſt ſccus eum in B. Eparchii baſilica. Chronicon Engoliſm. Labbeanum : Anno o. ecce. Lxrv. XV. cal. Febr. Eblo ſius gloriqſh pii ; am fininde glſmſiſefm m. ciſicn : narcaThIrſzar. cccT LX V. Ebulus epiſcopus obiit Engoliſmenſis XV. cal. Febr. Sedit annos er. menſes rx. dies XVr. Hiſt. pontis. & com. Engol. c. 9 paulo generaliuſ

nerentur, ſitb quo uſque iu præſcns requieſcunt. Ut illuſtris generis erat Hugo, ita animum faſtu ſuperbientem, poſt prima epiſcopatus initia, magis ad armorum quam ad pietatis ſtudium applicuit. Concepto enim deſiderio ſibi fixæque eccleſiæ co mitatum Engoliſmenſem acquirendi, congregatis armatorum hominum copiis, Arnaldo comiti

bellum indixit : Qua de cauſa bona Engoliſmenfis nt -

eccleſiæ detrahens, maxima caſamenta in Lemovi-

F ocaudo ſitcceſit Ebulus, qui cb ipſc præfirit eccleD cenſi, Petragoricenſi, Engoliſmenfi, Aantonerſi epi. a. 2, J

fiæ X11. annis. Ejus tempore plura conceſſit caſcopatibus, baronibus, qui in pra-dicta ſcditione ei

thedrali eccleſiæ Guillelmus Sector-ferri, ut patet auxilium prabebant, impendit. Hinc epiſcopali cenex charta ſuo loco referenda. Iterius quoque & ſu vix non exhauſt0, ad tantam deſolationem verconjux ejus Aladaix eccleſiæ S. Petri in Equalrſina ſa eſt cathedralis eccleſia, quod pauci monachi civitate, ubi venerabilis vir domnus Ebulo epiſcopus ibi Deo ſervientes, de bonis eccleſiæ vix ſuſtentari eſi. dinoſcitur, donat nonnulla ſita in, villa quæ poterantTot calamitatibus motus Hugo, æ-divina vocatur Vaſnaco. Facta donatio iſta an. XIX. retandem ultione perterritus, ad ſe ſc rediit, ab am. gnante Ludovico rege. Radulubus rogitus ſmpſtt. bitioſis incoeptis abſtitit, pacem iniit cum ArnaſHæc tamen temporis inſcriptio ſtare nequit. do, ac deinceps quietam & epiſcopo dignam vitam X XV I RA N L filiiflinee, fianluialiiieimffini

Ademarus qui Fulcaldo Ebulum in epiſcopatu E de Buxia, quod a majoribus ſuis ab eccleſia catheſucceſhſſe jam jam aſſeruit, tribus poſtea paginis drali fiaude ſubtractum fuerat, eidem cui tunc idem de Ranulpho pronuntiat. Unde inferendum erraturos qui exiis verbis eum fiſiſſe immediatum ſucceſſorem concluderent. Sic porro loquitur Ademarus : Fulcaldus epiſcopus per XH. annos vivens Ranulphum ſlccefforemfiium accepit, qui per 9. annos epiſcopus exſlitit. Hunc quoque ordinem a nobis inſtitutum ſignificat Mallcac. chronicon his ver-

H u go præerat, reſtituit anno Incarnationis Domini·

cæ 98 8. indici. 1. cui chartæ ſubſcripſit Hugo.

Notat auctor hiſt. p ; ontiſicum & comitum Engoliſm. his temporibus in eccleſia n-gol. monachos munia canonicorum 3 LiſiThinſſdieiiima 21I23 Sffinii aizizaſtffi eccleſia adhuc ſervata f iſſe. pariter notant MSS. cod. S. Eparchii & bizl h.

rn ca s Quæ omnia lot D orant. Sane MS. co ex b. Eparchii ab annis fere c æ t

avidianæ ſeu domini de Boiſ-

u U

trecentiſ

bis : Engoliſmæ Gundaberto ſhbrogati ſunt Pulcau3 qutabſæ q ſſeſe 1 ex chivis 12 dus Ebbo atque Ramnulphus. Hiſtorpontif & ſIi 0RIJiI2022hSdiieciafæ Icc bouffiInggngaqaI 1 : 011 ; th Engol c 2 I Focaudus. reliqujtfibi fila-ſciet tem fuiſſe obſervat, ita ut ad libitum ve iuſſonem. epiſcopi au abbatis ſedem tn m coenobio b Pan,

ſcirem Ranuulvbum, qui regens epiſcopatum Engovel in aſcenſio. Iſnwtllalcffur

988. 989 E C C L E S I A Fuit unus ex epiſcopis, ANN lenſi archipræſuli Alduinum Lemovicenſem epiſc. CHſiT conſccranti cooperati ſunt ; quem etiam, ut habet Ademarus, Lemovicæ iutlironizavit, primo in cath. vectatoria apud eccleſiam S. Geraldi, deinde inſcde S. Martialis. De tempore quo pedum tenuit, & aſtnno quo gito functu eſt, variffiſunt auctolug :

nten. e c ta a. Lan. bia. tomtzngoI-gni. heia-DIS : D. e& 2 : 1an. wwab lncarnat. Domini 8. cal. Decemb. ſedit annis 12. ubi in notis annorum Chriſti error eſt manifeſtus, quo pacto enim aſſerere potuit mortuum an. 9 2 1. quem 973. epiſcopatum iniiſſe aſſerit

ENGOLISMENSIS. qui Gumbaldo BurdegaA viceeomite,

quod ei Brantoſinenſe monſieiiffi tranſcribere recuſaret, captus eſt, & in carcerem ANm

coniectus. Poſtca ſub certis conditionibus relaxa CHRISTI tus, Romam adiit, & apud Gerbertum ſcu Silveſtrum II. papam, de Guidonis impietate conqueſtus eſt. Vocatus in jus vicecomes ſtitit ſc iudicio. Agitata cauſa utrinque ipſo Paſchatis die, papæ ſacrique ſcnatus decreto ſtatutum eſt, ut qui violentas epiſcopo manus intulerat, equis indomitis in oppoſitas partes actis alligatus, membratim diſcum pretur, & adferis dilamactſtur. rimo-tudo drritox a cuſtodien um traditus, tflt1um em tradendus ad poenam. verum ripiiſcricordia motuſ

Carlonius eius obitum conſignat anno 9 8 6. eique B epiſcopus, cum Guidone in amicum recepto, Ro-

14. : Igſiũnſs annos attribuit. Chronicon Engoliſine e Labbcanum, initium ejus refert ad annum

974. mortem coniungit cum anno 99 o. Hunc, H annoſcilicet 993. aut ad ſummum 99 2. ex ſu : perius dictis de Alduini Lemovic. conſecratione. Accedit quod iniiſſe epiſcopatum videatur 974. & pedum per 20. annos tenuiſlc. Sic enim Ademarus in chronico : Ugo epſiopatum per XX. annos obtinuit. Unde ſcquitur obiiſſe anno 99 3.

ma clam aufiſgit, & in Galliam ſe recepit.

Anno 1 oo 3. præſcntibus Grimoardo epiſcopo 1 oo 3. & Guillelmo comite, AmeliaGa1nmonis uxor Hugoni II. abbati Moiſſtacenſi alodem Calonicas dictum in pago Santonico injuſte poſſeſſum dimiſit. Anno 1 o 1 o. Arnaldum Petracoricenſem epiſcot o 1 o. pum una cum Siguino Burdeg. archiepiſcopo, lſlo aſieifiizvffiſli Ademarus cum Giraldus in Lemovicen em epiſcop. PictavIs I cm

ordinatus cſt a Siguino metropolitano 3 eumque

hocque duplici auctoritate confirmamus. Prima poſt benedictionem Lemovicam uſquccumArnaldo eſt chronici Engoliſinenſis ſancti Martialis, in quo C Petracor. comitatus eſt. Exinde majorem eccle-

Aff, ſic legitur : Auno D. ecce. xcrtr. Ugo epiſcopus 1 ; pq Engoliſmenſis obiit VIH. cal. Decemb. Altera eſt Petri preſbyteri Engoliſmenſis, qui ſynodo Lemovicinæ ſecundæ anno 103 1. interfiiit, in qua ſic loquitur : Hugo Engoliſinenſis epiſcopus, vir undequaque doctiſſmus, qui ante hos 4 annos migravit, id eſt anno 9 9 2. Ut ut eſt, obiit in monaſiico habitu, inquit hiſtor. pontis. & com. Engol. e. 22. 8, ut credimus, in vita depoſiiit ſe, maxirne eum corpus illius fine virga òannulo in Jepulcro fico inventum ſuerit, cum vetus eccleſia B. Eparchii

dirueretur. Eo urgente, eccleſiæ nonnulla tribuit

ſiam apud Engoliſinam cum Siguino & Iſlone de-

dicavit. Conſtructo Baſſiacenſt 201 monaſterio aWar0 & ſhedrado e principibus Engoliſmenſium, ipſo petenteGnmoardus Engoliſinenſis, & Iſlo Santonenſis epiſcopi novam eccleſiam conſccrarunt.

Adfuit concilio Pictavienſi, quod idibus JaLan. MHmeamhſza. cleſiæ ſuæ nonnulla, quæ ſuis uſibus retinuerat ; non tamen juſte. Vide chartam 1 v. inter inſl. col. 445.

Dedit inſùper manſum de Tournac, & alia quædam, ad canonicorum preces ſibi promerendas.

Willelmus comes ; Hilduinus filius Ademari & D De mortis illius anno non convenit inter auctores.

Hetholanæ, cedit manſum indominicatum in villa de Cavaniaco, eccleſiæ S. Petri Engoliſm. & dono ſubſcribit Hugo epiſcopus menſc Sept. anno 1 9. regnante Leotario rege.

XXVIII. Grunoannus.

Grimoardus patria Petragoricus, Aimerici vicecomitis Mucidanenſis, & lſlonis Xantonenſis epi·

Dr Mucium

Fulienſis qui epitomen Ademari notis illuſtravit, illam conſignat an. 1 o 1 5. noſter Mabillonius an. 1 o 1 6. Corlæus an. 1 o 1 8. Ex his quæ cleri10 1 8, cus Engoliſmenſis, huic epiſcopo ætate ſù par, dixit in concilio Lemovic. 11. an. 10 1. equitur Grimoardum an. 1 o 1 8. obiiſlc ; ſſe enim louitur : Hugo Engoliſm. epiſcopus quiante ſtas 4 o. annos migravit (id eſt 9 9 2.) cujuſfirccef-

ſcopi germanus fiater, poſt Hugonem ad Engoliſſur ante anuos 1 4. eſI defimctus (id cſt 1 o 1 8.) menſem provectus eſt cathedram, datis muneribus, Fateor tamen non ita ſtricte accipienda hæc, ut u-

Bſlffi inquit Ademarus. A Willelmo comite monaſte; 2 : rium S. Eparchii expetiit, ſibi vendicavit, & multos annos ſine abbate manere fecit ; plure que -Iliſiiffiimibmſt PſſIſIEIE0EIiiiIiE ſiiTh Alilrſnerictireeiliſnanogſiſb : duci Moxedanenſi, ddrſæ vit in poſſeſſionem monaſterium Tomolatenſc, od hactenus ſemper fuerat in dominio aſceterii aparchhni : & quod pejus, non poſt multos annos dux Moxedanenſis, ducibus ſuis, quos infemales dicunt, illud iure beneficii conceſſIt 3 & ita penitus ipſa poſſeſſio ab antiquo S. Eparchii abalienata eſt. Lapſò aliquo tempore (neſcio an divina premente vindicta) a Guidone Lemovicum

num aut alterum annum, vel addere vel detrahere

E poſſimus. Sepultus eſt in matre eccleſia, juxta altare Htſs. pontij :

capituli, quo ex loco tranſlatum eſt ejus corpus, & Egſhj uiiæiiigrdinir Eieiiafpmh depſmTh

XXIX. Gu1LLELMUs I.

Vir clar. Honoratus Caille dominus du F ourny : in nova & emendatiori editione hiſtoriæ patris Anſclmi, Auguſtiniani diſcalceati ; ubi agit de majoribus Franciæ venatoribus, meminit cujuſdam Guillelmi Engoliſin. epiſcopi, qui dedit eccleſiam S. Bibiani de Niœuil abbati Uſcrchienſi an. -r o 1 9. Guillelmus iſte ſedit brevi admfidumrimpore ſr

r r 11

-ANNI cumſrt

1021. 1024.

ſaus bibi. 1

07. 12 ; 52

4 octavo.

1029.

it Melle.

Bibl. Seius pag. r 3 2.

99

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

992

tamen ſedit ; dc ipſc enim in faſtis eccleſiæ, in A Convenit anno 1 03 1. ad ſynodum 11. Lemo--

aliiſque veteribus monumentis altum eſt ſilentium.

XXX. Rouo

Roho, qui & Raho & Roo ſcribitur, natus eſt Montacuti, quod oppidum eſt in Pictonibus. Vir fuit ob ſummam tum eruditionem tum virtutem clariſſimus ; unde concurrentibus omnium votis, in Engoliſmenſem electus eſt antiſtitem. De eo Ademarus : Poſt lſugonem fitit Grimoardus, deinde Rolto epiſcopus glorioſus Engoliſmæ reſitlſit. Vix cathedram conſcenderat, cum Willelmus comes S. Amantii coenobium, in caſtrum Montiniacum

vicenſem, in qua iterato de B. Martialis apoſtolatu cſſE-In

actum eſt ; ua de re laudatur Hugonis epiſcopi I 0 1. Engoliſm. ſirperius commemorati teſtimonium. 3 lbidem refertur quemdam ex parochianis noſtri Rohonis, ab eo excommunicatum. & ſatiſfacere recuſntem, Romam petiiſſe, & litteras ad eum retuliſſe ex apoſtolici nomine ſcriptas, quibus rogabat hunc epiſcopum, ut quæ Romæ facta fiſerant pro rei poenitentia, confirmaret ; ſcd Rohonem, fraude detecta, minime annuiſſc.

Quædam dimifit clericis ſuæ eccleſiæ canonice viventibus ; in his duos molendinos, charta quæ ſic

tranſferre decrevit. Verum quia locus iſte EcoliſB incipit : Hæc eſt diſniſirria qua dimitto atque red-

menſi eccleſiæ ſubjectum erat, locum condendo monaſterio aptum a præſule, compenſatione oblata poſtulavit. Aſſenſit Roho cum conſilio Arnaldi arffidicqr : ith omniumque clericorum matris ecc Adec acceptus fiſit Roberto Francorum regi, ut in ejus gratiam Engoliſtnenſcm ſedem epiſc. & eccleſiam variis reditibus ampliaverit, & privilegiis exornarit piiſſimus princeps. Exſtat charta Ot-

erii canonici, qua clericis eccleſiæ dat altare Crucis fſhſtſnpThgſ

do ego athleta Domini Roho, & c. Subſcripſit alteri chartæ Willelmi comitis, & Hilduini comitis ejus filii, qua dant ad baſilicam S. Petri Equaliſinorum ſcdem, ad ſtipendia fratrum ibidem Domino militantium, omnia quæ ad ſc pertinent in villa Algonno, inter fluvium Carentonæ & Toiveræ. Utraque charta temporis notam non præfert. ignoratur quo anno & ternpore obierit Roho. Sepultus eſi iu capite cathedr. eccleſia a parte auſtrali. Ejus ætate floruit Ademarus Cabanenſis, vIr primæ nobilitatis, nec minus pietate æ doctrina inſignis, profeſhone monachus in Eparchiano coe-

mo loco occurrit : S. ſancti patris noſtri domni epi C nobio, cui plurimum debet hiſtoria. Rohoniacro-

ſcopi Engoliſm. Rohonis. IV. cal. Februarii anno M. XXI. ab lucarnat. Dom. indici. IV.

Anno 1 024. ridie nonas Martias indict. 7. ſubſcripſit litteris Ændationis cellæ de Liſiniaco, auctore Hugone illius loci toparcha. Dedicationi percelebri baſilicæ S. Salvatoris, ſive S. Martialis apud Lcmovicas interfuit hoc eodem anno, 1 5.

, cal. Decembr. cum decem aliis præſulibus, AquiI o. taniæ & Vaſeoniæ ducibus, aliis principibus, &

magna Aquitanorum frequentia.

Hoc ipſc anno ex urbe Jeroſolyma reverſits eſt Willelmus Engoliſinenſis comes ; ſtatimque Amalfredum monachum viæ ſocium, S. Eparchii abbatem conſtituit, quem ordinavit Roho epiſcopus. In lethalem morbum lapſus comes, ubi finem ſitum inſtare ſcnſit, ab epiſcopis & abbatibus pæniteniimrſiſighiiudiuiirEAYIT cto, ſpiritum in manu Robonis epiſcopi et ſacerdotum Deo reddidit, & ipſa Dominica Palmarum in baſilica S. Eparchii, ante altare S. Dionyſii, a Rohone Engoliſmenſi, & Arnaldo Petracoricenſi epiſcopis eſt ſepultus, cum hoc epitaphio : Hic ſacet

damnas amabilis Guillelmus comes Engoliſmenfis,

qui Ilfi anno quo venit de Jeruſalem obiit in pace, E

chto o idus Aprilis vigilia Oſannæ M. XXVIII. ab lucarn. Dom. Annus hic 1 0 2 8. ſecundum veterem ctlculum cſt 1 o 29. Hoc ipſo anno ſua ſubſcriptione confirmaverat litteras quibus Kadalonus ſcu Cadelo vicecomes de Oniaco, ut Beflius habet, villam unam pagi Pictavienſis, quæ Trionenſis vocatur, ſitam in vicaria caſtri Metulenſis, S. Petro Cluniac. in poteſtate & magiſterio domni Odelini id eſt Odilonis, conceſit, ut illic cellam monachorum inſtitueret. Adſlit quoque conſecrationi eccleſiæ cefloe de Bota-villa, quam conſtruxerat Gau-

frcdus lI. Willelmi Engohſinenſis comitis filius.

ſtichicis verſibus nuncu vit hiſtoriam Romano1 : ſiſi Eſifi IP Ib

XXXI. E. I.

ln libro homagiorum Engoliſmenſis eccleſiæ ſub Guillelmi F ulconis pontificatu ſcripto, in homagio Petri Maczana de Dinthaco fol. 1 3 3. legitur quod venerabilis pater E. l. Engoliſmenfis epiſcop. ſignum ficum apponi ſccit iu teſtimonium veritatis. Datum an. Domini M. XXXIII. in rnenJc Octob.

XXXII. Gratianus I.

Gerardus qui & Girardus & Geraldus, Artemaleus, ſcu, ut habet hiſtoria pontific. & comit. Engol. c. 28. Arte-mala, vulgo Malart ; vIr magnus aſtudiis, magnaque conſtantiæ, Rohonem in epiſcopatu excepit, chartæque F ulcaudi an. 1 03 8. 1 0 8 exaratæ ſubſcripſit. Anno 1 040. interfuitVindo1080 : cinenſis eccleſiæ dedicationi, privilegioque exemtionis, quo monaſterium hoc munivit Theodoricus Carnotenſis præſul, ſubſcripſit cum aliis plurimis epiſcopis & abbatibus. Denique approbavit donum a Gaufrido En gol. comite factum. Ipſi ornctam. nibuſque ipſius ſucceſlòribus, ac Engoliſmenſibus ffjlchf clericis idem Gaufridus ceſſit monaſterium ſanctæ 10 : 1. Mariæ Belli-loci intra moenia civitatis fundatum. 0 Aſcelina quoque comitiſſa donat eccleſiæ Engos. unum carteriurn vineæ, videntibus Gaufrido comite, & Gerardo epiſcopo.

Magna ſub finem regiminis procella iactatus oc cubuit. Oppreſſus enim ſubditorum, ac præſertim dapiferorum ſuorum tyrannide, ad regern F Ianciæ divertere coactus eſt, & velut exul vitam agere. ln um. cem. extremis poſitus, erigere ſc contra epiſcopatum En EQ-jz goltſinæſccit, omnibus pepercit ; vivos fimul ac mor 2 5,

1033.

Manat.

Prioratus eſt a Burgolienſi pendens monaſterio

993 ECCLESIA ENGOLISMENSIS. 994 tuos illius epiſcopatus abfirlvit, excqſtis tamen daA Langues ecce tui moderamine proeficlir orba.


cſſgffi pifuiiſuis, quaſ-excommunicavit, & ſuturam proInteritum timeas, demto moderamine langues. ANNI geniem maledixit. Vita fiſnctus ſepultus eſt apud Huic ſiquidem nullum non neſcis aquiparandum. OERISTl

oAncootuuſ

Lan. r. ſs. 28 1·

1047.

1048. 1059-

C. xm. col. 4 9. 1063.

coldqffi.

1068.

075·

Francos in æde S. Dionyſii a parte mtrionali Urbs tamen inſhlix, artus venerare paternas, cumhoc epitaphio, cuius non ſit unt veſtigia : Dic quoque, tranſcendat Guillelmi ſpiritus aſtra. HIcrequieſcitGemralAquiliſma-ciritatit epiſcopus. X X X Iv A E A R u s. 0A,

XXX G I LIELMUS II Ademarus, al. Aimarus, Guillelmo fratri ſiſcmu·

Guillelmus nobili Engoliſmenſium comitum ceſſit anno 1 076. ut ex. tribus Engoliſin. eccleſia : genere ortus, Gaufridum comitem & Peaouiſſam chartis intelligitur. ln prima enimannus decimuſpalrentes habuit ; fratres Fulconem comitem, Gau quartus hujus epiſcopi concurrit mman. Chriſti dum Rudelli, Arnoldum de Montoſario, & Ade1 o 8 9. In altera ubi annus decimus Urbani papæ mmm, qui ei ſiſcceſſit inepiſcopatu. lpſc vero Ge11. ſignatur, eſtque Chriſti 09 6. numeratur am rardo in cathedra ſuffectus eſt, unum ipſc adhuc B nus epiſcopatus Ademari vigeſimus primus. In æ exſulante, aut Iam mortuo, i oratertia idemannus Dominica Incamat. ra. xcvr. mus. Ceterum laudatur propter ſapientiam, ſclrmo dicitur vigeſimus noſtri epiſcopi, ſcilicet completus.

nis elegantiam, & morum facilitatem. Godofiedo Vir fuit miræ ſimplicitatis, laboris & inediæ Lau. e. iI.

VIII. Aquitanorum duci præſcrtim acceptiſſimus patientiſſtmus, pacis & relIgionis amantiſſimus. 8 l ſitit, a quo S. Hilarii thefiturariam, & altaris An Godefrido Aquitaniæ duci adhæſit, & mm co geliacenſis oblationes accepit ; ſed cas præfluo coecontra Saracenos in Hiſpaniam profectus eſt. Stirnobio morti proximus reſtituit, ea lege ut anniverpens 1 monaſterii in Lemovicibus ab hoe prinpre, firiæ quædam ſupplicationes pro ſuorum delicto abbas ſcu præpoſitus inſtituitur, uti. jam diximus rum expiatione celebrarentur, & duo monachi proſuperius col. 6 2 1. Monaſticum ordInem magno

iſm ſſiivffiſigffiiſtqi ſiſi gwſlſgſi potitutif. & Pcomit ngol. ardentiori zelo exoptare, quamut unaquæque epi. Simultates ac diſhdia eum Fulcone comite haC ſcopatus Engol. eccleſia prioratus evaderet. Unde buit, quæ etiam In apertum bellum em nt. Miindignatus aliquando Hugbertus ſacriſta reſpondit. litari prælio cum hoſte ſirpe conflixit, Eſus illum Et nos in ſingulis epiſcopatus Engol. eccleſiis ſign-

ad pugnarn provocavit. Caſtellum Tolveram in los vellemus eſi epiſcopos.

præſidium eſdlruxit, & Burzacum ædiſicavit3 ſcd Neque tamen coeco amore monachos proſcad alia quæ magis epiſcopum decent veniamus. quebatur ; cum enim in S. Eparchii coenobio re Anno t 047. adfuit dedicationi eccleſiæ S. M. gularis obſcrvantiæ vigor intepuiſſet, approbante Santonenſis, & conſccrationi capitis, id eſt ſupeUrbano ſummo pont. applaudente comite Engol-

rioris partis baſilicæ & Iohannis Angeriacenſis an. conſentientibus canonicis, hoc-monaſterium, Odo-

1 048. Item inaugurationi Philippi 1. Francorum niabbati Angeriacenſi refonnandtun & diſponen-

rAcgis an ; 1 oi 9. concilio quoque Burdegalenſi, ſub dum tradidit circa an. t o 8 o. quo ipſo an. ſyI 0 8 0, exannrol. qut ſcdit ab an. 1 06 1. ad t 073. nodo adfuit Santonenſi, m qua præſidc ArnaTar-I. Aſ-

cum plurimis aliis præſulibus ex variis provinciis. Dto Ellorenſi ep. apoſt. ſedis legato & iudicantibus

Memoratur 1n diplomate Willelnu P1ctavorum coHugone Dienſi legato, quatuor archiepiſco &

Ilũeſù Iim Idnffioffiaiquod inter ms lrumenta ecarlibtgs ficopmoreaſtgff Rſegatalæ uod quirs Azitnclcioo 6 3lcanoriicliſbona ad hoſpitalitatem FiceriIcehſinmoriIſlcci-Iio aſſtrtIlIni eſt advaccſllſlllaitlti :

v, exercendam conceſſa, ſcd anteceſſorum incuria-diſmundum Vaſatenſcm epiſtopum. Subſcripſit &

ſipata, reſtituit, eo pacto ut ſingulis diebus nes ſalchartæ libertatis conceſſæ B. Geraldo abbati, pro tem reficiant pauperes, & tredecim in Quadragerecens fimdato SIlvæ-majoriſmonaſterio. Ex char c. vn. ſima. An. v1 o 64. Magenciaco In Arvernis monatulario S. Maxentii quoddam inſtrumentum edi44 ſterio prædia quædam in villa de Bozeto aliiſque dimus, quo Ademarus teſtatur ſc ad ſynodum locis contulit Willelmus Guido dux-A tanorum ; conveniſſe Santonis habitum, ubi Amatus ſupecujus doni teſtis legiturWillelmus cpi cEngoliſm. rius commemoratus, Burdegalæ archiepiſc. elecAdfuit concilio Eurdigal. cal. Aprilis an. 1 068. tus eſt, an. 1 08 8. Sedit & in alio coneIlio Bur1 08 8. Recenſiztur in tabulis Angeriaoenſibus an. ſequenti. E digal. ſub Amato archiepiſc. an. 1 09 3. ad quod 1 09 3. An 1 07 5. in ſynodo provinciali confirmavit ſim accedens Otgerus de Landorone Reguſæ prior, pedationem S. Stephani de Vallibus. Obiit an. 107 6. tiit ſibi reſtitui prioratum de Pontanis, quem ite1 2. cal. Octobris, ex hiſt. pontis. & corn. Engol. rum invaſcrat Bernartius Aquenſis epiſcopus ; nam repumſque eſt in ſitæ eccleſiæ latere Septemtrionali. iudicio epiſcopali jam coactus fuerat ad cellam Sediſlc ann. 3 3. legitur ; unde initium ejus epiſcohanc reſtituendam. Priorem ſcntentiam confirma-

tus ad an. 1 043. referendum foret. Baldrſco vit hæc ſynodus, & reſtitutionis decreto ſubſcri

urgulienfi abbate hoc epitaphio cohoneſtatus eſt : ſtt Ademarus inter alios patres. Donationem Nobile nobilium ſpecimen, Guillelrne, decuſque, ctam 8. Maxentii monaſterio, a Jordane F roterio Proh dolor. hic propera cineratus morte quie cis. libenti animo mrfinnavit, commendans hrdano de Ordine præficl eras, atavorum ſanguine caſſi, Caſtro-corſllant nepoti videlicet ſito et deprecans Providus in ſlſis, nulli ſcrmoue ſecundus. eum, ut in omnibus neceſſtatibus eſit monachis S.

Engohſma dole, tanto viduata patrono, Maxentii adjutor. 995 ECCLESIA ENGOLISMENSIS. 996

Anno t097. eccleſias Graciaci & B. Mariæ A videbitur, aſſeremus. Natione fiiitNenſtrius diœc. -, mm de Bellclocoſſurgulienfi dedit monaſterſl. a moBajocenfis ane Giraudo, viro fortunæ mediocris, ANM CHIUST nachis exigens ut die ordinationis ſitæ quæ eſt idiimo pene nullius. Hinc in adoleſcentia, ſolum mu cumn

097 bus Maii, annuum inque ſolidorum Engoliſtare, acin omnium fere reruminopia viverecoactus menſis monetæ cet um perſolverent, dum ipſc eſt. Verum id omne induſtria, labore, ingenio reviveret ; 8t poſt obitum, in anniverſaſio ſui tranſparavit. Primum ad humanitatis ſtudia animum itus die c Actum Engoliſmæ. an. ab lncarn. appulit ; ætate vero provectior vitæ clericalis inſtiD. l. C. M. XCVII. ind. V. eodeni videlicet an. tutum amplexus, ſe totum ſacris litteris, theologiæ quo pene univerfit chriſiianitas in Turcos commota, ac iuri canonico dedit 3 tantoſque in omni ſtudiopars ejus innumera ad expugnandum paganiſmum rum genere progreſſus fecit, ut ad id quod hauſeſemſizkm cucurrit, & c. rat, aliis propinandum paratiſſunus fuerit. Hinc Lau. r it. 109 9. Anno 1 09 9. cum quidam miles Galterius, in que effectum eſt, ut in civitate Engoliſma et Pe’5 Silva Buxienſi cellulam cum oratorio, de licentia tragorico, rb in quibuſdam caſtellis circum adja. abbatis, & monachorum Buxienſium conſtruxiſB centibus regimina ſcholarum habuerit, & quidem ſet, ac poſtca Carrofenſibus monachis tradidiſſet ; tanta ſapientia, ingenio tanto, tamque felici evenCarrofenſem monachum hujus loci rectorem in tu, ut & ad illius magiſterium undique conflueius vocavit Ramnulfus Buxienſis abbas ; qui ab rent diſcipuli, & ex ejus ſchola exeuntes, ad ſiibatis rationibus victus, loco ceſſit ; deinde Adema blimiores eccleſiæ dignitates viſi ſint idonei. Ipſum rus Ramnulft precibus ibidem eccleſiam conſecravero canonici Petracoricenſes in ſocium honoris vit, camquein illius manu, per chirothecam avelcooptarunt, ut diſcimus ex inſtrumento donalanis plenam confinnavit. In chartul. Carrofenſi tionis factæ Uſcrchiæ a Guillelmo epiſcopo Peexſtant litteræ Fredelaudi, quibus de licentia Adetracoricenſi 3 demumque epiſcopus Engoliſin. In mari Engol. ep. in manu Pem abbatis de defuncti Ademari locum ſuffectus eſt an. 1 1 o 1. 1 t o t. Canuffi, dedit fratribus de Voerta omne jus De hacelectione ita ſcripſit Arnulphus : Dum adſffiff, m quod habere poterat. apud Voertam, anno uno verfitnt ſe eligentium multitudo diviſit conſiirgeret, rfle poſlquant Goffndus factus frit rex in Jeruſalem, diverfirſque perſonas alternus poſtularet aſinſus, 9 1 t oo. en. ab lucarn D. M. e. C in eum voces omnium ſcrtunam convertiſſe, non Cum capitulo contendit pro inſtitutione cuſtoquod in eo ſcitis commode proviſiem eccleſiæ crededis ſacrorum ſeu ſacriſtæ ; ſed hac in lite cauſa ceretur, ſcd ut exitum qualemcumque tumultus oa c, vſi, cidit ; quod minime moleſte tulit : immo ut cano deret, malutſh eum ſcienter indignum partem utram·44 nicis gratum faceret, præp0ſituram Juliacenſem, que excipere, quam pravalutffe partem alteram viquæ multorum ſcandalorum occaſio fiſerat, ſupderi. Procacius id dictum, & a veritate alienum C preſſit, camque capitulo exercendam aſhgnavit, iudicamus. Initio quidem rem factionibus & pren447 quod ipſo rogante approbavit Urbanus papa 11. ſitionibus, ut ſolet, actam fuiſſc non negaverimus, Inſuper plurima canonicis dedit 2 inquit ſcriptor ſed tandem ad meliorem mentem converſos elehiſt. pontis. & com. Engol. cap. 3 3. in his mauctores, poſtulante populo, Gerardum unanimi con-, ſum de Hagunt. ſenſit deſignaſſe eredimus, ut diſerte teſtatur hiſtor. Ademarus migravit a ſeculo an. 1 t o t. ex eopontif. Engoliſm. Ob inſignem ipſius ſcientiam, & 2 it dem ſcriptore, qui errat cum ipſi duntaxat tribuit D honeſtam vitam in Engoliſmenſem epi copunt profc ; af 5 20. annos & menſes 2. epiſcopatus. Obiit longmotus eſl, petitione populi, electione cleri, honora 28 s 41. ævus, etenirn anno 1 09 6. Vocatus ad concil. torum affeufit, & certe electione dignus erat, cum Clarom. ab Urbano II. reſpondit gravem ætatem teſte Arnulpho, ineſſet ei circa gerendas res nota ſibi abſtuliſſe equitandi facultatem, rogans ſe ex diſcretio, quam plurima ſane litterarum ſcientia cuſatum haberi. Corlæus tribuit ipſi 2 7. annos in corfirmaret, & utriuſque facundia ſcrmonis orna epiſcopatu. Carlonius refert hoc epitaphium In cc ret. Qui vir erat in reſponſione diſcretus, inpracleſia cathedrali poſitum : dicatione eximius, in allocutione blandus, in proHic requieſcit Ademarus epiſcopus Engoliſm. qui verbiis facetus, inquit hiſtor. pontif. Engoliſu’xitin epiſcopatu armoſXXVI. menſcſj. dies XXI. men ſium.

1 1 o r. Obiit autem an. ab Incarn. M. c. I. Non multo poſt legationem obtinuit. Verum, 02 XXXIV G 1: antuus 11. ſt fides Arnulpho, emendicatam & ſlbreptam. mus. Demus quæſitam, at ſubreptam quis ſibi perſim-

Gcrardus de Blavia vir fuit ſuo tempore perE deati Sic enim Engol. pontis. hiſt. cum domino celebris, ultra modum utrinque vel laudatus, vel S. Poſi-hab papæ adhafiffet, qui ad partes Gal. infamatus. Nihil turpius his quæ de illo referunt liarum venerat, cognita honeſtate et præclara ſaArnulphus primum Sagienſis archidiaconus, depientia, ei vices ſitas, prius in Britannia & deinde inde Lexovienſis CPIſtOPUS 2 & Eſialdus BonæTuronenſi, Burdegalenſi, Bituricerſi, Auſcitania vallis in diœceſi Carnotenſi abbas 3 nihil e contra provinciis commiſit. Sic etiam Ordericus Vitalis lib. ſublimius, nihil glorioſius his quæ iu ejus laudem 1 3. ad an. 1 1 36. pag. 9 08. Vir erudittſſmus, ſcripſit auctor hiſtoriæ pontificum & comitum qui magni nominis et poteſtatis in Romano ſenatu Engoliſm. cap. 32. Extrema ſincero, ut decet, tempore Paſchalts papæ, & Gelaſii, & Calixti, hiſtorico ex æquo devitanda. Hinc medium tene & Honori fias. Denique qui ; ſibi perſuadeat bimus. Quidquid de illo aſſcrtum eſt critico perpendemus examine, omnibuſque præjudiciis ſl. Vide hin. Tutel. Baluzii itt appendice col. 8 7. -

poſitis, quidquid verius, aut ſaltem vero ſitniſius Qgufiſſfg, EiiffiſſſgfTfficggſjfl’ſlzhffifi, : 2

quatuor 997 ECCLESIA ENGOLISMENSIS. 998

uatuor illos ſummos pontifices, tantæ aut ſocorA Deum invocat, qu0d verum loquitur. Hæc pauca de ANNI diæ, aut improbitatis fuiſſe, ut aut Gerardum pa multis, modica de magnis teſlzficavirnus, dilectionis ANNI chſrI lam indignum non noverint, aut notum tanta ni videlicet cauſa, utſi verafiirrt quæ contra veſlram CHRISTI

hilominus dignitate ornarint. Mirum quot ab eo & in epiſcopatu & in legatione patrata fuiſſe crimina dicat Arnulphus. Ea die, inquit, ab Engoli men i eccleſia veritas & miſericordia receſit, do us, impietaſque ſircceſit, rerum ſtatus in deteriora mutatus eſi, imrninutus eſt decor & cultus eccleſiæ. Inſòlentia, quam ante paupertas reprefferat, c’rri coeptfli, petulantia, quam privatus exercere non poteras, bonos quos libuit inſectari, rapinis & exactionibus exinanire provinciam, & c. Ab obtenta

aſtutiam ventilantur, præteritorum trarſgreſſo fiat

vobis fiſturorum cautela. Addit Girardum, ſe præ-

ſente, etiam coram laicis prædicaſſe, epiſcopos deponendi ſi : habere poteſtatem, quod vocat no vum præſumtionis genus.

H æc in alienos exercuerit 2 nihil profecto ſimile in ſuam Engoliſmenſem eccleſiam commiſiſſe legitur. Illam e contra, imo & provinciam quibus potuit beneficiis cumulavit. Principum reconciliationi, aut oppreſſorum protectioni ſtuduit, ſi : -

veru legatione, tua diiſioribus ſpatiis effuſa cuB dem ſuam ornavit, nulli intulit iniuriam, bene

piditas, copioſam rapacitati tuæ materiam non defiuſſegaviſa eſt. Quid maniſhflas exactiorres exaggerem, & c. Quædam ambitus & lucri cauſa feciſſe Gerardum, qua ratione negari poſſit non videmus, cum hanc in rem nonnulla referat Gofiidus Vindocinenſis ad Gerardum ipſum ſcribens 2

fecit omnibus. Vulgrinum Engoliſmenſem comitem conſiliis juvit & auxiliis, ut terras vi ac frauLau, f, Th de ſibi ablatas recuperaret. Diſcordias inter eum159 dem & Ademarum Rupiſ-ſulcaudi excitatas inter-

ventu fiio ſedavit. Eccleſiam Engoliſmenſem a Im ; : 22 1313 :

mo lapide adificavit de proprio ſito ædificavit

Epiſt. ta. ſic porro orditur : Quoniam S. Romana Eccleſia, dormitorium, refictoffum t cellarium 2 præſbyrerium, 1 1 0 9-. 2 2. mm qut-dem ſljs meritis, ſed gratia ſlla humili januaſferreaſff contulit prædictæ eccle tæ (terras tatem veſtram adeo fiiblimavit, quod minimus di ſeu eccleſiaſ) de Julhac, de Renenhorvilla et de girus veſler dorſl patris veſtri groſior videtur, ſicut Touzac. Contulit etiam de proprio us pauperes ſhbljmia verba quæ ſapias multum glorioſe proſer24. ſemper alerentur in prædicta ecclefia Engotis, teſtificantur, tanto fidelius ei debetis obedire Iiſmenſi in uua quaque Quadragefima, & acquiſifi aliter agitis, ſublimitas veſtra, quam. papa ſita C vit 12. ſolidos in eccleſia de Touzaco ad tunicas bonitate atis de exili loco creavit, mala pro bonis pauperum. Dedit etiarn Engoliſmenſi eccleſiæ ponilli tetri it. Deinde ad rem veniens, quod audi nficalia ornamenta quoe emit a Bozone Santonenſi vimus, inquit, unde etiam quod pejus eſi, cantileepiſcopo mille ſblidos. Aulam pontificibus conſtruxit, nam compofiiit vulgus, quoniam publicum eſt, vobis eccleſiæ contulit textus aureos thuribula deanoccultare nec poſſimus nec debemus. 1. Audivirata, & crucem æ argento, & c. Poſt multa ſubdit : mus & dolemus Andream de V itreyo filiæ ſiue vobis centum volumina vel eo amplius, omma fi’re Opeconjugium vendidiſti, illud etiam a vobis filium virum SS. Parrum et innumera bona eccle ræ cecomitis de Malo-leone comparaſi’. Quorum alter noſtræ & menſæ epiſcopali contulit. Conſtituit etiarn quingentos ſirlidos vobis pretium dedit coniugii, alde proprio fi10, ur 3 pauperes in merſa pontfiter vero quindecim marcas argenti. Hoc epiſcopus cis Engoliſmenſiſſemper alerentur. Aulam ponPictavierſis, hoc Guillelmus archidiaconus ejus, & tificibus òcapellam, Õ cameram Pictavi ædſicaquidam alii qui affirerunt, ſi veritatem ſepelire norit, & annulum aurei operis cum lapidibus pretioſis luerint, non negabunt. 2. Carrofenſem abbatem, D eccleſiæ Engoliſmenſi dedit. Addit : Ejus auxilio

non regulariterelectum, ſed violenter, ut dicitur, intruſirm pro mille ſllidis barbarinorum, barbara nimis auctoritate conſlcrarLflctſtiſmolente uo conſecratore, ejus clero, modis quibus poterat, rec amante, & qui vidit et partem habuit abbas quidam veſter vicinus, teſtimonium perhibuit, & multi dicunt ejus teſtimonium verum eſi. 3. Fulco Biennenſis abbas litteras veſlras pro facienda ſibi juſlitia quoefivit, quas illi prudentia veſtra tandiu negavit, donec illas centum ſolidis comparavit. S ed perdidit pecuniam, nec per vos potuit habere juflitiam. Hoc ipſemet profitetur, qui fimul utrumque perdidſs conqueritur, & c. Et poſt multa : aſirunt quidam vos quaſi Balaam alterum regis Anglici pecunia finſs corruptum, & idcirco injuſtam in comitem Andegavenſem excommunicationis protuliſifintentiam, et licet excommunicatio veſtra vires etiam unius diei habere non potuerit, amicis tamen Romanæ Eccleſiæ peperit verecundiam, & ejus inimicis detrahendi dedit materiarum.

eccleſia de Corona, & eccleſia de Groffo-boſeo et de Aula-villa & Bornetenſis ædtficari coeperunt. Eccleſiam & domos conſtruxit leproſarias.

Jam refenda quæ legatus geſſit. An. 1 t o 7. una cum Richardo Albanenſi, Alberto Avenionenſt inſideſfrſi ·GI ri wrlcata ſententia Ariianæ pefizpjudcicrajirpz cordiam fecit cum Aimerico de Mota Rupiſ-fulcaudi pro excluſa molendinorum de Caſtelar anno ab Incarnatione 1 109. indict. 2. re nante rege 1 109. Francorum Ludovioo Philippi regis igilio. Octo concilia celebravit quorum pauca ad notitiam noſtram pervenerunt. Exſtat in conciliis edit. Labbei Lauſdunenle, de ſtatu Eccleſiæ ab eo celebratum :

An. ab Incarn. Dom. M. c. tx. epact. 28. irrdict. ſIieLInſſſIIIaiLPEIiif’ms itfmid norcienſibu vindicatur adverſus lepiſicopurri & g ;

1107.

abbati Angeriacenſi, ut dicitur, promiſiſtis, quod nonicos Nannetenſes. Aderant Burdegal. archifi 300. ſòlidos Pictavierſium maſculorum vobis daepiſcopus, epiſcopi Pictav. Santon. Agenn. Peret, Rainardurn Cheſitelli deponeretis. unde capi tragor. Andegav. Cenoman. Redon. NannetenlI tula quibus illum accuſaret, ei tranſcripta mifiſlis. Dolenſis, & Venetenſis, itemplures abbates. Nihil

Hoc abbas is ; ſI fatetur, & teſtem in animamfiiarn illuſtrius quam quod egit in concilig ſIIateran. an. omus. 999


ANM rum inveſtituris a Paſchali II. captivo extorſerat CHRT Henricus V. imperator, addito a papa ſicramento I quod nec de iuveſlituris deinceps eum inquietare, nec in perſhnam regem anathema poneret. Hæc orn-

nia quo tandem pacto revocari poſſent, in toto

concilio nemo videbat. Tunc Gerardus epiſcopus re-

Labb. e. 11. quifitus tandem, tale conſilium dedit, quod inveſti5 9 turæ revocari poterant ſalvo ſacramento, ita tamen quod Imperator dans irweſiituras non excommunicaretur. Quod corfilium omnis ſynodus lau-

dans, dixit : non tu locutus es, Jed Spiritus ſanctuſ

in ore tuo. Juſſtt Paſchalis ut inveſtiturarum dam-

nationem ſtripto redigeret, quod cum quibuſdam B

aliis a concilio deputatis præſtitit. Lecta deinde ab eodem Gerardo condemnationis charta, acclamatum eſt ab omnibus patribus : Amen, amen : Fiat, Lſl fiat. Inſuper placuit papæ & toti concilio, quatenus Gerardus epiſcopus, per quem Deus Eccleſiæfiiœ tale conſilium reſtraverat, cum quodam cardinale ad Imperatorem dirigereturqui voluntatem Imperatoris conſuleret, quatenus Eccleſiæ Romana inveſtituras reponeret, alioquin habiturn concilium revelaretur. Viri ſapientiam vidimus, nunc invictum animi robur admiremur. Periculoſa ſane provincia : ſuperbo & ad iram prono principi denuntiandum, quod

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

1 1 1 2. Privilegium de concedendis ſicerdotioA majori eccleſiam S. Vincentii de Aquis.

1 000


Nunc veniendum ad illud ſchiſina cui occaſionem ANNI dedit electio duorum Romanorum pontificum In cumn -nocentii & Anacleti. SiGerardus ab initio Anacleti partes adverſus Innocent. 11. fuiſſet amplexus, locum aliquem excuſationi habuiſſet, nonnulluſenim primo ambigendi locus ſuppetebat. Eodem uter que die electus fuerat ; & , ſi Innocentio favebat prioritas temporis, Anadetum iuvabat ſuffiagiorum multitudo. Hic quippe a 27. ut Onuphrio, ſa. 11 aut ſaltem a 2 2. ut aliis placet 3 ille a 1 7. tantum 2 : ſl cardinalibus electus fuerat. Anacletum quoque wihI nm. iuvabat, quod, qui Innocentitun deſignaverant, : ge-312 contra pactum, extra condictum locum, ceteris 3 enon tantum non vocatis, ſed nec monitis egerant. 3 : 332Res ergo primis illis temporibus ambigua & diffiAmbicilis. Hinc ad Stampenſem coetum, ubi definienffifzffi da lis erat, non mediocriter pavidus & tremebundus 15 & 33 : 3advenit S. Bernardus. Hinc toto ſibi negotio impoſito, jejunium & continuas preces adhibuit, ut neceſſarium lumena ſupremo nurnine mereretur. Hinc Henricum Angliæ regem piiſſimus abbas vix perſuaſit Innocentium recipere, ab epiſcopis 573aa. Angliæ penitus diſſuaſum. Nec adduci potuit niſt his Bernardi verbis : Tunes peccatum incurrere,

fi obedias Innocentio. Cogita de aliis peccatis refi-

ingratiſſimum fore nemo dubitabat. Rem tamen C pondeas Deo, iſtud mihi relinque, in me ſit hoc aggreditur intrepidus antiſtes, cumque in proeſenpeccatum. In his circumſtantiis ſi fluctuaſſet Ge-

tia Imperatoris mirabiliter peroraſit, & a cancellario Imperatoris, qui illius interpres erat, ſingula exponerentur, vehemens tumultus ortus eſt in curia, ita uod Colonierſl archiepi c. qui eum ſolemniter in hqfiliitiofiiofitſeeperat, (in alliis namque diſcipulus Gerardifiierat,) de vita illius dubitans dixit. magiſkrmaximumfiandalum generaſti in curia noſtra. Indignaris autem Gerardus reſpondit. tibi ſit ſean dalum, mihi eſt Evangelium. At Deus omnipo-

tens qui cor Regis tenet in manibus, & quo vo pore, iuerit illud inclinat, alio mentem Imperatoris di D

vertit. viri conſtantiam ſimul & ſapientiam demiratus, non tantum ei vim nullam intulit, imo

7 aaiIIYI03II30m1aSIIxc, 3I2aſEII ubi dux verbi, cum Attone Vivarienſi, Goffiedo Carnot. & Guillelmo Catalaunenſi appellatur ab

1 1 1 8. Orderico Vitali lib. 1 2. hiſt. Anno 1 1 t 8. En inſſi eIiIIinXÆAniS IiIffiIinſTh-Iiii arcitiepiſcblpus Turonenſis, et alii duo epi copi con-

firmati ſunt. Unus eorum Audebertus Agennenſis.

1 1 22. Anno t 1 22. obtinuit a Petro Santonum epiſcopo reſtitutionem villæ de Lede-villa, quæ antiqui-

tus iuris erat matricis eccleſiæ Engol. & theſaura-

Cffiſs rii, qui tunc erat Gerardi ne s. Eodem anno ifſTh monachi ſancti Macharii, per hſbreptionem ab eo impetrarunt virgam paſtoralem, qua eorum rnonaſterium abbatia fieret, & a ſanctæ Crucis Bur-. digal. ſubiectione eximeretur. Anno 1 1 28. cal. Martii adfuit tranſlationi S. Albini epiſcopi Andegavenſis. Eodem anno. ut legatus in monaſterio S. Gildæ Dolenſt concilium rexit, inquit chronicon Kemperlegienle tom. 1. Miſcellan. Baluz. Circa idem tempus Burdigalæ concilium habuit, in

quo Guillelmus Aquenſis epiſcop. dimiſit Silvæ-

rardus, ſi pro Anacleto ſtetiſſet, aliquid excuſationis habuiſſet ob facti ignorantiam. Verum non ita ſe res habet, ſed ſi Arnulpho habenda fides, cum Stampenſi concilio intereſſe non poſlet, litteras ſuo ſigillo munitas per nuntium ſcri ſit, quibus teſtabatur, utramque ſe noviſſe perſiinam & eleSVIII ctionis ordinem plenius exquiſiſſe, procul dubio cum Innocentio papa ſlare juſlitiam, eo quod plane vir

effet honeſtatis egregiæ, 9 ipſius electio prima tem-

ò a præcipuis Romana Eccle tæ fuerat celebrataperfimis. Portu Petrum er opulentam ma-

num cathedram potius uſurpaſſe, virum adeo vita ’iim. 33it. s IJſioi ibiti

qualitas & infamia minime ſuſtineret. Cum vero

in papam Innocentium omnes conveniſſent, ſta·

tim ipſi primus aut inter primos ſcripſit Gerardus, Bm q. poſtulavit ipſius honorari reſcripto, & munus le 2 6 gationis habitæ corfirmari. Quin & ad mncellaſpicit. e. 11. rium quoque reſcripſit legationis ſeſe & onere gra6 vari & nomine honorari tanto indignius firpplicans quanto humilius. Repulſam paſſus indignatur, reſilit ab Innocentio, tranſit ad Anacletum. Illurn papam agnoſcit, ab illo legatus deſignatur, & tota, ut gloriatur, Francia atque Burgundia legationi ejus antiquæ ſuperadditur. Exinde vero Gerardus iu apertum ſchiſma delabitur, altare contra altare 4 tentat erigere. innocentium maledico dente carpit,

ac ſuis obtrectationibus lacerat, populos ab illo, ſuis oblocutionibus ad ſe ſe & ad anti papam trahere nititur, tanta vi, tanto ſtudio, tanta calliditate agit,

ut plurimos ſuo ſchiſinate inficiat, Hildebertum Turon. archiepiſcopum concutiat, licet non dejiciat ; Guillelmum Aquitaniæ ducem ſibi ſuæque

ſententiæ ita devinciat, ut totus ab I ſo princeps ille penderet ; ſicque ejus auctoritate frpetus, fitſque 1001


ANNI epi copis ſuperintendere nititur, amovere catholicos, CHIuſTI ſc iſmaticos promovere. Pictavienſem & Lemovicenlem præſulcs e ſuis ſedibus eiecit, & alios intruſit ; & 1quia comprovinciales epiſcopi indignos illos ab i o Eftqkota Princpipis iram in tantum accendit, ut Willelmus HJJ ; Santonenſis epiſcopus ejus canonici a ſede ſua, Viſe-5 & ab urbe & eccleſia, dereliiieir domibus & poſiſſimi. ſionibus ſiris, egredi coacti ſint. eriſerVerum alios ſi vexavit, multa & iple paſſus 1 g , m eſt. In Remenſi concilio præſidente Innocentio, pro ſchiſmate damnatus eſt & excommunicatus, & ab omni eccleſiaſtico honore depoſitus. Dum novæ ſuæ legationis munus in Santonenſi diœceſi vellet exercere, ab Aimaro de Archiaco milite ſtrenuo captus eſt, & menſibus aliquot recluſus in carcere, nec niſi magno pretio perſoluto liber evaſit. Denuo fuit a Vulgrino Bituricenſium arpercuſſus, vetitum Aqui-

deſignatos conſecrare renuebant, in eoſ

chiepiſcopo anathemate taniæ populis & præſufibus nc in aliquo ei obediWill. Sarent, aut ullum ei honorem exhiberent. Hinc vioientia comitis in Burdegalenſem archiepiſcopum a

canonicis electus ſine comprovincialium epiſcopo·

Aru-ſl. mm aſhnſi, quin potius contradicente Agennenſi

rat-161·

gata eſt, nec ut cum eo communicaret adduci potuit, imo in Engoliſrnenſi eccleſia ab eo plurimi diviſi ſunt. Denique ad unitatem catholicam revoEmld cato per Bernardum comite Guillelmo, ſicque pa5 : 1 ; 9. ce omni Aquitaniæ Eccleſiæ reddita, ſblus Gerardus perſeverat in malis. ſed non multo poſt. impoenitens & fitbito mortuus fine confiſione eb Viatico, de coqrore egredientem ſpiritum ei reddidit cujus miniſter uſque in finem exſtiterat. Co us ejus a nepotibus ficis inventum in lectulofiio exanime, ò

enormiter tumidum, in baſilica quadam humatum eſi, ſed poſlea a Gaufrido Carnotenfi epiſcopo ſedis apo-

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

præſule, univerſitas vel pars ſaltem maxima refraC

1002

nefa que confundit, abbates abbatibus, epiſcopos A Johannis de Palude religioſiun conventum tranſ-

tulit, piis moribus at inſtitutis inſomnvit. MuI-, mm feſſam qud ceteris ornamentis munifice decoravit. Tandem

poſt Geraldum, Vulgrino comite, ſuſcepit regi-

men eccleſiæ Engoliſmenſis, & onus abbatiale

dimiſit, ſubnogato ſibi Fulcherio. Vir ſapiens & diſcretus, ſummæ eloquentiæ & religionis, juſti-

tiœ, liberalitatis, mſtitatiſexempiar. Unde omnium

urbis & provinciæ procerum favorem, populo-

rumque admirationem ac ſummam venerationem

ſibi conciliavit. Mira ejus in Engoliſmenſem ec2 ſſcleſiam beneficentia celebratur. Quatuor enim illi prædia dedit, & eccleſiam de Magnaco acquiſivit. Nominatur in diplomate Ludovici VII. regis an. 1 t 37. dato Burdigalæ pro immunitate præſulum Aquitaniæ a regalibus, & in ejuſdem regis litteriſ

eodem anno datis pro Silva-majore. Refert hiſto5 2 ria pontif. Engol. mp. 37. eum Ludovico VII. fſſfm, cum in Aquitaniæ provinciam adveniret, dixiſſe Engoliſinenſes epiſcopos natos eſſe regum F ranciæ capellanos, ubi primurn tranſacto Ligeri ad Aqui-

tanicas partes tranſirent, nec Regem contradixiſſe.

Addit Corleus ex cathedralis eccleſiæ tabulario di-

diciſſe ſe, Lambertum interfuiſſe comitiis Aquita-

niæ pro Alienordis conjugio coactis, exortaque

inter epiſcopos pro honoratiori loco contentione, propugnaſſe Engoliſmenſem epiſcopum, ut pote primum & decanum metropoleos Burdigalenſis antiſtitem, aliis omnibus præire debere, ac jus il-

lud ipſi aſſertum fiſiſie. Ad feſtum S. Martialis in

urbe Lemovicum hoc eodem anno occurrerat, quo Ludovicus ſtridie advenit, ibique morienti Eu-

ſtorgio epiſiIIpo adfuit, & mortuum tumulo com mendavit. Eodem anno adſtitit P. vicecomiti de Chr-

Caſtellione monaſterium B. M. de FæiiafundaI1-, JI2A, ti. lllius denique mentio ſit hoc ipſo anno in ta-

1137.

ſtolicæ legato inde extractum, alioque projectum eſi. D bulario S. Maxentii. Circa annum 1 1 39. pacis 1 1 39.

Longe aliter tamen de ipſius morte loquitur hiſt. pontis. Engoliſin. c. 3 5. Die autem, inquit, proxima mortiſſiiæ accepimus quod in confeſſone fita ſacerdothus dixerit. Si partem Petri Leonis contra uoluntatem Dei ignorans manu tenuerit, ſe confiteri et poenitere Sabbato autem miffam celebrans maxima devotione & effitſione lacrymarum, ſequenti 1 3 6 die Dominica migravit aſeculo t 1 36. anno ab Incarnat. Domini. Sedit in epiſcopatu annis 33. menfibus diebus unicuique capellanorum fiii epiſcopatus in fine fiio unam minam obolum dedit, -

ct illud magnificum ſidus quod claritate fin parteſ

Vulgrini comitis cum Aquitaniæ duce mediator fuit. Eumdem Vulgrinum morientem piis cohortationibus adjuvit an. 1 t 40. ejuſque teſtamentum 1 1 40. excepit, qui ſepultus cſt in ſancti Eparchii capitulo. Illius filius & ſucceſſor Guillelmus T aillefer patri longe diſſimilis, crebris & diutinis graſſationibus Engoliſmenſem cathedram oppreſſit, non ſine magno totius ordinis eccleſiaſtici diſpendio. Reclamavit Lambertus, nihilque non tentavit ut ad ſaniorem mentem Guillelmum revocaret. Denique videns ſuos omnes conatus penitus irritos, de ejus impietate ac violentia conqueſtus cſt apud Ludovi-

occiduas illuſtraverat, proh dolor. extra eccleſiam cum Francorum regem. Unde commotus prin-

quam ædificavit fiib vili latet lapide. Ceffavit epiſcopatus uſque 1 4. cal. Julii.

XXXV. LAMBERTUs. nſi, miſi Lambertus patria Engoliſmenſis e vico Palude,

ceps piiſſimus, has comiti litteras direxit : Ludovicus rex Francorum et dux Aquitanorum, Guillelmo Engoliſm. comiti fideli noſlroſalutem rb dilectionem. Peruenit ad aures regiæ dignitatis noſtræ, quod in bonis Engoliſmenſis eccleſiæ manus extendis, quæ

Enſiſ-n patre F ulcherio, matre Leggardi natus, ab Adeprædeceffbres noſtri Francorum reges eidem eccle tæ

Labb. t. tt

pag. 2 61. maro epiſcopo ſacerdos ordinatus, eccleſiæ ſancti contulerunt, quam & fimdaverunn Hac oppreCffio iri

Johannis de Palude capellanus fuit, in qua conventum fiatrum ibi religioſe viventium congregavit. Inde Coronam migravit Dominica Paſſio-

noſtram redundat injuriam, qui a eccleſiam hriſli debemus defendere & prædeceſlrum noſtrorum elee-

moſjnas conſervare. eapropterfidelitati tuæ per re-

nis 1 2 2. Abbas illius loci deſignatus, eccleſiam a gia ſeripta mandamus, quatenus Engoliſm. eccleſiam

find ; mentis Iæjtifimvit, illucque de eccleſia ſancti ornus.

ij bona illius, et amore et honore noſtro in omni

ſſſij

ANNI cumn

1142. 1144. 147-

Eæ tabal. S. Eparchii.

1148.

1 140.

Di : aa Rocm :

IOUCAULP

1003 ECCLESIA ENGOLISMENSIS. 1004

pace & quiete Æmittas, nec amplius vim inferre A metropolitanus promiſerat, conſecrando ventſs, ſed præſirmas. Nos autem cum ad partes veniemus, ſi conſecralorem non inveniſſe. Quibus de caufis pra ANNI quid inter vos et epiſcopum querelarum emerſerit, Jentiarrtſiramfiibtraxerit, curpromtſſa non implere eamn admodum j concordiam ſtudioſe revocare curabirit, nec ab eo acceperunt, & mihi ſe adhuc ignorare

mus. His litteris acceptis ſtatim a ræfatis graſſatiodixerunt. Cauſam tamen ipſc aperit, cum ſiibdit,

nibus comes abſtinuit. ln Engoliſtpii. eccleſiæ cathenon videri ſibi Burdigalenſis metropolitani in hac

dralis tabulario memoratur Lambertus ann. 1 1 42. Engoliſinenſi electione greſſus rectos, oculum ſim-

1 44 1 146. 1 147. compoſitionem feciſſe in plicem, ſed magis in ca quærere quæ ſunt merce-

ter Willelmum S. Eparchii abbatem & Odonem narii quam paſtoris, quæ ſunt ſua quam quæ J. C. Aimerici de Martunnio an. Incarn. Dom. r 142. & ut filiali præſumtione loquar, inquit, & quæ Litteris minacibus præcepit filiis Rainaldi Sicherii, ab univerſis pene partium illarum & noſtrarum di-

ut reſtituerent Willelmo ſancti Eparchii abbati, & cuntur, vult, aiunt, Burdegalenſis, ita ſibi ſubdere capellano ſancti Eparchii de Ilicibus jus in eamdem Engoliſinam, ſicut ſubdidit Xantonas, ut in eccleeccleſiam b cimiterium, terram, inquit religioſus B ſIis illis non tarn habeat epiſcopos, quam miſlſtros, pontifex, ſacratam ad ſepeliendum et reſiirgendum non tam præſules, quam ſibi in omnibus obſequen deſtinatam, quam uſu arant. His autem in littetes. Hoc eſt, aiunt, propoſitum, hæc intentio, hæc

ris ſc præfatur Engo enſis eccleſiæ miniſtrum in iſtis religio, ut expenſis propriis parcat, & ſufindignum & inutilem. Tandem an. 1 148. in grafraganeis epiſcopis, ut capellanis utens, non ſuo viſſimum morbum incidit, qui adeo invaluit ut per rum, ſed eorum penu exhauriat. Vicit tamen æqui-

multos dies nullo ſumto cibo vixerit. Interca a tas ; conſccratus eſt Hugo, & in epiſcopatu fiuctiſs iiffiiiffieeaffiIII1II125SIſLIuIIfI ſiſi : IISILIIÆ ; igt 2

in ſenectute ſiincta poſt munitionem (inunctionem) mos, ſe verbis eloqui non poſſe teſtatur pra-citatuſ

& ſuſceptam Euchariſtiarn, in præſentia fratrum pontif. Engoliſm. hiſtoricus, qui & additː urbem ſuorum ſpiritum Deo reddidit, inquit hiſt. pontif. ingreſſum, omnibus horis, maxime matutinis curn

& comit. Engolifin. idus lunias. Sedit in epiſcocanonicis adfiiiſlc, ac una cum illis Dei laudes de-

patu annos 1 3. Sepeliri voluit in templo monaC cantaſſe ; palatio epiſcopali ſpreto, in clauſtro curn

ſterii Coronenſis, ubi quotannis 1 3. Junii, qua cathedralibus continuo diverſatum, niſi ab eo ec-

die obiit piiſſtmus antiſtes, ſit officium duplex ma cleſiaſticis cauſis avelleretur, plurima menſæ epi-

ius de B. M. ut in ejus feſto ad nives, præter ſecunſcopali contuliſſe, iudiciariam de Julac ab Engol.

di nocturni lectiones in quibus Lamberti vita legieccleſia, ipſius conſilio acquiſitam.

tur. Privata miſſa dicitur de defunctis, majus aln cathedralis eccleſiæ tabulario memoratur an. 1 1 50, erum de B. V. M. Vacavit ſedes uſque ad t 4. cal. 1 1 50. ſecundo ſui epiſcopatus, Eugenio papa Ill. Julii ſubſequentis anniLudovico Francorum rege, & duce Aquitanorum

xx xv 1. H u G 0 11. IXIUYIAI. iIIAIi : iIeIhIi1IA : I3i iniiigiiini I

Hugo hujus nominis ll. Rupiſ-fucaldi, quod eſt Aimonem de Peveriz, ſuper manſo de Ononaco Engoliſmenſis agri oppidum, natus Petro patre, in parochia S. Stephani de Georgiaco ſor motam de Conrmatre Edoarda, Gilberto præceptore humaniori componit, ut fidem faciunt S. præſuiis litteræ in bus & præcipue philoſophicis & theologicis diſD tabular. S. Auſonii. ln S. Eparchii chartular. reciplinis inſtructus, plurimos in illis progreſſus fecenſetur an. 1 1 5 3. Anaſlafio papa in urbe Roma 1 1 5 3, cit, & tanturn magiſtrum maxime intheologia ſcpræfidente. Eodem anno nominatur cum Godocutus eſt. A prima atate caſtitatem & munditiam fredo Lingonenſi epiſcopo in diplomate S. Ber-

Hiſtpqnnf ſhrvavit, etiam verba illa quæ bonos mores corrumnardi de monaſterio Buxienſi. Cum ipſc litigaret

t7c

55 : 215 et pag. 2 6 5.

EngIffis punt verecunde vitabat. Fuit humilis in omni actu, in adverſus monachos Caſæ-Dei pro eccleſia de Min-

locutione gratiofirs, nihil habens ruſticitatis admixſiaco, Gaufredus Burdeg. archiepiſcopus, S. ſediſ

tum, qui cum blſls prius eſit, tamen facundiſimus apoſtolicæ legatus, ſitb teſtimonio Bernardi Santo-

erat in pradicatiorte. Primum eccleſiæ Engolifin. nenſis epiſcopi, & magiſtri Laurentii Pictav. decapræcentor, mox aUctis honoribus, omnium ſuffrani & c. litem hanc compoſuit IV. non. Septembr.

giis deſignatus eſt epiſcopus. Verum non ſtatim, an. M. C. LIV. epact. XV. indici. 11. Eodem anno 1 1 5 4 nec niſi anno ſequenti conſccratus cſt, ut diſcimus adfuit dedicationi eccleſiæ B. M. dc Cadunio. An. 1 1 5 5, ex Petro Cluniæ. l. 5. epiſt. ad Eugenium ; in ea ſequenti dat Guillelmo abbati Fontiſ-vivi ejuſque c. xvn. quippe huic pontifici ſignificat quoſdam probatos E fratribus eccleſiam S. Petri de Sofriniaco. Invenitur JCJJ viros canonicos Engoliſmenſis eccleſiæ ad ſc veeodem anno in chartophyl. matris eccleſiæ, ut & 71 inlitum niſſe, rogantes ut apud majcſtatem ve am, inquit an. 1 57. Anno 1 1 5 8. defuncto Gaufrido Bur fbeff papæ, intercedercm ; & offerentem de uncto epiſcopo degalenſi, cum illius eccleſiæ canonici de ſubrol0·

ſuo (Lamberto), fi elegiffe, nullo de clero prorſirs gando illi ſucceſſore non convenirent, totum ne5 8 excepto, ac unanimi electione, aſhnfir. honorato gotium dirimendum En goliſmenſis, Agennenſis,

rum & totius populi, idoneam omnino ad officium Pictavenſis, Santonenſis & Petragoricenſis epiſcoepiſiopalepeſlnanr, pracentorem ipſius eccleſiæ. E porum arbitrio commiſerunt. Quicum dc electio-

lectionem tam communem, tam concordem Burdene ſecreto tractarent, ſlpervenit Henricus II. A·

galenli metropolitano ſe canonice obtuliffe, ab eo caquitaniæ dux, & rex Angliæ, eoſque obnixe ro-

nonice confirmatam eſi, diem conſecrandi ab ipſo gavit ut J ohanncm Sechiurn gymnaſii Pictavenſiſ

datam, ſc ad diem conſtitutam cum electo ſito, ut ludimagiſtrum in ea dignitate conſtituerent. Cum1005


ANM quis eorum aliquid contra ipſius voluntatem aut CHIUSTI diceret aut ageret, ceteris timido ſilentio ſtupentibus, ſolus Hugo ſic Regem allocutus eſt : Nobis,

quibus juſio commiſit eſt electi0, de ea in præſentia

veſtra tractare nequaquam licet. Diſeedat ergo veſtra majcſtas, ut impofito oneri tranquilli & liberi vaca·

re poſſmus. Honores eccleſiaſtici nou precibus, non largitionibus dandi, Jed doctrina et virtute compa·

randi fimt. His auditis Henricus, cum maximo ran-

core triſtis abſceſſit. Ac tunc non Sechium, qui ob ſitcrarum litterarum inſcitiam, tanto oneri im ar videbatur, ſcd Raimundum jam Petragoricen em

ECCLESIA ENGOLISRIENSIS. que ſediſſet, 81 electioni intereſſe decreviſlct, ne A no, Johanne Pictavienſt, Petro Petracor. & Ade-

1006


maro Santonenſi epiſcopis, conſccrationi eccleſiæ ex ; gin

S. Amantii Buxienſis factæ an. 1 1 7o. & an. ſeq. fundationi eccleſiæ monaſterii de Corona. 22ſz Eodem præſente cum Joſcelino abbate ſancti eone col Amantii Titmundus miles de Mota, donum fe 4

cit eidem coenobio aliquot ſolidorum cenſualium, & molendinorum S. Eulaliæ. Compoſuit litem inter eccleſiæ ſuæ canonicos, & eundem abbatem, teſtibus P. S. Martialis, & Junio Coronæ abbatibus. Controverſiam quoque inter S. Amantii mo nachos, & Templarios exortam ſopivit an. 1 1 7 1.

ea lege, ut Templarii cederent decimas de quibuſ

epiſcopum nominarunt. Non multo poſt graviſhB diſceptabatur, & a monachis duos ſolidos in Do-

ma infirmitate correptus eſt Hugo, cujus modum cum aſtantes medici judicare non poſiut, multa ignoranter dixerunt. Sicque vir piiſſimus, vix ſexagenarius, planctu clericorum maximo, lamentatione nobilium, luctuoſis utriuſque ſexus & atatis gemitu, & poſt munitionem (unctionem) & acceptam Eucha1 t 59. nſtiam obdormivit in Domino pridie idus Aug. t t 5 9. an. ab Incarnat. Domini. Sedit annis X.

minica Palmarum reciperent.

ngrinus filius Willelmi Talafer comitis Eng. cum innumera mala perpetraſſet, & manus ad epi ſcopales redditus extendiſlet cum cotharellis, 0 tandem reſipiſcens, Petro epiſcopo in compenſa tionem dedit terram de Buxia, de conſcnſu Willelmi & Margaritæ parentum, Willelmi quoque & Ademari fiatrum, ac ſororis Almodis. Factum a·

menſibus 11. die uno, ſepultus intra eccleſiam cathepud Rupem Chandorici, an. Inc. M. LXXIII. vidralem a SeptemtrionaIi parte. Vacaritſedes uſque dentibus & audientibus Ramnulfo abbate ſancti

ad idus Octobſequentis.

XXXVII. Parnus 1.

Petrus Litimundi aut Titimundi, dictus de Sonavilla ſcu Sanavilla, e nobili gente dominorum de Laumont natus, monachum induit in abbatia

LauIitour

Eparchii, Calone archidiacono, Johanne theſaurario & c.

Anno 1 1 75. Petrus in virtute obedientiæ unicuique canonicorumpræcipit mandanda, quatenus decimam tam panis quam vini et denariorum & aliorum quæ pro cibariis in clauſtro dantur, a bonæ

1175.

S. Amantii de Buxia, cujus coenobii poſtea abbas memoriæ epiſcopis & canonicis ſtatutum tempore

effectus eſt, ac tandem an. 1 1 59. denato Hugoni debito, hoc eſi in unoquoque die, vel ſaltem ad fi-

fiet procuratio

Engoliſmenſi in epiſcopatu ſucceſſit. S. Eparchii nem uniuſcuiuſque menſis, iu quo

monaſterium liberum ecit ab abbatum Angeriaeleemoſjmaria, integre perſblvant, cui conſtitu1 1 6 1, cenſium iuriſdictione an. 1 1 6 1. ut patetex ipſius tioni ſubſcribunt archidiaconus, theſaur. ſacriſta C xmlitteris hoc anno 2. cal. April. datis, quas ex char& duo canonici. Anno 1 1 77. Bernardo abbati 1 177. 4 tular. Eparchiano & Angeriacenſi in appendice rede Groſſo-boſco & monachIs, eccleſiam de Sofiiferimus. At vero in quandam damni illati com niaco, quam ab ejus deceſſore acceperant, confirie’iRniiuiinbiffihffi D iii ERGIiuzgis iliis curtis de J ulac confirmat ex tabulario cathedralis mum Talafer comitem Engoliſm. ejuſque filium 1 I 62, eccl. an. ſecundo ſui epiſcopatus t 1 6 2. Quod quo ngrinum, an. 1 1 78. Ejus mortemad an. 1 1 8 2. 1 1 82. pacto cum ejus initiis a nobis præfixis ſtare poſit, conſignat Gaufredus Voſienſis in chronico. non videmus, niſi error ſit in notis, aut ab amanuenſi X XX III, 1 S DE male lectum ſit autographum. Ex tab. S. Eparchii V N NEs I vſi G. S. Eparchii abbatis, cum Iterio capellano diſJohannes de S. Vallio primum abbas B. M. de ſidia componit, prælentibus Junio de Corona & Corona, vir egregiis moribus & virtutibus con J oſlclino S. Amantii abbatibus, Calone archidiaſpicuus, Petro in Engoliſm. cathedra ſuffectus eſt, 1 1 66 cono & c. anno Incarnationis 1 1 6 6. indict. x 1 v. anno, ſi fides Gaufredo Voſienſi debcatur, 1 82. Alexandri papa I I I. an. 111. epiſcopatus dicti At in chartulario eccleſiæ memoratur ut epiſcopus Petri an. 111. Ludovico rege Fr. us Talaſer comite ab anno tantum 1 1 8 1. uſque ad 1 1 9 2. Sedit taEugol. Sub eo res infanda contigit erga preſb E men ultra hoc tempus. teros de Manlia, qui a ſicariis maximo cum dcHoc tempore Ademarus comes Engoliſmenſis decore trucidati ſunt. Unus porro eorum poeniremittit conſuetudinem, quæ dicitur Oſi, R. S. tentia ductus, hanc chartam dedit ː Notum ſit. Eparchiiabbati, ante S. Eparchii ſepulturam : Hoc quod Petrus Chauvet, qui deſtructioni ſacerdotum donum, inquit, feci. an. M. c. Xc1. tempore de Manlia interficit, cum de linguis eorum abſciſis, J. id eſt Johannis Engoliſm. epiſcopi. de oculis erutis, de genitalium alterius abſciſione, An. 1 1 97. idern Ademarus comes dedit prinec ipſis nec eccleſiæ ſatiſlcerepoffet. pro ſatiſfizvilegium pro villa S. Thomæ de Buxia, quæ eſt ctione, inquam, dedit Deo & eccleſiæ ſancti Petri propria Engoliſin. epiſcopi deharme Engol. epiſc. Engol. quidquid poſidebat in parochia de Manlia ſub teſtimonio Ramnuifi S. Eparchii, P. & Aman& c. hoc autem donum factum eſl an. Iucarn. Dom. 1 168. M. c. txrtrr. Coum-eſi ſeu comen ; prædone. matures, qui a mpmu

dcebantur, vu1go olim appellati ː cetereaux routiers. De hiſ

Interfuit Petrus cum Godofiedo metropolitaagit concilium Later-neme aa. 1 179. c3ſ2 7 1 1007 ECCLESIA ENOOLISMENSIS. 1-008

tii, P. de Cella-fruini abbatum. Anno 20 3. ec A Engoliſin. Johanne Berengarii preſbytero, Elia -

ANNI cleſiam de Corona, cujus fabricam incoeperat, ſo de Mala-vetula monacho Baſſiacenſi, & c. Alterum ANNI cmuſn lemniter dedicavit, quo anno die 7. Martii deceſeruimus documentum ex libro feodorum ſedis epi CHRISU ſiſic dicitur in faſtis ejuſdem monaſterii. ſcopalis, ubi legitur : Hugo de Leziniaco comeſMar-

chiæ & En olim. & Eli abeth uxor eus re ina xxxI x. c u 1 1. 1 1· : 1. M u s. Aſſæ jæctomm Ius mmſis, Hfgas Guillelmum, morum integritate, pietate, doctriGuido, et Gffidus milites filii eorum ablata bona naque præſtantiſſimum, electum fuiſſe conjicimus reſtituunt R. Engoliſm. epiſcopo, eique Hugo comes I 206, circa an. 1 206. & non antea 3 diſcimus enim ex reddit homagium. Huic inſtrumento apponunt fignum epiſtola Innocentii papæ lII. 1 9 1. lib. x. ad epi P. ep. Xantonenſis, et Willelmus abbas de Corona. ſcopum Pictav. ſcripta xv. cal. Februarii, He Act an. Dom. M. cc. XLII. in craſtinum liam Burdeg. archiepiſcopum mortuum an. t 206. S. Matthoei apoſl. Hoc teſtimonium primo loco ſententiam ſuſpenſionis tuliſſe in hunc epiſcopum, præmiſiſlcmus, ſi hujus epiſcopi nomen integrum. quod neglexiſſet epiſcopi Engoliſm. conſectationi B exhibuiſſet, & non ſola initiali nominis littera de : adeſſe. Reſcriptum accepit ab Honorio lll. Rom. ſignaſſet. pontifice, de Thoma monacho ad ſacros ordines XLI I P II promovendo, ut videre eſt cap. 3. de corpore vi ETh tiaris non ordinandis, lib. 1. Decretal. An. r 2 1 2. Petrus hic Engoliſm. epiſcopus reperitur in memoratur cum G. archidiacono in tabul. ecclechartul. S. Eparchii die Martis poſt feſtum om 2 5 ſiæ 3 & anno 1 2 1 5. in charta Groſh-boſci. Ejus nium Sanctorum anno 1 247. die Martis poſt fedem monaſterii privilegium confirmat apud Ro ſtum ſancti Martini 1 248. & v. cal. Februarii 1 248. cham-fulcaudi, in clauſtro monachorum, teſtibus an. 1 249. Hoc anno Gaufridus de Leziniaco, fi1 249. Willelmo abbate Nantolienſi, P. abbate Cellæ lius comitis Marchiæ, dominus de Montiniaco, fiuini, Iterio priore de Rupe-focaudi. Eodem an pacis cauſis, cum Hugone S. Amantii abbate & no compoſuit litem inter Amanevum decanum, capitulo componit, ſuper quibuſdam eſſartis & & abbatem S. Amantii, motam pro eccleſia de terris, menſe Junio, ex charta hujus monaſterii, Balazare, & c. ex S. Amantii tabulis, in quibus C cui Petrus, a Gaufrido rogatus, ſigillum appoſuit I ſihi I fiGdIii LiiiniiiThaiinceiſt 1313 ; XLGſſmnu ·

goni Marchiæ & Engoliſmæ comiti, & Iſabellæ Hunc epiſcopum eruimus ex litteris Ludovici

uxori. In archivis B. Mariæ de Corona ejus obitus Francorum regis & ducis Aquitanorum, quibuſ

1 227. conſignatur lv. nonas Novembris, anno 1 227. dat Deo & B. Mariæ ſemper virgini & militiæ Annos 20. pontificatus Carlonius ipſi tribuit. Templi, caſtrum & caſtellaniam ſuam de Bazeis

Ejus ternpore poſtulantibus canonicis, decanatus Acta firerunt hæc & conceſſa in die S. Pentecoſieſ

in primam capituli dignitatem erectus eſt 3 cui as : in eccleſia cathedrali civitatis noſtræ Angoliſmenſis,

ſi gnati redditus, onera impoſita, præfixa jura 3 priin manu Hugonis magiſtri militum Templi, hoc do-

c muſque ea donatus eſt Amanevus 3 quæ omnia num firſtipientis, in præſentia Geraldi Angoliſmencotſ4x5uI patent ex inſtrumento in appendice relato. ſis epiſcopi & S. Jedis apoſtolicæ legati an. ab Incarnatione Domini M. cc. th. præſintibus teſti-

D bus Gerardo Burdegalenſi archiepiſcopo, J. PictaJohannes fuit primum S. Maxentii monachus, vienſi & B. Xantonenſi epiſcopis, Hugone de Le-

ut liquet ex ipſius litteris ad S. Ludovicum Franc. zignaco comite Marchiæ et Angoliſm. Porro has regem in gratiam hujuſce monaſterii conſcriptis, litteras, viſas & confirmatas an. 1489. inveni-

·Thr, s in quo, inquit, a teneris annis nutritus fiii. Anno mus in reg. 220. theſauri Regii chart. n. 306. Matr.


Guugori XL JOHANNES II.

1 2 1 23 o. iudex fuit in controverſia inter priorem XLIV R OBE RT U s I Maza. 3 de Villamelfoy & arclupreſbyterum de Ambenanon. Acoſs AThs aiecitii ffiefeuiviiachffii 10 2. -13 E ffoqgæzgpobffiqu. 3 7 iceſſieiiiffiit inter alibebateih, & dominos de 0geIirte Bleſenſi, ut perperamIzi quibuſdThjm EilcIriI

hac. Nec plura de eo re iuntur, quamvis veri-NT tur, oriundus, epiſcopatum auſpicatus eſt anno ſimile ſit eum diutius in las geſſiſlc. circiter 1 25 5. llle vero infenſiſſimum expertus 1 25 5.

X L I R L p n s L E eſt Hugonem iiruni, e gente Luſiniaca, Engoliſl menſium corrutem, qut eo fiiroris & amentiæ De Radulfo hucuſque penitus ignoto niſi noprorupit, ut epiſcopatus bona invaſerit & diri-

mine tenus, quædam invenimus inſtrumenta, puerit, ac præſulem cum univerſo clero a provin-

uæ nos cogunt eum Johanni ll. non præponere, ciæ & comitatus finibus, per ſuum ſeneſcallum

iied ſubjicere. Secundum prius inſtrum. Radulfirs ejecerit, ita ut illis igni & aqua interdiceretur. Ro-

Dei patientia Engoliſm. epiſcopus, confirmat dona bertus Lutetiam profectus, regern Ludovicum & tionem 20. ſolidorum, ſuper molendino & exſenatum adit, apud illos de acceptis injuriis con-

cluſit de Jouhac factam Guillelmo abbati & con queritur, & impietatis Hugonem accuſat. Quo

ventui S. Stephani Baſiacenſis, a Landrico Ter ad dicendam cauſam evocato, Regis decreto eom-

taudi de Jociaco Valeto in puram & perpetuam promiſſum initur per arbitros, cauſæ iudices no-

f 2 47. IlieCLPbOſynctm, Sim ng 47hin ſypctdo jſthafi, JI minaniur Lemovicenſis & I-ſdmcgpſis epiſcopiii, en us au entt us etro aure canontco reque ongo examine perpe, ar urorum ’u a

1009 ECCLESIA ENGOLISMENSIS. toto

cio comeſiiuſſus eſtcelebri ſupplicationi, quæ reA forti pro fortalitio & repario de Torcio cujuſ

ANN ducendis in urbem epiſcopo ac clero univerſo, die leges & adjuncta deſcripſimus in noſtris inſtruCHIUSTI feſto indiceretur, adſtare in ſago, nudus caput & mentis.

125·

54·

1260.

pedes. Eadem ſententia decretum fuit, ut portæ urbis, uibus ingreſſurus erat Robertus, in platea X L I X Penus IV

ante ca lem eccleſiam concremarentur. De Petrum hic interſerunt Sammarthani, eumque mum crimen publice comes fateretur & veniam a ex canonico Engoliſinenſi electum epiſcopum an. Roberto ſupplex peteret. Quingentas etiam libras 1 272. 2 2. Novembr. a Gregorio X. pontifice actoribus mulctæ loco penſitaret, & inſuper En affirmant ex regeſto Vaticano. Verum ipſis fatengoliſinenſi baſilicæ eos redditus aſhgnaret, qui tibus, de illo nihil omnino apud Corleum, Carlocereis tribus ante majus altare dum ſacra fierent nium & chartophylacia cathedralis eccleſiæ. Attaperpetuo accendendis ſufficerent. Quod & exſecumen in charta hominiorum infra referenda in tioni mandatum intelligiturexregiſtris eccleſi catheGuillelmo, Petrus epiſcopus ut Guillelmi deceſſor dralis. Unde & Francorum reges, ad quos hereditaB nominatur 3 nec mirum quod ctun brevi admorio iure comitatus Engoliſmenſis delatus eſt, tres dum tem re cathedram tenuerit, nulla pene de iſtos cereos Engoliſmenſibus canonicis hodieque eo ſupertliii.

perſolvunt. Sententiam ſc vidiſle teſtatur Corlæus, die feſto S. Clementis an. 1 2 5 9. inſcriptam. ReL G I I 1, V’

cenſetur annis 1 2 5 2. & 1 2 5 3. in tabulario S. Guillelmus de Blaye nobili Blaviorum gente Eparchii. In archiv. B. Mariæ de Corona legitur : ortus an. r 2 7 j. ut habeturin libro feodorum ſiedis Rob. epiſcopus Engol. die Lunæ ante Jcſlum B. epiſcopalis, nobis ab illuſtriſſimo viro Gabriele Vincentii anno Domini M. cc. LIV. præſentibus Benard de Rcze præſule perhumaniter communiWllelmo de Blavia clerico domini epiſcopi, Gerancato, die Veneris ante, ſi-ſtum B. Luchæ evang. do de lrſirla clerico, Odone de Biraco milite & c. ſitit electus in epiſcopum Engoliſmenſem concordiDenique memoratur Robertus in chartul. coenobii ter et coffirmatus Burdegalæ, ſede Burdega. de Groſſo·boſco, die Veneris ante ſcſium S. Thomæ lenſi vacante, die Mercurii poſi Jcſlum S. Severini, apoſloli. Anno 126 0. in feodorum libro legitur C & Dominica in craſtinum S. Hilarii con ecratus quod Guido vicecomes Lemovicenſis reddit homa apud Condomium Agennenſis diœceſis, auctoritate gium Roberto epiſcopo Engol. pro terris Aenti, A eccleſiæ Burdegalenſis vacantis, per dominum Ar-

fiindonii & c. Actum in capella Montiſ-berulphi naldum Agenn. epiſcopum, adſifientibus ſibi dominiſ

abſque temporis inſcriptione. P. Adurenſi, & P, Coyſemneſi epiſcopis ſuffraX LV. p E, r R s II I ganeis eccleſiæ Auxitanæ ad hoc rogatis, cum tam

Burdegal. eccleſia, quam omnes aliæ cathedrales Petrus ab anno 1 26 o. quo defunctus fiſerat eccleſiæ ipſiuſprovinciæ tunc vacarent, prater Pe ejus deceſſor, cathedram conſcendit. H ujus temtracoric. cujus epiſcopus, ſcilicet Dom. Helias Pele·

re ferunt Dominicanos & F ranciſcanos in urn, tunc erat in curia Romana. Den ue fitit inthrobgm inductos, conſtructaque illis coenobia cura & niſatus & celebravit miſitm ſitam ſoqlemnem apud

liberalitate civium Engoli menſium ; fundatas quo Engol. Dominica in craſtinum S. &holaſlicæ. ln eoque eccleſias Rupiſfitcaldi & Albæ-terræ in terridem libro hominia ipſi præſtita contexte reperiuntorio Engoliſmenſi. D tur ſub hoc titulo : Homagia Jcicta Dom. Guill.

de Blavia epiſcopo Engol. ab iis qui morantur in

X L V I R I N civitate Engol. et infra metas caſtellaniæ. Dominuſ

De Raimundo nihil apud Sammarthanos & Aimericus decanus Engol. promiſit obedientiam & Carion. niſi quod Engoliſmenſem cathedram reverentiam, & ſctit homagium-ligium D. Guill. an. 1 26 5. tenuerit. lnter hominia epiſcopis En epiſc. Engol. pro iis quæ habet ratione decanatus golifinenſibus præſtita, iſtud reperitur in tabular. iu ultimo receſſt ſito ad curiam Actum apud eccleſiæ cathedralis : R. epiſcopus Engoliſmenſiſpro Aſnerias in craſtinum ſancti Martini hyemalrs an. bono pacis amicabiliter concordat cum Helia Tiſo M. cc. LXXHI. In craſtinum ſiquentis ſcſti ſanctæ uis de Diraco milite. Cui concordiæ ſigillum appoEulalia, Aimericus de Malamorte cantor Engol. nit P. Raimundi decanus Engoliſmerſis. Datum in ſccit homagium-ligium apud Champinum in aula no-

1264, feſto SS. Simonis & Judæ anno Dom. 1 264. ua, dicto D. Guill. epiſcopo. D. Seguinus de. lul-

1266.

1268.

X LVI I G I L L E L M S IV. E haco ſcholaſticus Engol. cui idem epiſcopus ſchola.

ſitiam contulerat, promiſit obedientiam & ſctit ho-

Guillelmum IV. hic interſerere cogunt inſtrumagium-ligium, præſlito ſirper hiis iuramento, pro mentain tabulario B. Mariæ de Groſſo-boſco con hiis quoe pertinent ad ſcholaſtriam in octabis Pur-if tenta. In illis enim memoratur Guillelmus epiſc. B. M anno eodem apud Moledam in camera Engol. die Veneris in feſto B. Vincentii M. cc. iIſi-riori. Anno Dom. 12 7. in prima ſeptimana vat. M. cc. vau. M. ce. vaut. Febr. magiſler Thomas arcIidiac. Engoliſm. proX LV 111. R o T a 1: a r s I 1. IJJIÆIUIIIÆK Rotbertum 11. exhibet archivum B. Mariæ de Anno Dom. 12 75. menſe Septemb. mag. GeCorona ; in eo enim legitur charta cui inſcribitur : raldus de Jauarlhac fitit confirmatus in decanum Rotbertus Engoliſm. epiſcopus xvt. cal. Auguſti Engol. auctoritate dicti epiſcopi, in palatio epiſcopi M. cc. vam. Ei fecit hominium Eſblo de Rupeapud Engol. j poſtmodum fecit homagium-Irgium


ANNI

CHRISTI C xv. eol.

43

1272.

Dc  -

73·

ECCLESIA ENGOLISMENſIs.

1011 1012

ò pronnfit obedientiam, & c. Apud Varnum in A non vetabit neque iratus neque pacatus. Epiſcopuſ


czzlgffn prato capellaniæ flexis genibus, & c. mag. Helias vero tenebit illud et ſcrvabit ad expenſas ſuas pro ANNI

de Malomonte proviſus in decanum EngoL auctoprias, non ad expenſas dicti dom. Verumtamen CHIUSTI

ritate D. Johannis, SCeciliæ preſbyteri cardinalis, idem epiſcopus debet & poteſt, ſi voluerit, tenere quondam apoſtolicæ ſcdis legati in Franc. praſente dictum caſtrum annis ſingulis, duobus menſibus, capitulo Engol. ſctit homagium-ligium cum jnramenAug. videlicet & Septembri cum moderata familia to fidelitatis D. Guill. epiſcopo Engol pro tempoſecuſdum quod tempus vel pacis, vel guerræ requiret ralitate dicti decanatus ac iuribus & pertinentiis tu rationalibus expenſis domini Item captos dicti ipſius, VI. cal. Jan. anno Dom. 1 2 9 3. Poſt amo epi copi, ad tpſbrum expenſas debet dictus dominus tionem dicti Heliæ de Malomonte a decanatu per cuſtodire, & fi forſan ob culpam ſuam dicti dom. chem apoſtolicam, & mag. Henrico Maſcaudiſctvel deſcctum ficum, aut cuſtodum ipſius evaſerint ; cto decano Engol. auctoritate ejuſdem ſcdis, idem debet idem dom. dampna & expenſas, ſi eos ui Henricus abſens in curia Romana, fecit dictum hoB evaſi-rint non poteſt reddere, dicto epiſcopo reſiqtrmagium & fidelitatem per dominum Stephanum fracire. Odo Bernardi Valerus fecit homagium G. de trem ficum capellanum de Fcomentallo habentem ad Blavia epiſcopo, et pro feodo de Martonio debet hoc ſpeciale mandatum. Poſt mortem dicti magiſt. effe vexillifcr epiſcopi ſi contingat eum ire in exerciHenrici, Iohannes de Layo factus decanus Engol. tum. Nominatur noſter Guillelmus an. 1 2 8 o. cum auctoritate ſcdis apoſtolica, fecit dictum homagium Guillelmo de Valentia domino de Pembroc, & eidem D. Guill. & fidelitatem. D. ſohanna codie Martis ante feſtum 13. Dionyſii in charta Armitiſis Engoliſm. vidua ſccit homagium-ligium dicto naldi de Monte-Chauzio militis, domini dc Vidom. epiſcopo nomine tutorio Hugonis filii ſiſi cobraco 3 & 1 2 1. in charta Baſiacenſis monaſterii miris Engoliſm. pro ſcudo dicto vicecomitali, quod pro nemore e Curreto, & 1 2 9 9. cum Ademaro eſt apud Rupem-fitlcaudi, & in quampluribus pade Valentia domino Montigniaci. Fecit etiam horochiis circumvicinis cum alto & baſis dominio dicti minium Hindia vidua Eblonis de Rupe-forti, doqudi. Actum apud Varnum in novitate creationis mina de Torcio, ad quem locum venit Guilleldicti eptſt. anno Dom. 12 7 3. Poſtmodum, poſt C mus, & omnes ſupremi dominii actus exercuit ut multos annos D. Hugo filius fiſus comes Engoliſm. frictus pubes, ſccit homagium dicto D. Guill. epi c. ut mox videbimus. Guillelmus fuit vir doctus, pro dicto ſcudo vicecomitali, & c. & pro hiis quæ quo magiſtro S. Yvo preſbyter Trecorenſis dehabet ab eo in caſtellauia de Montiniaco. Actum cretalibus operam dederat, ut legimus in proceſſu apud Caſtrum-novumdie Veneris ante lſti ſunt dics. & inquiſitione de ipſius vita. Vide tom. lv. Maii Poſtmodum poſt multos annos Guiardus de Mar Bolland. pag. 544. chia frater dicti comitis, cui idern comes aſſguavit LI F dictum ſcudum vicecomitale cum pertinentiis irr apa I namentum freyreſthiæ ſuæ, ſccit homagium-ligium Fulco, non Fucaldus, ut ex inſtrumentis patet : eidem dominio epiſcopi, & c. Denique in eod. lib. de Rupe, ex clariſſima eaque vetuſtiſfima in Enplura continentur eiuſinodi hominia Guillelmo goliſin. pago familia de la Rochefoucaut genitus noſtro præſtita ab anno 1 273. ad t 3 o 5. Sic ei D eſt, patre Guidone VI. Rupiſ-fucaldi, Vertolii & præſtitit abbas S. Amandi anno 1 297. ſic quoCellæ-fiuini dynaſta 3 matre Agnete de Rocheque Guido de Rupe dominus Rupiſ-fitlcaudi, qui choiiard. Germanos habuit Aimericum de Rupe & tenetur ut conſc us fitit inpræſtatione dictorum fulcaudi dominum, & Gaufridum canonicum Enhomagiorum præſtare epiſcopis Engoliſm. in inthro goliſmenſcm. Ipſe primum alumnus ordinis Miniſatione ſita ſclemni, de monaſterio S. Aufimii norum, teſte Andrea Ducheſne, & omnibus qui ad ſitam eccl. cathedralem, ut eſt conſitetum in tapoſt illum de genealogico huiuſce gentis ſtemmate libus, per primum ſiniſtrum pedem cathedra. Sic ſcripſerunt 3 deinde archidiaconus, ac tandem epitertio Arnaldus de Mazæo Valetuſſccit homagium ſcopus En gol. Ex libro feodorum ſedis epiſcop. Engol. epiſt. & hoc homagium ſirit factum GuillelFulconi epiſcopo homagium fecit Guillelmus Caroli ffiiibmſſffimziffi Ji-ſtfnſſiiiſſffiiſii CI ILi Margarita de Wey-g, dum viveret, et poſt probat eum paulcppoſt mortem Guillelmi epiſcIopamortem ſuam D. Robertus de Monte-Berulphi filius E tum inchoaſſe. Bollandus de Concio miles, dominus fiſus, item òpoſt iſtum ſecundum D. Robertum, D. deRupeEyraudi, fecit homagium-ligium D. Guillel. Rotbertus de Monte-Berulfifilius iſtiuſſccundi, cui epiſcopo, & poſt mortem Guillelmi idem homagium pater ſuus vivens ceſſt dominium caſtri & caſtel reddidit Fulcoui de Rupe epiſcopo Engoliſi apud laniæ de Monte-Berulphi, ſccerunt homagium ſiſcBellum-montem, die Mercurii ante fi’ſtum beati

patet ex inſtrum. ſupra indicato. Attigit an. 1 3 09. eo.

Dr : tſi Rocuz.

1309.

ceſive de prædicto dominio Montiſ-Berulphi D. G. de Blavia epiſcopo. Sic quinto, D. Guillelmus de Rocha, miles, dominus de Rupe-Chanderici ſccit homagium-ligium D. G. de Blavia epiſc. pro caſtro et caſtellania de Rupe-Chariderii. Et debet portare epiſcopum de novo creatum per primum pedem dextrum cathedræ qua portatur, & debet, quandocumque & quotieſcumque volet et petet, eidem e-

piſcopo reddere dictum caſtrum, et ipſitm caſtrum

Matthæi apoſtoli M. CCC. X. Guillelmus de ſancto 1 3 1 0. Laurentio miles fecit homagium Guillelmo epiſcopo cum achaptamento quarumdam chirothecarum epi ſcopalium, & poſt mortem dicti domini Guillelmi reddidit D. Fulconi epiſt. die Veneris poſt Epi h. Dom. anno eſuſdem M. CCC. X. Jordanus de Clblganto fecit homagium Guillelmo epiſcopo M. CCC : IX. ſccit & Fulconi de Rupe M. CCC. XII. Eod. 1 3 1 2, anno iura & ſtatuta ſodalitii ſacroſanctæ Euffiha-

ri æ, 03 ECCLESIA

ENGOLISMENSIS.

1014

riſtiæ, in baſilica S. Johanniſ-Baptiſtoe inſtituti, A & TISgThffilgu rptuſupſapgmantnquſoztgltaz : 13 ANNI

ANNI CHRISTI

1313.

1315.

1315.

1316.

D reuectuſ

C. xvr. eol. 454.

1317.

1320.

1321. 1323.

324.

litteris manu propria ſubſcriptis & epilco i ſigillo munitis approbavit & confirmavit. uingagenarius obiit in prioratu Monaoenſi, inquit rlonius 3 qui halluoinatur cum fato functum eum aſlerit anno epiſcopatus tertio. Circa an. 1 3 1 3. denatus eſt ex hiſt. genealog. patris Anſelmi a viro clar. dom. du Fourny recognita & aucta.

LII. OLːventus.

Oliverius a Corleo, Carlonio, aliiſque fere omnibus prætermiſſus eſt inter huiuſce eccleſiæ antiſtites, quem eis tamen & quidem hoc loco adſcri-

iſſe an. 1 3 2 8. ineunte Junio.

LV. Aroueunus.

quuelinus, qui Aquilinus dicitur a Carlonio & Sammarthanis, fuit filius fratris Guillelmi de Blavia epiſcopi, dicitur ue eius nepos in proceſſu de vita, miraculis & c. Quvouig preſbyteri Trecorenſis, ſciIicet nepos ex fratre, ejus enim cognomentum de Blavia produnt varia inſtrumenta. Fuerat archidiaconus ; & in libro feodorum legitur : Anno Dom. M. CCC ; XXVII. die Lunæ ante ſc-

bendum evincunt monumenta. Sane in libro feoB ſtum B. Mchælis, poſt mortem Falconis de Rupe

dorum hat-c leguntur de quuelino : Poſt mortem dominorum Oliverii, Johannis & Galhardr epiſcoporum quondam Engol. Fulchardns Blancheti valetus ſccit homagium D. quuelino ep. Eng. apud Bellum-montem. die Martis poſt Aſſrmtionem B M anno 1328. Et Thomas Ferrandi fecit hom. Oliverio epiſcopo Engol. die Lunæ in feſto beati Eparchii apud Bellum-montem M. CCC. XV. Præ tereaque teſtantur Sammarthani mentionem illius fieri in charta an. 1 3 1 3. data die Lunæ ante feſtum omnium Sanctorum & in alia 1 3 14. ſcripta die Lunæ in feſto nativitatis beati Jolranniſ-

gol. & fecit ei homagium, & c.

archidiac. quondam Engoliſm. quuelinus archidiac. Engoliſm. obedientiam promi tt epiſcopo Errctum in Bellomonte. Itaque ex archidiacono ſtatim effectus eſt epiſcopus. Vir fuit animo perſpicaci & verſatili, inquit Carlon. qui epiſcopale dominium, & redditus deceſſorum incuria plurimum diſſipatos ad priſtinum ſtatum & ordinem revocavit. Anno 1 3 28. exoepit homagium Bertrandi de ſitim Ge nis demni, menle J unio, J ohannis præpoſiti valeti de Rupe-fumidi, die Martis poſt Aſſumtionem B. M. & Petri Andreæ de Blanziaco clerici, in feſto

Baptiſtæ. Obiit aut abdicavit an. 1 3 1 5. quo ejus C Natalis Domini 3 quoin homagio-ligio cognomi-

ſucceſſorem ad hanc ſedern provectum efle con-

ſtat. LIII. Jonnſnts 111.

Johannes Oliverio ſucceſſit, ut ex hominIo ſuperlus commemorato patet. Ad eum ſcripſit Guido de Rupe-ſucaldi an. 1 3 1 5. apud Andream du Cheſne 3 unde habemus annum primum ejus epiſcopatus. Eodem an. Johannes abbas S. Amantii prælentavit Johanni epiſcopo Ravardum preſbyterum ad eccleſiam parochialem de Luſhaco. In

natur de Blavia, uti in altero quod ei præſtitit Helias de Conciſis valetus de RupoE nudi, die Sabbati ante feſtum Aſſumtionis ejuldem anni : præ termittimus alia homagia, Guillelmi de villaribus an. 1329. & an. 1330. die Sabbato in feſto S. Ægidii 3 lterii Jordani militis, nec non Gaſtonis de Levis archidiaconi, die Lunæ ante feſtum S. Thoruæ apoſt. Hoc anno quuelinus mandato Iohannis papæ XXII. dato tv. cal pontificatus ejus an. xtv. cum Rogerio LemovIc. epiſcopo, & AImerico abbate S. Martini Troarnenſiſ

tabular. D. epiſcopi Engoliſm. reperitur Johanipſi provincia data eſt inquirendi de vita, mira-

nem epiſcopum cum Helia Eparchiano abbate compoſuiſſe interventu Arnaldi decani, & Meſnardi eccleſiæ Engol. canonici, die Martis ante Pentecoſten M. CCC. XVI.

LIV. Cumanus ſcu G1LLa s 1.

Galhardus de Falqueriis, de quo jam egimus in Arelate-uſibus archIepiſcopis, ab hac metropolitana ſede ad Engoliſmenſem tranſtatus eſt. retento uſu pallii, exemtuſque a pi Burdigalenſis bulla J olIannis papæ XXII. data

an. 1 3 17. quam legeſis inter inſtrumenta.

culis, & c. Yvonis Trecorenſis preſbyteri, de quibus proceſſus incoeptus eſt die 2 3 l unii an. 1 3 3 o. qui erat decimus quartus J ohannis XXII. vide 4. tom. Maii Bollandiani pag. 544. ubi Ay uelinus dicitur nepos Guillelmi de Blavia. Singu is annis ſequentibus uſque ad an. 1 3 63. incluſive. nomen quuelini variis in inſtmmentizhomIniorum ma xime, reperitur, quæ notare ſigillatim, brevitatis caufit prætermittimus. In ſigillo ipſius aſtervato

uriſdictione archiepiſcoapud Baſſacum hæc inſignia obſervavimus : Burele

de de dix pieces, parti de au lion rempant de Innocentius pa a VI. Amanevo de Mota

Memoratur anno 1 3 8. in libro obligationum Burdigalenſi archiepi copo flagitante, huic epiſco-

Vaticani, inquiunt fr. Sammarthani. An. 13 19. E

Helias Goini de vico S. Auſonii, ſi homagiumIigium ræſtitim libro feodorum dis epiſcopalis. Idem ecerunt Petrus de Cluſello die Lunæ poſt feſtum S. Gregorii apud Sophrinhacum 1 3 20. & Thomas Ferrandi apud Bellum-montem die Jovis ante feſtum S. Auguſtini 1 3 2 1. An. t 323. ex autographo archiv. epiſcop. 6. ex l. feod. pactum fecit cum Helia S. Eparchii abbate. Hominium ab Helia Bochardi valeto de Campo-Milonis accepit lie Iti ſiti 11 fet & eaBIIextffaIlAlIiidfqffiIiIaII ornus.

10 1 IeiiffiſTh LH Ie 1 ili ili obſtitit Archeiribaldus vaureiIcaIziri, nomnnatus etiam nomine pontIficis excommunimtionem litteris datis die 2 Novembnis an. 1 3 5 5.

Solvendi nunc ſunt quidam nodi de quuelini Epiſcopatu. Sammarthani fr. dant ipſi ſucceſſorem

uillelmum quemdam, cujus dicunt fieri mentionem in regiſt. Vaticano die 2. Julii an. 1 3 2 8. Ceterum fatentur in catalogis Engoliſin. epiſcoporum quuelinum menſe Junio anno 1 2 8. jam epiſcopum fuiſſe. Ex dictis cpInſtat eum hoc

I t

C flntſrt

Dz Bure.

Eæ libr. Jeod. 1328.

1330. 1015


ANM tinuiflc. Hinc nullus locus relinquitur huic Guil-

CHRSTI lelmo. Fieri tamen potuit in Ay lini electione.

ut ali ua ſirffragia faverint GuilchunIo. cujus elec-

tio effectu caruerit. Utrum epiſco tus quuelini

ultra an. 1 3 6 3. protractus non tennerit, mox inquiremus,

LVI. Hemits II.

Pons.

Helias de Pons, filius Reginaldi Pontii reguli in rælio Pictavenſi cæſi, & Johannæ d’Albret, epiſcopus reperitur anno 1 3 63. 2. Julii ex libro

roviſionum præhtomm Vaticani, inquiunt docti fratres Sammarthani 3 & in charta quadam ſedis epiB ſcopalis, aiunt nonnulli. Aliunde in tranſſumto inſtrumenti ſedis ejuſd. legitur quuelinus epiſcous an. 1 3 68. & in autographo ejuſdem tabularii. Sæpe fallit liber proviſionum a Sammarthanis laudatus, quod contineat etiam proviſiones caducas. Chartæ prolatum teſtimonium dubium eſt, quod ſileatur quo die, menic, immo anno data ſit. Hinc vero pro ius credimus A quelinum produxiſlc ſuum epi copatum uſque a an. 1 3 68. De Helia, ledis epiſcopalis chartæ autographæ 1370. agunt 9. Aug. an. 1370. & 28. Oct. an. 137 1. In libro quoque feodorum hæc legimus t Die

Jovis ante jcſtum B. Mariæ Magdalenes, anno C

1 376. D. M. CCC. LXXVI. D. Guido de Rupe-ſidcaudi fecit homagia-Iigia D. Heliæ Engol. epiſc. pro ſcodo vicecomitali, pro caſtellania Cella-ſiuini, & c. a die Veneris rr. die Maii M. cce. cxxvr. Raimundus de Marneys, dominus de Villaboe & de Aſana-maurellificit homagium D. Heliæ epiſcopo Engol. apud Varnum.

LVII. Jonntmzs IV.

Johannes Engoliſmenſis epiſcopus recenſetur in actis conſiſtorialibus proviſionum prælatorum 1380 an. 1 3 8 o. quorum excerpta ex archivo Vaticano ſibi communicata ab U ghello abbate, docto Italicæ ſacræ ſcriptore, aflcrunt Sammarthani. Memoratur 3 8 & an. 1 3 8 1. in chartis eccleſiæ Engoliſmenſis.

LVIII. Gattnmtnus 11.

Ex libro feodorum : An. M. cce. Lxxxrr. die Jovis po fcſtum Epiphaniæ, D. Petrus de Arboribus arc idiaconus Engol. obedientiam promiſit D. G. Engoliſm. epiſcopo, òr dictus D. epiſcopus de archidiaconatu eum inveſtivit per traditionem breviarii. Actum apud Varnum in camera, & c. Epiſcopum per litteram G. hic deſignatum credimus eflc Galhaſdum nobis notum ex duabus charE tis haud dubiæ fidei. Nam in libro feodorum legitur : Jacobus de Monte-berulphi dominus dicti loci, ſccit homagium-ligium D. Galhardo Engoliſm. epiſc. in camera epiſc. apud V arnum anno Domini M. CCC. LXXXIX. die Jovis in feſto Aſcenſionis Domini. In inſtrumento vero S. Amantii legitur Guidonem S. Amantii abbatem libellum ſupplicem Galhardo obtuliſſe quo poſtulabat ut ad ſubdiaconatus ordinem admitteret fratrem Aimericum de S. Amantio ſuum monachum & priorem de Vernanto. Dat. die Jovis poſt feſtum S. Luciæ 1390. an. n. ccc. xc.

1386.

1389.

ECCLESIA ENGOLISMENSIS. tempore uſquc ad 1363. ſedem Engoliſm. ob-A

D

1016 LIX. Gutut: Lnus VI. Quo anno Guillelmus hicad ficras infulas vo-

catus ſit, nondum detegere potuimus. Sammarthani docent nomen ejus inſcriptum actis Vaticanis legi ad an. 1 39 1. t 6. Auguſti. Occurrit in tabulis S. Auſonii ann. t 3 9 5. & 1 402. Nulla dc i ſo mentio ſit in inſtrumentis publicis ſcdis epiſcopalis ante annum 1398. quo ipſi tanquam Engol. epiſcopo obedientiam iurat Petrus abbas S. Amandi. Recenſctur in tab. arch. epiſc. an. 1 400. & 1 403. De illo id refertur in feodorum libro : Anno M. cccc. rrrt. die XXVH. merſis Aprilis nos Guillelmus epiſcopus Engoliſm. recepimus adfidem et homagium Clementem monachum S. Johannis Angeliacenſis, procuratorem venerab. & circumſpecti viri D. Archambaudi de Valle decani Engol. ratione ipſius decanatus, & c. Idem Archambaldus de Valle decanus, & capitulum ſancti Petri acilcuntur cum Guillelmo Engol. epiſcopo pro iuriſdictione eodem anno 1 408. GuiIlelmus Engoliſm. epiſcopus 1 2. Sept. 1 409. accipit quædam homagia pro caſtellania de Martonio. Anno 1415. ipſi & Arnaldo archidiacono Johannes S. Amantii abbas præſentat domnum Ravardum ad parochialem eccleſiam de Luſhaco, quæ ad abbatis præſentationem ſpectabat jure patronatus ex inſtrumento membraneo tabularii S. Amantii. Iidem Sammarthani dicunt in actis Johannis papæ XXIII. floridum monachum & ab batem de Barbello, Ciſtercienſis ordinis, electum nominari an. 141 1. pridie cal. Septemb. Anno 1410. Johannes hic electus eſt in papam, RoIIIEIIQ aiiifficiial & limini ſi ramur Johannem hunc Guillelmo epiſcopo Egligoliſm. qui ſequebatur partes Benedicti, oppoſucilſſe floridum, qui tamen nunquam paci ce e ent.

LX. Jorunnes V.

J ohannes iſte a Sammarthanis omiſſus, hic neceſſitrio reponendus ex duabus chartis authenticis epiſcopi Engoliſmenſis 3 in quarum prima hæc leguntur : Johannes epiſcopus Engol. 111. Mart. M. ecce. XVIII. Altera vero ſcripta 7. die Sept. 1 4 1 9. agit de contentione mota inter eum & m·

nonicos pro iuriſdictione ſpirituali. LXI. Rom: aros III. Robertus de Montberon ex Roberti epiſcopi,

Quame duo fere ſecula rexit eccleſiam Engoliſm. lia, & dominis de Monte-Berulpho, Johanni Engoliſmenſium comiti morum integritate conſpicuo, ac litteratis hominibus familiariter utenti cariſſimus fuit ob ſingularem Ipſius urbanitatem & multiplicem d0ctrinam, hominium excepit pro baronia Montiſ-Berulphi anno 1440. ex veteri igiuiiiThaiia S. TiffeifliliiſiiiThficidi illius eccleſia apud Turones, menſc Februar. cum Ludovico de Hari-curia Narbonenſi archiepiſcopo, & aliis multis præſulibus.

twour


ANNI CIUUST

1391. 395·

1 400.

1403. 1408.

1415.

1418.

Dc ar : non.

1440. 443· ECCLESIA ENGOLISMENSIS. 018

LXI I. G 0 E 1 RI s A Sangelaſium, qui patris veſtigia ſccutus, præclara ANNI Ingenn ſui monumenta poſteritati conſecravit. De ANNI

CHIUSTI Godefridus de Pompadour, patria LemoviOctaviani promotione ad epiſcopatum ſic habent cumſTI poThcenſi, nobiliſſima & vetuſtiſſima Pompaduriorum chartæ Engoliſm. epiſcopi. Anno Dom. 1 494. ſtirpe ortus, a teneris ſub optimis profeſſoribus D. Octavianus deſancto Gelaſio ad requeſtam ſerelitteras didicit, tantumque progreſſum fecit, ut nrſſmiprinapis D. Caroli Francorum regis V l l l. inter doctiſſimos illius ætatis eminuerit. Fuit prior fitir promotus in epiſcopum eccleſiæ Engoliſmen ts S. Cypriani in diœceſi Sarlatenſi, & præpoſitus per D. Alexandrum papam VI. elr hoc in vim reeoelefiæ Lugdunenſis 1 463. 146 5. & 1468. miſionis totius capituli dictæ ecclefiæ Engoliſm. Et ex variis inſtrumentis S. Cypriani 3 deinde Engofitit conſecratus in civitate Lugdunenſi per R. P. D. liſmenſis capituli ſuffragiis & omnium civium Carolum epiſcopum Elnenſi’m, aſſſtenribus Andegaapplauſit, in Roberti locum provectus eſt. Mo verſi et Cornubienſi epiſcopis, coram praſato dom. rum vero lenitate, & ſermonis urbanitate ad ſc Franc. rege, ducibus Aurelianenli & Borbonii, cu omnium animos convertit. Intimos habuit illuſB mitibus Engoliſrnenſi, de buxo, Nivernenſi, de Mon triſſimos viros Johannem Engol. comitem, & tepenſerio : et aliis quam pluribus magnatibus & Fulmldum dominum de la Rochefoucaut & de prælatis, in eccleſia B. Pauli Lugdun. Item dom. Marthon Guidonis filium, perpetuos dignitatis Octavianus epiſcopus Engoliſm. fccirfiiam ſolemnem epiſcopalis aſſertores. Sub vitæ finem quorumdam inthroniſationem in dicta eccleſia Engoliſm. die Do impiorum hominum in cleri Engoliſmcnſis liberminica poſt ſcſtum Affirmtionis B. Mariæ r 7. Aug. tatem irrumpentium furorem & inſaniam cneris eodem anno, et ſirit receptus per decanum & capiſplendore ac vitæ ſanctitate repreſſit. Muni cus ac tulum ejuſdem eccleſiæ, per D. comitem Engolis. & liberalis in eccleſiam ſuam, aquilam æneam in choper barones et nobiles totius patriæ cum magno dero, pulpiti loco, poſuit 3 columnas o ris elegan core et ſtrepitu, & cum gaudio et exſtrltatione to tia inſi nes ante majus altare erexit ; ſacratumque. tius gentis. Et eadem die celebravit miſhrm ſtram pitiſetThifſg omaſſrræntprpqtfipippantu ineruxit. Comiffiſignffiggdeffſſed & acci-Elem gloripſæ matris mone ; aTIin eR O 8 : 112 : 1, 7 C ſtudium animuchlp IiliiI & reltinacgegaaffg

dulo incubuit. Ep1 copales ædes præ vetuſtate faRodulphus du Fou, Yvonis du Fou, En otiſcentes novis ſtructuris vit, eccleſiam vero Iiſmenſium protegis, Caroli comitis tutoris ra-

prctioſis admodum donariis ditavit. Interfuerat ter, abbas S. ſuniani Nobiliacenſis, de Nuceriis & exſequiis Caroli VIII. anno 149 8. & ipſc fatiſ

07

1467.

Du Fou.

1470. S. Taurini Ebroicenſis, ſedit an. 1 47 0. inquiunt conceſſit 1 502. cum paulo antea die 23. Nov. 1 502 docti fratres, & exinde tranflatus eſt ad cathedram tranſegiſſet cum Guillelmo de Monberon S. EparEbroicenſcm anno 1 479. Præter fratrem quem chii abbate. Corpus ejus humatumeſtin eo ſacello ipſi dant laudati ſcriptores. alium habuit Regis quod Jacobus Sangelaſius ejus fiater, Ucetienſis cambellanum & primum pincernam. epiſcopus & decanus Engoliſin. inbaſilica Engo-

2 : 22LxIvRomu Ivhſgaſz Robertus de LuxemBourg, Ludovici comitis D epitaphid ſub iſto titulo a germano ſuo don ; Itus, S. Pauli magiſtri equitum Franciæ filius naturaeſt Octavianus : lis, Rodulpho ſucceſſit, & fidelitatis ſacramentum Octavianus ego, qui ſtimmi culmen honoriſ

49 EThiiliaipiiigdiui ei. 1. i ; II. I’. Ii EngiIJLffIſLIJI-ffIuiffiaſt’idm, dratis lapidibus conſtravit. Cum Hugone S. EparTempore ſed periit gloria tanta brevi.

1 48 2, chii abbate compoſuit 1 48 2. Reſtaurandam curaNon rrredios vitæ natura reliquerat annos, vit capellam S. Auguſtini juxta muros Engoliſmæ, Debita quando feræ ſolvo tributa neci. in qua reliquiæ S. Macuti frequentibus celebrantur Diſcite mortales celeri quam vita volatu

148 9. miracubs, 1 2. Febr. 1 48 9. Præterit, atque levi tranſit, ut aura, pede.

nam vaocThvI INT & a : ſitatiſinuſitatiſ-tim

Octavianus de S. Gelais ex antiquiſſimo ac q LXVI H upao. nc

nobiliſſimo dominorum de S. Gelaſio, imo LiſiMuſti.

niacenſium dynaſtarum L uzignan ſanguine ortus, Petri toparchæ de Monlieu & de ſirint Aulaye. Philibertæque de F ontenay filius, magna præditus fuit

ingenii felicitate, ut pote qui ab infantia variiſ

Hugo de Baula electus eſt a capitulo die penultima ApriIis 1 502. & confirmitus a Johanne 1 502. Burdegalenſi archiepiſcopo 6. Aprilis 1 503. Hoc 1 503. eodem anno litteris Pictavis J ulii 20. datis, ac per

ſcientiis & præcipue poeticis & philoſophicis animum excoluit. Antequam ad epiſcopatum promoveretur, dum adhuc per ætatem licebat amoeniotibus muſis indulgere, Ovidianas Heroidas, Virgilianam Ænetdem, & Odiſſæam Homericam e Græco Latinoque idiomate Gallice vertit ; hiſtoriam præterea eadem lingua ſcripſit, cui nomen dedit Viridarium honoris. Filium habuit Meilinum Tornus ll.

apparitorem miſhs, Engoliſmenſem comitiſſam. ut Montiſ-Berul hi dominam, Franciſcum de la

Rochefoucaut, dbminos de Monunorelle, de. Ia

Rochechaudri, Carolum Tiſon dominum dAr-

gence monuit, ut ſecundum conſuetum morem

omnes in die ſolemnis ingreſſus in urbem, ad S.

Auſonium convenirent, ipſumque ſuſtentatis cathe-

dræ pedibus geſtarent. OmneſT porro perſe aut per ttij

ANNI CHRISTI

1505.

a du Fa.

oEſriuuo

1506.

ECCLESIA

09

ENGOLISMENSIS.

1020

procuratores illuc convenerunt, hominium præſtiA veneno necatum fuiſſe. Verum quo anno 1 520.

tere & ad geſtationem ſe teneri profeſh ſunt ; ut videre eſt in authentico inſtrumento ea de re confecto, cuius exſcriptum recognitum habetur in biblioth. MSS. Coifliniana, olim Segueriana in vol. cui titulus : Fondations degliſes, p. 1 5 1. & c. An. ſite. iuſta. I. trtf. tlzz : z. tirt & vicecomes Lemovicenſis ei præbet hominium pro nonnullis toparchiis quas in pagis Lcmovicenſt & Engoliſmenli poſhdebat 3ex tabular. d’Albret. Hominiuin quoque recipit a domino de SainteHermine 24. Dec. 1 504. pro terra de fana.

LXVII. AN-romus.

Antonius de Stagno, ut in omnibus antiquis monumentis exprimitur, vulgari idiomate, non de lEſtang, ut nonnulli recentiores reddidere, ſcd dEſtaing aut d’Eſteing, exnobili & antiqua dominorum de Stagno familia ortus, patre Gaſpardo d’Eſtaing, Ruthenenſis provinciæ ſcneſoello ac gubernatore & c. fratrem habuit F rancilcum Ruthenorum antiſtitem. Utrique dicavit Nicol. Boherius commentarium in Mandagotum de electione. Uterque a Ludovico XII. adlectus eſt conſeſſui viginti virorum iuriſperitorum, ex quibus couſtabat magnum conſilium iu prima ſua erectione huic regi debita. Antonius ex canonico Ruthenenfr 1479. admittitur canonicus & comes Lugdun. 1 48 9. cuius capituli fuit quoque decanus & abbas, ſcu domnus Aubracenſis, ut patet ex litteris Franciſci I. datis apud Compendium menſe Septembri 11, 5 7. quæ exſtant in veteri regiſtro archivi regii

ar.

Ad Engoliſmenſcm cathedram, procurante,

Aloiſia Sabauda, Franciſci Francorum regis matre, anno 1 5 o 6. evectus eſt. Vir ob urbanitatem

& facilitatem morum, ſcientiam non mediocrem,

1509.

1511.

1514. 1516.

haud vulgarem in tractandis negotiis ſolertiam, magno apud omnes, ac regni primores præcipue in pretio habitus. Cultus divini reIIgioſus fuit aſſertor, eccleſiaſticæ libertatis acerrimus propugnator. E ilcopatus ſui patrimonia ab iniuſta laicorum poſſes tone variis ſupremæ curiæ Pariſienſis decretis vindicavit. Inchoata ab Octaviano ædium epiſcopalium ædificia perfecit. An. 1 509. Georgii ab Ambaſia cardinalis teſtamentum ſua ſubſcriptione munivit. Piſinæ ſynodo Mediolanum tranſlatæ adverſus Jullum II. pontificem interfiait 1 5 1 1. Recenſetur & 1 5 1 4. in chartis epiſcopalibus. An. 1 5 1 6. unus fuit exiudicibuſaſummo pontificedelegatis ad diſſolvendum Lud. XII. matrimonium cum Johanna Lud. XI. regis filia. Aloiſia Sabauda ſatagente utJohannes comes Engol. ſocer ſuus, cum ſanctitatis fama mortuus, beatorum numero adſcriberetur, S. pontifex Antonium noſtrum delegavit ut de eius moribus & geſtis altius inquireret ; at demandatam provinciam adimplere non potuit præmatura & inopina morte ſublatus : ferunt enim eum in epiſcopalibus Varni domibus degentem

Tempus eius romotio is invenimus in ſchedis domini de Canieres nunc biblioth. regiæ 3 nam in volumine inſtrumentorum authenticorum viſuntur regiæ litteræ quibus Johannes du uuiſſon donatur offici0 conſiliarii clerici in parlamento Toloſano, vacante per promotioncm Antonii d’Eſtaing ad epiſcopatum Engoliſmenſem ; litteræ autem datæ ſunt die r o.

Decembris an. 1 50 6.

inquiunt Sammarthani. Quod ſtare nequit ; anno iaſii ; IeſfrTleiſtinaiIIiiffi dEſtaing Engoliſmcnſi epiſcopo, ſimulque Aubracenſi domno. Præterea vicarius generalis Franciſci dEſtaing Ruthenenſis epiſcopi confirmavit electionem Antonii Andreæ in domnum Aubracenſcm pro Antonio noſtro defuncto, quod actum eſt 7. Maii 1 523. ex archiv. Aubrac. Sepeliri voluit apud Arvernos in natali ſolo.

LXVIII. Auromus II.

B Antonius de la Barre Turonenſis, ſancti Mar-

iiiſtII’IY Trigeniſiffrdieidiæiufiif’nii tranſſumto inſtrum. ſcdis epiſco alis dicitur Rothomagi inauguratus an. 1 5 1 4. ed ſcribæ error eſt, ut ex dictis patet, ac pro 1 5 1 4. legendum 1 5 24.

LXIX. Lacoaus.

J acobus Babou, Turonicus, ex familia dominorum de la Bourdaiſiere, Philiberti generalis ærarii F ranciæ filius, & PhilIberti cardinalis frater ac deceſſor, eccleſiæ S. Martini Turonenſis decanus, & libellorum ſiipplicum magiſter 3dehinc ad Engoliſmenſem epiſcopatum aſſumtus eſt, quem paucis annis tenuit 3 anno quippe 1 5 3 2. die 26. Nov. in vico nominato Eſtrechi le larron prope Stampas extinctus eſt cum iter faceret in patriam ad Bordaiſcriam, caſtrum gentilitium in Turonibus. Jacet ex aliqua ſui partein templo S. Martini Turonenſis, cum hoc epitaphio 3

Exta Jcpulta jacent Jacobi prafiilis olim Engoltſinenſis, de Babou genere. Qui templo Martine tuo, Regiſque libelliſ

Præfitit, hunc iuvenem mors inopina rapit.

LXX. Pruna rarus. Philibertus Babou, Jacobi frater, ſub præſtan-

tiſſimis litterarum magiſtris Pariſiis primum ſtuduit. Erat decanus S. Martini Turonenſis iarn an. 1538. & S. Capellæ Pariſienſis thelaura-

rius. Fuit quoque libellorum ſupplicum magiſter. Fratri ſucceſſit in Engoliſmenſium epiſcopatu 20. duntaxat annos natus. Ab Henrico lI. Francorum rege Romam miſſus eſt legatus ad pontifices,

uo otiam munere ſub F ranciſco II. & Carolo IX. ſiinctus eſt. A Pio lv. ſollicitante Carolo rege, cardinalitia purpura decoratus eſt an. 1 5 6 1. Ad Altiſſrodorenſem epiſcopatum tranſlatus eſt 1 563.

E Romæ denatus 25. Januar. 1 570. anno ætatiſ

57. ubi iacet in celebri S. Ludovici Francorum regis templo. Vir ſirit excellenti ingenio & eloquentia, Græcæ & Latinæ linguæ peritus, moribus & natura comis, faciliſque ad concilianda ſihi hominum ſtudia.

LXXI. Quotus,

Carolus Bony natione Florentinus, ex epiſcopo Oſtunenſi in regno Neapolitano factus Engoliſm. inauguratur anno 1 5 74. in abbatia Victorina Parilienſi. Sancti Clementis Romani conſtitutioneſ

latinitate donavit. Anno 1 5 83. ſubſcripſit ſynodo


ANNI CHRISTt. 1 5 2 1

1532.

Buou.

1561. 1021 1022

provinciali Burdelenſi. Engoliſmens. epiſcopoA ANNl rum catalogum a ſe contextum ipſi diœvit Carc HRIT Ionius an. 1 59 7. Obiit Engolrſhræ apoplectico mor1 603. bo correptus 1 9. cal. danuar. an. 16 o 3. Cernere eſt eius epitaphium ad ingreſſum chori eccleſiæ cathedralis encauſto inſcriptum ad parietem odei : Carolo Bonio, patria Florentino, natalium ſplendore nobili, epiſcopalibus apud Erigolſmenſis hono-, ibus illuſtri, ſacra & politiori litteratura conſpicabili, relrgiofiſs a pientiſs domino exiguum monumentum Olivarius Poterius, hujus quondam a ſecretis,

flenſque mærenſque P.

ECCLESIA ENGOLISMENSIS. Auru

LXXIV. Fnaucrſcus. cuntſrt

Pranciſcus de Pericard, Franciſci Ebroicenſis 2 epiſcopi nepos, erat filius Caroli equitis, baronis PcAdes Botereaux, & Eſtheris de Coſtentin de Tourville3 uæ familia iam epiſcopos dederat, præter Franci cum eius patruum Guillelmum Ebrotcæ, Georgium & F ranciſcumAbri ncæ. Porro Franciſcus noſter ad cathedram Engoliſm. evectus eſt no minatione Ludovici XIV. menſe Aug. an. 1 646. 1 646 Bullis ab Innooentio X. acceptis, Lutetiæ conſccratur in æde ſacra monialium Carmelitarum per

532 L XX II A N, r 0 N I s B Johannem Fianciſcpm de Gondy CUorinthi archiruucxuu. epiſcopum, adſiſtent1bus Renato de Rreux Leonenſi

Antonius de la Rochefoucauld, Antonii domi & Alphonſo d’Elbene Aurelianenſi præſulIbus an. ni de Calvo-monte (de Chaumont) ſuper Ligerim, equitis aurati, & Regis cambellani, Cæciliæque de Monunirail filius, fratres habuit Jacobum a quo Ludovici de la Rochefoucauld Lectorenſis epiſcoediti marchiones de Langeac in Arvernis, & Pranpi conſecrationi adfuit die 8. Novemb. in æde S. ciſcum abbatem B. M. Regalis, ſororem Mariam Mariæ Santonenſis. Eius ternpore ac cura generale abbatiſlam Paracliti. Prioratum S. Portianiobtinuit pauperum hoſpitium in urbe fundatum & conſtruab anno 1 607. ad 1 6 1 2. Conſecratur Engoliſctum fuit, in eoque omnes urbis & ſuburbiorurn

1 60 8. menſis epiſcopus an. 1 608. nonis Junii in æde mendIciconcluſi, quibus non mediocrem ſummam parochiali S. Nicolai de Cardueto (in qua eccleſia quotannis in eleemoſynam conferebat. Erecta ſacro latice tinctus fuerat an. 1 574.) a Franciſco quoque pauperum infirmorum domus. Idem de Rupe-fiſcaldi epiſcopo Claromontano, poſtea C etiam beneficium contulit pau ribus Rupiſ-fucaldi oerdinali, adſiſtentibus ranciſco de la Valette Cor infirmis. Inito conſtituendi eminarii conſilio, lonuſſon Vabrincenſi, & Johanne Bertier Rivenſi cum ad illud aptum ſua pecunia comparavit 3 at epiſcopis. Interfiſit comitiis Pariſienſibus 1 6 1 5. pium illud opus exſequi non potuit, morte præ1 6 2 4. Anno 1 624. ſubſcripſit ſynodo Burdigalenſi. Ediventus ; ſuo tamen teſtamento prædictum locum, dit proprium ſanctorum ſuæ diœceſis Engoliſinæ -ſuam bibliothecam, ac rerum ſuarum turn mobilium FigoiiſiiliſiffThliliThaiannaiieiijf K ſIffialIIa ifſtfaſſiffThbgiigiſniTh 1 63 4. Decemb. 1 6 3 4. & ſcpultus eſt in ſua eccleſia ante pauperum hoſpitiis relicta 3 collatis vero eccleſiæ maius altare. Eo pontifice Engoliſinæ conventus ſuæ omni ſacra ſupellectili argentea, omnibuſque Capucinorum conſtruitur an. 1 6 t 1. 1 aJohanne epiſcopalibus ornamentis. Caſtrum epiſcopale apud de Neſinond equite, toparcha de Verac. Anno Varnum ædificavit. Fato ſianctus eſt 29. Septemb. 1 6 1 9. PP. Minimi ſtabiliuntur favore & libera 1 6 89. ſepultus in preſbyterio. Ad generalia cleri I 68. litate re inæ Mariæ de Medicis tunc exiſtentis apud D comitia delegatus fuerat an. 1 65 5. una cum Bur 9 Engoli mam, & an. t 62 7. 8. April. Domini degalenſi archiepiſcopo. ca ſecunda poſt Paſcha, ab Antonio de la Roche-

1 647. Inde ſolemni pompa urbem primum inve1 6 47ctus eſt 1 649. 26. Novemb. Quo eodem anno 1 649.

ſal. 1 6 14.

foucauld ſolemniter conſecratur eorum eccleſia. Recipiuntur etiam Jeſuitæ 1 6 2 2. & moniales Urſu-

finæ 1628. LXXIII. Jon s 11.

Iacobus du Perron, Normannus Conſtantienſis, nepos Jacobi cardinalis du Perron, S. Taurini Ebroicenſis & B. M. de Lyra abbas, Engoliſmenſi

donatus eſt epiſcopatu an. 1 6 3 6. Ineunte, dum apud ſereniſhrnam Angliæ reginam Henrietam

LXXV. Cnmmn u s GABRIEI Cyprianus Gabriel Benard de Rezay, filius Cy·

priani comitis conſiſtoriani & franciſcæ Melian, doctor ſorbonicus, nominatus ad epiſcopatum Engoliſm. 1. Novemb. 1 689. inauguratuſeſt in æ de ſacra Minimorum Pariſienſium 1 69 2. diefeſto 1 69 2. S. Bartholomæi 24. Auguſti a D. Carolo le Goux de la Berchere Albiens. archipræſule, adſiſtentibuſ

epiſcopis Tolonenſi & Maſſilienſi. Poſſeſſionem. adeptus eſt die 7. menſis Novemb. eiuſdem anni.

oc R 22222

Mariam uxorem Caroli magnæ Britanniæ regis, E SemInarium quod animo conceperat pius præde-

maioris eleemoſynarii officio fungeretur. Pariſiis apud patres tertii ordinis ſancti Franciſci vulgo de Piquepuce, inauguratus eſt die Dominica 1 4. Junii 7 530aiſiiIIuiIffi-ThigiiihioililaiiſSIAIſIIi Franciſco Mallier Trecenſi epiſcopis. Urbem, in1 6 3 8, greſſits eſt an 1 6 3 8. menſc Maio. Clerum GalliI 4 iiItLiilIecTffiIeffiſiEAgiaigi

Britanniæ. Ad ſcdem Ebrotcenſem tranſlatus eſt an. 1 646. obiit 1 649.

ceſtòr, & cuius locum comparaverat, propriis ſitis ſumtibus ædificavit, eiuſque curam miſſionis prcebyteris a S. Lazaro nuncupatis commiſit 1704. 1704 Eo curante filiarum unionis chriſtianæ oratorium ſub titulo Præſcntationis B. Mariæ conſluitur, ut & generalis xenodochii ſacellum 1 7 1 2. Palatium 1 7 1 2. epiſcopale reparavit ; ad generalia cleri comitia deputatus eſt anno 169 5. Laudes ipſi debitas ſientio premere cogimur 3 at tacere non debemus ab ipſo nobis perhumaniter conceſſa fuifle plurirru ex epiſcopali tabulario, quæ ad illuſtrandam ſirpe-

ri0rum antiſtitum hiſtoriam non, IPUUUI contulere. tt iij 0 Simpuee.

1023

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

1024


ARCHIDIACONI ENGOLISMENSES.

Rmn oIirn Engoliſmenſis eccleſiæ dignitas A IX. Petrus II. anno circiter 1047. tempore

fuit arcludiaconus 3 verum ab anno 1 2 13. primum locum obtinet decanus. Archidiaconorum ſeriem prius dabimus, poſtea decanorum.

I. S. Cæſarius archidiaconus tempore S. Auſonii, aut eius ſucceſſoris. Eius corpus habere ſc gloriabantur olim ſanctimoniales Auſonianæ, & in MS. codice exſtat miſſi ſanctorum quorum corpora in hac eccleſia requieſcunt, fiilicet SS. Auſcmii, Aptouii, Caſarii, Eparchii. Eius mentio ſit in vita S. Auſonii.

Willelmi epiſc. & Fulconis comitis.

X. Willelmus I. tempore eiuſdem Willelmi ep. recenſetur in donatione eccleſiæ & burgi S. Gratulfi facta canonicis Engoliſm. a Roberto Montiſberulfi domino Caſtelli-Reinaldi. ln tabulario epi ſcopali reperimus : Willelmus archidiaconus teſtis in donatione terræ Dauterii facta eccle tæ Engoliſmenſi, a Bernardo Juliaci. Itern : Guillelmus archidiac. dat mediam partem alodii Senebriis, ò, liugo frater ejus dat totum ſuurn alodium de Rou-

II. Arthemius in vita S. Eparchii quam exhi Bres S. Petro Engol. Sed cum tempus non-notetur,

bet primus Act. SS. Bened. tomus, ediditque Bollandus, archidiaconi titulo inſignitur 3 ubi dicitur miſſus ab Abtonio Engoliſmenfium præſule, ad PetragorIcenſem epiſcopum, ut ab eo impetraret S. Eparchio licentiam fiIgendi ſcdem in Engoliſm. diœceſi. Nonnulli ex eadem vita F rontonium archIdiaconum fiiiſlc probare conantur 3 verum ibi dicitur archipreſbyter, non archidiaconus.

III. Eroigius, qui & Eroiginus, ac Eroiſius, archidiaconus ſub Gumbaldo epiſcopo, eius chartæ ſubſcribit an. XXV. regnante Carolo filio Ludovico regi, hoc eſt anno 9 1 8. De eo chronicon Engoliſm. apud Labb. Anno D. CCCC. XXIX. VII. idus Januarii obiit Eroigius archidiaconus.

IV. Elias de quo præfatum chronic. D. CCCC. LXXX. ind. Vnt. V. idus Aprilis Elias archidiac. migravit ad Dominum.

V. Iſimbardus an. 9 8 8. ſubſcribit litteris Willelmi Engoliſm. comitis, quibus S. Amantii monaſterium a maioribus ſuis Engoliſmenſi eccleſiæ ſubtractum, eidem reſtituit, illudque reſtauratum monachis reddit S. Benedicti regulam ſervantibus. Vide Mabill. tom. 1v. Annal. pag. 5 3.

vl. Arnaldus I. cuius conſilio & aſſenſu Roho Engol. epiſcopus locum S. Amantii cedit Willelrno duci ad conſtruendum coenobium de Buxia an. 1 o 1 8. vide Mab. Annal. t. 1v. pag. 2 5 9. Idem Arnaldus donat alodem ſuum ſive hereditatem ſalicam quæ eſt in pago Sanctonico, nuncupata Paſtore-villa, manſos V. irrdorninicatos qui oblias ſolvant ſol. IV. & denarios X. et borderias 111. & c. Deo & S. Petro, in communia canonicorum ibIdcm Domino inſervientium, & c. ſcd deſunt temporis notæ. idem denique Arnaldus ſubſcriptuſ

InorfmuII ad qpem WIllelmum ex archidiaconis 1 re enen um 1t.

XI. Achardus tempore Ademari ep. memoratur cum hoc præſule, in dono eccleſiæ, quæ vocatur ad S. Eparchium ſcnem, facto S. Iohanni Angeriacenſi ab Alone de Monte-morello 3 & in alio inſtrumento cuius chronici characteres ſimt Urbani papæ II. an. undecimus, Ademariep. an. 2 1. hoc eſt Chriſti 1 097. Eiuſdem ſit mentio in chartis monaſteriorum Baſiacenſis & Angeria cenſis, necnon S. Eparchii & B. M. de Corona. Idem archidiaconus erat ſub Geraldo ep. Ademari ſucceſſore, an. 1 1 20.

XII. Richardus, Geraldi epiſcopi & Romanæ ſedis legati nepos, cui prædictus præſul dedit eccleſiam S. Eparchii, Nantolium, Vogaziacum, medietatem reddituum curtis de Marciaco, eccleſiam de Magniaco, eccleſiam S. J ohannis Baptiſtæ, x. ſolidos in eccleſia ſancti Martialis, medietatem maſſt de Luneſia, pratum & vineas quas tenebat : F ulcaudus de Riperiis 3 idque communi canonicorum conſilio. Sed tcmpus non notatur.

D X. Amalvinus an. 1 1 22. ex tabul. EngoI.

eccleſiæ.

XIV. Willelmus IL archidiac. & abbas Albæterræ, teſtis ſubſcribit in charta qua Ugbertus de Logotges dat S. Petro & canonicis matris eccleſiæ Engoliſm. Ugonem filium ſuum, & cum co eccleſiam S. Mariæ de Carmento, & burgum & cimiterium, & c. abſque temporis notis. Interfuit donationi eccleſiæ Belli-loci ut teſtis archidiaconus Willelmus de Alba terra cognominatus, forte idem.

XV. Chalo ſeu Calo ſubſcribit anno 1 t 61.

reperitur cum Rohone Engol. epiſcopo, RamE chartæ qua S. Eparchii monaſterium, ab Ange-

nulfo clavigero, Helia præpoſito, Willelmo comite, & uxore ſua Girberta, & Hilduino comitis filio, in donatione Arnaldi & uxoris eius Rixendis : Datum in rnenſc Maio Xltl. calend. Jurrii, M. XX. ab Incarn. D. regnante Rotberto rege.

VII. Petrus I. ſubſcripſit donationi quartæ par·tis eccleſiæ Juliaci, quam Urſo de J uliaco, dedit S. Petro Engol. & omni clero, abſque temporis charactere.

VIIl. Arnaldus II. ſuperius commemoratam donationem quartæ partis eccleſiæ J uliaci confirmat, an. 1031.

liacenſis ſubiectione eximitur. Nomen eius inſcribitur tabul. eccleſiæ ann. 1 1 62. & 1 17 5. Anno 1 66. adfuit ut teſtis concordiæ aUctore Petro epiſcopo factæ inter G. S. Eparchii abbatem & Iterium capellanum de Dinac. Eodem Calone tcſte ngrinus Engol. comes dedit maiori eccleſiæ terram de Buxia.

XVI. Gardradus in libro feodorum an. 1 2 1 2. cum Willelmo epiſcopo recenſetur.

XVII. Elias de Brie anno r 226. litigat cunt Guillelmo decano. s ; 31 &

a d. Bru·

2 Robcno.

1025

ECCLESIA ENGOLISMENSIS

1026

XVIII. Stephanus fuit archidiaconus an. t 246. A fecit homagium-ligium domno Aygatielſlo eptſix

ind. 4. ex charta S. Stephani de Baſſaoo.

X IX. Magiſter Thomas Guillelmo epiſc. pro-

mittit obedientiam, & horninium præſtat anno 3e. iThi2ſtxThi ; fa. ſiziiaſlffimma, a. Veneris ante Pentecoſten, proefirlante Guillelmo i 2 iiifſiffic liii iuTo i ſiſic Lunæ ante feſtum S. Clementis 1 380 5. FUXXIII repffitgzi Iohannes abbas S. Amantii præſcntat an. 13 1 5. Ravardum pro eccleſia pa rochiali de Luſſraco.

XXII. quuelinus die Sabbati poſt feſtum Purifiœtionis B. MNV. an. 1 3 17. in inſtrumento abbatiæ S. Stephani Baſſacenſis. In libro feothrum dicitur Engoliſmenſi epiſcopo obedientiam promiſiſſe, & ei hominIum præſtitiſlc. Actum in Bello-monte. Et recentiori manu ternpus ſic conſignatur : Anno r 3 2 7. die Lunæ ante feſtum B.

o Engoliſm. ex lIbro feodorum s epiſqqpalia ngoliſm. Sed & iſtud reoenuon manu co mpz mnXIIIIIII. Petrus III. archidiaconus Engoliſin. mlend. Maii t 369. ex charta ſancti Stephani de BaXXIV. Petrus IV. de Arboribus an. 13 86.

die Jovis poſt feſtum Epiphan. archidiac. Engol. factus, obedientiam promiſit domino G. Engo-

B liſmenſi epiſcopo, & dictus D. epiſcopus de archi-

diaconatu eum inveſtivit per traditionem breviarii. Actum apud Varnum in camera D. epiſcopi. XXV. Ludovicus du Tillet archidiaconus Engoliſmenſis eccleſiæ anno 1 5 5 1. XXVI. Johannes I. Calveau 1579. & abbas B. Mariæ de Corona. XXVII. Johannes II. de Lemeric an. 1 584. XXVIII. Iohannes Ill. de Lemeric archidia-

conus an. 1 59 1. alter a ſuperiori.

XXIX. Claudius de Girard archidiaconus an.

Mchælis poſt mortem Falconis de Rupe archidiaC 1 65 2.

coni quondam Engoliſmenfis. Quod falſum eflc ſiiſpicamur, tum quia chartæ Baſſacenſi, quæ archetypa eſt, repugnat, tum quia F ulco ille de Rupe, ipſc eſt qui poſtea ſirit epiſcopus Engoliſmenſis 3 ei ergo non e vipris ſublato, Oſed ad inſitlas epiſcopakſXXeIIlcccGalIoAtlcqIieictiſIqui die Lunæ ante feſtum B. Thomæ apoſtoli auno Domini 1 3 30.

XXX. Andreas de Neſinond archidiaconatua poſſeſſionem iniit 2. Sept. 1 663.

XXXI. Franciſcus Oſmond, ſilius Guillelmi & Carolæ de Laval de la F aigne ex anti a & perilluſtri familia apud Neuſtriam, bachtiltureus In ſacra theologia, nominatur a Rege theſaurarius Engoliſmenſis anno t 69 2. & ab epiſcopo archidiaconus 1700.

DENTCANII ENGOLISMENSES.

Ecani in primam capituli dignitatem ere-D cernit aſhgnandas poſt ſuum obitum 1 2. libraſ

ctio, prærogativæ, redditus, iura & privilegia omnia fuſe recenſentur in charta Willelmi Burdigalenſis archiepiſcopi, qua, poteſtate a Romano pontifice accepta, dignitas hæc an. 1 2 13. creatur·

I. Amanevus de Griſhinaco ſubſcripſit præfittæ chartæ erectionis decanatus anno 1 21 3. poſtmodum fuit Tarbenſis epiſcopus, demumque archiepiſcopus Auſcienſis.

Il. Guillelmus I. Arnaud nominaturin ſententia data an. 1 2 2 6. per Guillelmum archiepiſcopum Burdeg. & capitulum Engoliſmenſe, iudices datoſ

Engoliſm. monetæ. lv. Petrus I. Raimundi an. 1 2 6 4. ſigillum im·

reſſtt chartæ concordiæ initæ inter R. a epiſcop. adſim. ngoliſmenſcm, & Eliam Tiſonis de Diraco midum·

litem, in feſto SS. Simonis & J udæ. Reperitur & in charta Groſſt-boſci 1 267. denique in inſtrumento abbatiæ de Corona, ubi dicitur dom. papæ capellanus. Occurrit adhuc in charta epiſc. Claromontenſis, die Martis ante feſtum B. Matthæi apoſt. anno 126.

V. Aimcticuſmt habetur in libro feodorum ſcdis epiſcopalis, tanquam decanus promiſit obedien-

ad componendam litem ortam inter præfatum E tiam & reverentiam, fecitque homagium-ligium

Guillelmum Arnaud & Heliam de Brie archidiaconum, pro cuſtodIa domorum epiſcopalium ſede vacante ; qua ſententia decano adiudicatur cuſtodia domorum in urbe ſitarum, & quorumdam ali0rum locorum 3 archidiacono vero caſtrorum de Vars, de Marſæ & c.

III. WiIlelmus II. Bruneti 4. reperitur decanus die Veneris ante feſtum PurIficationis B. M. anno 1 25 2. R. : exiſtente Engoliſm. epiſcopo. Per i ſum anno 1 2 5 3. menſc lanuario, Paſcaudus de lgignac civis Engoliſm. inducitur in fiduciariam poſſeſhonem manſi de Vallelta ad dominium capituli pertinente. Idem capellaniam B. M. Magdalenæ in eccleſia enthedxaii fundavit, eique de-

Guillelmo epiſcopo pro iis quæ habebat ratione deoenatus, in ultimo receſſu uo ad curiam Actum apud Aſiterias in craſtinum ſancti Martini hyemalis an. Dom. M. cc. Lxxur.

vl. Gerardus de J avarlhac, ut fert laudatus codex hominiorum, confirmatus ſuit in decanum auctoritate Guillelmi epiſcopi an. 1 275. in eius palatio, & poſtmodum fecit homagium-ligium, & promiſit obedientiam & c. apud Varnum in prato VILUPIIIIucIIleſlngſiilcbdeſcanus, ex tabulis Silvæ-maioris, cum Petro Adurenſi epiſcopo, longa diſhdia Vaſatenſcm eccleſiam inter & regios Eduardi miniſtros componit Burdigalæ 1 2 83. Verum uda 294. eal. Ianuar. anno 1 29 3. deinde per

1027

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

1028

alibi Pontius hic Santonenſis decanus nuncupatur ; A rumdam decimarum in tota parochia de Molida-

vide tom. 1. Gall. Chriſt. col. 1 1 57.

VIll. Helias de Malo-monte, qui, ut habet citatus feodorum liber, in decanum Engol. electus auctoritate D. Iohannis S. Cæciliæ preſbyteri cardinalis, uondam apoſtolicæ ſedis legati in Francia, præ cute capitulo, fecit homagium-IIgium cum iuramento fidelitatis Guillelmo elpiiſcopo, 6.

e ema ſtolieam amotus eſt a decanatu. po

IX. Amoto Helia per ſcdem apoſtolicam, in decanatu eiuſdem ſedis auctoritate ſitffectus eſt Henricus Maſchaudi. Hominium, abſens & in

curia Romana poſitus, præſtitit per Stephanum fraB

trem ſuum capellanum de Fromentallo, habentem ad hoc ſpeciale mandatum. Reperimus & Henricum de Marſæ decanum 1 2 9 3. in charta coenobii de Corona. Verum idem eſlc videtur cum Henrico Maſchaudi propter eamdem temporis circumſtantiam. Aut ſi duo ſint diſtincti, (minIma eſt enim nominum analogia.) Henricum deMarſac putamus acapitulo electum, decani titulum aſſumſiſle, at poſtea Henrico Maſchaudi ab apoſtolica ſede nominato, cedere coactum fuiſlc.

X. J ohannes I. de Layo, al. de Buia, poſt mor-

rio, ut patet ex inſtrumento confecto Guillelmum de Rupe-forti preſbyterum Engo iſmenſem, publicum auctoritate imperiali notarium. Anno 1 45 9. Johannes decanus a Petronilla Foraſie accipit hominium.

XVI. Antonius de Pompadour epiſcop. Con domienſis, erat ſimul Engoliſmenſis decanus. Die 1 8. Januarii an. 1 49 3. inter Octavianum de S. Gelaſio, & Ant. de Pompadour Engoliſin. demnum & epiſcopum Condomienſem ſic convenit, ut epiſcopus I ; ngoliſtnenſis ſingulis annis 200. libras dicto Antonio ſolveret pro quarta parte proventuum decano debitorum, & pro iure ſigilli, ratione iuriſdictionis, epiſcopo ſimul & decano communis.

XVII. Robertus de Pompadour decanus obierat anno 1 50 2.

XVIII. Jacobus de ſaint Gelais, cum Ucetienſt epiſcopatu decanatum poſhdebat. Anno 1525. codicem agrorum vectigalium decanatus confici curavit. Deeano domum cum præcelſa turri egre238’IEiuIiIIIinPAIiiiITIE de ſaint Gelais abbatiſſæ conceſſit. Obiitan. 1 5 3 9.

tem dicti magiſtri Henrici factus eſt decanus Eng. al. 1 5 3 8. auctoritate ſedis apoſtolicæ, & hominium fecit D. C XIX. Urbanus de ſaint Gelais J acobi ſucceſſor

Guillelmo epiſco 0. XI. Arnaldus Iſeotardi decanus, una cum Meſ-

nardo Engoliſm. canonico, mediator fuitconcordiæ inter Johannem epiſcopum Engoliſmenſem, & Heliam abbatem S. Eparchii, die Martis ante Pentecoſten 1 3 t 6. Recenſctur in libro feodorum ſedis epiſcopalis 1 3 19. menſc ſunio, & in charta S. Eparchii ; ac 1 3 17. in inſtrumento S. Stephani de Baſſaco. Ipſius frater aut ſaltem confinguineus erat Helias Leotardi Bituricenſis archidiaconus, ui, ut ait Corlæus in hiſtor. urbis & comitum 1. ls. 0313i ; I327g13223eaJtiillnliſi dificavit, & locum de Bello-gaudio in civitate, qui de Bello-loco nuncupatur, b a monialibus Benedictinis S. Auſònii occupatum

XII. Bertrandus de S. Geneſio, capellanus Johannis XXII. & auditor cauſarum ſacri palatii, erat decanus Engoliſmenſis an. 1 3 9. & 1 3 26. ex codice 6 8 5. biblioth. Colbertinæ. Homagium præſtitit quuelino ep. an. 1 3 2 8. Poſtea patriarcha Aquileienſis. Vide notas ad vitas paparum A·

ver ; plqipǣgaſlguzpion decanus, fimdator ca-

fuit, an immediatus, ambigitur 3 ignoratur enim quo tempore præfuerit.

XX. F ranciſcus de ſaint Gelais an. 15 50. 2 1. Se tembris capitulo conceſſit 1 20. libras & 1 5. aſſcs annui proventus pro ſumma 2250. librar. Legitur decanus & abbas Burgi an. 1 5 7. Tandem cum ad Proteſtantium partes de eciſſet, in eius locum electus eſt a capitulo

XXI. Martinus Caveau anno 1 5 6 2. eiuſque Iilſectio a vicario generali Engoliſm. epiſcopi con-

mata eſt.

XXII. Franciſcus de Rochechouart decani di gnitatem iam obtinebat an. 1 5 84. ut patet ex litteris Ũniverſitatis Pariſienſis, quas exhibuit capitulo, ut ipſarum vi tanquam iuratus ſcholaſticus, omnes decanatus fructus, exceptis quotidianis diſtributionibus, perciperet. Dignitatem hanc ſcquenti tranſcripſit, eccleſiæque plurima contulit, in cuius choro ſepultus eſt a latere epiſtolæ.

XXIII. Iohannes Meſiraud hac abdicatione factus decanus, ſua dignitate frui non potuit3etenim Ludovicus de Nogaret, poſtea cardinalis de la Vallette, ducis d’Eſpernon patris ſui favore ac potentia electus eſta capitulo, decanatumque etiam fa-

pellaniæ iunctæ eccleſiæ cathedrali, cuius exeſi & E ctus cardinalis ſervavit, poſtea reſignavit.

ſemiruti parietes ſcrvant etiamnum nomen capellaniæ du Lion. Fundavit etiam obitum, qui quolibet anno celebratur 4. Decemb.

XIV. Archambaldus de Valle, qui præſtitit hominium Guillelmo ep. an. 1408. per Clementem monachum S. Johannis Angeliacenſis. Eodem anno Archambaldus de Valle & capitulum S. Petri, paciſcuntur cum Guillelmo, pro iuriſdicti0ne.

XV. Johannes Gervaſii, ab an. 142 8. ex tabulis eccleſiæ. An. 143 8. 23. April. Johanncſ

Daimani ei reſtituit, ceſit ey donavit omne ius qua-

XXIV. N. de ſaint Civicr, per Ludovici reſt·

gnationem decanus, permutavit cum Johannc

Meſnaud, qui ei dedit Montiſ-berulfi prioratum. XXV. Iohannes III. Meſhaud, abbas Blanziaci, & in præſidiali curia Engoliſmenſi ſenator, pacificam decanatus poſſeſhonem tandem obtinuit anno 1628. Eiuſdem eccleſiæ theſaurarius antea fuerat. Repertoriainſtrumentorum ſedis epiſcopalis & eccleſiæ cathedralis deſcripſit. Chorum ab hæreticis furentibus anno 1 5 69. deſtructum, ſuis ſumtibuſreparavit. Burdigalenſi concilioan. 1 6 24. ut ſuæ eccleſiæ procurator interfuit, ejuſque promoto S. Cybar.

t Fuit

1029

legitur a latere epiſtolæ chori columnæ affixum. quod hic referre iuvat 3

Johannes Meſiraud huJus eccleſiæ decanus obiit Vttr. idus Febr. an. Dom. 1 669. atatis fita 85. Clamant hi lapides, erecta altaria, muri. Non opus eſt tumulo, titulis, nec imagine nuda 3 Hac ſhut Menelli præconia ſancta decani. Altis verticibus firbjectos undique muros, Surgentes aras, la uearia, lumina, tecta Reſpice, Menelli ſilnt hæc monumenta decani. Cum Templum hoc inſtauraſit jam rite Menellus,

Talia fcrtur ovans verba dediffc ſtris :

Qualibet inſtaurent alii, do lampada terræ,

inſtauranda domus nunc mihi certa polo eſt

XXVI. J ohannes IV. CaſtaIn de Guerin, filius neptis Meſtaldi, ex libera avunculi adecatIone demiratum obunuicquem uno poſt anno tranſcri

ſit enti. P XXIVII. Renatus le Meuſitier, Clementis, In ſuprema Pariſienſi curia ſcnatoris filius, decanatum uno etiam poſt anno cum ſequenti permutavit, acceptis prioratibus de Magnæ in diœceſi Lemovicenſi, & de Vernant in Engoliſinenſi.

XXVIII. Petrus II. du Verdier, Lemovix, fiater Petri abbatis S. Martialis, filius J ohannis domini dArfeiiille & Margaritæ de Redon, prædictos prioratus cum decanatu permutavit die 2 3. Septembris 1 6 6 2. illius poſſeſſionem adeptus eſt 2 2.

Ianuarii 1663. Obiit 1665. die 30. Ianuarii

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

motor effectus eſt. Eius epitaphium æri inciſum A cum in gratiam ſ

equentis abdicaſſetr 3 XXIX. Petrus I l. du Verdier ſuperioris ex fia-

tte nepos, Franciſci & Leonardæ d Auvergne fi lius, decanatuſpoſſeſſtonem iniit 2 5. Jan. t 66 5. permutavit eum ſequenti anno 1669. accepto S.

Martialis Lemoviœnſis canonicam.

XXX. Ioſephus du Verdier, ſuperioris frater germanus, doctor Sorbonicus, canonicus S. Martialis, vir eximia pietate præditus, decanatus poſſeſſionem iniit die 3 o. Martii r 6 69. Ipſi hancce decanorum ſeriem debemus. Adhuc ſuperſtes hoc an. 1  1 8.

Sequentes reperimus decanos ante decanatus ere ctionem in prImam dlgnitatem.

Conſtantinus an. 1 5. Caroli regis, filii Ludove

B regis, tempore Gumbaldi epiſcopi S. Eparchit

chartulario, cuca an. 9 o 3.

Eroigius dec. ſedente F ulcaudo ep. ex cod. chart.

Iſambardus decanus regnante Carolo rege, ut patet ex hac charta tabularii Engoliſmenſis, qua Salomon & uxor eius donant unam peciam de vi nea Soilit ad fratres in clauſtro S. Petri, Iſambardo decano, & c. Facta eſt charta iſta menſe Febn anno 15. regnante Carolo rege.

Septem ſequentium decanorumſolum cognomen & ſtemmata in ædibus decani depicta habemus ; Cognomina hic notabimus tantum, nulla ratione habita ordinis & temporis,

bus præfuerunt, quod nobis ea Ignota ſint.

ontenay, dAubeterre. ChabcIt 5 : 13 Dc Lanzac. Du Puy du Fou. De la Rochefoucaud.

DE ABBATIIS DIOECESIS ENGOLISMENSIS.

Iu monet-, 1 Enoot Annum s nr

SArten Ennenu, S. Cybar, ordiniſC

S. Benedicti. S. Amantii dc Buxia, S. Amant de Borſs, ord. S. B. S. Auſonis feminarum, S. Auſorq, ord. S. B. Coronæ, la Courone, ord. S. Aug. Cellæ-Fruini, Celle-Froiiin, ord. S. Aug. Groſſi-Boſci, Groſ-bos, vel Groſ-bois. ord. Ciſt. Borneti, Boumet, ord. Ciſterc.

Exſtat præterea Blanziacurn, nunc abbatia ſceuIaris. Robertus in diœceſi Engoliſinenſi ponit alim abbatiam Fontiſ-dulcis, quam dicit eſſe ord. Ciſterc. femin. Sammarthani eum ſecuti hancabbatiam commemorant t. 4. de qua tamen ſilent in recenſione abbatiarum diœceſis Engoliſm. & merito quidem.

S. EPARCHII.

Ancrt EThnenu monaſterium antiquum &

D ſterio ſepultum fiiiſſe,

De eo Greg. Turon. tib. de Gloria Confic. 1 0 t. ſcd præcipue lib. 6. hiſt. cap. 8. vitam eius, virtutes ac tranſitum enarrat : Mabillonius quoque vitam eiuſdem ſancti ſeculo 1. Bened. pag. 267. proſccutus eſt, acAnnalium tom. 1. adam 58 1 num 1x. & ſeq.

Inſequenti tempore conſtituta ſitit in eo monaſterio con gatio canonicorum, ut habet monachus Engottffi verum poſtea reverſum eſt ad monachos Benedictinos, iterumque ad canonicos, quando videlicetdeſtructum fuit a Normannis an. 868. ex chronico Malleac. ac tertio tandem ad monachos ſub regula Benedictina, quæ ibidem adhuc perſeverat. Tradit auctor chronici Malleac. Emenonem Engoliſmæ comitem hoc in monaquod poſterioribus ſeculis comitum ſepultura nobilitatum fuit, ſcilicet Arnaldi, Willelmi, Alduini & Wl ini. Vetus quo·

e de geſtis comitum & ponti cum hiſtoria reert 3 ngrino comite Fridebertum epiſcopum Franciæ, ad S. Eparchium conſtruxiſſe baſiliam beati viri de

celebre in ſuburbi0 Engoliſmenſi a, ord. S. Be; ia nedicti. conditum eſt in honore B. Eparchii urbis gffifiufd. patroni qui, ut aſſerit monachus Engoliſmenſis, qm, 322 oriundus erat ex civitate Petrocoria, patre Felice

Mſlill m Aureolo, vel Oriolo comite eiuſdem civitatis 3hic

in honore S. Salvatoris, ſed corpus loco, in quo erat, tranſferre non valuiſſe, ipſum que poſt celebratam conſecrationem eccleſiæ & ſacrificium miſſæ conſummatum, ante altare Salvæ

Annat. nd. Mabtttoutus aſſerit mouæum ordinem Iiœin eoenobia m. 58, ad Chriſtum migravit 1, J ulli, regnantibus Chii reſtitutum fuiſſe a Pipino rege an. 8 a 8. is canonicis qut umdeberto & Clotario fratribus, apud Ademaruru. : 3 : an ſh

Tornus ll. V v v Dect-

beuais.

1031

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

1032

toris placida morte obdormivifle in Domino, & Aſcriptus reperitur in charta Gumbaldi ep. Engol.

ab Oliba epiſcopo terræ mandatum fiſiſſe. Claruit in hoc monaſterIo Ademarus Cabanenſis 0 filius Raimundi abnepotis Turpionis epiſcopi, ut ipſe aſſerit in chronico, quo res præcipue Aquitanicus, a Carolo Martello Pipini regis patre ad Henrici I.

tengpkphtztiiomplThegiitur. Hoc chronicon adſervatur tu 1 cca uana.

Saltu: s Anarta-um.

I. LAUNUS epiſc. Engoliſinenſis & coenobiar-

menſe J ulio anno xxv. regnante Carolo rege ſilio Ludovici. Occurrit etiam eodem anno in chartul. eccleſiæ cathedr. Engoliſin.

VIIl. Iterius memoratur in pacto cum Willelmo Bermundo, pro eccleſia & molendinis de Paluel, ex chartul. Eparchiano. Dicitur abbas bonæ memoriæ in litteris tempore Roberti abbatis datis.

IX. Guigo tempore Arnaldi Engoliſmenſium comitis, qui ſcilicet exhortante nobiltſſma et dulci tnta coniuge Hildegarde, abbati Guigoni offert omnem decimam tributi ex venditione telonei,

cha Eparchianus ciroe an. 769. ex quibus : quæ omnibus, inquit, comitibus iſtius urbis retro dam chartis. Hic a CaroIo-magno confirmari feB & michi nunc uſque reddita e. Fuit etiam abbaſ

cit poſſeſſiones clericorum in eccleſia S. Eparchii

S. Martialis ; ſepultus eſt ad. Eparchium, inquit

de rvientium, anno regni ejus decimo tertio, Mabill. tom. 4. Ann. pag. 88. 3 eb-uſu vlu. idus Sept. ind. xv. : Hujus diplomatis exemX. Grimoardus frater Aimerici domini de Mu vel lv plar habes ad ealceThm Ademari. Eidem quoque Picidan circa an. 9 8 2. poſtea epiſc. Engoliſm. qui pinus rex præoeptum indulſit-de terris -ſlgnaco, monaſterii deſtructor fuit. Vide in epiſcopis Enuvenaco, Vaſhaco. Monterione & alus. golrſinenſibus. 11. Martinus 1. de quo chronicon Ademari, & XI. Bernardus abbas S. Eparchii, a quo Guilſl 4 Malleacenſe : Po quam Ptptnus Aquitaniæ rex lelmus II. comes Engoliſin. cognomento Tatlle573 eaſt. ficit monaſteria ngeriaci, Brantoſmenſe & ſancti Jer recuperavit un corſelet, quem Giraudus primus mus M Cypriani Pictaris, tranſtulit canonicalem habitum toparcha de. vom-ant, pater Gaufridi, eccleſiæ S. Th mſI SEpſthf2Iſthſuifq fcIuiia’mfit ifficte’aiiiuiebũ & gibt-l ſl mollrllorleſtuſekibhſſſrrnqgiſaſterii S. Eparchii pater me C Epirchi’i monachus, aſſignata nulla ſede, qui præ-. m3tEEIſti50fIe OE ſctI OE iamſi iiffivmhalqim Itæpag. an. IV. Mainargus, ſub quo reſtauratur S. Eparchii lataſyſuiſie narrat.

coenobium, ut commemoratur in veteri chronico XII. Rainaldus, ſub quo & duobus ſequentib. de geſtis pontificum & comitum Engoliſm. & ex abbatibus vixit Ademarus Cabanenſis. Vide Mapreſſrus in chartulario Eparchiano his verbis : In bill. tom. 1v. Annal. p. 259. a geſtis Fiancomm ita legitur. Guillelmus SectorXIII. Ricardus cum Willelmo comite J eroſol yaTuiuefer. ferri & conſanguineus ejus Bernardus, adgregato mam profectus, in Selymbria Græciæ civitate deconventu nobilium, iterum, reſtituerunt monaſticum ceſſit, ibique ſepultus eſt in vigilia Epiphaniæ, teſte habitum in baſilica B. Eparchii, prfficientes eidem Ademaro. monaſterio Mainardum abbatem, qui in fiunte XIV. Amalfredus in eadem peregrinatione Jebaſilicæ B. Eparchii conſtruxit elegans oratorium D roſolymitana comitem ſecutus, ab eo deligitur abin nomine ſanctæ Refimectionis. Tunc domnus bas, tumque benedicitur a Rohone Engoliſinenſt Willelmus per teſtamentum conceſit ad eundem lopræſule an. 1 o 2 8. Reperitur etiam in charta J ofcum B. Eparchii hoc donum, eccleſiam S. Hilarii fredi urbis Engoliſm. comitis, notis chronicis dein Petragorico ſitam in vicaria Piliacenſh, eccleliam ſtituta. Sub illo vivebat in monaſterio Ademarus ſanctæ Eugenia in S anctonico, in vicaria PedriaCabanenfis, ut patet ex ejuſdem epiſtola de ſancti cenJe, & c. Quod te amentum confirmare Juſſt, Martialis apoſtolatu, apud Mabilltom. 4 Annald firmaverunt mani us propriis adhunc modum, p72 6. S. r domni Guillelmi comitis & monachi. S. Ber XV. J offredus abbas S. Eparchii tempore mox nardi comitis. S. r Arnaldi filii ſui comitis. S. r Olaudati comitis, in cujus donatione quadam reperidolrici vicecomitis. S. r Ademari vicet-omnis. S. rSetur. Videtur autem ad hunc abbatem referendum guini. S. r Mainardi. S. r Ramnulfi. S. r Aladoni. ſtquens diploma anni 1 o 29. Willelmus comes qui S. r Ademari comitis filii Guillelmi. gurpivit S. Eparchio V afitacum boſcum ad mortem V. Martinus II. abbas ooeurrit in donatione Fal E ſitam, & laxavit S. Eparchio duo candelabra arburgis nobilis feminæ facta calend, J ulli armo ſexto gentea penſata trecentos ſolidos, laxavit unam cruLudovici regis ; forte idem qui ſuperius. cem auream cum gemmis. Jacet ante altare S. DioVI. Gumbaldus ep. Engol. & abbas S. Eparchii nyfit, ubi S. Eparchiuſſtetit in recltſione. Habet ad in donatione Willelmi comitis filii Wigrini, facta caput finem intus in lapide plumbeam tabulam ſcrimenſe J anuario regnante Carolo rege anno nono ; piam ita Hicjacet domnus et amabilis Willelmus quo tempore ibi erant canonici, quibus ejectis an. comes Engoliſmenfium·, qui ipſo anno, quo venit de a s ſs 2 arrovtnum

355. adan. 1029. voeatMn-

n ; ctztg. ſaThtztaztſt : t ; 3gſtat : uæſaniæ xvI. ſIguII. an ſaſcflpſit fundationis. ſignaYztffſtThzſl C2Thfigggzggffg aſia-23 Stephani de vauibus an. 1 07 5. ex chartario vn. 1 20v. Ludovicus rex coieemuiſſa Lud. Truiũnarinm. leuſi. Reperitur etlam in charta Alonis de Monte2LP3

70 Ea ciemcccl. fingat.

t Prioratus eſt aliter dictus de Godot-villa.

1033 ECCLESIA ENGOLISMENSIS. 1034

Maurello, menſc Febr. regnante Philippo rege in A ventui S. J ohannis Angeriac. eccleſiam de Aent. Francia ; item in charta Iterii de Peudix militis, Exſtant ibidem aliæ ad eumdem effectum Peui cum Calone archidiacono Engoliſin. & Willelmo Engoliſm. epiſc. litteræ eodem anno datæ, Anno t : abbate BrantoſmiI. Geraldus de Ranchono fitndar 1 64. ſtatuit de communi totius capituli conſitot. ; III vit monaſterium de Marcillac in honorem S. Mi lio, ut feſtivitas B. Dionyſii in duplum 8 ; cum chælis archangeli, illudque tradidit in manu Si proceſſione celebraretur. dem anno 1 1 66. conguini abbatis S. Eparchii. Actum regnante Philip cordiam fecit cum Iterio eapellano de Dinac. Depo, Willelmo epiſcopo Engoliſm. vide quæ dixi nique anno 1 1 69. J ohannes epiſcopus Petragor. rnus ſuperius in Guillelmo Il. Engoliſmenſt epiei conceſſit eccleſiam S. Mariæ de Maſls. ſcopo. XXII. Ranulfiiſtempore Petri Engol. epiſcopi, XVII. Hugo I. Angeriacenſis monachus, ab qui ſedebat anno 1 r 7 1. &ilicet eo præſcnte cum Anſculfo abbate Angeriaci, Eparchienſi monaſteJ unio de Corona & Joſcelino S. Amantii abbario præfectus fiſiſſe dicitur in præſentia Ademari tibus, Bandus de Gon-illa miles reddit hominiunt epiſc. Engol. cirea an. 1 o 8 o. ad quem vide Ma B Rannffo abbati S. Eparchii. Is eſt profecto R. abbill. tom. v. Annal. p. t 6 2. Reperitur ann. 1 1 o 6. bas S. Eparchii qui reperitur an. 1 1 8 1. in char1 1 o 8. & 1 t 1 7. quo anno ſubſcripſit concordiæ tul. Dalonenſi pag. 3 9. Invenitur quoque Ranulinitæ inter abbatem S. Martialis & Petrum abba fus annis 1 173. 1 1 9 1. & 1 1 92. ternpore J. tem S. Stephani de Vallibus, arbitro Gerardo EnEngoliſm. epiſcopi. Adfuit anno 1 1 94. benedigoliſmenſi præſule, ex chartul. S. Stephani de Valctioni altaris beatorum apoſtolorum in eccleſia de libus. Corona. Subſcripſit etiam anno 1 20 5. chartæ Eodem anno 1 1 17. eccleſiam ſancti Eparchii Ademari comitis Engoliſm. quædam eccleſiæ de de Verziles accepit a Petro Santonenſi epiſcopo, Corona concedentis. Obiit Ranulfus an. 1 2 r 8. præſcnte Ainrico abbate Angeriacenſi. Ei quoque ex chronico Bernardi ltherii, inquit noſter dom. Willelmus epiſc. Petragoricenſis dedit eccleſiam S. Eſtiennot in fragmentis mſh Aquitaniæ. Martini de Salis, laudante Arnaldo Burdegal. meXXIII. Ademarus teſtis eſt in donatione Wiltropolitauo an. 1 1 1 9. Statimque Hugo hane plelelmi de Monte-Maurelli, facta eccleſiæ S. Petri no jure poſledit eccleſiam, cedentibus Odone deC de J arnac, & monachis ibidem Deo ſcrvientibus, cano & ceteris de clero S. Martini ; mox e inita de calefizgio fitrni pe etuo habendo in nemore fixo eſt ſocietas precum pro defunctis utriulIcThIlue ecprope Jamac, an. 1 224. qui quidem Willelmus cleſiæ. Rexit Hugo ad annum ſaltem 1 1 2 8. quo homagitemſtgium reddidit abbati Ademaro. Willelmus epiſc. Santon. eccleſiam S. Eparchii ſu XXIV. Hugo lI. anno 1 2 2 8. pra Carantonum fluvium ipſi conoeſſit. XXV. Willelmus lI. annis 1 23 2. & 1 23 4. XVIII. Helias ſedebat annis 1 1 37. 1 1 3 8. XXVI. Robertus e Carrofenſt monaſterio aſ& 1 139. Ipſi Willelmus Santonenſis epiſcopus ſumtus, abbas erat Eparchienſis 1 240. 246. confirmavit eccleſiam de Verziles anno 1 1 8. 47. & 49. quo anno Iterius de Barbezillo, ngrinus quo ue Engoliſmenſis comes, dius Willelmus dominus de Rupe-chanderici, Regingrini Taillecter, plurima dedit Heliæ abbati & naldus de Moneta, Ademarus de S. Andrea, & fratribus S. Eparchii. alii bene multi milites homagium-Iſim ei præſtiXIX. Willelmus I. 1 1 39. & 1 142. quo anno tere. Idem Rotbertus fecit concordiam cum AGaufridus epiſc. Petragoric. in manu ejus donum D gnete abbatiſla S. Auſonii an. t 250. & cum Heeccleſiæ de Temoleto confirmavit. Eodem anno lia de Gorville milite 1 2 5 9. Quo etiam anno Alo paciſcitur cum Odone Aimerici de Martunnio. dominus de Monte-Morelli ipſi hominium præPepigit etiam cum priorifla de Guaſconeria nomiſtitit pro caſtro & caſtellania de Jarnaco ad Cane Cominal, & Petro Arnaldi priore ordinis Fon rantonum. Anno t 2 65. Gaufridus de Leziniaco, tiſ-ebraldi, pro molendiuis de Braciol, approbandominus de J arnaco & de Caſtro-novo fecit hote Petronilla abbatiſſa F ontiſ-ebraldi. Actum re magium-ligium Rotberto abbati, die Jovis poſt fegnante Ludovico juniore Francor. rege, Xantonenfi ſtum Aſlùmtionis B. Mariæ, ſub ſigillo Rotberti præfidente Bernardo antiſtite, in tempore Ramnulfi Engol. epiſcopi qui poſt tres annos ſedit. de Ajarnac. An. 1 147. Geraldus de Ranchone XXVII. Helias Corel vel Carel 1 27 1. 1 279. plurima contulit Willelmo abbati ad opus obe1 29 8. & 13 1 o. in charta ſub ſigillo Fulconiſ

dientiarii S. Mariæ de Gervilla 01, Lamberto ecpræſulis. Anno 1 3 t 6. die Martis ante Pentecocleſiæ Engoliſm. præſidente. Memoratur adhuc E ſten compoſitionem iniit cum Johanne epiſcopo aunis 1 1 5 I. fgcdliſ1 ocnobii curam a ebat anno ggelliggieſffeigoeaffiglo ( & ecIhIrid 8 : lhleſtaclſlii 1)5((. Gau g Galhardo bjuſdem ſcdis epiſcopo. 3 3 ·

XXI. Geraldus memoratur abbas S. Eparchii XXVIII. AimericuſChalonis 1 324. 32. 37. in litteris W tit. S Petri ad vincula preſbyteri & 1 340. quo anno die Sabbati ante feſtum SS. card. & ſedis apoſtol. legati, an. 1 1 6 1. pontificaPhilippi & Jacobi interfuit ſynodo Engoliſmenſi. tus Alex. papæ Ill. an. 2. pridie calend. Apr. ind. XXIX. Bertrandus cum eſſet tantum præpoſitus Vm. datis, quibus ipſe legatus eximit coenobium S. Eparchii, donum accepita Willelmo de F iſſac. S. Eparchii ab omni jure & dominio, quod in Præerat autem abbas an. 1362. quo toparchiam eo habebat vel habere poterat abbas Angeliac. IpJarnaci, ob non præſtitam fidem, judiciaria lege ſe vero Geraldus abbas & conventus pro hac liapprehendit. bertate in coLnIːpenfiũonem cedunt abbati & con XXX. Bonifacius an. 1 4 1 g.

omus -. vv 15 e Prioratus, II AngeHleen

monaſtIæii.

S. Amand de Boiſle.

roThchI. Fulcherius 1416. & 1421 :

XXXII. Raimundus Pelleſ-au electus anno 447. Memoratur 145 1. die 17. Novemb. in tibulis honunii Reginaldi Chabot domini de J archXXſlz. i-·Iugo 111. Gaſtreuil paciſcitur cum Roberto de Luxembourg Engoliſm. epiſcopo, die 4xitniiirfc83iuehuu. 111. de Montberonnnoe Montbrun, pepigit cum Octaviano de ſaint Gelais Engoliſm. præſule, die 2 3. Nov. 1 50 de quo mſI codex hæc babet : Guillaume de Montbrun ab·

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

036

A dis matris eccleſiæ. humiliter reddo, ut mihi,

animæque genitoris mei Amaldi. idem B. Petrus opuſt. pariterque Chriſti confiſiar Amantius. -. in magni judicii die nobis ubveniant Tum deinde in huJus ſancti confe ons monaſterio, fiſb monaſtico habitu domnus Franco abbas ordinatus eſt.

ſznIzs Annii-rum.

1. F R N c o monachus FIparchianus, primus abbas S. Amantu conſtituitur an. 9 8 8. de

quo Ademarus Cabanenſis in chronico p. 2 3. 11. Alget-us & Adalgerius ab anno 1 o 1 8. ad

ube commendataire du Moufiier de monfieur S. Cy : B annum filtem 1 040. gubernaculum tenuit ; pro

har, mourut le X. j0ur de S. lnartin, òfitt abbe viron I 2. anæes, & nefit nulks reparations digneſ

de memoire, ne autres biens. Ibidem vero dicitur Guidonis epiſcopi Condom. et abbatis S. Amantii

Buxia germanus.

XXXV. Carolus dc Livenes camerarius, tum abbas S. Eparchii, & prior S. Vincentii de Fontenet0, 1510. 1514. & adhuc 1539. quo anno die Lunæ prima Quadrageſimæ 1 6. febr. præfuit capitulo generali apud Angeriacum habito, in abſentia Heliæ de Chaumont abbatis Angeriacenſis. Æmulos autem habuit Reginaldum de ſaint Gelais, & Chriſtophorum Chabot.

XXXVI. Franciſcus de Livenes etiam abbas S. Crucis de Angla 1 5 59.

XXXVII. Gabriel deLivenes 1 57 8. ſub quo monaſterium ab hæreticis peſſumdatum.

XXXVIII. Chriſtophoruſde Reffuge, ex vetuſta & nobili gente natus, patre Euſtachio domino de Precy, legationibus regum iuſſu apud foederatos Bataviæ ordines & Helvetios magna laude ſuſ2 ceptis, claro, matre Helena Bellevrea Pomponii cancellarii filia.

XXXIX. Henricus de Reffuge ſenator Pari-

cujus amore Roho epiſc. Engoliſin. villam QuinJalas vendidit ac donavit monaſterio, ex chartularlo. Adfuit autem Alget-us an. 1 040. 3 1. Maii dedicationi eccleſiæ SS. Trinitatis Vindocin.

Ill. Gaufredus, quo ſedente Engoliſmenſis comes monaſterio dedit vicum, cui nomen Villoi gnon, al. Villa-agnoſa, ubi Gaufredus abbas ternplum ſancto Nicolao excitavit.

IV. Frotmundus ternpore Boſonis epiſc. Santonenſis, a quo videlicet eccleſias Sonnevillæ & Barbeſiaci accepit. Reperitur ann. 1 0 6 6. & 1 0 6 7. quo ſubſcripſit litteris F ulconis Richini cellam intra caſtrum Saimurienſe conſtructam Sigoni abbati S. Florentii rellituentis.

V. Ramnulfus abbas erat an. 1 074. Ipſo ro gante Ademarus Engoliſinenſis antiſtes ædiculam B. V. Mariæ, S. Saturnino ac S. Amantio ſacram in ſilva Buxienſi conſecravit. Idem abbas teſtis eſt in charta Grimoardi En goliſmenſis epilcopi.

VI. Raimundus an. 1 1 oo. & c.

VII. Guillelmus I. ann. 1 1 1 2. 1 1 1 6. & 17. quo ſancti Amantii corpus e veteri templo ad novum tranſlatum fuit. Accepit a Geraldo Engoliſm. e iſcopo Amberacenſcm eccleſiam ; ſub quo rur-

ſienſis, ſuperioris ſtater, 1 670. & 1 680. Obiit D us pontifice ac ſedis apoſtolicæ legato reperitur

1 6 8 8. menſie Maio ; abbas etiam Morigniaci in diœceſi Senonenſi.

XL. N. Dreux de Nancre, filius Claudii gubernatoris Atrebat. ex Maria-Anna Bertrand de la Baziniere, nominatur abbas die 1 4. Aug. r 6 8 8.

S. AMANTIŨS DE BUXIA.

Uxienſe vel Buxiacenſc S. Amantii monaſte-

rium nomen habet ab hoc ſancto, patria Burdigalenſi, qui Engoliſmenſem tractum petens, in B. Eparchium incidit, eoque auctore eremum Buxiam petiit, vitam ſolitariam acturus, ubi dies ab ſolvit an. circiter 600. cum e vivis abiiſlct Eparchius cal. Julii 587. Sub regula vero Benedictina ſumſit exordium a comitibus En goliſin. præſertim ab Arnaldo comite, qui voto ſacto reſtaurationis ejus fundamenta jecit, & Guillelmo, qui poſt obitum patris opus incoeptum feliciter conſummavit an. 9 8 8. Sic autem in charta de reædificatione S. Amantii loquitur Willelmus comes Engoliſmens. Matraſlerium ſancti Amantii, quod a patribus meis fiaude ſhbtractum a B. Petri apoſtolorum principis ſede cognovi, lnc. Dom. an. D. cccc. LXXXVIII. indici. I. reædificatum ac bene compoſitum, per hanc

notitiam, apoſtolorum principi Petro, Engolſluſſe-

arbvù. 4l3et1us tempore Lamberti epiſc. Engol. nubit eimoardus circa an. 1 1 3 7. concordiam iniit cum Gaufrido de Ranconio milite. Ipſo etiam ſedente circa an. 1 1 40. bona plurima S. Amantii monaſterio collata ſunt. Sedebat adhuc an. 1 1 43.

Eæ chartul. A ngeriac.

X. Petrus II. Litimundi 1 al. de Sanavilla, cui 0 u

cum diſcipliceret datum fuiſlc Clarævallenſibus ab Engoliſmenſi comite latifundium in villa Buxia, ſanctus Bernardus pacis amore libenter ceſſit, tabula ſcripta apud Claram-vallem an. 1 1 5 3. Idem Pe-

E trus cum Rigaudo capellano S. Andreæ Engoliſm.

litem exortam ſuper oblationibus, obliis, purificationibus mulierum, ſeptennariis, triennariis, nuptiis, baptiſmis, & c. ita compoſuit, ut media pars omnium monachis Buxienſibus cederet. Simile

uoque pactum fecit cum eccleſia de Ablevilla, ſirper eccleſia de Amberiaco, an. 1 1 46. præſentibus Lamberto Engoliſmenſi epiſcopo, Willelmo Borneti abbate, & c. Eodem anno Petrus Petragoricenſis antiſtes abbati Petro conceſſit locum qui Fonſ-ſeanrtada dicitur, ex chartulario S. Amantii. Ipſe vero Petrus abbas obedientiam CaſIanolii con tulit Petro Blanchardi Pictav. eccleſiæ ſuccentori3

tandemque factus cſt epiſcopus Engoliſmenſis. 1037 ECCLESIA ENGOLISMENSIS. 1038

XI. Goflelinus ſeu ſoffeiinus germanus fiater A bas, obedientiam pollicitus cſt Guillelmo epiſcopo Petri ſaperioiis abbatis, ab eodemcieato jam epi Engoliſmenſi menſc Aprili anni 1 39 8. memoraſwmdonum accepit capellæ Macharil an. 1 1 62. tur anno ſeq. & eccleſiæ denumeeodem anno. Sicautem pmXXV. Johannes I. an. 141 5. præſentavit fatur epiſcopus : Parus mrtſſmofratri ſuo Engoliſmenſi epiſcopo & Arnaldo archidiacono Caſilino, & c. Jain anno præcedenti concordiæ domnum Raverdum ad parochialem eccleſiam de inter Angeriacenſes & Eparchianus monachos, Luſhaco, ex documento membraneo tabulaſ-ii S. ſuper horum lIbeiatione a dominio illorum ſubAmantii. ſcripſerat. Sub hoe abbate dedicatur eccleſia BuXXVI. Bernardus Bonnal homagium ficit Joxienſis anno 170. non autem 1 77 ut habet hanni de Bretagne vicecomiti Lemovic. die 27. chronic. Engoliſmenſe. Anno 1 1 7 1. Goſſelinus Febr. an. 1449. ex tabul. caſtri Palenſis. Memoteſtis ſiiit una curri Petro epiſcopo Engoliſm. & ratur adhucan. 1450. aliis viris illuſtribus, hominii quod Bandus deGorXXVII. Iohannes II. Rainauld obiit anno. villa exhibuit Ranulſo abbati S. Eparchii. B 1472. ultimus abbas regularis.

XII. Petrus 111. Litimundi de Sonaviilænepos XXVIII. Guido III. deMontbrun epiſe. conGoſlclini, ex celleiario monaſterii renuntiatur abdom. 1 47 6. deceſſit an. 1 48 8. bas anno t 1 97. quo quidem anno teſtis eſt cum XXIX. Godefiidus de Pompadour primum Ramnulfo abbate S. Eparchii privilegii Ademari Petragoricenſis, ac deinde Anicienſis epiſcopus, comitis Engol. pro villa S. Thomæ de Buxia. fuit abbas ſancti Amantii ann. 1. 8 8. 149 5. &

XIII. Arnaldus 1215. & 1226. quo anno 1505. obiit 1514. Vide in epi copis Anicien-

ficta commutatione prædium de Caſſanolio ceſſit ſibus. pro eccleſia de Chaſtain apud Anſigne, Philippo XXX. Johannes Ill. de la Rochefoucaud Mi-

Pictavenſi præſuli. Eodem anno Hugo de Lezimatenſis epiſcopus, erat abbas r 522. Sedit vero niaco Marchiæ & Engoliſmenſium comes, ejuſab an. 15 1 5. ad i 53 8. quo mortuus eſt die 24. que uxor lſabella An orum regina ceſlcrunt mo Sept. & Miinati ſepultus.

naſterio uſuagium in ilva de Buxia, retentis duo XXXI. Johannes lv. de la Rochefoucaud ſubus denariis, bove, & vacca ibidem paſcentibus, C perioris nepos.

ex conſilio vel ſententia GuIllelm. ep. Engoliſin. XXXII. Bonus de Broe abbas S. Amantii & & abbatis Nantolienſis. Montiſ-burgi, ſitnctæ Capellæ Pariſienſis canoni-

XIV. Hugo I. anno 1 249. compoſuit cum cus ; Pariſiis jaoetapud Auguſtinianos ad Sequanam Gaufiido de Leziniaco filio comitis Marchiæ, do prope majus altare a dextra pane ubi in tabella rnino de Montiniaco, de qua compoſitione vide hoc epitaphium : in Petro II. ep. Engol. Reperitur & an. 1 25 1. D M

XV. Guillelmus lI. quoſdam fimdos nobilibus conceſſit, eo pacto ut ipſi coenobio præſto eſſent. Qui ſcul tos magni vultus advenis viri,

Sedebat an. 1 260. Ad a, dum ſaxo quis ſciet, intelligas.

XVI. Helias pedum paſtorale accepit ab Au Bonus Broeus Tui-nonius ad Rhodanum, inter reliacenſi abbate, & benedictionem ab epiſcopo conſultos iuris coufitltrſſmus, in fitprema curia Partf Engoliſin. an. 1 274. Unde vero iſta ſubiectio ab caſttſs integerrimeque ſedit, æſedit annos duodebatis Buxienſis erga Aureliacenſem, quandove triginta ſenator, dein præ es primæ inquiſitionum coeperit, nobis hactenus incompertum. Ceterum claſis, Regum Chnflianff et Catharrnæ matris in chartario D. epiſcopi Engoliſinenſis ita legitur : Augu æ, magnis de rebus legationes in Italia obAbbas S. Amandi baculum paſtoralem accipere de ivit eliciter. Pietatem inprimis coluit, cleriquejura bet de manu abbatis Aureliacenfir, & deindefiſſere de mandato pontif maximor. ſapias tutatus eſt. fi coram epiſcopo Engoliſm. ad benedictionem acciDe exceſſi longe cogitans, ut virus & mortuus rivis piendam. prodeſſet, templis, ſcholis, ptochotrophiis, conlo-

XVII. Guido I. 1 29 1. candis virginibus grandem pemniam ſupremis ta-

XVIII. Petrus IV. Seguier promiſit obedienbulis reliquit, quin & Tumoni ſeptem ſtudiſlrum tiam Guillelmo epiſcopo Engoliſmenſi an. 1 297. collegium inſtituit, iiſque muſæum, alimentaque ex inſtrumento autographo archivi epiſcopalis. perpetuo legavit. tandem inter labores ſenſim ò

XIX. Hugo II. præerat anno 130 1. & adhuc fineſenfit obreffit ſomnus, qui dum putatur latuſ

133 r. E et mollis, in lethæum verfiis eſt calend. Martii XX. Hugo Ill. ſedente Aquilino epiſcopo En I 5 8 8. goliſinenſi, & 1 343. XXXIII. Johannes V. de Montchal Boni ne-

XXI. Hugo IV. regebat monaſterium anno poſexſorore, d0ctor Pariſienſis, c1at abbas 1 589.

1361. & Helia II. Engoliſinenſi eccleſiæ præ & adhue 1 99. ſidente. XXXV. Carolus I. de Montchal ſuperioriſ

XXII. Raimundus de Capona-villa 1370. nepos ex fiaue, ei ſucceſſit ; fitctus eſt archiepiſc. XXIII. Guido II. an. 1 390. die Jovis poſt Toloſanus. enum S. Luciæ Gualhardo e iſcopo Engoliſm. XXXVII. Cæolus Il. Mayol Annoniacenfis, præſentat fiatrem Aimericum ſill’um monachum ac nominatur abbas 8. Sept. an. 1 65 i. Occurrit ad·

priorem de Vernanto ad ſubdiaconatus ordinem. huc i 6 8 o. Lugduni moritur 1 70 1. XXIV. Petrus V. Tizon ex dominis dArgcnce,

-Bmedictopapaſeireuode LunainſtitutuſabVvv Hi S. Aureus.

ſingulæ

103 S. AUSONII PARTHENON.

Ano-ri AuſoNu vetuſtiſſrrna & nobilis ab·

batia ſi Annalibus hujus loci credere fis eſt, tertio jam ſeculo condita, S. Auſonio primo epi. ſcopo Engoliſin. debet ſua primordia, & Caliagæ virgini. Garruli præfecti ſorori, quæ cum Calefagia, & plurimis aliis virginibus a ſancto præſule ſacrum velamen accepit. Po vero ad Chriſtum migravit vir apoſtolicus, ipſius corpus piæ illæ puellæ ſcpclierunt in eccleſia, quam Caliaga condiderat ope fratris ſui, in tota illa regione præſccti ſub Romanorum imperio, viri poteritis ſimi. Inde vero tituhim S. Auſonii ſumſit hic thenon. Ipſi Carolus magnus Engoliſinæ degeris, contulit eccleſiam S. Sonnæ cum ampliſſimo territorio, inquiunt Sammarthani fratres, ex præfatorum forte Annalium teſtimonio ; quem piiſſimum principem multi Fianciæ reges æmulati, plurIma eidem coenobio dederunt. Verum iis omiſſis quæ parum certa viris eruditis videntur, ad certiora converſamur.

Cum iſtud monaſterium a barbaris deliructurn diu iacuiſſet, Willelmus Ecoliſinenſis comes illud a fundamentis ædiſicavit, in ſuburbanis Ecoliſmæ, in loco ubi ab anti temporibuſ

exſtiterat eccleſia, in qua SS. A onii & Aptonii C XI. Petronilla Caille ſeu de

ECCLESIA ENGOLISMENSIS. A 111. Agnes I. de Pons 1222. & 1223.

1040

IV. Agnes II. de Chambos, al. Chambon ffictǽigaiii. Qttffmiiu 2 12 Iiſi Iaffii ſanna ·I’g Roberto abiiIoe. aparine tabui. Epatdiac ubi ſiletur cognomen abbatiſſæ.

V. Margarita I. de Luxo 1260.

VI. Guillelineta de Villars 1261. 1264. & 1VIII Iſabellis Labanno 128. ad 1 3 06.

VIII. Egidia deligitur abbatifli 1 307. congre-

p B gauonem rexit ad annum uſque 1 3 1 1.

IX. Bartholomæa l. 13 1 1.

X. Aclicia ſcu Aleidis lI. dela Marche-Luzignen, Fontiſ-Ebraldi alumna, in abbatiſhim eligitur per diſcretos viros D. Maynardum de Monte-cauſio & aaſig0aiggſio33 putatos cum plenaria poteſtate, die Mercurii poſt octabas Paſchæ 5. Aprilis an. Dom. 1 3 1 2. ind. x. Clementis V. papæ anno ſeptimo. Vocatur conſanguinea regis Philippi iri inſtrumento tutelæ anni 1 3 1 7. menſc Octobri, ab eodem Rege coriceſſo. Præfuit uſque ad annum 1

13 caiiie regimen

epiſcoporum corpora adſcrvabantur. In tabulario ſuſcepit an. 1 324. e vivis exemta 1 3 3 2.

monaſterii habetur inſtrumentum uo Willelmus comes, cum uxore ſua Girberia, & iis Aldoino, Gaufredo, & Willelmo, manſum ſuum dominicatum, in villa quæ dicitur Alamaus, confert ad baſilicam ſanctorum Auſonii, Attonii & Cæſarii, ubi eorum corpora requieſcere dicuntur, ſitam fiſb ipſius urbis Aquiliſma ciuitate, fitperflumen Enguina 10 ſeu Inguinæ, actu-m menſe Septembri XI. cal. Octobris regnante Rotberto rege. Hæc autem facta ſunt ſaltem an. 1 o 2 8. quo Willelmus comes deceſſit ; vide Mabill. tom. 4. Annal. ad an. 1 024. n. 6.

n bellis Anglorum, qui urbe potiti ſunt, collapſum eſt iterum hoc monaſterium, quod reſtituit Johanna Borbonia Caroli V. regis uxor velut altera fundatrix. Collabentia quoque vetuſtate ædificia rurſum reſtauravit Lodoica Sabauda Engoliſmæ comitiſla, Franciſci l. regis mater. Sed in Calviniſtarum procellis an. 1 5 6 8. ſolo æquata eſt abbatia ; uam eſuburbanolocoin urbem tranſlatam, Ludovicus rex XIII. regia munificentia ædificari curavit. Plurimis gaudet privilegiis, & a ſola ſede apoſtolica imprimis pendere gloriatur ;

XII. Iſabellis II. Tiſon ex toparchis d’Argence, creatur abbatiſſa an. 1 3

xiii. Barthoiomæa iiicaufnda de s. Amana memoratur abbatiſhi die Sabb. 13. Junii 1 3 3 8.

Xl VetAIua cu Oda præfecturam egit annis 1 378 ; giiſ-’ſi I3l. ſubrogatur 1 3 84. ſedebat etiam, 3 9 2. quam quidam cognomen habuiſſe de PodeVtIenIIohanna 1393. ceſſit an. 1 39 5 die

D Sabb. poſt feſtum Nativitatis B. M. iri manibuſ

Guillplmi En goliſin. epiſcopi, in favorem Agnetis uitur.

XVIII. Agnes IV. de Montferran, al. de Maufezas, præfuit uſque ad annum 1 448.

XVIII. Margarita II. de Ragos monaſterio præ poſita fuit an. 1449.

XIX. Margarita 111. de Agiis monialis Fontiſebraldi, eligitur abbatiſſa die 2 1. Julii an. 1 45 3.

XX. Margarita IV. de Gaing reperitur abbatiſſa die 6. Januarii 146 1. Vitam clauſit 149 0. de qua ſic habet necrologium ad diem xxvu. Apr.

cui cenſum quemdam otannis ca de cauſa ſolvit. E Obiit D. Margarita de Gaingh abbatiſſz ante re-

Hæc autem priviIegia rbanus VIII. confirmavit.

Senias Anaiirtſſntun.

1. C 1. 1· : 1 : A G 1 A veteri traditione prima moderatrix virginum S. Auſonii creditur : poſt quam multarum nomina deſiderantur. S. Calefagiæ dies feſtus agitur in coenobio pridie id. Aug. Il. Aleidis l. tranſigit an. 1 1 52. cum Aimone de Peudritt. pontificante Hugone Engol. epiſcop0. Huic Ademarus comes Engoliſmenſis omnimodam in ſuo comitatu fibertatem conceſſit. Memoratur autem annis 1 153. & 1 19 t.

formationem.

XXI. Petronilla de Gaing neptis ſuperioris, ei ſubrogatus eodem anno 1 49 0. at videtur ceffiſſe ſrve ſponte, ſive coacta.

XXII. Magdalena dOrlcans Franciſci I. regis ſoror naturalis, Caroli comitis Engoliſmenſis filia ex Antonia de POIIgnac, in monaſterio primum S. Mariæ Santonenſis inſtituta, vocatur ad regimen

S. Auſonii anno 1490. a quo tranſfertur circa al50 5.

1 5 1 5. ad gubernandum Faue-monaſterium, tanſijſh

demque ad J otrenſem abbatiam, cu jus reformandæ cauſa apud F ontem-ebraldi per quinquennium ſub 1041 ECCLESIA ENGOLISMENSIS. 1042

Renata Borbonia abbatifla commoratur, unde poſtAS. Petrum anno Incarnationis Dom. 1 587. v. modum cum ſelecta religioſarum turma rediit ad cal. Maii, pontificatus ejuſdem anno ſecundo, hoc ſuum monaſterium, ubi morte ſublata eſt 1 543. i ſo videlicet quo vota ſua emiſerat apud S. Aulcpelitur in baſilica Jotrenſi cum tali inſcriptione ſbnium colendis Januarii, præſcnte Franciſci de Ia gallica. Cy giſt tres noble & reverende dame, Ma Rochefoucaud B. M. Santonenſis abbatiſla. Poſſeſdame Magdelene dOrleans, en fim vivantprieure ſionem accepit eodem anno 2 o. Julii, cui interdu Pont-Iabbe, abbeffe de S. Aufimy, Faremouceſſit Anna Arnaud tribus abhinc circiter annis ab tier, & vingt-neufans de ce lieu, qui trepaffa en batiſſa. Qua fortaſſe de cauſa nonniſi an. 1 6 o 2. Iage de 6 7. ans le 26. Iour dOctobre 1543. Dominica SS. Trinitatis, 2. Junii. ei benedictio-

XXIlI. Renata Guibert monialis profeſſa par nem impendit Urbanus de Lezignen de S. Gelais thenonis Filiarum-Dei Pariſienſis, ordinis F ontiſConvenarum epiſc. & abbas S. Vincentii de BurEbraldi, deinde prioriſſa S. Auſonli ; cedente Mag go maritimo. Dum vero intenta eſſet regimini, dalena dOrlcans, inſtituitur abbatifla per Jacob. eccleſiam B. Mariæ de Bello-loco obtinuit ab ejuſMerlinum eccleſiæ Lemovicenſis canopicum, & B dem-priore, ut inea moniales divinum per-agerent

a. ieggeiieffneiiffiffaiIIQQEIIETIS ſiſi ; ijiæiiiffiiæThraffaibffi -ſmmærtnis, anno Dom. 1 5 1 9. : it 4. Aprilis. Acceſſit au. bere in gratiam ſequentis conſobrinæ ſuæ, : ix e -heiſi-

tem bulla confirmationis Leonis X. papæ, data vivis poſtremo exemta 7. Aprilis 1 6 5 9. & in

Romæ apud S. Petrum anno 1 520. pridie non. choro ſepulta, ubi epitaphium vernacula lingua le·

Octobris, pontific. anno octavo. Occurrit abbagitur æri inciſum, ex quo diſcimus cam an. 1 5 87.

tiffi Renata die i. 6. Octob. an. 1 52 8. in charta die 1. Ianuarii divino cultui ſe conſecraſſe ; anno

authentica regiæ bibliothecæ. eodem, die Maii prima abbatiſſitm factam fuiſſe 3

XXIV. Maria Paulmier & ipſi monaſterii Fibenedictionem tamen abepiſcopo accepiſic tantum narum-Dei Pariſiens alumna, in demortuæ locum die 2. Junii an. 1 60 2. poſt ſuſceptum regimen aſſumitur anno 1 3 3. quo anno Johannes Papiri nihil antiquius habuiſlc, uam diſciplinæ regularis preſbyter Engoli m. diœceſis, & Johannes Seyes nodos adſtringere. Remſiam ejus curis audiaconus diœceſis Pictavenſis, proponentes ancillis C ctam, de ſartis tectis ſollicitam fiiiſtc ; in oratione Chriſti uſque ad mortem cum debita ſubiectionis dieſnocteſque conſumfiſſe icuiuſdelicias utuberius reverentia ſervire, promittunt ſtabilitatem, con & tranquillius deguſtaret, onuſpræfecturæ abieciſſe, verſionem morum ſuorum, & obedientiam ſecunpoſt 67. annos in ea tranſactos. Poſt abdicatio dum regulam S. P. Bened. in præſentia reverendæ nem. per annos novem obedientiæ iugum alacrimatris Mariæ Paulmier abbatiſſæ S. Auſonii Eng. ter geſſiſſe. Obiit die 7. Aprilis anno 1 6 5 9. Ceſſit autem die 3. Junii 1 5 5 6. cujus ita memiXXVIII. Carlotta Catharina de Grammont, nit necrol. Die XVI. Martii obiit domina Maria Antonio duce Acrimontano, comite Lupanerii & Paulmier abbatrſhzſecunda huJus monaſterii poſt re Guiſſimi, regni Navarræ et Benoernii prorege, formationem, quæprafitit ann. XLI. ex Claudia Montrnorancia de Boutevillc ſccunda

XXV. Barbara de ſaint Gelais de Lezignen, uxore, naſcitur. Ordini monaſlco ſeſc addixit in Alexandri dominideCornefou regii in Hiſpaniam parthenone S. Bernardi ord. Ciſterc. diœceſis A& ad Helvetios oratoris, ex J aqueta de Lanſiic D quenſis, cujus poſtea fuit abbatiſſa, ac poſtea ſancti filia, neptis Octaviani epiſc. Engoliſm. ac ſoror Auſonii, cedente Lucia de Luxe, cujus nominata Ludovici dynaſtæ de Lanſaco Tridentina legatiofuerat coadjutrix bulla data Romæ apud ſanctam ne clari, per ceſſionem Mariæ regimen obtinuit Mariam majorem, anrto Incarnat. 1 648. xix. cal.

S. Auſonii. b Anno 1 84. ipſi caſtrum Belli-loci Septemb. innocentii X. anno quarto. Adiit poſconceſſum eſt litteris garon IX. regis, datis eod. ſeſhonem 3. Julii anni ſcq. Optima ſane abbatiſat. 2. ui. anno 1 2. Maii. Nunc ibi monaſterium ad Occi ſa. quæ eccleſiam integrumque monaſterium madentem urbis Engoliſmæ intra muros poſitum eſt. griis ſumtibus perfecit. Quapropter cum an. i 6 8 2. Hæc abbatiſla vivere deſiit eodem anno 584. ad abbatiam de Roncerayo tranſlata fiiit, ubi præ1 9. Septemb. erat adhuc anno 1 7 1 2. magnum ſui omnibus S.

XXVI. Anna Arnaud eligiturcanonice & con Auſonii monialibus deſiderium reli uit. firmatur bullis pontificiis an. 1 58 5. pridie idus XXIX. Angelica d’Eſpinay de ignery abbaMartii, quibus non obſtantibus cedere coacta fiiit tiſſit nominatur anno 1 683. Permutavit cum ſcpoſt tres circiter annos. E quenti anno 1 6 8 6.

XXVII. Lucia de Luxe, Barbaiæ proneptis, fiXXXIohanna II. de Villelume du Baſtiment, lia Caroli comitis de Luxe in inferiori Navarra, ex moniali Regulæ diœc. Lemovic. abbatiſia Bel. ex Claudia de ſaint Gelais, anno ætatis ſuæ vigeſili-inontis deſignata fuerat 1 5. Aug. 1 6 8 5. turn & iitremſlbſiiAi-ſliirſiùnIIdiniibI’fi3 233 gl’cfiiſl noriii’iceiuidi

a a, a i, manu. u a lx p Pæ omæ Pu rum ei : permutatione cupiit præcedentifluam ſum-

h 15. archivo exſtatiiber tempore ImIius pruenti ſcriptuſ-ſub mus pontifex bulla data xvI. cal. Junii ejuſdem oc titulo regula atrum S. AuJnii, p ura complecteris capitu-

la 5 hinimitum ratres ſubduntur abbatiſſæ ut ui ordine Fontis anni comprobavit S, AUſOUiI Poſi-eſſmnem acce-

ebnidipit 2 i. Novemb. 1 686. Denique obiit 3. Oct.

b Fortaſſe longe antea deſignata erat abbatiſſa. Nam anno 1 39. ſncobus de S. Gelais epiſc. Ucetienſis & decanus En 7 I 1 ·

trium-hujus 450. th Pvet mribuiſſe egimt m mſterio XXXI. Franciſca Gabrielis dOrleans de RoI auct : Auſonu reſarciendo, in favorem Barbaræ de S. Gelais

, abuſi, telin, filia Henrici & Gabrielis Eleonoræ de MonCnharimNome-

rotection, 11 diereefi conum.

La Cott-

OM-

043

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

044

taut de Benac de Navailles, monialis profeſſa S. A auxit, quam & reliquiis, libris, ceteriſqoe orna-

Crucis Pictav. die 6. Maii 1 69 2. ac deinde ibi-

dem major prioriſſa, tum B. Mariæ Valonienſis 1

ſtbbatiſſa 3. Aprilis 1 7o 6. nominata, demum tranſfertur ad abbatiam S. Auſonii, ſchedula ſereniſſimi Biturigum ducis data 1. Oct. 1 7 1 1. ad quam accedente bullavii. cal. iVIov. ejuſdem anni, oum Regis conſcnſu poſlcſhonem adepta eſt 7. Aug. 1 7 1 2. Plura iam reſarcivit in ſuo monaſterio, multoque majora ſpondet, genere & virtutibuſclara.

CORONA.

mentis munifice decoravit. Concordiam iniit cum Petronilla abbatiſla Fontiſ-Ebraldi, pro eccleſia B. Mariæ de Agudella, conſilio Willelmi Pictav. Willelmi Santon. & Johannis Sagienſis epiſcoporum, chirographo dato in capitulo F ontiſ-Ebraldi 2I. 32Iiiiffiali ijiThſii ctitatis opinione migravit ad Dominum 1. J unii tſi-3 ætatis 63. tumulatus juxta aram eiparæ trgims.

ll. F ulcherius Ariadi in locum Lamberti ab ip-

ſo ſubrogatur, qui ut erat ſumma humilitate præ-

COnoNA originem traxita vetuſta clericorum B ditus, non abbatis, ſed adminiſtratoris titulo tan-

eccleſia, quam ferunt a liberis Childeberti re-

is fiindatam & magnifice dotatam ſub titulo ſancti Sohannis de Palude. At cum in ea vitio temporum diſciplina clericalis collapſa eſſet, Lambertus unus ex collegii hujus clericis, quem Aimarus epiſcopus preſbyterum ordinaverat, coin loco congregavit ſodalitium fratrum vitam communem ſectantium, poſtea, Deipaia virgine monente, conſtruxit ccenobium in vicino loco paludibus & rupibus in modum coronæ cincto (unde illi Coronæ nomen datum) ſub ejuſdem SS. virginis & omnium ſanctorum patrocini0. Fratribus autem ibi religioſe vi ventibus S. Au nullas addidit conſtitutiones. Hanc domum divino cultui conſecravit Gerardus epiſcopus Engoliſm. apoſtolicæ ſcdis legatus, & Lambertum in abbatem benedixit. Celebritati adfuerunt Guillelmus epiſc, Petracoricenſis, ngrinus Engoliſm. comes, totiuſque provinciæ proceres. Plurimis immunitatibus ac privilegiis hoc coenobium donarunt pont. max. Honorius ll. 1 1 24. Innoc. II. 1 141. Lucius 11. 1 144. Eugenius Ill. 1 148. Adrianus IV. iſtamſithaiiffiidifi monaſterium ſub ſedis apoſtolicæ patrocinio ſuſce-

tum appellari voluit.

Ill. Helias l. Grataudi, benedictus a Lamberto epiſcopo, impetrat bullam Lucii lI. papæ Laterani datam 1 144. qua ſuſcipitur coenobium in protectionem cathedræ S. Petri. Poſtremo ſc abdicat regimine, Benedicto priore monaſterii gubernacula moderante, ut conſtat ex diplomateEugenii lli. ad ipſum dato 1 148.

lv. Junius qui & Julius & Julianus curante Lamberto eligitur. Laudabiliter præfiiit trIginta annis, eruditione ac morum honeſtate clarus, ſummæque apud reges ac principes auctoritatis. Hic ſa-

guſtini regulam præſcripſit, cui nonC crarium reliquiarum adornavit, loca regularia am-

pliavit, dominiaæquiſivit, & privilegiorum obtinuit confirmationem. Dicitur Julius iri F ontebraldenſi charta an. 1 1 50. Junius in concordia G. abb. S. Eparchii cum lterio capellano de Dinac an. 1 1 6 6. & Julianus in dedicatione S. Amantii de Buxia, cui adfuit 170. Excipit a ngrino & Willelmo Engoliſmæ comitibus donum ſilvæ de Mai-auges cum pluribus poſlcſhonibus, anno 1 1 63. Tanta autem hujus abbatis ipſiuſque alumnorum fuit fama, ut plurimæ eccleſiæ cathedrales, abbates, inter quos Stephanus Cluniacenſis, & Reynardus Ciſtercienſis, eorumque congregationes, cum ipſiſ

pertint, omnimoda libertate a diœceſani epiſcopi D precum & bonorum operum ſocietatem habere

iuriſdictione conceſſit ; comites vero Engoliſmenſes ngrinus, Guillelmus, & Aimarus dicti vulgo ſectoreſ-ferri, Eliſabeth regina Angliæ, & Hugo de Leziniaco ejus maritus comes Engoliſmenſis, coenobium donis cumularunt, dominiumque altæ, ut vocant, iuſtitiæ conceſſerunt. Johannes cornes Engoliſmenſis vicum dHydeſIac, tabula ſcripta 1 o. Auguſti an. 1 447. donavit. Hugo de Leziniaco Marchiæ comes & Engoliſmæ, dominus Fulgeriarum, ejuſdem coenobii privilegia a deceſſoribus collata confirmavit, amplamque tribuit

ambirent. Sanctorum fratrum de Corona meminit ſanctus Bernardus epiſt. 2 1 8. ad Eugenium papam III. & ſancta memoriæ Lamberti epiſcopi, olim Coronæ abbatis, qui etiam laudatur l. 4. vitæ S. Bernardi n. 2 9.

Junius, poſt renovatam eccleſiam quam dedicari curavit anno 1 1 7 1. ſancto fine quievit anno 1 178. die 28. Maii.

V. Johannes l. de S. Val an. 1 172. indict. v.

emit duas culturas apud A gudellam 0 in coemeterium fratrum, a Willelmo de Rupe. Cum eſſet

immunitatem a pedagiis aliiſque vectigalibus. Di E egregiis moribus & virtutibus ornatus, electus eſt

oendum nunc de abbatibus.

Aen-run crinitoeus.

I. LAMBERTUS primus abbas, ab eccleſia S.

Johannis de Palude, Coronam migravit Dominica Paſhonis 1 1 2 2. quo anno benedicitur abbas. Paulo poſt donum accepita Fulcaudo de Brolio, qui & ſeipſum tradidit inpauperem Chri i, ut liquet ex brevi charta quam legimus. Monachos injuria bellorum a monaſterio extorres habitu religioſo donat, quos bonis moribus & piis inſtitutis informat. Eccleſiam vero multis poſſeſhonibuſ

in Ipffiſcopum ſliiengoliſinenſpn. ſſConſeciLItvjt altaria II T2IL1I1IIS fiui. i. I3. 3. 1. I. III ; 3I 1 VIGeraldus fecit concordiam cum Airaudo Rufo de Brolio & filiis ejus an. 1175. præſidente iri Romana ſcde D. Lucio papa III.

rrrrr

& Aſſiuſ

Philippo rege Francor. Henrico rege Angl. ſiAlexandro.

mul cum Ricardo filio ſuo ducatum Aquitaniæ tenente, Tailleſer Engoliſmenſi comite, domino Ademaro Santonenſi pontifice. Cum autem paulo poſt præfatus Airaudus Rufi-1 in morbum incidiſ-

ſet, a de Eſpanhac.

C. mm cd. 456.

1045

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

1046

ſet, reddidit Je in pauperem & fratrem eccleſiæ de A XX. Emericus 1 3 t 1.

Corona, in manibus Geraldi abbatis, cui plurima dedit, cum aſlenſu trium filiorum ſuorum. Denique Geraldus decennio regiminis abſoluto oſtremum diem obiit x. cal. Junii an. 1 1 8 2.

VII. Petrus I. Gaufridus vel Gaufridi reperitur abbas an. 1 1 84. Eo ſedente, an. 1 1 94. Dominim. in Ramis palmarum benedicitur altare beatorum apoſtolorum, adſiſtentibus Johanne EngoIiſinenſi pontifice, antea abbate de Corona, Ranulfo S. Eparchii & Petro Cellæ-fruini abbatibus. Hoc anno deceſſit Gaufridus 1 4. Auguſti.

VIII. Rotbertus 1 199. & 1200. Hic iuſſu

XXI. F ulco II. 1 3 1 4. ex chartul. Gratiæ-Dei. XXII. Gumbaldus II. 13 1 9. & 1323. quo

anno pactum iniit cum Petro abbate & toto conventu Baſſaci.

XXIII. Helias III. ſedis apoſt. commiſſarius cum abbate Stirpenſi in Lemovicibus delegatur bulla Benedicti papæ XII. pro convocando generali capitulo ord. S. Aug. Item reperitur in aliiſ

reſcriptis annorum 1 3 29. 1339. & 1 343. ex archivis de Corona.

XXIV. Petrus 11. 1344. Petrus ex priore Agudellæ abbas Coronæ ano

ſummi pontificis ilpguiſivit de electione Raimundi B 1 3 54. forte idem.

de Rabaſteins in e copum Toloſanum. Ejus obitus notatur in necrol. Silvæ-maj. xIv. ml. Octobr.

IX. Ademarus an. 1 2 1 o. fundavit parthenonem Valliſ-paradiſi, uti videre eſt inter inſtrumenta. Obiit 1 223. in villa S. Johannis Angeriacenſis.

X. Vitalis vir probatiſſrmæ vitæ, ex abbate S. Antonini Appamienſis inOccitania, factus eſt abbas Coronæ an. 1 223. Reperitur & annis 1 2 24. & 1 225. quo ultimo bullam accepit ab Honorio III. papa ejus pontificatus anno decimO. Vivere deſiit an. 1 2 27. xv1. cal. AprIlis.

XI. Helias 11. Seguini moritur 1 2 3 2.

XII. Aymardus, forſan idem ac Ademarus cuius nomen reperitur in charta hominii pro terra de Jarnac an. 1 2 3 7. penultima J unii, ex veteribus monumentis enonis dEſpagnac ſeu ValliſParadiſi de E pagnaco.

XIII. Willelmus Singulier an. 1 242. teſtis eſt hominii Hugonis de Iæziniaco, Marchiæ comitis, exhibiti R. epiſcopo Engoliſinenſi in craſtinum S. Matthæi apoſt. An. 1 244. memoratur in tabula fidei clientelaris præſtitæ Hugoni de Leziniaco Engoliſmenſi comiti, ex veteri regeſto. Litteraſ

Peatm Auſerat 13 61. ex charta Baſlaci. forte non us.

XXV. Petrus III. 1389.

Petrus ſenex 1400. idem fortaſſe.

XXVI. Petrus IV. Pontet 14 5. Regimen dimiſit in tiam ſequentis an. 1424.

XXVI. Petrus V. Bouchard 1 43 7. Reperitur Petrus abbas de Corona in duabus chartis eccl.

S. Flori ann. 43 4. & 1460. ind. v111. Interiiſſe dicitur 1462.

XXVIII. Petrus VI. Achard 1466. 1474. 1475. Occubuitcal. Febr. 1495.

C XXIX. Raimundus Achard 1 504. fatis eon-

ceflXXX. Johannes 111. Petit reſignavit an. 1 5 1 4. XXXI. Johannes lv. Calveau vel Calluaut :

epiſc. Silvanect. primus abbas commend. regebat an. 1 14. Lugduni deceflit.

11. Annetus de Plania, de Plas, epiſcop. Vaſit. 1 5 5.

XXXII. F ranciſcus Taurei abbas ſimul Leza-

tenſis, permutat cum ſequenti an. 1 572. pro ab batia Aquiſtrenſi.

XXXIV. J ohannes V. Calveau Burdigalæ de·

accepit ab Innocentio lv. pontificatus ejuſdem an ceſſn pridie cal. J ulii an. 1 5 84. ſepultus in ecclea

no octavo. Mortuus eſt an. 1 2 54.

XIV. Gumbaldus I. & Guirbaldus Gilemundi, Aliſiæ prioriſſæ Eſpanaci ejuſque ſodalibus formam vivendi præſcripſit, ſecundum regulam S. Auguſtini, cum poteſtate eligendi prioriſſarn. Datum in feſto S. Hilarii anno 1 2 5 6. Confirmavit etiam eidem Aliſiæ donum ſui prædeceſſoris 3 ipſa vero tactis ſacroſanctis Evangeliis promiſit obedientIam & fidelitatem abbati prædicto, quod

etiamnum ſolent prioriſſæ poſt ſuam electionem præſtare prioribus Coronæ.

XV. Guillelmus 1. de Chanderico de Ia Roche-

andry 1 2 6 8. morte correptus eſt an. 1 275.

D ſia S. Johannis de Paludibus, quem ut ſuum pa-

trem luxerunt pauperes.

XXXV. Johannes VI. de Volvire de Ruffeo filius Philippi marchionis de Ruffec & Annæ de Daillon, pedum tenebat annis 608. & 1 609. Obiit autem an. 16 1 9. abbas ſimul Manſi-Azili.

XXXVI. Henricus de Gondy, cardinalis de Rez, Pariſienſis antiſtes, & abbas Coronæ an. 1 6 a o. Biterris defunctus eſt 2 2. Aug. an. 1 62 2. Deinde abbatia Coronæ unitur diplomate regis Ludovici XIII. collegio Claromontano Pariſienſi Societatis Jeſu ; illam vero reformavit venerabilis Alanus de Solminihac abbas Cancellatæ an. 6 3 1. quæ tan-

XVI. F ulcaudus Guillelmo ſucceſſit an. 1 27 5. E dem ceſſit canonicis Regularibus Gallicanæ congre-

ac biennio poſt contulit prioratum S. Eulaliæ Aimerico de Godorio, die Dominica poſt feſtum S. Iucæ, ex tabul. prioratus dEſpanhac. Vivere derit an. 1 2 8 o.

XVII. Johannes 11. præerat annis 128 3. & 1 2 8 7. ex chartul. Luminiſ-Dei.

XVIII. Fulco I. 1 306. quo anno bullas ad ſe directas pro unione trium eccleſiarum S. Mariæ, S. Petri & S. Reverentii in urbe Angeriaco, ab·

batiæ S. J ohannis ejuſdem urbis publicavit. XIX. Guillelmus II. 1308. Tomus Il.

gationis anno 1 644. Denique anno 1 67 5. 28. Aprilis epiſcopus Mirapicenſis ſimulque abbas S. Martini Ruricurtenſis a Rege nominatus eſt ad ab abbatiam Coronæ, tuncque abbatiam S. Martini ceſL ſit patribus Soc. J eſu, qui tamen uſiIue ad obitum epiſcopi Coronæ proventibus potiti ſunt. Verum & ipſo deſlncto utramque abbatiam hi Rev. patres retinere volebant, at rex Chriſtianiſſrmus abbatem Coronæ deſi avit.

XXXVI. Carolum Calonne de Courtebourne 3. Martii an. 1 679. pofleſhonem adiit 6. Nov.

Xxx Cellefroũin.

1 047

ECCLESIA ENGOLISMENSIS.

1048

ejuſdem anni. Vivebat adhuc an. 1 7 1 3. ſimul abA vexaret pro Innocentio ſtantem ; ipſc valedicenſ

bas de Calamis ſeu de Calmis in Bria diœceſis Senonen is.

Placet quædam attexere de monaſterio Valliſparadiſi Coronæ ſubjecto.

Parthenon B. M Valliſ-Paradefi vulgo dEſpagnac

diœcefir Cadurcen ts.

FUndatorem agnoſcit Ademarum abbatem Co·

ronæ an. 2 1 o. uti jam diximus. Nunc ibi degunt mnonicæ Regulares ſub rc imine prioris de Corona, earumdem viſitatoris ac firperioris ; geſtantque rochetum, almutiam & crucem auream pectoralem. Pro duobus aureis quos pro annuo cenſu olim perſolvebant Coronæ, ex charta fundationis, nunc ſolvunt 1 5. ſolid0s noſtræ monetæ. An. 1 29 3. Aimericus epiſcopus Colymbricenſis perfecit novum monaſterium d’Eſpagnac a decem annis incoeptum, eique omnia ſua donavit ; unde ejus conſanguinei domini d’Hebrard de S. Suppliiffnilnſiiiui nggii ſictſirſſncmdæ mittunt. Sequimur quædam prioriſſæ ex inventario chartarum hujus arthenonis aſſervato ex biblioth. Colbertina deſtThimtæ.

Pmoruſſffi ALIQUOT.

L1BETH nominatur in charta fundationis an. 1 2 1 o. attamen abſque titulo prioriſſæ.

Ubſaba ſub Aimerico abbate Coronæ ciroe 1 Alia an. 1 2 6. promiſit obedientiam Gumbaldo abbati de gorona, qui donationem ab Ademaro abbate factam confirmavit, hac priorifla requirente. Poſt Aleſiam præfirit

Dolcia, Doulce, 1 2 6 2.

Alaſia II. ſedebat r 272. 75. 76. 77. 80. 8 1.

95 297Armara de S. Gentes 1307.

Dolcia, Doulce, de S. Genies 1 3 3 8. Alaſia lII. 1 442.

J ohanna Ebrarda an. 147 6. ex permutatione facta hoc an. 2 5. Junii a Raimundo Ebrardi de

S. Sulpice. N. de Bauza, an. 1531.

CELLA-FRUINI. ELLA-I-Ruml ord. S. Aug. poſita eſt ad flu-

vium Sane ſeptem leucis ab En gol. Tempore

fratribus Jeroſolymam orationis gratia profectus eſt ; tandemque in clauſtro eccleſiæ Dominici ſcpulcri regularem vitam profeſſus, ad eccleſiam Tyrenſem vocatus eſt, inquit Guillelmus Tyrenſis archiepiſcopus hiſt. lib. 1 4. cap. xr. Rexit aurem eandem eccleſiam ſtrenue & Jeliciter annis 12. quartus ante nos, inquit Guill. Tyrius. Poſtea fuit patriarcha J eroſolymitanus. Vide eundem Tyr. lib. 1 6. cap. 1 6. & lib. 1 8. cap. 6.

111. Petrus I. adfuit benedictioni altaris beato-

ruma ſtolorum de Corona, an. 1 r 94. P. 1 1 9 7. teſtis uitin privilegio Ademari comitis Engoliſm. pro villa S. Thomæ de Buxia. Idem etiam ortaſie eſt Petrus qui memoratur annis 1 2 1 5. & 1 2 3 5. in chartis B. M. de Groſſo-boſco.

IV. Johannes 1. 1 25 8. in charta B. Mariæ de Groſſo-boſco.

V. Johannes II. an. 1 3 3 6. Petro de Luk Burdegalenſi archiepiſco viſitanti Engoliſinenſcm diœceſim promittit liii ; poena centum marcharum IÆIIſtQdÆgILIIÆEiiinijiz tiri ; infamabatur. q

VI. Petrus II. quuelino Engoliſmenſi epiſco-

C po romiſrt obedientiam die Sabb. poſt ſynodum

Pa chæ r 3 6 1. ex tabul. epiſc. Engoliſm.

VII. Stephanus an. 1 400. Guillelmo epiſcopo fidelitatis obſequium pollicitus eſt, ex autographo archivi epiſcopalis.

VIII. N. de la Rochefoucaud 1 52 5.

IX. N. Vigier 1 68 o.

X. Guillelmus Croizal capellanus Regis, in theologia bachalaureus, Genliaci quoque abbas nominatus 15. Aprilis 1702. obiit 17 10.

XI. N. de la Vieuville major vicarius epiſcopi Aginnenſis, deſignatur abbas die 2 5. Julii17 1 0.

XII. Petruſ-Franciſcus de Chauvigny de Blot,

D filius Jacobi ex Maria de la RocheAimon, æ

nepos epiſcopi Anicienſis, cum ad comitia cleri Gallicani deputatus eſſet an. 1 7 1 5. regia ſchedula nominatus eſt ad abbatiam B. M. de Cella-fruini ineunte anno ſeq. & paulo poſt ad prioratum de Lon g-jumeaux prope Pariſios. Eſt etiarn canonicus S. Petri Matiſconenſis.

BEATA MARIA DE GROSSo-BOSCO. m

Roſſum-Boſcum aliquando dictum Fonſvivus, ut liquet ex charta quam videſis inter

vero Geraldi & Lamberti epiſcoporum ædificainſtrumenta ; ordinis quondam mnonicorurn Rec tam fuiſſe hanc abbatiam aſſerit Corlæus in hiſto gularium, nunc vero Ciſtercienſis ſub Obazina

ria comitum Engoliſmenſmm.

Anr 1N1 L s. 1. FUL s abbas Cellæ-fmini an. 1 109.

indict. 2. regnante rege Francorum Ludovico PIiPPI regis filio, ex chartul. eccl. cathedr. En oli m.

Igl. Fulcherius patria Engoliſmenſis ſit abbas Cellæ 5 quo fungebatur munere an. 1 1 3 o. quando ſchiſma ortum eſt inter innocentium 11. & Anacletum ſeu Petrum Leonis : cui cum faveret Ge-

rardus tunc Engoliſm. epiſcopus, & F ulcheriurn

matre, fundatum fertur a dominis de la Rochefoucaud de Marthon : & quidem poſitum eſt monaſterium in iuriſdictione Marthonii, quatuor leucis ab urbe epiſcopali Engol. Certe in ſacello S. Quiteriæ virginis, quæ ibi ſpeciali cultu honoratur, cernere eſt tumulum feminæ monachali habitu indutæ, cum ſtemmatibus gentilitiis inclitæ d0mus Rupiſ-fucaldi, hoc tantum demto quod canterius ſuperior eſt acuminatus. Sammarthani fratres fundationem hanc referunt ad annum 1 1 6 6. menſe Novembri ; ſed citius id factum interpretor ex verbis ſcriptoris vitæ B. Stephani abbatrſ 1049 ECCLESIA Eue ; oLIſMENſIs. 1050

Obaſmæ eiuſdem diſcipuli, qui de Groſſo-bolco A mundi de Marolio militis, & adbuc mnis 1 3 3 2.

loquens lib. 2. hujus vitæ c. 24. ait : Tale quid In & 1 3 3 9.

monaſterio de Groffo-bo co. quod noſtro irm ex mul XII. Petrus III. an. 1 3 46.

tv tempore traditum e, & c. Obiit S. Stepbmus XIII. Bernardus 1. 1 3 5 8.

2 ; ge ; 6. eThfijm Q gjijThgiſtj’ioz T M

ſirus tranſittf, 1 IIuornodocI ex 931ch 1 : 253 æneig an. 1 434I abbatc2 B. r)Mar1Yæe de NyafrthiISgSf

ſiſſet ad familiam & filiationem Obaſrnæ, quan priore de Salis ſuper eſſartis ibidem in vico de Sala

do ſcribebat ejuſdem diſcipulus 3 ubi adverte hoc ſrtis, ex chartul. Nantol. ſol. 2 1 6.

coenobium non videri fundatum ab Obaſinenſi XVII. Helias 11. 143 5. 39. 43. 50. 57.

bus, ſcd cum jam exſtaret, traditum ſis fuiſſe. XVIII. Petrus V. de Roſerio 146 1. 1470.

Carolus VIII. Francorumrex ſcripſit abbatem 14 3. & 1 48 0. quo anno abſolvitur a Juliano

Groſſr-boſci 7. J ulii an. 1494. ei commendans B epi copo Sabinenſi card. S. Petri advincula, maj0re

Benedictum Johannis, quem volebat ad Cadur poenitentiario in F rancia, ab excommuniœtione

eenſtm oethedram evehi, quamvis irrito conatu ; quam Johannes abbas de Moroliis in ipſum vi·

nam prævaluit Antonius de Luzecha oepitulo ele brarat. Ceſſit anno ſequenti ſub annua penſione,

ctus. Ad abbates, quos deprehendimus, veniamus. fitperſtes adhuc an. 1 484.

axeriſzinztre·I M

I. P monachus Obaſmenfis Groſſo-boſco præ XXI. Claudius de la Iioclieboeucourt ſcdis apo-

ObafineltſiiffgEUII-Æ IV ; ·eiu1rrſtIIII ; IJIO Sticffbtſzbſbbfiatibflebbixanſogffiilai-bs 11. Guillelmus I. abbas Fontiſ-vivi recenſetur 547.

anno 1 15 5. in charta Hugonis Engotiſin. epiſc. XXII. Franciſcus de Moutalambert abbas com-

a quo accepit eccleſiam S. Petri de Soffiniaco, mend. an. r 5 3. die 4. Julii ln charta authent.

C vide inſtram. C regiæ bibliot ecæ, & 1 560.

eol. 454.

III. Bemardus abbas Fontiſ-vivi 1 1 69. Inchar xxſi. Petrus VI. de la Louii al. d’Alouche ta Obaſrnæ, abbas de Groſſo-boſco memoratur abbas re laris, obiit an. 1 575. lv. nonas Novemb. 1 172. & 1 177. in charta XXI. Philippus de Nambu filius primi oſtia-

Petri epiſc. Engol. quam vide inter inſtr. idem rii cubiculi regii, vulgo premier huſſſer de la chamfortaſſe ac B. abbas de Groſbos qui reperitur in bre, abbas commend.

chartulario Bonæ-aquæ, una cum R. Obaſmæ, XXV. Henricus de Lambert Regi ab eleemoB. Bonæ-aquæ & R. de Ia Fraſnada abbatibus. ſynis, abbas erat commend. an. 1 6 14. PermutaIV. Willelmus 112 cui an. I 1 9 1. Ademams vit eum ſequenti-pro prioratu de Cirey. eomes Engoliſin. & Alais uxor ejus, pro ſalute XXVI. Guillelmus III. de la Font monachus ſira, & fratrum ſuorum ngrini, & Talafer, & ord. Ciſterc. doctor facultatis Paris. & prior ſancti Griſet dederunt octoginta ſcxteiradas terræ. Repe Petri de Cirey ord. S. Bened. diœceſis Lingon. ex ritur & an. 1 197. in donatione Johannis Chapermutatione hujus prioratus, probante Rege die brols de F oliada militis. An. 1 2 1 5. ipſo ſedente D ultima Febr. r 63 6. & confirmante Urbano papa Willelmus Engoliſmenſis epiſcopus confirmavit VIII. ſcptimo idus April. ejuſdem anni. Hoc etiam privilegium huic monaſterio conceſſum. Præerat anno 4. Septemb. poſit-ſionem adeptus eſt per D. adhuc an. r 2 20. ex hiſt. Carrofi. Leonardum Aujordain priorem de Groſſo-boſco. V. Geraldus I. 1 220. XXVII. Johannes 111. de la Font monachus VI. Petrus I. 1 234. 5. 3 8. 1 242. & 1 246. profeſſus Grandiſ-ſilvæ, poſt obitum fiatris ſui VII. Rotbertus me e Aprili 1 26 1. in donaGuillelmi nominatur abbas die r 8. Maii 1 641. tione Petri de Lobeſtorn. eodemque anno confirmatur bulla pontIficia data VIII. Arnaldus paciſcitur an. 1 2 80. die Sabb. apud S. Mariam majorem 111. idus Julii, pontifiante feſtum B. Catharinæ virginis, cum Petro præcatus domini apæ anno xvxu. Altare majus ſuis poſito de Rupe boviſcurti apud Engoliſmam. ſumtibus ædi cavit. Fortaſle is eſt Arnaldus, cujus tumulus in clauſtro XXVIII. N. de Seguetan. cernitur infia parietem elevatus & concameratus, E XXIX. Tuſſimus Roſe Viennenſis, doctorSor cum hoc epitaphio : Htcjacet magiſter Arnaldus bonicus & abbas S. Petri Viennenſis, 1 674. ab de Mnſac, cujus anima requieſcat in pace. Certe batiam de Groſſo-boſco obtinuit, at bullas nun ſepultus eſt juxta capitulum, ubi tumulati ſolebant quam impetrare potuit. An. 1 7 1 3. obiiſſe dicitur.

abbates, & inſuper epitaphii character ſeculo x111. XXX. N Queſlet ſcreniſſrmo duci Bitu maxime convenit. rigum ab eleemoſynis, abbatia de Groſſo-boſco lx. Geraldus II. 1 29 2. 93. 94. die ultima donatura Rege anno 17 13. diefeſto Pentecoſtes Junii ind. vrr. ſiede Romana vaoente. 4. Junii. X. Petruſll. 1310. & 313. dieJ0viſin BORNETUM feſto inventionis S. Crucis, in charta ſcilicet Ful conis epiſc. Engol. Occurrit etiam in tabulis ann. Ornetum B. Mariæ ordinis primum Benedi131 6. 17. 19. 1324. 25. & 1328. ctini, poſteaCiſtercienſis, condituraGiraudo

XI : R Inulfits 1330. in donatione RaideSalaveIdeSaliſan. 11131kexcluonico Eng. ornus. xx r,

ſit 1051

ECCLESIA. ENGOLISMENSIS.

ſima 2150 domino do Montmoreau, tem-, 2 AJunii 1509. Tranſegit armo 1539, die 11unii

ribus fundauonum Coronæ, F renadæ & Cenæ-

ni, ſedentibus Gerardo & Lambeſto epiſcopis, quorum ultimus vivere deſiit an. 1 1 49. Diſſimulare non debemus Geraldum ipſum Borneti fundatorem dici in charta ſequenti

Anno Domini M. cccc. ſecundo in menſt Decembtæ, nos Guillelmus epiſtop. Engoliſm. vidimus, tenuimus, paloavimus & perlegimus fundationem monaſterii de Borneto, nod fundavit anno Dom. M. c. XXV. Honorio ecundo in urbe prafidente, dominus Geraldus epiſt. Engoliſm. ſanctæ Romanæ

cum ſuis mo ; qua in trantactione monaſterium de Bometo ad ſedem Romanam nullo medio pertinere dicitur ; & hoc certe convenit cum inſtrumento quodam dicto vulgariter Vidimus, a

notariis apoſtolicis Michelot & Cognet die 9. Aug. 1 6 3 o. Divione ſigillato.

XV. J ohannes ll. de Mauvoyſin protonotarius apoſtolicus, memoramr abbas conunendatarius ann.

1538. 16. Maii, 1547. 20. Nov. & 1549. 1 3. Junii ; abbas ſimul S. Sigiranni.

XVI. Carolus Toumernine Regi ab eleemoſy-

Eccleſtæ legatus & tn quodam chartario fiendationis nis & abbas Borneti, cui Paulus Mazinus Arver. ſtæpradicti monaſterii habebatur e Et ut diligentiori B nus dicavit librum cujus titulus : de elementorum

cura monaſterium tpſttm ab Engoliſm. epi c. foveatur 7 tueatur, dilectas filius noſter Helias primus ejtſi dem monaſterii abbas, cum conſilio fratrum norum, mihi Gerardo Engoliſm. epiſcopo meiſque uccefforibus eptſiopis ceſſit quartam partem libra incetſiſtn-, gulis annis reddendam. Ex folio adglutinato operturæ chartularii Engoliſmenſis optimæ notæ.

Hæc autem omnia quæ prima fronte ſccurn pugnare videntur, facile conciliari poſſunt. dicendo

Giraudum de Salis initia dediſſe monaſterio, quod alii conſummarunt.

Anauros ſtares. I. lllelmus I. in chronico Malleac. dicitur

primus abbas Bometl.

11. Helias in charta anni 1 1 25. quam ſupra retulimus, primus abbas nuncupatur.

111. Willelmus 11. a ſuperiori fortaſſe non diſtin-

endus, teſtis eſt concordiæ initæ inter eceleſiam

Amantii & eccleſiam de Ablevilla an. 1 146. Item an. 1 1 54. in charta Guillelmi Tailleſer comitis Engoliſm. pro monachis S. Amantii.

IV. A. memoratur abbas Borneti an. 1 19 2. in chartulario S. Auſonii.

V. Raimundus 1. an. 1 20 1. ex codice 2670. biblioth. Colbert. fol. 1 69. e. 2. teſte Baluzio.

VI. Raimundus 11. an. 1 293. die 2 3. Junii viduam Simonis de Vallibus beneficam expertus eſt.

VII. Guillelmus 111. tranſigit cum domino de Blanſæ 25. Januarii 1325. & 1329. die Mercurii poſt feſtum S. Eutropii.

VIII. Arnaldus I. 138 1.

IX. Bernardus Solari occurrit abbas die 7. Maii 1389. & 24. Aug. 1398.

X. Arnaldus II. de Magderano al. de Madira-

no, jacet ſub tumulo marmoreo in monaſterio S.

natura et eorum fitu paradoxa, ex typogmphia Matthæi Davidis, Pariſiis via Amygdaiina ad in. figne veritatis 1 549.

XVII. Bertrandus de la Touche, cui ſucoeſſit

XVIII. Franciſcus I. Joumard de Soufferte, e nobili gente de Monſenea in Petrocoriis, regia nominatione munitus po ſſronem adiit menſe Octobri 1 6 1 7. Vivere deſiit 2 1. Martii r 65 0.

XIX. Franciſcus 11. Joumard de Soufferte ſu iiffctaizi

eret.

C XX. J acobus de Rochechouart dom. de Mont-

moreau ſedebat ante annum 1 6 5 9. qui poſtmodum deſignatus eſt a Rege abbas Magni-loci diœeeſis Claromont. eirea an. 1 68 1. at morte corne-

ptuſhearate bullas acceptas, poſſeſhonem haud appre n 1t.

XXI. N. Joumart 1 670. & 1 680. in libro Gallico cujus titulus eſt, Etat de France.

XXII. Guillelmus IV. de la Roche nobilis Lugdunenſis, nominatur a Rege 2 6. Maii 1 6 8 2, Eccleſiam ædeſque abbatiales utcumque reparavit ſemperque ad jura monaſterii defendenda paratuſ

fuit. Verſaliis obiit die 2 5. 201 Aprilis anni 1 70 u, D XXIII. Jacobus Poiſlòn Regis capellanus, re

nuntiatus eſt abbas Borneti 29. Maii 1700. Se debatadhuc 17 1 2.

BLANIACUM.

B Lanziacum diœceſis Engoliſmenſis, abbatia olim, ut volunt, Benedrctma, nunc ſccularrs eſt, ſub S. Arthemii patrocinio.

ABBATUM 1N1 L s.

I. Illelmus de Narciaco abbas Blanziacenſis, teſtis in concordia Ameliæ de Cabaniaco

Crucis Burdegal. ante altare S. Mummoli abbatis E cum Arnaldo Pontadi ſacriſta eccleſiæ Engoliſm. F loriaoenſis, obiitque anno r 420. 1 2. ml. Oct. abſque notis chronicis, ex chartular. dom. epiſcopi

ut docet ejus epitaphium. XI. Helias II. de Boſco al. de la Faurie, 1 424.

Engoliſmenſis.

11. Willelmus, forte idern ac ſuperior, teſtis eſt

& 142 5. menſe Nov. Bullam accepit an. 1460. in concordia canonicorum Engoliſm. cum Guil-

5. Aprilis a Pio 11. papa, qua monaſterii pofleſho nes & privilegia confirmantur. Vivebat adhuc He lias anno 1 47 1.

XII. Guido de Luſignac 1473. die 20. Dec. & 1 478. die 9. Septemb.

XIII. Johannes I. Guyot menſe Martio 148 0. 1 48 2. & 1 49 0.

xlv. Petrus d’Ars die 6. Octob. 1508. & 3.

lelmo Audoini & fratre ipſius Alduino pro inſirla dEſpanhac. anno Inoern. r 120. regnante Ludovico rege Francorum, Geraldo Engoliſm. epiſcopo ſedente, ex chartular. eccl. cathedr. Engol.

111. A. Blanziacenſis abbas an. 1 1 62. in charta Engoliſm. epiſcopi, ex chartular. Dom. epiſcopi

Engoliſm.

IV. J ohannes Meſnaud abbas Blanziaci 1 62 8.

mmm.

ECCLESIA SANTONENSIS.

a rtggtpha. M E D IO L A N U M Santonum ad flumen Carantonum 0 civitas epiſcopalis Aquitaniæ ſecundæ

ſub metropoli Burdigala, cuius etiam parlamento ſubeſt, caput eſt provinciæ ſeu pagi Samunum, vulgo la Saintonge. Porro hæc urbs & omnis gens Santonum celebrantura veteribus geographis Strabone, Ptolemæo, Stephano, Æthico, & c. & a Cæſare commentariorum lib. 1. qui collocando Santones inter Æduos & Toloſates, videtur eorum fines amplificaſic 3 ſcribit enim Helvetiis fitiffe in animo per agrum Sequanorum a Æduorum iter in Santonum finea fluere, qui noa longea T oloſatium finibus abfitnt ; quaſi Santones non longe a Sequanis. Æduifiue, una ex parte abeſſent, & a Toloſatibus ex altera ; quod hic dici non poteſt niſi Bituriges & Pictones, aut etiam Lemovices & Ecoliſmenſes, inter Æduos & Santones poſiti ſunt, Santonibus tribuendo. Idem dicendum de Petrocoris & itiobrigibus, qui ſeparant Santones a Toloſatibus. Verum ubi Cælr dicit Santones non longe abeſle a Toloſatibus, non excludit ſpatium ſaltem 1 20. millium paſſuum, lcu triginta circiter leucarum Franciæ. Forte etiam Cæſar iungit Pictones cum Santonibus, non ſolum quod vicini ſmt, ſed etiam quod hæ nationes pacatæ forent, & pari conſtnſu Romanis obedirent. Certe a Strabone Pictones junguntur Santonis ad Ocntun inter gentes Aquitanicus quæ a Ligeri ad Garumnam extenduntur. Ceterum Cæſar optime noverat ſitum ſtatumque Santonum, quorum agros & fines appellat, loca patentia, maximeque frumentaria, & dem hodie adhuc Santonum pagus frumento abundat ; ferax oque vini eſt, & incolarum induſtria ils habet copiam. Laudatur præterea a Dioſcoride Abſtntthm Emanium, Plinio Abſinthium Santonicum, Columellæ lib. 6. herba Santonica, vulgo Sindeenique, quam Elias Vinctus doctus Santo, de regione Santonici libro ſingulari ſcripſit, frequentem naſci apud maritimos Santonas affirmat. oc potiſſimum Santones ad littus maris poſitos ſpectat atcullus Santonicus, cujus meminit Juvenalis, vel Bardo cucullus Santonicus, ut loquitur Martialis lIbro 14. huiuſmodi enim tegumento uti conſueverunt, qui maritima incolunt loca. Mediolanum Santonum ffiziffiitoiiiffiff zffPXIiIIeaiz-ſſffiff Iffilaffiiimiibſiz tones eam appellat, ubi de Aquitanica loquens provincia, amplitudine civitatum admodum culta, addit : Omiſis aliis multis Burdigala & Arverni excellunt, òSantones & Pictavi. Multa magnitudinis urbis antiquæ Santonum argumenta ſuperſunt, ſcilicet amphitheatri, aquæductuum, & formarum, arcuum, parietInæ, pons lapideus Carantono impoſitus, a Romanis quoquc conditus tempore J ulii Cæſaris creditur. Nunc ampla quidem eſt urbs, ſed parum populo frequens ; quamvis ſIt lcdes curiæ præſidialis. De hujus urbis antiquitatibus ſcripſit Samuel Veyrel Santo, cujus opus Burdigalæ eſt excuſum anno 1 6 3 5. De Santon. Pictavis, & c. habemus opus Armandi Maichin editum an. 1 6 7 1. apud Angeriacum. Præter hanc urbem oppida inſigniora ſunt Angeriacum, S. Jean dAngeli, Solbiſia, Soubize, Broagiurn, Brouage, Tauniacum ad Carantonum, Taunay-Charente, Regianum, Royan, Uliarus inſula, Oleron, ouis 13LYI, 2 ; I. ; I, I aiũffiuiihiel’cTheiiiiThdiifitiudiuThffiieſlq paliſpIIarochias circiter 5 00. continegs, quæ in antiquis notitiis Aquitanicæ ſecundæ quartum ocum obtinet. Eccleſia major, quæ legitur fundata a Pipino & Carolomagno, S. Petrum patronum habet 3 verum an. 1 5 6 8. pene deſtructa heterodoxorum fluore diu jacuit, ita ut ſolum ſupereſſet campanile mirandæ prorſus ſtructuræ tuendæ urbi opportunum, cum pilis eccleſiæ exterioribus, elegantis omnino operis, & nonnullis ſacellorum arcubus. In capitulo, qu0d iuriſdictionem pene epiſcopalem habet in 29. eccleſiis parochialibus, ſunt quinque dignitates : decanatus, duo archidiaoonatus, ſcholaſtica & præcentoria, quibus non eſt annexa præbenda ; quas præter decanatum, confert epiſcopus, non vero præbendas, quæ ſunt viginti quatuor.

Santonenſes tamen epiſcopos præbendarum eccleſiæ ſuæ cathedralis conferendarum participes aliquando firiſſe, ſcilicet Innocentii III. & Gregorii IX. ſummorum pontificatum ætate, Talæus regius advocatus in lcnatu Pariſienſi contendit an. 1 6 80. ex quibuſdam iſtorum pontificum decretis & epiſtolis. Nempe Innocentius 111. epiſtola 8 2. regiſt. 1 4. teſtatur magiſtrum R. Bovi ſuper quodam anonicatu Xantonenſi obtinendo, fiſb venerabilis fratris noſtri N. epiſcopi 9 quorumdam canonicorum Xantonenſium nomine litteras apoſtolicas impetraviſſe, ac infra ſubiungit : Sane quia ipfius præbenda medietatem reliquam ad interventum prædicti Xanton. epiſcopi eidem magiſtro prædicti canonici contulerunt. Itemque iſtæ PræJertim cum nec etiam poſtulet, ſed petatur potius ab univetfis canonicis antedictis, ſicut per viginti trium ipſorum epiſcop. archidiaconorum et cantoris litteras evidenttſſme o endebat. Necnon etiam iſtæ Verum cum idem magiſter ad canoniam ipſam vocetur per capitulum ſape atum, ſicut ipſorum litteræ darius manijeſtant, nulluſque per nos canonicatus fixerit in eccleſia ſupradicta de novem clericis, pro quibus noſtras litteras jam recepit, nili magrſter C. Natalis, qui per epiſcopum & archidiaconum ſpecialiter obtinuit canoniam. Sed iſta aliaque ſuis adducta locis, minime prohibuere quo minus die ſcptima Maii anni r 6 8 1. ſenatus Pariſrenſis pronuntiaret duas præbendas quas magiſtri Petrus Souſte die-r 6. Martii,

xx 111 1054 ECCLESIA SANTONENSIS. 1055

dohanneſ-Jacobus Garrot 3. Septemb. anni 1 678. ſibi vindicare coeperant, ut de his regaliæ jure roviſr, non vacaſſc iure illo regaliæ ; ſed eas recte poſſideri a magiſtris Guillelmo Doublet & J ohanne

e Campgrand, quibus reſignatæ fuerant, ac pro quibus intervenerant in cauſam decanus & capitulum ejuſdem eccleſiæ, erga quos omnes iidem Soulicr & Garrot damnati ſunt expenſarum. Cujus decreti vis in co firit quod ræbendas conferre non epiſcopi ſit, ſed capituli foret, ac vacante ſede Rex in jura tan tummodo ſucceLret epiſcoporum. Atque hoc ipſum declaravit Ludovicus XIV. edicto anni 1 6 8 2.

Olim canonicorum numerus erat quadraginta ; & quidem cum Innocentius. contuliſſet unam tramiſſi fcizſteſuIſaiaInIaaut : 23 : iactu rus canonicorum ultra quadraginta extenderetur. At ſummus pontifex hoc indulto ſc teneri & ligari Uiilinm mquTTIIL ÆISoeiSieJLIIo ſiſgigiffniitmiienffimigiai cationeg, ut hunc rIIumertrgm relinquereni illæſum, nec prætergrederentue, etiapmſi ob redituum auginen tum plures uam quadraginta poſſent eſſe canonici.

In urbe & uburbiis ſunt ſeptem parochiæ, plurimæque domus quas incolunt religioſæ fiuniliæ, Domirricani, fiatres Minores, alii Minores qui dicuntur Recollecti, fratres Hoſpitalarii, vulgo de la Charite. J eſuitæ qui collegium moderantur ; preſbyteri miſhonarii, auctoreVincentio de Paule, ſeminari0 clericorum

ræſùnt. Sunt etiam apud Santonas plurima monialium coenobia, Carmelitarum, ſororum S. Claræ,

oſpitalariarum, virginum vulgo dictarum de Noſtre-Dame. Infra loquemur de nobili prioratu ordinis Cluniacenſis, qui ſancti Eutropii nomen præfert. In tota diœceſi plures ſunt abbatiæ, de quibus rnore noſtro ſeorſim erit agendum, poſt datam ſedulam operam hiſtoriæ epiſcoporum. Porro in ea veteris breviarii rationem habebimus, quod ſit tantum editum an. 1 5 52. At multa nos debere profitemur conſiliis præſtantium virorum Frontonis de la Roche de Guimp Santonenſis, & Joſephi de la J aunie Burdegalenſis canonicorum S. Petri, qui nobis plurima communicarunt.

SANTONENSES EPISCOPI.

II. S. Brennus, ſeu VrvIANus. In vulgatis catalogis S. Bibianus equitur S. Eu-

1. Eur-non us. UTR O PIUS martyr, inquit Gregor. Tur.

-


ANNI l. 1. de gloria Mart. c. 36. Santonica urbis, a A tropium. Eum aiunt ex comite Santonenſi factum caſtis & CHRISTI B. Clemente epiſcopo (Romano) firtur directus in eſſe monachum, & monaſterium condidiſſe juxta Gallias, ab eodem etiam pontificalis ordinis gratia urbem, ſub titulo S. Petri ː nunc eſt prioratus iidtſAtſiiz-i. lfitt. tif ; tffi IIFYITIILdficiai. Eiiifſſſiffgiia quos auctor invidiæ credere non permiſit, inliſo canon longe ab hoc monaſterio erat eccleſia & adpite victor occubuin Ob perſecutionis æſtum corjunctum coenobium S. Seronio (S. Saloine) marpus ſancti martyris caruit decenti ſepultura, & cultyri Santonenſi dicatum, tem ribus Caroli ma tu debito, uſque ad ſeculum v1. quo Palladius San gni, quem illuc orationis cau a veniſſe, dum Santonum epiſcopus, convocatis abbatibus, corpus tonis moraretur, legimus. Gregorius Tur. lib. de hoc ſacrum, in cujus capite adhuc cicatrix infixæ ſegloria conf. c. 5 8. docet S. Vivianum quieſcere in curis ap bat, in baſilicam ejus memoriæ dicatam eccleſia ſui nominis, quam, cum inchoata eſſet ab tranſtulit. Forte baſilica hæc, eſt illa eccleſia ſancti Euſebio & Emerio ejuſdem ſedis epiſcopis, LeonEutropii, quam vetuſtate fatiſcentem Leontius II. tius II. Burdegalæ epiſcopus abſolvit ; quamobrem Burdigalenſis epiſcopus circa medium ſeculum vl. a Fortunato magnas laudes conſecutus eſt. Hoc in H, -, reſtauravit, ut canit fortunatus lib. 1. c. 3. Ibi templo erat ſepulcrum S. Bibiani ; quod argento Can. 1 2.

lapſu temporis conditum eſt celebre monaſterium, quod adhuc exſtat in ſuburbi0, eſtque ordinis Cluniacenſis, ubi S. Eutropii corpus adſcrvabatur. Hoc corpus Vindocinum tranſlatum fuiſle contendunt Vindocinenſes monachi : at in procellis Calvinianæ hæreſis cauſa excitatis, ab ejus ſectatoribus flammis traditum eſt.

Breviarium Santonenſe dat S. Eutropio diſcipulum Palladium ſanctitate præditum, quem ordinaſh : preſbyterum habuiſſeque ſucceſſorem fertur ; at ex leviſſunis, ne dicam nullis argumentis. Nullum S. Palladium Santonenſem epiſcopum Piegzffiiliijaiimiffii t S. Palladium Santon. epiſcopum, qui vt. ſee.

oruit.

& auro tectum fuiſſe Leontii & Placidinæ ejus conjugis ſumtibus narrat idem Fortunatus. Exſtat adhuc S. Viviani eccleſia Santonis in ſuburbi0 cui nornen dedit, ejuſque feſtum ibi celebratur die 2 8. Auguſti ; alibi quoque colitur, & in diœceſi patronus eſt eccleſiarum de Pontibus, de Cheſia, de Ruffiaco, de Brevilleto, de Valle, de Angiaco, de Chardi, de Baigneſſeaux, de Bois, Deſcoyeux, des Egliſes, de Coyverts, de Margaye, & c. Rotomagi habet inſignem eccleſiam ple anam ſcu parochialem ſub ejus titulo. Meminit Gregorius Turon. libri de S. Bibiano ſcripti, qui ejus virtutum moles continebat, hoc eſt miraculorum, maxime erga contractos & aridos : in veteri mſI S. Petri Carnotenſis legitur epiſtola ſub nomine S. Auguſtini ad Bibianum epiſc. Santonenſem, qua reſpondet

1056 ECCLESIA

SANTONENSIS.

litteris quas Bibianus ei per Troianum diaconum A tiam : ſtatutum noveris. ut quicumque Je baptiza-

1057


ANNI ſuurn tranſmiſerat. Hanc epiſtolam edidit Mabill. tum fitiffe non recolit, nec ab alia pema id fiactum mm

CHRISTI ·

510.

511 :

rn appendice ad liturgiam Gallicanam.

Baluz. in hiſtoria Figiacenſis monaſterii, quam edidit tom. 2. Miſcellan. monet in nota margin. S. Bibiani corpus in hoc coenobio aſſervari. Hujus ſancti vita & miracula habentur in codice 1 297. biblioth. Colbert. ex eodem Baluzio.

111. S. Annnoſrus.

Solum S. Ambroſii Santonum pontificis nomen nobis notum. In breviario Santonenſt legitur S.

Bibianum S. Ambroſio ſucceſhſſe 3 ſed hoc bre.

viariurn non eſt majoris auctoritatis quam vulgati B

catalogi. IV. Gru: coruuſ

Hic epiſcopus eruitur ex actis S. Germerii Toloſani epiſcopi, quæ in lucem protulit Bernardus Guidonis Lodovenfis epiſcopus. Hæc acta ſcripta dicuntur a Pretioſo S. Germerii commilitone & convictore. Ex iis vero diſcimus S. Germerium, qui anno circiter 1 o. ordinatus eſt epiſcopus Toloſanus, antea iſſe factum ſubdiaconum & diaconum a Gregorio Santonenſi epiſcopo. Acta quidem S. Germerii fuiſſe interpolata vix dubita·

mus ; at id non vetat quominus pro veris habeanC a

tur quæ de Gregorio ntonenſi epiſcopo continenſes epiſcopos.

V. Pnrrtus I.

Hic epiſcopus convenit ad ſynodum Aurelian. 1 : habitam an. NT5 r·1. rmenſe Julio, -c0actama. Clodoveo magno tunc totius F ranciæ monarcha, ad leges eccleſiaſticas conſtituendas pro reſarcienda diſciplina, quæ inter bella etiam pro religione adverſus principes Arianos geſta, labefactata fiſerat, aut iutepuerat.

VI. S. Tnoſntus.

Troianus alius dubio a diacono cognorlpiilpe, qti, ultiſIi-rpral gixamuſhliegitur epiſeplam S.

rant etu ea. u num ; a regono Turon. meruit inſcribi ſanctbrum conſeſſorum catalogo, quorum gloriam Deus multis illuſtravit ſignis & miraculis : ejus enim meminit l. de gloria confeſſi c. 59. In nonnullis vero codicibus manu

exaratis legitur Trofianus, & Trophianus. ut notat Theod. Ruinartus in noviſſima 0 ſancti

Gregorii Turon. editione. Tanta vero erat de ſan E

ctitate Troiani præconcepta opinio, ut fimbrias iſſatis auennienſem immeritcum cIjus virtuſin ſanandis energumenis, frigoriticis, aliiſque infirmis quotidie innoteſceret. Ipſi tribuitura Jacobo SIrmondo epiſtola Troiani epiſcopi ad Eumerium epiſcopum Namnetenſem, etſi ſedis epiſcopalis ejus nomen in veteribus codicibus diſſimuletur. Eumerius Troianum conſuluerat de puero, qui an baptizatus eſſet neſciebat. Res : pondit autem Troianus, & quidem ſccundum S.

Leonis ad Ruſticum Narbonen. ſcribentis ſenten-

fitiffe probatur, baptiſmum abſque ul dilatione perC HRT

cipiat, ne a nobis illius anima, fi a baptizatis ſeparata ſuerit, re ; quiratur.

S. Troianus rt ſcpultus Juxta S. Bibianum, ut qui huic coniunctus coelo, vicinus eſſet tumulo, rnqgtoepiſrgoThſreſtu. Ipſrus diIs celebratqr honorifice adſcrvaba’uſnluclæ ; nll & 31 Ifrlrb 1 5 68. deſtructa majori eccleſia, theſaururn reliquiarum expilarunt.

VII. Euſenos.

Adfuit hic epiſcopus concilio Aurelianenſi 11. inſolubili Iffdiaffipffnminiffioffi iat lium a Leontio Burdigalenſi epiſco, & ab Eulebio Santonenſi viris apoſtolicis ce ebratum memorat Baudonivia monialis in vita S. Radegundis 353 : 3 52 : 1 tenuatus ſiliis ; 3ſz cernere & conſignare. De Euſcbio epiſcopo ita canit Fortunatus l. 1. carm. 12.

Digna ſacerdotis Bibiani templa coruſcant, Quo, Jt iuſta petis, dat pia vota fides. Qua. præfitlfitndavit ovans Euſebius olim, Ne tamen expleret, raptus ab orbe fitit. Cui mox Emeriuſfitcceſſt in arce ſacerdos, Sed coeptum ut ſtrueret, ferre recuſat onus. Qui precibus commiſit opus tibi, papa, Leonti, Cujus ad hoc votum jugiter inſtat amor, & c. Sacra ſepulcra tegunt Bibiani argentea tecta, Unanimis tecum quæ Placidina dedit. Quæ fitper etfitm rutilans intermicat aſtrum, Et ſpargunt radios pura metalla ficos. Ingenio peſicta novo tabulata coru cant, Artficemque putes hic anima e ſeras.

VIII. Eſſemus.

Emerium Euſebio ſucceſſorem fuiſſe datum nos docuit ſuperius Fortunatus : ſed quia canonice electus non fuerat, & citra meuopolitani conſenſùm conſecrationem rat, ſolo Chlotarii regis decreto munitus ; in lynodo provinciali a Leontio Burdigalenſt metropolitano, & a comprovincialibus epiſcopis ſcde pontificia eſt deiectus, tanquam ambitionis reus ; aliuſque in ejus locum ſirbrogatur, d a Chariberto rege reſtituitur, ut narrat Gregor.

uron.

IX. Hſucmus.

Heraclius eccleſiæ Burdigalenſis preſbyter, a Leontio, ſt depoſitum Emerium, ad cathedram Santonenſe ; eſt provectus, calculum addentibus ceteris provinciæ epiſcopis. Audiendus ea de re Gregorius Turon. lib. 1v. hiſtoriæ c. 26. Apud urbem Santonicam, Leontius congregatis provinciæ fixæ epiſcopis, Emerium ab epiſcopatu depulit, adſerens non canonice eum fierſs hoc honore donatum. Decretum enim regis Chlotarii habuerat, ut abſque metropolitani conſilio benediceretur, qui non erat præſens. Quo ejecta, conſeri um fecere in Hera1058 ECCLESIA SANTONENSIS. 1059

climn 2 mmBurdegal. urbis preſbyterum. quod regi A S. Eutropium ſuum anteceſſorem, ipſius cineres in ANNI CharibeI-Ioſhbfi-r tum propriis manibus per Nuncu baſilicam ejuſdem cultui præparatam magna pom 02 : 11 ; h CHRISTI pa tranſferend0, iam diximus. Gregorius Turon. Lib, ſitſi,

patnm preſbyterum trarſmiſerunt. Qut veniens Tu·

ICui ille. Numquid, ait,

ronis, rem geſtam beato Euſrouio pandit, deprecans ut hoc conſenſum fitbſiribere dignaretur, quod vir Dei manitcſte reſpuit. Igitur poſtquam preſbyter Pa riliacæ urbis portas ingreſſis, Regis præſentiam adiit, hac ettus eſt. Salve Rex glorioſe, Jedes eninr Apoſtolica eminentia tuæ ſalutem mittit uberrimam.

uronicam b adiſti urbem, ut Papæ illius uobis ſalutem deſeras. Pater, inquit preſbyter, tuus Leontius cum provincialibus ſuiſfitlutem tibi mittit, indicans amulum, fic enim vocitare

lib. vir. hiſtor. c. 3 1. & alibi, teſtatur Palladium ·7

durius habitum a Guntramno rege, quod Gundobaldum regnum affectantem, urbe ſua palam, & Fredegundis reginæ nuntios clam tecto recepiſſet : præterea Fauſtianum, Gundobaldo ſuadente, ordinaverat Aquenſcm in Novempopulania epiſcopum, de qua ordinatione diſceptatum eſt in præfata ſynodo Matiſconenſi, ubi ea de re acrius exarſit Rex in hunc epiſcopum, ei ex robrans quod ter ſibi peieraſſet, & doloſe ſecum ſtmper egiſiet.

conſueverant Emerium in infantia fita, ejectum ab B Quantum ad Fauſtiani ordinationem, reſpondit

epiſcopatu, pro eo quod prætermiſſa canonum ſanctione, urbis Santonica epiſcopatum ambivit. Ideoque con erſiun ad te direxerunt, ut alius in loco ejus ſttbſtituatur. quofiat, ut dum tranſgreffòres canonum regulariter arguuntur, regni veſtri potentia aris prolixioribus propagetur. Hac eo dicente, frendens Rex eum a ficis conſpectibus extrahi juſit, dr plauſtro ſpinis oppleto imponi deſuper, & in exfilium ro·

trudi pracepit, dicens : Putaſne quod non eſt uper

quiſquam de filiis Chlotarii regts, qui patris fitcta cuſtodiat, quod hi epiſcopum, quem ejus voluntas elegit, abſque noſtro judicio proiecerunt. & ſtatim directis viris religioſis, epiſcopum inloto reſtituit, dirigens etiam quoſdam de camerariis fixis, qui exactis a Leontio epiſcopo mille aureis, reli uos juxta poffibilitatem condemnarent epiſcopos. t fic Principis eſt ultus imuſ-iam. Hæc ad annum circiter 56 6. ſunt referenda.

X. S. Concounrus.

Colitur in tota diœceſi die 2 5. Februarii, ſub ritu ſemiduplici. Vide martyrol. Gallicanum pag.

Palladius ſc ad eam coactum fuiſſe ab eo qui omnem principatum Galliarum ſe teſtabatur accepiſſe, hoc eſt a Gundobaldo mentito rege, & a Bertramno ſuo metropolitano. Attamen F auſtianus decreto concilii amotus eſt a ſede epiſcopali Aquenſium, Palladius vero mulctatus eſt una cum Bertramno & Oreſte Vaſatenſi epiſcopo, qui eum ordinaverant, ut vicibus alternis eundem paſcerent, ac centenos aureos annis ſingulis miniſtrarent.

Quod vero Palladius occulte nuntios a Fredegundein Hiſpaniam miſſos intra ſuam urbem ſus cepiſſet ac tranſmiſiſſet, mera erat calumnia. Tunc enim aberat ab urbe, & orationis cauſi in inſulam maris tempore ſanctæ Qu ſimæ ſeceſſerat ptius epiſcopus. 13er Er-k ad eIIilpmInIce coliætſenecoepolfrtitlblitinernd ut libeiltdiniitlgelter vacl acelc eſl eme poſidebat. Tranſactis diebus ſanctis ad Regem perrexit 3 adfuit etiam Anteſtius, ſed nihil de his quæ opponebat epiſcopo, potuit probare ; quapropter ad urbem redire iuſſus eſt, iudiciumque differ-

9 5 1. & breviarium Santon. tur ad ſynodum futuram.

XI D I I Hæc acta ſunt anno circiter 597. quo fere tem597. De duobus his epiſcopis, qliu catalogo SantoD pore cum miſiſſet ad S. Gregorium papam Leu-

nenſi inſcribuntur, cogimur ere, quod eorum perculum eccleſiæ ſuæ preſbyterum, ut ab eo peacta minime ſunt nota. teret reliquias, voti compos factus eſt, uti diſcimuſ

a xII. s. munus. naſiaffiuinrſtuſiſt Pſiadius e ex genere quondam divitis Palladii pium hunc epiſcopum conſtruxiſſe eccleſiam in deſcenderat, inquit Greg. Tur. de gloria confeſs. honorem finctorum apoſtolorum Petri & Pauli ; c. 60. Factus epiſcopus in locum Didymi, con& ineatredecun altaria couocafle, ad. qu0rum conſtruxit ſepulcrum S. Martini abbatis Santonenſis, ſectationem ſcraſpoſtulaxrerat reli uias. Gregorius diſcipuli alterius Martini Turonum epiſcopi in moannuens. ad eum miſit reIIqmaS S Apoſtolorum naſterio cui præfirerat Saliginenſi, ut docet CoinPetri et Pulh necnon SS martyrum Laurenm tius ad an. 75 2. n. 1 6 1. Convenit ad concilium & Pantlh. Pariſienſe Iv. an. 573. Anno 5 8 0. habita eſt San In vetuſtis hagiologiis Lemovicenſibus & San-. tonis ſynodus, in qua Nantinus Ecoliſinenſis co. tonenſibus legitur : Nonis Octobris apud Santones mes, ob varia ſcelera olim excommunicatus, ad SPalladii epiſtopi et confiſſous. Colitur tamen pacem admittitur & reconciliatur, ut refert Greg. die 6Septembris, eumque agnoſcunt patronum Turon. l. v. hiſt. c. 37. Recenſctur etiam Palladius Plurlmæ diœceſi ; eccleſiæ parochrales. S : P ſitniſiInter patres qui anno 5 8 5, concilium Matiſto duabus circiter leucis a civitate epiſcopali condrdrt

nenſc 11. celebrarunt. De S. Palladii pietate erga monaſterium ad Carantonum fluviumt in honorem S. Vaſis martyris (ſamt Varle) cuius feſtum

agitur in diœceſi die 1 6. Aprilis. Nunc eſt prio ratus abbatiæ de Cellis diœceſis Pictav. haud pro cul a Talleburgo, quem ſeculo 1 2. obtinebant canonici, ex tabul. F ontiſ-dulcis.

Olim caps reliquiarum S. Palladii geſtabatur

in

Pallade

forte is eſt Hernclius Burdegalenſis, quondam Childeberti regis ſenioris legatus, quem ſiem Gregorius dicit lib. 1. -hm. ea. 37. fuiſſecreatum epiſcopum EeoiſmenſemTh

z ltu ornnes MSS. cum editis. præter Bell. m quo legit noſter Ruinartus Romanam, quemque ſequitur inſua editione. Videſis eius notam in hunc locu

t Eum gente Arvernum fuiſſerllieit Bſilietus in vit S. Puladii.

ANNI

C HRISTI

625.

1060

ECCLESIA SANI ONENSIS.

1 061

in publicis ſupplicationibus ad impetrandam pluA privilegio, hoe modo : Freculphus ſanctæ Santo-

ut docent veteres rituum codices. XIII. S. Lnortrrus.

viam

Memoratur S. Leontius in concilio Remenſi an. 62 5. apud Flodoardum, & in vita S. Mælovii n apud Suriumfidie 1l mIgptyrriIs capi ; tirl. IaIriffdiiufJThiThi ncc epiſcopum ſeqtitintur iri indicibus nomirra plurimorum epiſcoporum, quorum ætas ſubticetur, hoc ordine : Adelbertus, Anianus, Leodegarius Ulricus, Dizantius, Mainardus, Alo, quem tradunt eccleſiam ſuam impie depræ-

nicenfis eccleſia indignus epiſcopus. XV 11 1. A n a 0.

Abbo Santonum epiſcopus convenit ad ſynodum Karrofenſcm cum Gumbaldo metropolitano & omnibus epiſcopis comprovincialibus, cal. Junii anni Chriſti circiter 989. Hugonis regis tertio, Willelmo tertio Aquitanorum duce. Vide tom. 9. concil. Labb. pag. 7 3 3. ldemeſtac Ebbo qui adfuit conſecrationi S. Alduini epiſcopi Le movicenſis, cirm an. 9 9 0. Nu ſcriptor hiſtoriæ eccleſiæ Anicienſis, cui dam chartæ witlelmi V. Aquitaniæ ducis datæ anno 1 000. teſteſ

datum eflc : Grimoardus, Juſtus, Iflo, qui ſcculo B recenſet Ifimbertum Pictavenſem, Areiolum San-

decimo inetmte ſedit, numeraturque vigeſimus pribneus epilſelqplqs. forſan ep1iſc0peis annumerari de-

e 0 rta u mentum robreeii Galliciioridijidus Noiimbns S. aſſit epiſcopi Santon. quiin &otia regnum Chnſti ampltficavit. Animam maturam præmio glorioſæ aternitatis ad ſtructorum felix emiſit contubernium. De eo prorſus ſilet dominus Chaſtelain in ſuo mar-

tonenſcm, & Gerardum Petracoricenſem epiſco-

pos. Quæ ſr conſtarentdandus eſſet locus huic Areiolo inter Abbonem & Iſlonem. Sed de iis dubi tandi rationem habemus, quod certiſſune Iſmbertus non fuerit Pictav. epiſcopus niſi diu poſt

an. 1 000. duorum vero aliorum nomina prorſùs.

ignota fint. XIX. Iſi-0.


ANNI C flium

Hic epiſcopus ineunte ſec. xl. ſedebat, ſcilicet aliquandiu ante an. 1 00 2. quo tempore deſignaXIV. Baua-Aaron Wadtaozdnffiſſmſſi dI’tiſIiizI

Bertarius epiſcopus Santonicæ eccleſiæ ſubſcripC præfato 1 002. ind. xv. Nomen eius ſubſcriptum ſit privilegio Emmonis Senonenſis metropolitani legitur in charta Willelmi Aquitanorum ducis, & pro coenobio S. Columbæ an. 111. regnante Chlo comitis Pictavienſis pro coenobio Burgolienſi, thario, quem Mabillonius revocat ad annum 65 8. data anno 1 3. regis Roberti, anno 1 00 3. apud vide ad hunc an. n. 6 3. Bellium de comitibus Pictav. pag. 3 54.

xv. N A M N ſſletaiii fifilai’il IGmi ict-

Beniamin ſedebat circa finemſcculi octavi, nam cenſis epiſcopi : an. 1 0 1 6. ſubſcripſit donationi I 365. in teſtamento Rogerii comitis quo multa prædia a Willelmo Pictavorum comite factæ coenobio 6 Carrofenſi legat monaſterio, tempore Caroli-mag Ebrolienſi, de qua vide Mabillonium ad hunc anni, regnante in Aquitania filio eius Ludovico, an. num n. 24. Anno 1 02 1. ordinatus eſt Jordanus 1 02 1 circiter 78 5. nomen huius præſirlis legitur ſubin epiſcopum Lemovicenſcm, cuius conſecrationi ſcriptum hoc modo : Signum Beniamin Santonica, intereſlc voluit Iſlo ; eodem anno notaturin tabulcdis epiſcopi. la eccleſiæ Engoliſm. xvIA DtThfiiIſieqThſlb

Ato ex diacono & abbate S. Hilarii Pictavienſis Godefridoll. Burdegal. archiep. conſccranti eccles : creatus eſt epiſcopus, ut liquet ex diplomate LuS. Pauli de Botavilla ſuæ diœceſis ; de qua vide f dovici Aquitaniæ regis, in quo Rex eum ſuum biblioth. Seb. Noſtri quoque epiſcopi meminit opſhdTh. parentem, hoc eſt co natum vel affinem vocat. chron. Malleac. an. 1 040. ubi legitur : His die5 Anno 3 1. regnante Samio rege menſe Martio, bus ſttpradictit Iſto præerat Santonenfibus, cuifitc4 799. hoc eſt an. Chriſti 79 9. Nobiliacenſem S. J uniaceſſt Arnulfus, Bſſl. Cave tamen credas lſlonem ni apud Pictones cellam in abbatiam erexit, Herhoc anno ſedem obtinuiſſe ; cum ab anno 1 03 8. menbertum abbatem præficiendo, diplomate, Arnulfirſiam ſedentut infia probaturi ſumus. Lauſi. quodie eſis inter inſtrumenta eccleſI Pict. chart. datur autem Iſloquodcanonicos & clericos in clau373 æſec. 1v. 8 Bened. p26rte 16. pag. 43 1. De eo ſtro congregaverit, hoc eſt, regulares fecerit. In ornnus an. 30. nn. 3. 9. 70.

eulogia Pro ignotis illis epiſcopis ponamuſ

os quorum certum habemus tempus. 1 0 0 2.

quodam catalogo Iſloni ſufficitur Alo quidam, diciE turque præfuiſſe an. 1. & diebus 3 0. ſed iſte Alo fonFreculphus Sanctonicenſis eccleſiæ epiſcopus, an. ITIIIIITIICIIpigfla rlleffietffiǣgg·

862. in ſynodo Sueſſionenſi ſubſcriptus legitur XX. Aurium-us, al. ARNALDUS. 0 vide Ly. duobus privilegiis necnon an. 8 64. indict. x11. Arnulfus poſt Iſlonem epiſcopus iam iura daææ 1 : Caroli xxw. in Piſtenſi concilio ſubſcripſit alteri bat an. 1 0 3 8. ut probat charta Fulcaudi nonnulla. 45 4 conferentis ſancto J ohanni, & dulciſſimo patrono

Õ 415 : b Etiam Amoldus qui idern eſt, ſubſcripſit donationi Rai-

an. x. ex ciamus.

XVII. Fnecurmrus.

Honorifiea ipſius mentio ſit in vita S. Mælovii, vel Machuti Aletenſis epiſcopi primi, quaſi Leontius ipſum a Britonibus eiectum omnibus humanitatis atque pietatis officiis pro-

ſteutus ſit in agro Santonico, ſed cum abſurdum videatur ud naldi viri illuſtr. un. M. xxxvii. Henricr res. bæc uſque terThpppra Mucloyii vitam producere, rectius docti in Angeriacenſi ſol. i. & ſol r 04 Idem. rInaldus ſubſcriptus 1. uuuuu m B ngalenſen illa repetunt ſub annum 56. 5 62. leg-tur chartæ Fulcaudi & R, marm eius an. u. xxxvii. et 55Heiurrcrregiſx vteſ-Mabill. ·dmum uoam. 109.

T ornus I I. Y Y

1062 ECCLESIA

domno Reverentio,

SANTONENSIS.

106 3

apud Angeriamm, præfato Atempore. Ejus tamen mors ad an. 1 074. reſcr tur


mm an. ſubſtribentibus Godefiido Burdigal. archiep. a monacho S. Maxentii ſcriptore chronici M dieaANN Arnaldo Santonenſi epiſcopo, & c Datum menſe cenſis his verbis : Anno M. Lxxtv. obiit Alexander CHRISTI 1 0 3 8 Aſinio an. M. XXXVIII. Recenſctur inter epipapa, & c. defimctus eſt & Goderannus epi copaſ

C HRISTI

1 047.

1 048.

1050.

2023.

1068.

ſcopos qui adfuerunt dedicationi eccleſiæ SS. Tri-

nitatis apud Vindocinum an. 1 040. menſe unio.

Anno 1 047ind. xv. Agnes comitiſſa, mater Willelmi Aquitanorum ducis, dedit parthenoni S. Mariæ Santonenfis quem fundaverat, nonnullam inſulam in pago Pictav. in maritimis Aquæ-Sevriæ ſitam. Diplomati vero comitiſſæ, o cavet hoc donum coenobio, ſubſcripſit Arnul Santonum

epiſcopus. Convenit quoque ad dedicationem hu-

VIII. idus Auguſti, cui ſuccefferunt in epi copatu Boſl & Drogo in abbatia, videlicet Malleacenſi, quam Goderannus factus epiſcopus retinuerat.

Hic diſſimulare nequeo quas patior anguſtias ob multos qui videntur titulum epiſcopi Santonenſis eodem tempore geſſiſſe. I. Arnulfu m perveniſſe us : que adan. 1 0 70. retento epiſcopi titulo fere probant tabulæ S. Stephani de vallibus, uti ſuperius monuimus. II. Goderannus jam ſedebat an. 1 0 6 8.

ius eccleſiæ, cum Archembaldo Burdegal. Hugone B ex concilio Toloſano. Ill. Boſo qui ei ſucceſſor da-

Biſonticenſi, Aimone Bituricenſi archipræſulibus ; & poſt hos metropolitanos, primus ex epiſcopiſ

ſIubſcri pſit Arnulfus ſanctæ Santoniœ eccleſiæ epico us.

Ru. 1048. idem accerſitus ab Agnete comitifla Pictavirmſi ræſens fiiit conſecrationi eccſeſiæ S. Johannis Angeliacenſis, cum Brunone Andegavenſi, Guillelmo En olifinenſi, & Iſemberto Pictavenſi epiſlopis. in ſacra ſolemnitate Arnulafiſis benedixit caput, id eſt ſiiperiorem partem b ilicæ.

tur, in vulgatis oetaiogis, occurrit ut epiſcopus an. 1066. quod mox demonſtraturi firmus. Unde tot eodem tempore ſedis ejuſdem præſuleſ

Ad hæc reſpondemus noſtra etiam ætate haud inſolens eflc, ut duo vel tres, aut etiam plures ornentur titulo epiſcopali ejuſdem eccleſiæ. ld autern ita fieri potuit undecimo ſcculo inclinato, in eccleſia Santonenſi. Nimirum Arnulſùs ob ſimoniam epi-ſcopali dignitate ſpoliatus iudicio ſynodali, cui haud dubie præfuit quiſpiam papæ legatus, contra ſententiam in ſe latam proculdubio provo-

Anno t 0 5 0. vel 1 049. Romam perrexit ad cationem, interceſſionem, a. lioſque juris anfractus ſynodum ſub Leone IX. habitam, in qua BerenC oppoſitit ; interimque retinuit epiſcopalem titu-

YũThi dſſFd13neiTh ib in mu : Inaueeiuggllũcogpucſomnaũggimphſhpgii ſtriati : corum regis adfuit an. 1 05.

IIorro cum ſimoniæ fui etaccuſcms ob ecclengecſoraitcieoe : ynocriIli ffigg : Eiſch-a Iiiazgai iiſeuaiffia ſi’Thffi FQIIm in charta Willelmi Engoliſm. epiſco i ex hujus menen ſit’oſl. I, I. Iu1ILII

ſum 3 nec defuemnt in ejus diœceſi qui tutarentur i fcideiffſi ceſii tum epiſcopum, ſubrogaturnque finiſſe Arnuſfo veriſimile eſt ; cujus forſan promotio minime a capitulo fuit approbata 3 conjicimuſque Boſonem, de quo nunc dicendum, a canonicis, quibus inconſultis Goderannus factus fiierat epiſtopus, eſechmt fuifle antiſtitem.

X X 1 1. B 0 s 0. Conceſſit hic epiſcopus Buxienſi S. Amantii

tur in chartulario ſancti Stephani dt ; Vallibus anno D monaſterio ejuſque abbati Frotmundo, eccleſiam

1 0 70. quamvis hoc anno eſſet depoſitus, & Goderannus ejus ſucceſſor jam ſederet.

XXI. Gonnum us, al. Gonnmnus.

Goderannus monachus, relicto B. Remigii monaſerio, cum arctiorir diſciplinæ gratia Cluniacum delfoeſfiſaiizffiiuſfſſſſſtg attmziz adeptus e dignitatem, videlicet epiſcopalem, ex vita S. ugonis aUctore lldeberto.

An. 1 0 6 8. habitum eſt concilium Toloſanum ab Hugone Candido cardinale, ſcdis apoſt. le to, ubi de reſtaurando epiſcopatu Lectorenſi præſtim actum eſt. Adfuit autem huic coetui Goderannus, qui forſan corrupte legitur Godemarus. Circa idem ternpus convenit quoque ad ſynodum Burdigal. Legi in nonnullis ſchedis D. Edm. Martenne Goderannum recenſeri in veteri charta B. Mariæ Santon. data an. 1 080. Idem obſervavit D. Ja-

cobus Boyer in charta facta Herſcndis abbatiſſæ

Emoifiu Santonenſh in Franci dt Laudus Nucerinus in ltuli. epiſcopi multis certiſque criminibus accuſati ; alter quod eccleſiarum eceleſiaſtieorurnque ordinum conſecrationem ſimoniace interveniente pecunia iecerit, & c. ſunt iudicio ſynodaſi

depoſiti, tom. 9. concil. Labb. eol. r r 5·

de Senovilla, alias Sonavilla, an. ab Incarn. Dom.

M. val. ind. 1v. idus Novembris, regnante Phi1 066.

lippo, Gaufiido Aquitanorum comitatum gubernante. Memoratur in tabulario S. M. Santonenſiſ

anno 1071. & anno ſequenti. In veteri charta 1071.

tranſactionis inter Goſcelinum abbatem Baflacen ſem, & monachos Vindocinenſcs ; necnon in charta Angeriacenſi an. 1 07 3. indict. 1 0. Gregorio papa, Philippo Francorum rege. Ipſi præſcnte liſ

uædam inter abbates Ebrolienſem & Vindocinen-

em mota, finita eſt an. 1 074. ex quadam veteri 1 074.

notitia Ebrolienſi. Eodem anno recenſetur in in-

ſam Angeriacenſi monaſterio, indict. 1 2. epacta 20. concurrente 2. ex chartulario ejuſdem coeno-

bii. Beſhus profert chartam Bertrandi de Varezia

E ſtrumento donationis Vilareti factæ apud Gorvilb

Comus de,

Poit. pag.

donantis eccleſiam de Varezia, tempore Boſonis 47. epiſcopi Santon. an. ab Incarnm. Lxxv11. indict. I 077, xv. Anno 1 079. adfuit concilio Burdegalenſi, in I 079,

Hoc inſtrumentum eontracte exhibet Beflius in nn. eornitum Pictav. Sed hallucinetur cum illi inſcribit an. 077. cui minime convenit indictio r a. poſt Beſliurn noſter Dlacobus Boyer tabularii Angeriacenfis chartas recenſuit, legitque

n. uxrv. ln aliis adhue inſtrumentis Angeriacenfibus anns 074. nominatur.

ANNI

ſiniſri

1064 EccmzſIA ſANrom: Nſis 1065

quo datur ſalvitas Silvæmajori. Vide Mabill. lib. A ſario Angeriac. quæ nos ducent quantum benefivr. de re Dipiom. titulo r 59. Anno ſequenti ſub-

ſcripſit chartæ Goſcelini Burdigal. archiep. pro

a Silva-majori. In charta Angeriac. quam profert

18·47·

7486.

1081.

racaum.

1083.

1086.

1090.

1094.

laudatus Beſtius, legitur deiectus ab epiſcopatu, qu0d factum legimus an. 1 08 1. al. 1 0 8 2. in concilio Santon. Subſcripſcrat fiindationi abbatiæ de Vallibus, tempore ſynodi generalis Santon. au. 1 07 5. cum Joſcelino Burdig. metropolitano, Guillelmo Engoliſm. epiſcopo, Gaufrido duce A uitaniæ, Coffrido Mauritaniæ, Helia Didoniæ ominis, Odone abbate S. Johannis, Seguino Engoliſmæ, Goſceſino S. Stephani Baſſitcenſis, & c. Eidem

coenobio de Vallibus multas dedit eccleſias Boſo. B

Ex tabulario abbatiæ ejuſdem compoſuit controverſiam Benedicti de Mauritania, qui coemeterium hujus monaſterii violenter invaſerat, necnon res monachorum de eccleſia & domibus cum armata manu rapuerat, propter quod ipſc cum tota terra ſua excommunicatus fuerat ; tandem vero cum monachis concordiam fecit in manu prædicti epiſcopi, & iuſtitiam eccleſiaſticam qua tenebatur, ſolvi præcepit, nihil amplius exigendo de cetero ; Boſoque ſigillo & chirographo pactum munivit apud Mureiacum, in domo monachorum, per Clementem notarium ſuum.

Anno 1 08 1. menſe Januario 111. idus indict. C

1v. idem Gaufridus Willelmus comes Pictavienſis dedit Cluniacenſibus & eorum abbati Hugoni eccleſiam S. Eutropii, quam de manu laicali acquiſierat, cum conſenſu legatorum apoſtolicæ ſcdis, Amati videlicet Olorenſis, & Hugonis Dienſis epiſcopi, necnon epiſcopi Santon. & canonicorum, ex chartario Cluniæ. Hic autem epiſcopus Santon. non eſt alius quam Bolò, nam ſucceſſor ci datus non eſtantean. 1083.

XXIII. Ramuurrus vel Annon-us.

Ex chronico quod vulgo Malleacenſe dicitur, anno 1 08 3. Santonis exſtitit concilium in quo Ramnulfus ordinatus eſt Santonum epiſcopus in locum Boſonis, qui anno ſuperiori depoſitus fuerat in Carrofenſi coetu. Eum ex illuſtri proſapia dominorum de Barbizello in Santonibus ortum fuiſſc volunt Sammarthani fratres ; at unde id eruEnieiniiienfiii’eiThiejThiſufiiTh miſi dant Caſæ-Dei eccleſiam de Triſaco, Ty ; qu in honore S. Mariæ & S. Macuti. Dedit Barbizelli monachis eccleſias S. Pauli, S. Boniti & S. Sul-

picii de Salinac, litteris in quibus deſunt tempo-

ris notæ, ex hujus loci chartario, ubi cognomina E

tur Facaudi. An. 1 086. ejus meminit quædam charta S. Mariæ Santonenſis ſcripta Philippo rege regnante in Francia, Willelmo puero duce in Aquitania. An. 1 0 8 9. celebrata eſt ſynodus Santonis ab Amato ſedis apoſt. legato. Anno 1 09 0. memoratur in charta Odonis abbatis Angeriacenſis. An. 1 094. interfuit concilio Pictav. ex charta ejuſdem loci in qua dicitur egregius epiſcopus. & eccleſiam Santonenſem viriliter gubernare perhibetur. Inter inſtrumenta damus multa excerpta ex tabu-

ld facturn eſt in ſynpdo Burdegal. ubi confirmata eſt ſalvius ſilvæ-mu. Vide Mabill. dc rc Dipiomtmb. vi. n 7, -

Tonas ll.

lelmus Aquitaniæ dux puer Ebloni de lionis dederat, ut eum ſibi devinciret contra barones ſuos qui ab ipſo defecerant : at monitus ab


cus ſiſerit erga hoc coenobium. Excepit Urbanum Nm papam lI. Santonas venientem tempore Paſchali, cmuſn uo ſummus pontifex in eccleſia S. Eutropii concx-ivit majus altare, & Ramnulfus aliud, uti n0tatur in relatione ſcriptoris cuiuſdam qui huic dedicationi aderat, & in ea miniſtrarat. dem pontifex poſt celebratum concilium Claromontanum, ad quod Ramnuſfiſs legitur convenifle, acceſſit Lcmovicas ad dedicandam S. Salvatoris baſilicam an. 1 09 5. habens adhuc in comitatu Ramnulfim 09 5, epiſcopum. Anno s enti indict. tv. diffidentes pgga cedes S. Maaæſſe cugIũiAUſcEISm 2 : 255 & tem nena em, a ium rolienſcm ad cgncordiam revocavit. Eodem anno confirmat donum eccleſiæ S. Gaudenrii de Folloraſl, F ouras, quod Jeatlares homines tſitaliter turpi nornine vocant, fitæ juxta mare prope caſtellum quod vulgari nomine nucupatur CurraJium, fac tum ab Arnuſl Santon. epiſcopo cum conce tone Ugoms domini Roca-fiartis an. Incarnat. a ; imǽtjzt 5. ſtiifiiaſi Ramnulfo favente Gaufridus Tauniaci ad Carantonum dominus. Angeriacenſibus dedit celſam S. Mariæ virginis. Chartam edidit Mabill. in append. torni v. Annas. pag. 650. ſed illam in nonnullis emendavimus in charta u. col. 45 9. An. 1 09 7. ſcb eundum hodiernum calculum, v1. nonas Martii habitum eſt concilium a d Santonaſab Amato Burb digal. archiepiſcopo Spu ſedis legato, ab archiep. & epiſcopis numero thu. in quo confirmatum eſt

quoddam privilegium Vindocineuſium monacho-

rum in Oleronenſi S. Georgii PriomTheffiſrno-VXII.

Urbano papa Il. reſtitui curavit. Vide appendicem

lib. v. Annal. Mabill. pag. 657. c0l. 2. D. Eo-

dem anuo Saviniacenſi abbatiæ & Iterio abbati

contulit eccleſiam S. Martini prope caſtrum Mirc-

belli, in vico qui vocatur Niortus. An. 1 09 8. 1 09 8 hic epiſcopus cum ſuis archidiaconis, communique

conſenſu canonicorum d0navit S. J ohanni Angeriacenſi eccleſiam de Maſtacio, ſcu ſancti Petri de Videmus.

Marraſtaſio prope Maſtacium. Multis quoque be; lej, 2 neficiis affecit abbatiam S. Cypriani Pictav. datis fine eccleſiis S. Leodegarii, & S. Mariæ de Ifla, 8c decima de S. Severo ; ex charta hujus monaſterii, quæ notas temporis præ ſc non fert.

Anno 1 1 03. mortuo Auſculfo abbate Ange 1 I 0 3. riacenſi, cum orta eſtct contentio inter Cluniacen-

ſes & Angeriacenſes de eligendo ſucceſſore, com-

poſuerunt eam Ramnulfiis noſter, Arnaldus Burdigalenſis electus, & Willelmus comes Pictavcum Hugone Liziniacenſi, electuſque eſt ex parte

Cluniaceuſium Henricus ea lege, ut ipſo mortuo

liberum foret Angeriacenſibus eligendi quem vellent ſive ex Cluniacenſibus, ſive ex Angeriacen-

fibThxit. 1 1 04. idem epiſcopus in concilio Pictav. 1 1 04 cum lvone Carnotenſi & aliis præſulibus compoſuit controverſiam inter eoſdem Angeriacenſes 8 :

Maxentianos pro Mareſtaſio, Yde quo non ita priY 1

ANNI

1066

dem fuerat in concilio

& ndigalenſi d Idem dedit eccleſiam S. Georgii deOiree ſancto

CHRISTI Adiunxi Maxentio. in manu Garnerii abbatis,

a Orbe.

Er rat-tis 5. Mariæ Sauone-fis.

1 107. 2

conſenſu & conſilio Petri archidiaconi & aliorum clericorum. Hoc donum, ut legitur in autographo inſtrumento, primum factum eſt ad portam de Ruriza in naribus in uibus eramus, poſtea domnus abba Goedus ucceſſrr ipſius Garnerii, reſphnſlſwzi. tiffi5inii

ipſe cnm erodi-aſtus, videntibus omni us ad præſens, qui in ipſa hædo erant, veſtitivit eum, et dedit

hoc donum, & c. Anno lncemr. M. CXIX. ind. II. B

iege M. c. ix. cui anno convenit indict. ii. non vergutn : Igſſdermms, qui ſimul erat epiſcopus Santonenſis & Malleacenſis abbas, in abbatiam erexiſlet eceleſiam S. St hani de Vallibus in diœceſi Santon. Rmnui egit ut Malleacenſi eoe nobio ſubjiœtetur, huiuſque novi monaſterii 0rdiuatio ad Malleaoenſcs, maxime in conſtituendo abbate pertineret, ut probat charta ea de re facta

æ legitur in appendice tom. v. Ann. Mabiti. pag.

46. ln hujus Vallenſis monaſterii tabulis frequens eſt noſtri Ramnulfi mentio, & in multis aliis de quibus tacere cogimur. Multæ ſunt Gofſridi Vindocinenſis abbatis epiſtolæ, in quibus de Ramnulfo noſtro l itur, ſcilicet prima libri 1. ad Urbanum papam l. a eum rogat ne Eblonem de Caſtro-Allionis uperius commemoratum abſolvat. Aliæ ſunt libri tertii 3 1. & ſex quæ ſcqigiiipi’biæinmtatiiſiiIciE

ſolverit, ut fama erat, commonetque ut priſtinæ conſtantiæ memor ſit. In reliquis non nihil queritur quod privil ia Vindocinenſibus a ſiimmis pontificibus conce a non ſatis curet. Ad eumdem quoque ſcripſit Ermengaudus Cluſenſiſ

ECCLESIA SANTONENSIS.

i 067

iſceptaturn. Aanno i 109. Eodem anno confirmavit donum

uoddam ſalinarum apud Eſoempdam factum offredo abbati S. Maxentii, teſtibus abbatibus Marguerio novi-Monaſterii, & Tibaudo S. Leo-


ANNI CHRISTI

l l O 9 0

Tab. s.

legaris martyris, Goſcelino archidiacono Santon. Mu-

& c. An. M. c. tx. apud Boetum cellam noviMonaſterii in camera monachorum. Eodem anno Geraldus En oliſinenſis epiſcopus & ſedis apoſt. legatus conci ium celebravit Loſduni, cui Petrus ſubſcripſit. Ad hunc Petrum epiſcopum Paſchalis ffipadrſi iieſtiiffifcaffii ne, & Johannem de Rogamcho milites monaſterio infenſcs.

Plurimas ad hunc epiſcopum litteras ſcripſit Godefiidus Vindocinenſis abbas, quæ exſtant lib. 3. modo gratias agens, at ſæpius expoſtulans de violatis Vindocinenſium privilegiis ; maxime vero ep. 40. qThſzemm quqds obSlationes confeſhonpiig : gnis caGdſſcellincccſearliatonThghgſiriiracuhrieliacono ; & ds : 41. ihod epiſſcozThjts rectuſaret ſolve drIIjIIeas ſuI 5 2, nieIt Sem urbſIIIn & Callixti prIvilegia, additque : Novit enim pruden-

c tia veſtra, quod fine periculo non diſiilvitur ſive

contemnitur, quod apoſtolica auctoritate firmatum eſi noſcitur velpræceptum.

Ex tabulis S. Leodegarii de Cogniaco habemus Willelmum comitem Pictaviæ & ducem Aquitailiagniffcttcteniffiidi’bifiniffi335 Gaufridi abbatis Ebrol. adgenua comitis provoluti, pax inter epiſcopum et comitem reflirmata eſt. Mortuus legitur Petrus de Sulbiſia an. 1 i 0. poſt confirmatam eodem anno Cluniacenſibus abbatiam de Braunia, ex Guichenone bibl. SeguſI p. 448. laudato a J. Columbi in noctibus Blanca-

abbas pro Aurea-valle 101 diœceſis Santonenſis cella, D laudanis 3 melius de Beania. Chronic. Malleacenſc

quam uſurpatam ab Angeriacenſibus querebatur, iam ue in concilio Claromontenſi expoſtulaverat. ccaſione hujus loci notat Mabiſlonius tom. v. Annal. pag. 367. quatuor minimum eflc locos in Gallia olim nomine Aureæ-vallis præditos. Potuiſſet addere quintum in Pictonibus, ubi eſt eanonieorum larium abbatia, dictum vulgo Airvaux. Quo tempore obierit Ramnulfiis, nos fugit.

XXIV. Paraus 11.

In litteris quibus confertur Silva quædam parthenoni B. Mariæ Santonenſis datis anno i 1 0.

tamen refert hujus epiſcopi mortem ad an. 1 i 1 i.

XXV. RA1NL s.

Hunc epiſcopum conſignat ſcriptor chronici Malleacenſis, ubi anno milleſimo centeſimo undecimo dicit : Obiit Petrus Santon. epiſcop. & ſuciceſit Rainaldus. Eum Carſaiium cognominatum docent Sammarthani fratres. De ipſo mentio fiet

infra in Guillelma Gadradiex S. Eparchii charta. XXVI. Parnus 111.

Hunc præſulem, quem cognominatum de

Petrus cognominatur de Sulbiſia, forte quod 0E Confolent invenio, ordinatum eſſe epiſcopum nar-

ret prior Sulbiſienfis quando electus eſt in epiſcopum, ut in quodam legitur catalogo. Attamen docent Sammarthani fratres eum non ex priore proinde ue ex monacho, ſed ex archidiacono factum eſic antiſtitem. Et quidem in inſtrumento donationis S. Georgii de Oiree ſuperius memorato legitur quidam Petrus archidiaconus. Eum con-

firmaſſe quoddam donum eccleſiæ S. Gaudentii de Folloraſo ſuperius meminimus ; quod contigit

Idem cognomen legitur quoque in chartario S. Eparchii Engoliſmenſis 2 prætereaque legimus Petrum de Sulbiſia canoFERSKR de Blavia dediſſe eccleſiam S. Laureniu de

rat chronic. Malleacenſc ad an. 1 1 17. his verbis : Willelmus et Petrus ordinantur epi copi, unus Pi ctavis, alter Santonas. Attamen u antea fuerat ſaltem electus epiſcopus ; idque probat charta Richardi Forbanditi, qua dat novo-Monaſterio Pictavenſi decimam caſtanearum & alia præcipiente & concedente Petro Pictavenſi epiſcopo anno Incarnat. Dom. M. c. xii. Petro venerabili epiſcopo Santonæ reſidente. Ceterum ſuſpicor hunc Petrum epi copum dictum de Confolent eſſe Petrum fratrem Gaufredi de Tifaugio, qui inter fundatores beatæ Mariæ de Triſagio, Triſay, recenſetur.

Epp. 9 82 ſl tſi.

1110.

ni : coiroieiir.

1112. 1068 ECCLESIA SANTONENSIS. 1069

confirmavit donum quod domnus Petrus de ſutA que fiiiſſc Guadradi, auſpicatus eſtepiſco m an. ANNI biſiaSanton. iſc. fecerat deeceletiis S. Romani de 1 i 27. Nam in charta Agnetis abbati æ S. MaNm clui : lgaIIIòrtMcteSIplmanideTriac prope Baſſacum au. riæ Santonenſis annus decimus ejus ordinationis cumn

componiturcum an. t i 37. & cum primo promoregn. Ludovico rege F rane. Willelmoduce Aqui tionis Gaufredi ad metropolim Burdigalenſem. Et tanorum, Paſchali papa præſidente, ex charta S.

quidem hoc anno 1 i 27. conſccravit eccleſiam

Eparchii Engoliſm. cui datæ ſunt iſtæ eccleſiæ ; Fontiſ-dulcis. Hugoniabbati S. Eparchii conceſſit aliæ quoque ibidem datæ leguntur ſancti Eparchii eccleſiam S. Eparchii, quæ eſi fitper Carantonem monaſterio, a Petro epiſco, nimirum eccleſia fluvium inter caſtrum Aſerniacrim a eccleſiam ſancti S. Eparchii de Verzilles, ſcd quo anno minime Romani de Tnac, (de anti uo enirn jure S. Eparlegitur. chii eſi dinoſcitur, et in geſhr eiuſdem beati viri ecAnno i 1 2 1. bis occurrit in tabulis Cluniacencleſia de Monte-Teſtamentarii appellatur) anno lnſibus, quarum prior eſt de eccleſia S. Diæntii. An. carnat. Dom. M. e. XXVIII. indict. v. regnante ſequenti memoratur in charta Guillelmi Pictav. B Ludovico Francorum rege, Willelmo duce Aquitaepiſcopi, qua baſilicam SS. Gervaſii & Prothaſii norum, Honorio papa Il. uti legitur in chartulario

de Prinſiaco cedit Guillelmo priori, & canonicis S. Eparchii.

xxvi. Luna x. ind. xi. 27·

1121.

S. Radegundis Pictav. Eodemque anno notatur in charta S. Romani de Blavia.

Ordericus Vitalis lib. i 2. hiſtoriæ p. 8 9. loquens de concilio Remenſi ſub Calliſto Is. anno 1 1 1 9. menſe Octobri, refert, papa interrogante

Guillelmi conſilio Petronilla F ontiſ-ebraldi ab batiſs Lamberto abbati de Corona donavit locum ui dicitur Agudella, anno 1 1 29. Anno 1 13 1. uillelmus Guadradi teſtis nominatur in diplomate quo Willelmus Aquitanorum dux dedit monaſterio Angeriacenſi cameras, domum, plateas, foſ

1129.

tonenſcm Si plures epiſcopos comitem excuſaſſe, buerant & poſſederant ejus anteceſſores duces A quod infirmitate detineretur. Num Ordericus er itaniæ : conſuetudines quoque as eccleſia S. Bſtrw ravit in aſhgnando Santonenſis epiſcopi nomine ; ighannis antiqui ſolebat habere in urgo illo ; act. paſaut Guillelmus qui ſequitur Petrum, eum præceC anno ab lncarn. Dom. M. c. XXXI. ſedente in ſede 1 i 3 i. dere debuit apoſt. Anacleto papa ll. Giraldo Engoliſm. epi coExiſtimamuſOrdericum Vitalem, iſcribebat po & S. Romanæ Eccleſiæ legato, Guillelmo uatempore Guillelmi epiſcopi Santonen is, Petri ſuc dradi Santon. epiſc. Ubi legis hic nomen noſtri eeeſſoris, eum appellaſlc epiſcopum antequam foret, piſcopi notatum in charta quæ Anacletum antipaſecuudum modum loquendi ſæpe uſitatum : veluti pam pro vero ſummo pontifice agnoſcit, cave cum dicimus eminentiſſimum cardinalem Noas credas eum ſchiſmati Anacleti ſcu Petri Leonis conlium factum eſſe archiepiſcopum Pariſienſcm tali ſenſiſſe 3 partes enim Innocentii ll. amplexus eſt, anno, quamquam nondum eſſet cardinalis eo tem invitis Guillelmo duce, & Gerardo Engoliſmenſt pore quo deſignatus eſt archiepiſcopus. Porro nulepiſcopo, qui poſtea Burdigalenſem ſedem invaſit, tibi mentio ſithoc anno i i 1 9. vel plurimis con& legationem pro Anacleto ſcu Petro Leonis anſequentibus, alterius apud Santonas epiſcopi quain tipapa obibat in Aquitania ; contra quem noſter Petri. D Guillelmus ſcripſit ad ngrinum archiepiſcopum xx v I I101 2 us Itarn ; 2 : 1 ; I3tiiuttzcizifottzinz II In catalogo epiſcoporum ſcripto an. 1 5 3 5. hoc dovici V l l. qua libertatem electionum epiſcopo 33 loco ponitur quidam Pontius cognominatus de rum, abbatum, & c. concedit abſque hominii & c. Pontibus. Eum autem rejiciunt Sammarthani fraobligatione ; apud Bellium p. 48 i. necnon in patres, quod Guillelmus eo tempore cathedram oectis concordiæ inter Petronilſam abbatiſhim F oncuparet, 0 hic præfuiſſe dicitur, ſcilicet anno tebraldenſcm, & Matthæum abbatem Salmurien1 1 2 7. Ferte Guillelmum cepiſſe epiſcopatum ſem. An. 1 1 37. Ludovicus VII. Francorum rex 1 1 3 7, hoc anno conſtat, ut mox dicemus. At ſedere poconfirmavit quod eodem anno ipſius pater Ludovituit unus initio anni, & alter in fine. Ceterum cus VI. decreverat, ſcil. ut forent immunes aregade hoc epiſcopo nihil nobis occurrit. Laudati ſcrilibus prælati Aquitaniæ. Litterarum autem regiaLg de ptores differunt Pontium de Pontibus ad annum rum teſtes ſunt Gaufridus epiſcopus Carnutenſis e 213ia ; IIII3. I. -ISaihaifli E ſſeliia ſiigawff Santonenſis tabularii legitur 11t 2 3 2. archiepinenſis, Raimundus Aginnenſis, Lambertus Eng. ſcopum Burdigalenſcm damnaſſe Guidonem do Guillelmus Santonenſis, & Sugerius abbas tancti minum de Pontibus ob convicia in Heliam ArnalDionyſii. An. i 139. confirmavit Heliæ abbati 1 139. dum canonicum, ad fiindum aſhgnandum pro S. Eparchii, eccleſiam S. Eparchii de Verziles, adlampade iugiter arſura juxta altare, prope quod verſus querelam Beraudi preſbyteri, qui dicebatſc Pontius epiſcopus jacet. Utrum vero hic Pontius illam accepiſſe a Rainaudo Santon. epiſcopo, quod cognominaretur de Pontibus incertum videtur. probare non potuit : quapropter Willelmus con voG u 121-w s. a auſaauſæ Gdmum lego apud Sammarthanos fraleſmo cancellario, abbatibus Angeriac. Taluiacen tres. um e

baronis Jonſici, cognominatumſi, & Bautæ, hanc eccleſiaie, aſſerat S. Eparchio.

ſatum, quæ omnia in aſpectu ipſnis monaſterii ha-

Gua

ANNI miniſtri

1141.

C. iv. coi. 4·

1070 ECCLESIA SANTONENSIS. 1071

XXI X B ER N A R s I A notatur tunc ſedem vacaſſe. Forſitan hic epiſc. an.

1 t 66. conſenſum præbuerat huic donationi, cu-

Bernardus in coenobio Sablnncellenſi prior erat, ius tamen inſtrumentum nonniſi anno 1 r 67. eſt CHR tando ad regendam Santonenſcm eccleſiam eſt aII confectum, mortuo iam Bernardo ; & idcirco Aumtus. Epiſcopatus eius exordium ſumi debet ab demarus Bernardi ſucceſſor illud confirmaflc leginunc 1 1 41. ex ejuſdem charta qua S. Nicolai de tur. Obſcrvandum eſt ipſum D. Jac. Boyer, qui Mornaco eccleſiam ſeu capellam dat Raimundo vidit chartam donationis eccleſiæ de Herpiaco, abbati S. Rufi ; hoc enim iu inſtrumento annus litteris conſignaſlc viſam a ſe fiiiſſe in chartulario eius decimus octavus concurrit cum anno Chriſti S. Mariæ Santonenſis chartam an. 1 1 66. ubi le1 i 59. ldem eruitur ex charta B. M. Santonenſis gitur tunc vacaſſe ſedem epiſcopalem. Præterea in


ANNI iſTi

data an. 1 1 62. qui dicitur eiuſdem epiſcopi vitranſſumto quod habemus præ manibus, & edidic ·

1146.

1148.

1151.

1154.

1166.

Fefimus primus An. t 1 46. intercedit cum Gau mus inter inſtrumenta num. vi. deſunt notæ temr

ido Burdigalenfi archiepiſcopo apud Ludovicum poris. Opponitur præterea inſtrumentum anni 3 iòiiacii TIIſcJiIEIISiIThIcII B I3031iiiqiin3ſliſiffn 1 : ſicus Gaufrido mctropolitafſo ſuo, & Giſteberto c Reynaldum de Broda ex altera, BernardolcapriſcI Pictavorum præſule apud Fontem-comitis. Eod. in fine vero legitur : Factum eſs hoc an. D. M. c. anno memoratur in litteris abbatis ſancti MartiaLXIX. & c. at reſpondeo in hac nota chronica erlis Lemovicenſis, quibus reſtituit B. M. Santonenrorem irrepſiſſe. Conſtat enim anno 1 69. non ſi eccleſiam S. Silvani. Anno ſequenti cum qui Bernardum ſediſlc, ſed Ademarum. Itaque vel qui buſdam præſulibus pacem paciſcitur inter Ulgeconfecit inſtrum. an. 1 30. male legit tranſactiorium Andegaveuſcm epiſcopum, & Petronillam nem, vel tranſſumtum tranſactionis quod legit, fiiit

Fontiſ-ebraldi abbatiſſam. Anno i 1 5 i. unus fuit vitioſum.

ex iudicibus qui litem finierunt inter Gaudinum Bernardi ternpore ædificata eſt eccleſia S. Barabbatem Malliacenſcin, & Sebranum Chabot contholomæi in pago Alnienſi 0, renitente prius hoe et ; 3 tendentem cuſtodiam hujus monaſterii ad ſc pertiepiſcopo, & poſtea ob auctoritatem Eugenii papæ cIz, nere ; ſcd Gaufredus archiep. Burdigal. Bernardus C 111. conſentiente. 4·

Santon. iſco us, alii ue iſco i & 0 timates,

comes Eiſeonenfis, gaufielcduſThde RaugoneHu X X X A D E II A M A R U 2 :

go de Lezigniaco, ceterique iudices, iudicitun tuAdemarus cui Carbonelli cognomen fuiſſe di-

lerunt. pro huius eccleſiæ libertate. Eodem anno citur, eſt is Ademarus Carboneili Santonenſis ca·

cum W. de Monte-Andronis, dominus caſtri nonicus, ui ſubſcripſit chartæ Bernardi epiſcopi

Didoniæ, exigeret quaſdam conſuetudines in coe pro S. R 0, in inſtrumentis editæ. Epiſcopus erat eoi. 40.

nobio S. Stephani de Vallibus, quas huius loci aſ& ſedebat iam an. 1 i 6 7. quo Petrus Anicienſis 1 i 67.

cetæ contendebant inſolitas eſſe & illicitas, Bernariſcop. eius conſilio quædam dedit Pontio abbati

dus epiſcopus abbatiam S. Stephani cle Vallibus ab Paſa-Dei, eiuſque ſucceſſoribus, præſertim unam

his immunem declaravit. Eodem anno præterea canonicam dignitatem in ſua eccleſia, ſicuti abbæ-

Eugenius papa Ill. ad ipſum ſcripſit, & petiit ut tes Cluniacenſes iam habebant, ex chart. Caſæ-

ſineret novam ædificari eccleſiam a Petro abbate Dei in Pontio abbate. Anno i 1 6 8. occurrit in 1 6 8.

Cluniacenſi apud Rochellam, quod prior eccleſia D charta Agnetis de Barbizello abbatiſſæ B. M. San-

S. Mariæ, hominum multitudinem, quæ inibi acl intonenſis. Anno i 1 70. intereſt dedicationi abbatiæ 1 1 70.

habitandum nouiter venit, capere minime poffet. B. Amantii Buxienſis. Anno 1 i 7 r. ſopit litem 1 17 1. Longum & tædio plenum foret omnra acta puinter conventum & priorem S. Eutropii ex una

blica ſcrutari, in quibus legitur noſtri Bernardi noparte, & Robertum ſordin de Cravantiœx altera,

ſiiiaioinenThficiIiiffoeii’aii KTEEIIIKHÆIISijemſeaci

anni 1 1 54. in qua dicitur ſanctimonialium protetum de Rocaforti & moniaſes S. M. Santonenſis.

ctor. Quo anno hic epiſcopus vivere aut præeſtc Notatur in chartulario Dalonenſi xi. cal. J unii,

deſierit, inquirendum. Vidit noſter dom. Jacobus anno ab Incarn. Dom. 1 72. regnante Ludovico 1 172.

Bo erinſtrumentum donationis eccleſiæ B. Mariæ rege Francor. et Henrico rege Anglorum & duce

de erpiaco (Herpeſ) in archipreſb eratu de MaNormanniæ et Aquitania, & comite Andegavenſi,

ſtaſio, uam monaſterio B. Mariæ antonenſis deE et Richardo filio ſito comite Pictavenfi. Item anno

derunt ulco quidam & uxor Paula. Donum hoc 1 179. cum Johanne decano Santon. & 1 i 8 1. 1 179. bavit & laudavit Bernardus epiſcopus, od in eodem chartulario Dalonæ. An. 1 179. adfuit

lclginibiiis factum an. M. c. van. iv. nonas ulii, concilio Lateranenſi. Eodem anno concedit ConA dro papa, Ludovico rege, Henrico in Aſtantino priori & monachis S. Petri de Jarnac, ut

inania ducatum tenente, & in Anglia regnante. in ſacello S. Eparchii prope caſtrum de Jarnac ſi& Ere-hS·

uie inſtrumento, ex quo ſe ui videtur Bernarto, ſccramenta adminiſtrarent. Anno 1 1 82. xiii. I I 83·

dum adhuc præfuiſſe menſc qufio anno 1 i 67. cal. Julii, quædam conceſſit aut confirmavit poſſi0pp0nitur charta S. Mariæ Santonenſis data anno denda coenobio Ayenſi ord. Cluniæ. ex tabulario i i 6 6. a D. Edmundo Martenne inſpecta, in qua Ayenſi t. iv. Antiq. Pict. Benedictinarum Claud.

Eſtiennot p. 46 8. n. i i 84. mandat0 Lucii papæ r 1 84.

ſltflſijg : Ltffgmamꝶi cwffinet auibm ſ0ff iſtm Ill. conſtituitur iudex in cauſa Guillelmi doni. de que S. Mariæ Santon. et eginau-

aum a. nee, ſuper tum ſuo qma s. renum æ ſues. Vivona cum canonicis S. Hiſarii.

itmoThmr honorifice ab Urbano III. papa

ECCLESIA SANTONENSIS.

107

A Aquitaniæ, & c. privilegium conceſſit, teſtibus S. -

ANN cum agitur de lite inter monachos Cluniacenfes, Lemovicenſi, H. Santonenſi epiſcopis ; Balduino ANNI

C HRISTI

& Petrum archipreſbyterum de Rupella. circiter

de Bethune, Waleranno de Ferrariis, Roberto de

1 1 86. an. 1 1 86. Anno 1 1 8 8. arbiter & iudex fuit inHarrecourt, Gaufiido de Ses, Aimerico viceco-

Rimer. t. r. pqaſlU r 2

199.

tabul. S. Stephani de Vallibus inſtrumentum ceſde Ariencon ſuper decima de

1201.

1206. 1213.

eol. 464.

ter Clarium S. Æmilionis abbatem, & R. abbatem Fæfiæ ; quo anno D. J acobus Boyer eius nomen legit in Dalonenſi tab.

XXXI. Hi: Lixs I. Celebris facta eſt elevatio eorporis S. Stephani

de Mureto, Grandimontenſium monachorum in ſtitutoris, anno 1 1 8 8. per legatum apoſtolicum

inite de Thoiiars, Hugone le Brun, Berlaio de Monſteriolo, Johanne præpoſito de Doiie. Datum per manus Willelmi Elienfis epi c. apoſiol. ſedis legati, cancellarii nffri apud ſpiram, die r. Janua mSiinendiztſſIchs ſit quædam charta concordiæ inter B. abbatem S. Maxentii & c. & magiſtrum C. Natalem capellanum de Taire, anni 1 2 1 o. aucto-

a Clemente papa miſſum : huic autern interfuit B re P. Santonenſi epiſc. duo fiierunt epiſco i HenHelias præſul Santonenſis, ex chronico Grandi rici appellati, inter quos ille P. epiſcopus edit ; ſed

montenſi, cuius locum ad ſolemnitatem hanc ſpectantem protulimus eol. 1 9. appendicis chart. 3 0. Vide etiam eol. 6 47. notam columnæ ſubiectam.

XXXII. Haunicus.

Hic e iſcopus cuius meminimus in Lectoren ſibus e iſtiopis, iam ſedebat an. 1 1 8 9. quo monachiSI Florentii Salinur. cum Santonenſibus ca nonicis paciſcuntur, & ab Illis in ſocietatem admit tuntur coram hoc epiſcopo, ex tabul. S. Florentii. Sammarthani fiatres proferunt ex archivo S. Ste-

phani de Vainbuſcharmtamquamdaman. 1 198. C

quidam miles multa dat huic monaſterio ad ciendum ſctis pro malis quæ ipſi intulerat. Teſtis nominatur in diplomate Alienordis reginæ pro monaſteũo S. Crucis Burdegal. & in altero per quod confirmat communia de Oleron libertates fiias. Utrum edatum eſtan. 1 199. lægipoteſtſimile privilclgiurn pro communia urbis Santonenſis eodem anno ab Alienorde datum, cui etiam ſubſcribunt Henricus epiſcopus, & decanus. Exſtat in

ſionis cuiuſdam factæ pro dicto monaſterio, 1 2 0 1.

vereor errorem in annorum notatione.

XXXIII. Porta-ius 11.

D. Edrn. Martenne in charta S. M. Santonenſis obſervavit quemdam epiſcopum Santonenſem P. ad annum 1 2 i 9. ln Helia abbate Angeliacenſi, obſervavimus P. Santon. epiſcopum ſubſcripſiſſe chartæ hic commemoratæ, an. 1 2 1 7. Hic appellatur Pontius in charta Grandimontenſi an. 1 a 1 9. Inter Henricum & Michælem vacat locus, nam de Henrico nIhis habemus poſt an. 1 2 1 3. nec de Michæle qui s itur ante 1 22 1. ln veteri Sammarthanorum allia Chriſtiana Raimundus epiſcopus Petragoricenſis legitur habuiſle ſtatrem n0mine Pontium de Pontibus, epiſc. Santonenſcm. Adhuc deſignatur in charta Grandim. an. 1 22 1. prima nominis littera.

XXXIV. Miciiacn I.

Hic epiſcopus concordiam fecit inter Hulricum

abbatem Monaſterii-novi, & riorem de Brolio

Jarrie, dat. apud S. Johan. Angeriac. anno M. ce. xxi. ex charta

a G. de Mauritania, Innocentio papa III. PhilipD Monaſterii-novi.

po rege F rane. & c. Henrico epiſcopo Xantonum feliciter exiſtente. Inſcribitur nomen eiuſdem epiſcopi chartæ Frenadæ an. 1 206. ac tabul. Grandimont. Heanco epiſcopo ſedente an. 1 2 1 3. Petrus de Didonia dom. de Tauniaco & de Royano ceſſit monaſterio de Vallibus quidquid habebat in vicaria de Vallibus ; in charta vero ceſſionis legitur Girberturn de Didonia eius patrem bona monaſterii d rædatum eſſe, quam ob cauſam Bernardus epiſgopus eum excommunicarat, & ad ſaniorem revocarat mentem. Eodem anno, ſcilicet decimo quinto pontificatus Innocentii IlI. hic papa

XXXV. Hamas 11.

Helias confirmavit Willelmurn Fortem abba tem Malliacenſem an. 1 22 5. inquiunt Sammarthani fiatres. Eodem anno menſis Martio probat inſtitutionem fratrum Minorum in allodio & parochia S. Johan. Anger. de conſenſu Gaufridi ab batis & conventus factam. Chartæ ſubſcribunt cum epiſcopo & abbate, l0hannes Florentinus rniniſter provincialis, & B. miniſter fratrum Minor. in provincia Burdigalenſi. An. 1 226. confirmat donationem calfagii factam priori de Trizaco a

ſcripſit epiſtolam 3 8. regiſl : 1 5. epiſcopo & oeE nobili viro Hugone de Talniaco, in boſco ſuo vo pitulo Xantonenſi de decem præbendis vamntibuſ

hoc in capitulo, de quibus diſponit ſummus pontifex 5 quam epiſtolam inſtrumentis inſeruimus n. lx. Teſtis eſt præterca Henricus epiſcopus in litteris Othonis Il. ducis Aquitanorum, comitiſque Pictav. quIbus ceſſit fiatribus Templi molendina de Rupella. Notatu dignæ ſunt hæ Othonis ducis litteræ, plurimumque conferre poſſunt ad confirmanda quæ vir doctiſſimus J ohannes Befly in hiſtoria comitum Pictav. dixit de hoc principe & de ipſius genere, a pag. 73. ad 9 3.

Eiſdem fratribus Jeroſolymitani templi hoſpitalariis Richardus Angliæ rex, dux Normanniæ &

cato le Chafer, & ceſſionem nominationis & præſcntationis prioris de Triſiaco factam ab eodem, ab bati Caſæ-Dei. Actum Santon. Dominica poſt feſtum B. Bartholomæi, an. gratiæ 1 2 2 6. præſentibus A. priore de Romagot, Landrico monacho, & Helia de Montardit laico. Notatur in charta S. Leonardi de Calinis, eiuſdem anni 1 2 2 6. ex qua eruimus ipſum fuiſſe patruum Guillelmi domini de Domno-Petro in pago Ainiſienſi prope Rupellam. Anno 1 227. ſopivit litem inter Cluniacenſes & Angeriacenſes. Num vocabatur quoque Johannes narn in excerptis D. Jac. Boyer occurrit Johannes epiſcopus Santon. qui ad concordiam revocavit

C HRISTI

1221.

1225.

1226.

1227.

074

ECCLESIA SANTONENSIS.

1075

abbates Cluniacenſcm & Angeriacenſcm iv. caI. A commemoratione & ſervitio ſllvendo in craſtino


ANM Maii 1 227. Ari. 1 229. reperituIIn tab. abbatiæ octavæ Paſchæ. De hoc epiſcopo, & annis quicſſffn CHIUSTI Frenadæ. bus ſederit, negotium facere poſliint litteræ Ludo-

9 Adfiiit Helias Geraldo de Mala-morte Burdivici regis datæ an. 1 2 5 2. præſente Bdo. (forſan galenſi archipræſiili Silvæ-maioris eccleſiam dediBernardo) quas edidimus in Gerardo Engoliſm. canti, conceſſitque hanc eccleſiam die ipſius c0nepiſcopo. F ortaſſe error eſt ainanuenſium. ſccrationis vel infra octavam viſitantibus, quadraXXXVI II P

1231. ginta dierumindulgentiaman. 1231. A 8. h NNTS as P 8

XXXVI Iſius 1v. 21. Ii12, IIFSIſIaImLII, SII-I Edi Petrum hunc debemus tabulis duorum monaeſſe P. epiſcopum Santon. notatum in chart. Gran-

12 3 4. ſteriortun ; nam an. 1 2 4. in ſynodo Paſchali apdimont. anni 1 2 57. An. 1 2 63. ineunte Quadra 1 2 63. probavit donationem actam a Raimundo de S. geſirna, datæ ſunt ad Pontium eundem epiſco. Panaque. Sulpitio, coenobio S. Stephani de Vallibus, in B pum litteræ Petri de S. Aſterio Petracoricenſis epiDeicfbiad.

1 23 6. manu Stephani huius loci abbatis. An. vero 1 23 5. ſcopi, quibus commendat abbatiſſam de Ligurio, Eſtiaſas.

1 240.

1 246.

reteri.

1250.

1255.

menſe Maio teſtis eſt in charta Roberti Maſtaci & Mornaci toparchæ, a prioratum B. M. de Arverto Sylvæ-maiori ubditum, non contemnendis auget reditibus. Idem theſaurarIæ Santonenſi non nulla contulit an. 1 2 3 4. ex tab. capituli. Sammarthani notarunt anno 1 2 3 7. Boamundum quemdam epiſcopum Santonenſem, cuius in antiquis chartis nulla deprehendimus veſti ia. Hinc epiriiiclirliius eunizſſe omiItendum3 & rectreffdum e e a etrum. quæ egimus in apograp 0 an. 523, : zizjuaainan ITKAIIE de Pontſ) militis, has noſtras præſentes litteras decano b capitulo Xantonenſi dedimus, in veritatis teſtimonium ſigilli noſtri munimine roboratas anno Domini M. CC. XI. Vix dubitamus uoque P. epiſcopum qui occurrit in charta monaſierii B. M. de Frenada an. 1 246. eſſe eundem Petrum lv. Liberum tamen relinquimus catalogum noſ’mm augere duobus iis epiſcopis, Boamundo & etroo

XXXVII. Hueo.

Lrgueil, pergentem cum S. Sirneonis brachio, ad colligendas eleemoſynas. Ipſum notant Sammarthani fratres ad an. 1 260. addito cognomine de Pontibus. Anno 1 265. recenſctur hic Pontius epiſc. in chartul. S. Eparchii, die Sabbati ante ramos Palmarum, annoque ſequenti in feſto ſancti uuppii commemoratur in uis lrumento B. M. de ren a.

Sammarthani fratres poſt Pontium locum dant cuidam Eliæ de Fors, quem dicunt præfuiſſe an. 1 2 65. At hoc anno & ſequenti Pontium epiſco-

C pum fuiſlc probavimus. Itaque ſi admittendus eſt

hic epiſcopus, differendus eſt ad ari. ſaltem 1 2 6 7. quod coget dicere eodem anno 1 2 67. tres fuiſſe epiſcopos in cathedra Santon. Pontium ; Heliam & Petrum Laudis, quem iidem Sammarthani poſt Heliam collocarit hoc anno. Neque tamen audemus hos epiſcopos ex oetalogo expungere ; ſcd ſola eorum notabimus nomina. Edidimus in Guillelmo Engoliſinenſi epiſc. chartam ex qua conſtat anno 1 273. vacaſſe omnes epiſcopales ſedes præter A-

ginIr-ileiaſcin & Petragor. die Dominica in craſtino. rii.

HicepiſcopuſnorriinaturinchartaS. LeonardiD XXXIx. Hi: Lms ni : Fonſ·

de Calmis an. 1 2 5 0. menſc Novemb. Gombaldo-Arnaldo militi mandat, ut pactis inter ipſius patrem & B. Mariæ de Arverto monachos Silvæmaioris alumnos, de parte decimæ in cadem parochiali eccleſia initis pareat. Actum menſc Maio an. M. cc. L111. ex tab. Silvæ-maioris. An. 1 25 5. dedit capitulo 3 0. libras & tus in parochia de Chermigniac, ea lege ut celebrarent ſolemniter feſtum S. M. Magdalenæ. Mortuus erat an. 1 270. quo anno ex charta authentica capituli, ii quos inſtituerat ad curandum s uum teſtamentum, emerunt ſolidos viginti annui reditus. Sedente hoc epiſcopo an. 1 2 3. die 2. Oct. obiit ltherius dominus de Barbizeſl

ædificaverat & fiindaverat fratrum Minorum conventum in oppido de Barbizello, ubi ſepultus eſt in eorum choro. In veteri charta an. 1 3 5 0. ſcripta agIIhI ilſſiiThplneicodjtſiæccc Lalſſaaocffizſi Paſchæ obigit dominus Hugo Feleti quondam rector hujus eccleſiæ de Plaffayo, tandem venerabilis epiſcopus S antonenſis, qui legavit capellano de Plaffayo vineas ſitas, fiilicet de Podio-betaut, & centum ſolidos de quibus empta eſt domus capellani, quæ ob ejus reminiſcentiam nominatur domus epiſcopi, pro

quoſdam annuos redi-

XL. Pi: Tnus V. cognomento Laudis.

XLI. P0Nrius IV.

Pontius alter, prioris nepos ex fratre-Reginaldo Pontium domino, matrem habuit Agatham Engoliſinenſcm, Hugonis Bruni ex Leziniacitoparchis filiam, epiſcopatu potiebatur an. 1 2 7 5. quo fere ternpore frater eius cognominis eccleſiæ San : tonenſis decanus erat.

XLII. G 1n1 s 1.

Hunc epiſcopum Sammarthani cognominant

0, Barbezieux, qui E de S. Briant ; verum legendum eſſe de S. Brieon

probant veteres chartæ, ut mihi indicavit, qui eas præ manibus habuit V. C. Dom. de Clairambault. Nempe an. 1 2 84. arbiter fuit litis inter Perettarn (vel Philippam) de S. Brieon, & Gaufridum de S. Brieon, qui eodem an. fuerunt eius heredes. Præterea eadem erant ipſius inſignia gentilitia ac Johannis de S. Brieon, qui vivebat anno 1 2 3 4. Uterque enirn in parma cærulea geſtabat lilii flores argenteos diſſeminatos. His adde in rati0nibus accepti pro anniverſariis, legi ad annos 1 5 1 0. 1 544. 1 545. pro legato Goffredi de S. Briſone

ep. Santon.

1265.

De Fons.

Latinis.

De Pons.

1275.

Dr ſmiueoa.

ANNI C HRISTI

o Gallica Latine reddidimus.

1284.

CCCCCC

1292.

Canarii.

mi Neurviiic.

1298.

1 303 bulis anniſ

1311.

107

1281. XLIII. Parnus VI.

In veteri repertorio tabularum legitur Gallice t Duæ chartæ domini Petri ep. Santon. quibus aſſgriat redditus ſufficientes pro cereo uno et duabus lampadibus quæ ſemper ardeant nocturno & diurno tempore coram corpore Domini. Datum anno M. CC. LXXXIV. Ex tabul. Bituric. eccleſiæ ſcripſcrat an. 1 284. ad Simonem de Bello-loco archiep. Bituric. Ei demandata eſt exſecutio teſtamenti Guidonis de Leſiniaco, cum Galtero Pict.

E C CLESIA SANTONENSIS. ep. Santon. 2 5. ſolid. Sedebat iarn Gaufridus an. A eos revera pecunias a plurimis civitatum incoliſ

077


extorſiſtc Bonifacium VIII. commonuiſſet, hie ANNI papa inquiſitionem commiſit fratribus PrædicatoCHRISTI ribus 11. cal. Febr. pontificatus an. viii. ex tabul. Inquiſitionis.

MIca-iie.

XLVII. Gmnuinus.

Hunc Guillelmum cognominatum fuiſſe de Roca, de la Roche, legi mus ; at vero ex tabulis Vaſtenſis eccleſiæ veroſimilius eſt eum eſſe Guillelmum de Mota qui ex Vaſatenſi epiſcopo an. circiter 1 3 13. creatus eſt epiſcopus Santon. a Cle13 3mente V. Verum J ohannes XXII. factus papa an.

ex actis parlamenti Pariſienſis. Quædam donavit B 1 3 1 6. coogit eum redire ad priorem ſponſam ; &

capitulo præfato an. 1284. XLIV. Gaui-nimus 11.

Gaufredus ex antiqua & pernobili familia In

pago Santon. iarn ſcdebat an. 1 2 87. & adhuc an.

1 29 3. Anno ſequenti concilium habitum fiiiſſe apud Pontes ln diœceſi Santon. pro decima regi Philippo Pulcro conceſſa docent Samm. fratres. Fundavit in eccleſI Santon. anniverſariumſſuius aliquot redditus adhuc percipiuntur. Eius teſtamenti

exſccutioni mandandi provincia data eſt Petro de

quidem an. 1 3 1 6. Guillelmus Vaſatenſcm catheram obtinebat, ut oſtendimus agendo de Vaſat. epiſcopis. Eodem tamen anno cum adhuc ſederet Santonis, iuſſit Angliæ rex ut ad eum ſuo nomine ſcriberetur, uti diſcimus ex collectione Rimeri.

XLVIII. Tuaoaitrnus 0·

Theobaldus de Caſtilione, filius ſororis Guillel: mi de MotæVaſtenſi cathedra donatus eſt an : cirſifiioihn Iiincaiinve’a’aceiffieiii 11

Chaulx Santonenſis eccleſiæ canonico. Adhuc ocrem ſponſam, The0baldus tranſlatus eſt ad Santon. currit in charta Grandimontenſi anno 1 29 1. C eccl. anno circiter i 3 1 6. Pauca de hoc epiſcopo 13 1 6.

& 1 29 2. quo anno admittuntur Santonis fratres PrædIcatores.

XLV. RANULFUS.

An. 1 2 8 0. abbas erat ſancti Eparchii quidam Helias Cares, cuius gentilitium ſcutum duos lanceæ cuſpides argenteos in area cærulea exhibebat.

Ex eodem forte genere fuit Ranulfus Carelli, de quo nulla nobis nota.

XLVI. Guino I. Guid0, qui aliquando Guigo vel Hugo ſcd cor-

rupte legitur, cognomento de Novavilla, & in D

nonnullis codicibus forte vitio amanuenſis, Cornavilla, priuſquam fieret Santonenſis epiſcopus Anicienſem rexerat eccleſiam, in qua ſedebat adhuc an. i 294. An. 1 29 8. ſynodum celebravit Santonis ; habentur ue tom. xi. concil. Labbei parte 2. eol. 1 42 5. gonſtitutiones domini Guidonis ep. Santon. promulgatæ in ſjnodo hyemali anno Dom. M. CC. XCVIII. Inſcribitur in variis Frenadæ taMartis antelſcſfum 1SS. OIliil1ippoi 8 & cc IEdldI anno 1 3 1 1. die Mercurii poſt feſtum S. Luciæ, teſtatus eſt ſe recepiſſe litteras ſigillo magno regiſ

novimus. Inter ipſum & capitulum facta ſunt pacta quædam die Sabbati ante feſtum B. Vincentii an. Dom. iu. ccc. xxxiv. Anno i 341. lvam 1341. S. Mariæ abbatiſſarn benedixit, eiuſque privilegia

agnovit. cii

XLIX. SraruAN us.

Stephanus cui cognomen de Gardo datur, creatus e iſcopus an. 1 342. legitur. Anno 1 349. 1349. men æ abbatiali S. Romani de Blavia, Blaye, univit prioratum S. Palladii.

L. GAiLLAitnus. ntPonio.

Gaillardum, quem Sammarthani cognominant de Podio, electum fuiſſe in epiſcopum Santonenſem menſc Februario anno 1 3 5 1. legimus. Jam 13 5 1 electus appellatur menſe Julio huius anni, quo ternpore adfuit Ayglinæ Luminiſ-Dei abbatiſlæ hominium præſtanti Guillelmo Rogerio de Belloforti vicecomiti Turenæ. An. 1 3 53. die 1 7. J ulii 13 5 3 teſtis fiiit pactorum matrimonii inter Guyotum filium Bertrandi de Turre, & Matham filiam Guillelmi Rogerii comitis Belli-fortis. Sibi, ſuiſque 1 : 3 i ; ſt, ſucceſſoribus aulam epiſcopalem Rupellæ anno pag. 6 9, 1 3 60. conſtruxiſſe dicitur. innocentius papa VI. 3 60·

Franciæ munitas, ſuper negotio Italicorum. Littein epiſtola ſcripta Petro Eraudi priori monaſterii

ris eius appenſum eſt ſigillum, in quo apparet effigies epiſcopi cum mitra & pedo, aliiſque pontificalibus ornamentis. In necrologio S. Germani a Pratis eius obitus notatur vii. idus Aprilis anno 1 3 1 2. ln ea autem eccleſia ſcpultus eſt ante maius altare ; ſcd ob varias in hac eccleſia factas mutationes non amplius videtur eius ſepulcrum. Dedit vero 50. libras ad anniverſarium.

Ceterum Guido Santonenſis epiſc. delegatus ad inquirendum de damnis quæ intulerant in Lon·

gObaIfia fratlrIs Minores hæreſis inquiſitores, cum omns.

S. Eutropii Xanton. an. ix. ſui pontificatus, Gaillardi meminit tanquam nuper defuncti his verbis : Qui nuper in partibus naturæ debimmſllvit. Annus vero nonus Innocentii papæ VI. concurrit cum anno Chriſti 1 3 6 1. Porro quid cauſæ fuerit ut hic papa ſibi bona omnia Gaillardi mortui reſcrvaret (hoc enim eſt epiſtolæ Innocentii argumentum) non ſatis ſcio.

·In inſtructione pro ſcribendis litteris nornine regis Angliæ ſi ; Liuifiii, li2igſ3biii uſs XI z a 1078 ECCLESIA SANTONENSIS. 1079

A Montiſ-albani recipit 9. J ulii 1 4 i o. extabulario -.

ANNI 1 BERNARDU IIurbis 101 Mont-alban. Co omen de Cheven ANNI ciiſn Suppeditavit nobis hunc epiſcopum imprimis datum ei legimus quod uernum geſſerit parum : 11mmm SMUcollectio a Rimero facta veterum chartarum ; nam ramus. Vix etiarri audemus aſſerere illum alium 4 & tom. vi. pag. 403. exſtat epiſtola regis Angliæ. eſſe a præcedenti, Bernardo 111. dæ vilia. ad Bernardum epiſcopum Xantonenlcm ſcripta LV I. G F R I U S. DE 3 63 an. i 3 6 3. An. i 3 6 7. aſhgnavit annuos redditus Prius ; pro celebranda miſſa quotidiana in aurora ; & In Gaufredus vocatur electus Santonenſis in bulla

inſtrumento fundationis cognominatur de Saltu. Johannis XXIII. data 2. non. Aprilis, eius ponEodem anno notatur in charta Baflacenſi die 3 0. tificatus an. i. proindeque fuit cooptatus epiſcopuſ

1371 Octobris. Denique an. 1 71. in receptione raante diem 17. Julii anno 1 41 1. nam Iohannes 1411tionum Guillelmi Groſhl urgenfis Rupellæ, coXXIII. fuit renuntiatus papa die i 7. Maii anno ram ipſo Bernardo epiſcopo, legitur ad calcem, 141 o. Hac bulla iubebat papa ut omnes prælati in cujus rei teſtimonium hoc præJens memoriale fiB & beneficio aliquo eccleſiaſtico donati, decimam gilli noſtri (Bernardi) ad preces & inſtantiam dicti ſuorum redituum in Gallia & Delphinatu perſolGuillelmi fecimus appenlione muniri. Dictum & verent, ad ſumtus pro expellendis duobus antipaactum teſtibus præſentibus Arnaldo Bernart bur pis, ex tabulario Albienſis epiſcopi. Gaufredus genfi Rupellæ, & c. die XIX. menfis Sqotembis autem legatus erat ſedis apoſtolicæ ad collectam an. Dom. M. CCC. LXXI. Ex regiſlo i 22. arhujus ſubſidii faciendam ; & hoc nomine provincthi regii Paris charta 27. conſtat eum longo ciam dedit hujus collectæ faciendæ in metro litempore epiſcopum ſui e. adhucque ſediſſe menſe bus Bituricenſi, Burdegalenſi, Toloſanæ, Aulcn·

13 80 J uitio 1 3 80. ſi, & in illarum provinciarum eccleſiis, P. epiſcopo

LII1 IalThei1cttæaii1 di IXFVM Hic Raimundus vocatus ad regendam eccleſiam dicitur adhuc electus Albienfis, & in charta Mo-

1 3 80. Santon. obiit an. 1 380. ante adeptam poſlcſſioliſmenſi ejuſdem anni, ipſe legitur electus Santon. & electionis ſuæ confirmationem. Videtur conten C & apoſtolicæ ſedis nuntius. Hic præſul erat Carolo diſie de epiſcopatu cum Bernardomominatur enim VII. regi ab intimis conſiliis ; & in camera coman. i 3 70. in bulla GregorIi XI. data capitulo. putorum Paris ſit mentio pecuniæ eidem erogatæ

ignoramus quo tempore loeandus ſit Petrus ob varia magni momenti negotia, Regem regnum-

Mignot Caroli VI. eleemoſynarius & canonicus que ſlectantia.

Ambianenſis, Iariſienſis, & . S. Capellæ-hujus LVI I. J o H N N E S. nouam. re iæ urbis, ui in ſuo epimpſlo quod legitur in

in eriori S. apella Pari ienſi, dicitur poſtulatus Hunc epiſcopum eruerunt e ſui oepitufl arcffi, Xantonenſis. Obiit XI Maii 1 39 7vo viri clariſs. Petrus de la Jaunie (cujus memineYRIIIAII LIII. HELIAS IV. runt Sammarthani nomine tenuſ) & Fronto de

Ia Roche de Guimp, eccleſiæ Santonenſis canoIIeIIS cognominanſs de Iſſſtlanglls ſieſi0 nici & ſyndici, quibus multa alia debemus. Jam

3 8 OE 3 8 IanIUflt Sammarthani, qui lauſedebat an. 1 42 1. ex charta B. M. Santonenſis, 1421. dant acta conſiſtorialia 2 8. Ianuarii. Cum ipſius D proindeque vivente adhuc Gaufiedo qui PIOOEI conlenſu ImIuſi dedit urbi 0 nummos au. dubio abdiœveranmortuus eſt vero, Iohannes an.

13 90. reos die 6. anuarii an. 13 9 0. ind. 1 4. ex tabulis 1 4 2 6, uti mox dicturi ſumus, capituli. le vide de illo in Podiens epiſc. 39 8. cuouiir·

LI V. BE R N A R U Guido de Rupvardi. dominus de Vaſhlene, Bernartius inſcribitur tabulis Vaticani die 24. Aimerici II Mortuimafis toparchæ ex Johanna Julii an. 1 39 8. Hoc anno die 26. Febr. fiindadAngle filius, archidiaconus Alſienſis, inepiſco vit capellam in eccleſia S. M. de Helino prope pum electus ſiit die I. menſis Maii ſide vame Caſtel-Sarrazin, vel potius caſteI-ſur-Ain. qui eſt per mortem Johannis Boni-ſier an, 1426. ut IefluvIOIu influeTh in Garumnam in Occitania, gitur in actis publicis Santonenſis eccleſiæ. Iiſdem quod Latine ſolemus dicere Caſtrum-Saracenum, inſcribitur an. 1 44 1. præfuitque uſque ad annum 1441pro 63uo ſacello def. fiatriclpus cumcun-1 dicti E 1 460. quo videt alp-dicallciiz quamvis aglleuckallg oci 0. nummos in umen os in re aran is eouot annis vixerit u uea annum I mm conventus ædibus ea lege lzfibct feria iiedem reliquit nepotemqſuum ex fratreſohannem. : ai v miſſim in hoc ceIebmem ſiceIIO ex tabulis de Rupe-cavardi, ſuo teſtamento ſcripto an. 1459. fiſi 399 oppidi caſteLSMm-iq Anno 139 9 Lutetiam ſnb hoc pontifice Nicolaus PaPa V. anno 145 IIſl 3331 ſim eſi 111A11ſ1 11111. 11. 11111 1. 1. 11I11I1. 11 commendat Santonenſem eccleſiam Nicolaus 3 Bernardus Santonenſis epiſcopus vice Ludo quam dicit eminentiſſimis ſtructuris g ; ædificiis vici filii regis Franciæ, ducis Aquitaniæ hodiernæ, mirifico opere conſtructam, aſſcritque facultatibus ac DelphiniViennenſis, homagium a conſulibus opulentiſſimis a Carolo -magno fiiiſhe dotatam.

a Male cognominatur apud ſumm: thaſios de Berangiis. vide Odor. Rainald. ad an. 145 1. S 9·

Lv111. Guino. noIefir-

4 6.

LV. Baauiianus IV.

ANNI

ſinu Ludovicus de Rochechouart ex archidiacono

Rociiiz-

e HHHH BT.

1460.

1471.

Gener

des thæes.

1492.

vit quandam

1503.

Panium.

ECCLESIA SANTONENSIS. 108

A im rator, natus Sur iis in diœceſi Santonenſi, I I XI D C I ibiilgm prImum fueragtebrIor S. Ægidii. Nuntius ANm fiiit apoſtolicus ad colligendas in Germania eleeCHRIT moſynas pro bello adverſus Tureſis, quod officium non ea qua par erat integritate geſſiſlc viſus eſt, ex Ciaconio, qui ignoravit hanc collectam fiirto ablatam partim a ruſtici cujuſdam filio, partim a preſbytero, qul poſtea miſſi in carcerem, ultimoque addicti ſupplido, fiirtum confeſſi ſunt, Linturio teſte horum temporum ſcriptore. Vide

1080

Santonenſi, vel potius Alniſienſi in eccleſia San tonenſi, Guidonis nepos, Johanne I. MortuimarIſdomino, & Johanna de Torſay eonjuge ſecunda natus, a capitulo electus eſt In epiſcopum, una nimi pene conſtnſii, uno ex canonicis dumtaxat cpidtzimoegii Miiaj 23 : 1 lirnnnſationem genuit Ludo-vicus a primate Bitu celeberrimum virum Ludovicum Dupin de ſcri-

ricenfi, ſeu ab ejus vicariis generalibus, & officia ptoribus eccleſI ſec. i 6. p. 306. Præter epiſcopo em. 3.

libus Johanne Pinoti & Petro Cadoet, an. 1 46 o.

gſſm erat. Alanus vero ſu mmum appellavit pontifiœm per procuratorem J ohannem Pinſon civem Bituricenſcm. Vicit autem Ludovicus Alanum, qui ſc adminiſtratorem perpetuum eccleſiæ Santonenſis dieebat. Ludovico de Rochechouart ſcribit Robertus Gaguinus epp. 23. 26. & 3 9. Non ſolum præerat adhuc an. 1471. ut obſervavit dom. du

ourny in recentiore hiſt. geneal. patris Anſelrni, aut 147 2. ut notarunt Sammarthani, ſed etiam anno 14 2. quo epiſcopatum reſignationIs jure tranſeri it nepoti ſuo qui ſequitur, per chirographum tum die 1 o. Aug. hujus anni coram no-

tum Santonenſcm, quem poſſedit, ut In confeſſo

am quam a Burdigalenſi metropolitano B eſt apud omnes, & Novarienſem, viterbienſem-

ue in Italia, necnon Gureenſem in Germania, avore Maximiliani imperatoris, ornatus eſt ab Alexandro VI. cardinalis purpura ſub titulo S. M. in Coſmedin, poſtea S. Vitalis, demumque anno r 49 9. S. Mariæ novæ. Cum legatione Viterbienſi fiingeretur, obiit, Viterbii an. 1505. ubi jæet in 1505 æde ſacra SS. Trinitatis Auguſtinianorum cum hoc epitaphio : Raimundus Perauldi patriæ ſuæ Santonenſis epiſtopus, ac S. Rom. eccl. preſbiter cardinalis Gurcenſis, proque ea legatus, adeo opulentiæ Jneemptor, J elarggeindo ih-nſt & relianeret, ab

u io tamen. pont ce maxtmo iratus. um pa-

tariis apoſtolicis, prout in acta parlamenti eſt relaC trimonii legatione fungitur, Viterbii obiit nonis Sep-

mulſludovicus vivebat adhuc die t 9. Februar. an. 1 504. ex litteris tonſuræ adſervatis in archivis S.

Illidii Claromont. Bonorum autem ſuorum eedeſiam ſuam reliquit heredem. Obiit Pariſiis anno

1505. Lx. Pet-aus VII.

Poſt Ludovicum de Rochechouart, Guido de Toureſtes decanus a nonnullis e capitulo ſiiit electus. Vicit autem Petrus de Rochechouart dominus de VouiIle, decanus S. Hilarii maioris Pictav. &

rior commendatarius S. Nicolai Pictavienſis, fiD

ius fratris Ludovici, videlicet Johannis 11. baronis de Mortuomari dynaſtæ de Vivona, ex Marita de Ambaſia ſorore Georgii cardinalis. Cum udovicuſ-bona ſua le aſſet eccleſiæ ſuæ, Petrus nomine matris ſuæ ac ratrum paciſcitur cum demno & capitulo, qui procuratores ſuos inſtituerant Jacobum de PonviIla cautorem & canonicum, æ Olivarium Merle : & ex tranſactione iacta die 6. Julii anno 1 509. (quæ inter documenta familiæ Rupiſcavardi reperitur,) Margarita de Ambaſia ſolpecuniæ ſummam. Ceterum Petruſ

temb. an. ſalutis M. D. V. utque ab dulio tradita

Jolum retinere occoeperat, fic monumentum hoc haud

quæfitum reverentia ejuſdem approbare credendum ſiVixit annos ſeptuaginta.

F orte poſt hunc epiſcopum collocandus eſt Eu ſtachius antonum epiſcopus, qui an. 1 508. die

9. Apr. benedeit ſolemniter Delphinam de Rom. folio, alias de Rupe-folim abbatiſſam Elnoneneæ diœc. Vabrenſis, Nonenque, ut deImus in ab batiſſis Vabrenſis diœceſis, tom. i. col. 2 9 4.

LXII. FRANeiſcus. ſontum,

Franciſcus Soderin Florentinus, e ſtirpe nobili Soderina, cardinalis Volaterranus vulgo dictus, & ejuſdem ſedis in Etruria epiſtopus, tandemque Oſtienſis, & ſacri collegii mdinalium decanus, naſcitur 1453. 1 o. Junii, parenthus Thoma Soderino, & Dianora Tornabona. Qui a puero ad omnes diſciplinas nobiles Piſis inſtitutus, leges publice etiam profeſſus ſingulari exiſtimatione, creatur antiſtes Volaterræ 1 47 8. a ſenatu Florentino ad Sixtum IV. miſſus, ut poſtularet nomine reipublicæ a cenſuris eccleſiæ abſolvi. Innocentio

VIII. pontifici ad apoſtolicum thronum aſſumto

iam præerat an. 1493. obiit autem an. 1 50 3. E pariter gratulatus eſt, & obſequium publicum pa-

LXI. Raimunnus II.

Raimundus Perauld cardinalis Guroenſis, ita dictus ab epiſcopatu Gurcenſi ſub metropol. Saliſburgenſi, quem ipſi procuraverat Maidmilianuſ

0 In tabulario eedeliæ Santonenſis exſtat liæc mnſnctio, in filii Margaritæ, fratres ue Petri appellantur Aimericus Carolus, qui Ludovici epiſtopi teſtamentum ſalſi arguebant. Pro bono tamen pacis dederunt capitulo mille libras, ceſſeruntque epiſcopales redditus uatuor annorum. quos capitulum pereepeut, lim pendente, emolumenta iuriſdictionis ſpiritualis ſe is epiſcopgleù, tempore quo Ludovicus fuerat excommunicatus. Ex documento docemur diu inter artes tuiſſe litigatum, ſive in curia parlamenti, iii-ein ſenatu Indiguenũ.

Tamus Il.

triæ ſpopondit anno 1 484. quin 81 reipubliœe Florentinæ juſſu comes datur Carolo VIII. dum regno Neapolitano recuperando exercitum bellica iſlThiemimfiddcieiainfThilThdffiic regem 49 8. : 8 : 11 Mediolani, Neapolitano regno armis parto, gratulatus eſt. Petro autem Ipſius germano, perpetuo Florentiæ dictatore deſignato, A æaſ-31 : 83 fagjugiiſii Iit & Romam reverſus, a ſuis Florentinis fauſta ubique gratulatione excipitur. Exinde ſumma pollenſ

z’z ij 1082


ANNI rum Ludovicum XII. romeruit, a quo epiſcoCHMSTI patum hunc Santone em conſecutus eſt : inde Cortonenſcm & Vincentinum, abdicata Volater-

renſi eccleſia. Sed poſtea, ut ſc habent rerum vices,

in Leonem X. traditur conſpiraſtc ; at crimen con-

ſeſſus, a pontifice veniam poſtulavit, & in arce S.

An geli Romæ ergaſtulo mancipatus cſt. Leone ex-

ſtincto, cum in Adriani VI. gratiam rediiſſet, ab ea

excidit, ac tanquam publicæ pacis bator iu Adriani mole iterum coniectus, teterrimum ſqual-

Iorem carceris expertus eſt ; eodem defuncto, gra-

tIæ ſuffiagandi reſtitutus in comitiis, Romæ tanB

dem deceſſit decanus ſacri collegii, an. i 524. die

1 7. menſis J ulii, tumulatus ad S. Mariam de Po-

pulo, cum hoc brevi titulo : Franciſci Soderitii epi·

ſcopi Oſtienſis & Volaterrani depoſitum. Hactenuſ

Ughellus, qui conſulendus in epiſcopis Volater-

raiiilſ), iit CIaconius iitVictorellus ſ8c alii, a quibus vir

ee e ris, omni e erarum ac ientiarum enere peritiſſimus dilIlIIdatur. g

Quod ſpectat ad ejus epiſcopatum Santonenſcm,

de o ne unum quidem verbum apud U ghellum

& ammarthanos fratres, nihil ſupereſt unde pro-

bari poſſit, præter litteras regiaſ(lettres royaux)

7 liii. fictiiiniaitai. hoquglldffi

I’ITASEQEIMISSiſiſiucttſſla

S. Rom. eecles preſbyter. Adecans hunc epiſco-

patum, retinuit penſionem mille ducatorum, ut pro-

bantlibrideciunrumdiœceſu, a1uũ 15 16. LXIII. Jumauus.

Julianus Soderin Florentinus, Pauli Antonii fiatris mrdInalis Franciſci filius, ceſſione patrui volaterranus præſul creatur 1 509. ſub Juli0 II.

Sontini.

ECCLESIA SANTONENSIS.

rei aulicæ prudentia, gratiam apud regem FraneoA tutum in Campania, procuratorio nomine Fran-

1083


ANNI

ciſci comitis : at cum deſignatus fuerit tantum, nec ciuuſTI

conlccratus, im0 uxorem duxerit, ut videre eſt tom. 2. hiſt. genoelog. regiæ domus Franciæ Sammar-

tlianorum, inter epiſcopos vix locum habet in tabulis eccleſiæ Santonenſis.

LXV. CAROLUS.

Carolus de Bourbon cardinalis Vindocinenſis, Bovium,

ex Nivernenſi antiſtite factus Santonenſis i 544. inde tranſlatus eſt ad archiepiſcopatum Rotoma-

genſcm regia nomInatione 1 5 5 0.

Da

LXVI. Tuiſnnnus. 1

Triſtandus de Bizet, origine Treeenſis, & Claravallenſis monaſterii alumnus, abbas S. Nicolai in Boſco diœceſis Laudun. & Signiæi diœe. Rem. epiſcopus hujus ſedis factus poſt Carolum Borbonium an. 1 5 50. ſacramentum præſtitit, & ſolemni pom1 5 5 0. pa ingreſſus eſt menſc Aug. an. 1 5 50. ex cl. viro Petro la Jaunye ; attamen in aliis ſchedis lego poſſtſſionem adiiſſe Triſtandum die 29. Jun. 1 5 5 1. Varios habuit vicari0s generales, Gaufridum dAngliers cautorem & canonicum anno 1 5 5 1. Jacobum de Bizet ſuum nepotem, occiſus eſt an. rivlaaffipiuilii m3l1I IC IISII21IAII1NTIII baud canonicum rg5n69. 85 Pctrum Joly 1 570. Interfiiit concilio Tridentino, & an. 1 577. lega I vit collegio Ciſtercienſium ſtu Bernardinorum 2 77 Pariſienſi mille libras Turoniœs annui cenſus, apud quos iacet, exſtinctus 1 5 79. Cor ſepultum tn Claravalle ante altare omnium ſanctorum ; illius autem epitaphium huiuſmodi eſt Lutetiæ : Triſtando de Bizet Trecenfi, Clarevallis religioſl. Santonenſi epiſcopo, S. Bernardo, cujus reliquias ar gentea capſa includi curavit, devotiſſmo, ac de Ber-

579·

Adfuit concilio Lateranenſi, tranſlatus inde ad D nardinis, quorum ſtudiafiindationejuvit, meritiſſ-

eecleſiam Vicentinam, permutatione facta cum Franciſco de Ruvero 1 5 14. 1 2. menſis Junii, uem pontificatum rexit ad an. 1 5 2 2. SantonenEm inſuper epiſcopatum in Gallia regendum ſuſoepit : vir excelſi aniiui, & Galliarum regi ita addictus, Inquit Ughellus tom. 5. ut eum non ſemel ad regnum Italicum Invadendum incitarit. Verum detecto hoc arcano, Adrianum VI. papam compulit ad iram in patruum cardinalem rei tantæ molis conſcium, quem pontifex, J uliani interceptis litteris, In Adriana mole coniecit, tanquam Italiæ tranquillitatis perturba-torem : Julianus vero, longe tutoque in Ioco in Gallia p0ſitus, pontificis iram 318ſi. iias. ii. is : s. 1. fi1ta MS generales an. 1 5 1 6. Iohannem de Emporio, de quo ſupra, 8 : Carolum Gommart oenonicum &

archidiaconum de Alniſio, priorem Sulbifienſem an. i 520.

LXIV. Oui: Tua

nemone In actis mmeræ rationum regiarum reperitur epiſcopus Santonum Odetus de Bretagne, Franciſci Il. comitis de Vertus, domini d’Avaugour, & Magdalenæ d’Aſtarac filius, qui anno 1 548. Novemb. 1 4. hominium exhibuit comitatus vir·

mo. frater Nicolaus Boucherat Ciſtercii ccenobiarcha, poſtremæ voluntatis executorpofiiit. Vixit annos 8 o. obiit 6. idus Novemb. M. D. LXXIX. Tempore hujus epiſcopi eccleſia major, ceteræque urbis a Calviniſtis, qui ea potiti erant, deſtructæ ſunt, menſc Julio an. 5 6 8. qua in clade reliquiæ ſacræ, eccleſiaſtica ſupellectilis, & omnia ne vetera perierunt inſtrumenta. Canonicis pulis, divinum officium ceſſavit uſque ad diem 2 2. Octobris, quo coeperunt convenire in eccleſiam Prædicatorum deſertam, Rege annuente.

LXVII. NICOLAUS.

L : Cornu

E Nicolaus le Cornu de la Courbe, ſacri conſiſ-

torii comes, Ambroſii domini de la Courbe de Bree torquati equitis, & Magdalenæ de la Jaille filius, creatur epiſcopus bulla Gregorii papæ XIII. data Romæ 8. idus April. i 576. quam exhibuit capitulo die 5. Octobris ejuſdem anni per Johannem Aigion ſuum procuratorem ; ipſc vero die 8.

Ea de cauſa ſingularis ſit ejus memoria in capitulis gene ralibus, ut obſervavi in capitulis ann. 5. i 8. 162 3. quæ ad manus noſtras venerunt, in quibus poſt commendtos Papam, cardinales, principes, eædem miſſæ pro Triſtando, nc bpllxThlſiecdgiiſicnThgſdlgorii Xlll. data an. 4. ejus pontificatus,

liquet Nicolaum obtinuiſſe hunc epiſcopatum per reſignationem Triſtandi. 1084 ECCLESIA SANTONENSIS. 1085

Junii an. 1578. poſſeſſionem adiit, & ſolemni Alenſcm ; etenim hoc tempore Rupella urbs quæ -

ANN pompa invectus eſt, præſtititque ſacramentum ca prius erat diœceſis Santon. cum pago Alniſienſi, ANM CHRIſgI pitulo. An. 1 582. die 26. Januarii iacta ſunt Calviniſtarum excuſſo jugo, facta eſt epiſcopalis, CHRT

5 fiindamenta eccleſiæ reſtaurandæ. An. ſequenti adcathedra Malleacenſi hanc in urbem tranſlata. Ru-

1 fiiit concilio provinciæ Burdigalenſis ; & an. i 6 i 4. pellæ vero primus antiſtes fuit noſter J acobus, ut

6 6 comitiis regni generalibus. Anno vero 1 6 1 6. die ſuo dicemus loco. Anno 1 6 3 5. ſub hoc epiſcopo 2 5. Nov. celebravit Burdigalæ in eccleſia S. An Urſulanæ apud Angeriacum ſtabiliuntur, & Sandreæ nuptias Ludovici XIII. regis F ranciæ, & tonis inſtituitur ſeminarium clericorum iuxta ec-

1223 : s ·1I. 1. eI-Ia ſed1 hodie locus hic-eſt in navi. IIfioqſedente LXXL wc U. I I eſi. 0 I. ſies 25 quæ poſtea in arcem extra urbem tranſlatæ ſunt. B Helveticæ militiæ præfectos generalis, eques tor·

Item datus eſt patribus Minimis ad habitandum quatus. Franciæque mareſllus, matrem habuit prioratus S. Ægidii Surgeriarum. Mariam de Baleac dEntragues, dignam quam con-

LXVI II. M 1 c H A r. 1 iugem duceret Baſſompem Tranflato ad aliurn

epiſcopatum Jacobo, Ludovicus nuper nomina Michæl ante epiſcopatum decanus eccleſiæ San tione regia datus epiſcopus eccleſiæ Olorenſi, ab tonenſis, procuratoris cleri Gallicani officio fun-

eodem Rege deſignatur J acobi ſiieoeſſor, bullaſque ctus fuerat in comitiis Lutetiæ habitis an. 1 60 6. pontificias obtinuit datas Romæ 6. idus Decemb.

Rætii

fiſci-atque delectus a clero Santonenſi cum Nico an. 1 648. pontificatus Innocentii X. an. v. Anno 648 Iao ſuo deceſſore ut comitiis generalibus regni apud 1 649. Pariſiis conſecratur in templo virginum LutetIam habitis an 1 6 1 4. intereſſet. Deſignatu·s Viſitationis B. Mariæ vici S. Antonii, ab Henrico

I 1 8. Iſſi Siſi UIISTI1QIL1III IiIfEEiIInAgIiiIl filffia. Iiffiilmi auguratus in æde ſacra fratrum prædicatorum die C tracoricenſi epiſcopis. Poſtea Santonas venit, & 1 8. Martii ejuſdem anni, a nuntio papæ ibidem die 1 5. Apr. præſtito prius ficramento, receptus mmmm-ante ; nec mora Santonas rediit & die i 0. eſt in urbe & eccleſia Die 1 5. Maii ipſc 81 capimenſis Aprilis minima pom a urbem eſt ingreſſus, tuli procurator paciſcuntur cum novo ifcopo 8 ; poſt præſtitum ſolitum æramentum, adecano Rupellenſi pro iuribus utilibus vel honori cis ec-

& capitulo exceptus eſt, poſſeſſionemque adiit eccleſiæ ſuæ, & ſacerdotiis diſlahendis ad augmentum

1 6 2 2. cleſiæ & cathedræ ſuæ. Anno 1 62 2. conſecravit epiſcopatus nuper apud Rupellam conſtituti. ÆRolandum Hebert in archiep. Bituricenſcm, uti dium epiſcopalium ſarta tecta curavit, ſeminarioque diximus agendo de hoc antiſtite. Die 1 4. J ulii clericorum, cujus curam dedit Miſhonariis S. Lazari,

1 6 3 0. an. 1 6 3 o. Raimundum de Montagne conſecravit multa contulit, necnon eccleſiæ ſuæ, ad cujus choctiThiſiiffiſſffa ueffiifluǣlgs iiaiqiThiiiiflrlffi patu. Fratrem ſuumJoachIrnum Raoul habuit vicaD ſit Franciſcum J oſium de la Tour anonieuin & 8 affi. z. i. z1v IIIiffſUXi izb Clariſſarum Recollectarum ſtrictioris obſervan1 65 3. die 8. Februarii, lacrIs undis tinxit in ſa1 6 53 tiæ in ſuburbi0 abbatiæ Santon. necnon filiarum cello monialium viſitationis vici de Chaliot prope noſtræ-Dominæ in altero ſuburbi0. Capucini au Pariſios, Benedictam Henriettam Philippam a BatemIn Radum inſulaſn, Re, c0mniigrant an. 1 62 6. varia, cujus in baptiſmo ſuſceptores fiiere Philippuſ

LXIX 001 iiidlenduxfiiuiiirffifiiœglldi Jacobus nepos Michælis ex ejus fratre Guillelchiales dloleceſis iIiæ, quo in officio paſtoraiThIenmo cameræ computorum Britanniæ in urbe Nannium infiimſit. Ut autem liberior eſſct in epiſconetenſi præſide, renuntiatur epiſcopus regia ſchepalibus muniis obeundis, aulæ prorſus valedixit, dula anno 1 6 3 1. ineunte, cum fuiſſet ſenator in 8t cum foret primus ab eleemoſynis Philippo Reparlainento Redonenſi, & Nannetenſis lcneſcalE gis fratri unieo, hac dignitate ſc ſc exuit. Anno

lus. Poſſeſſionem adiit per procuratorem die 4. 66 0. miſſus fuita provincia Burdigal. ad gene1 6 6 0.

1 63 2. Nov. an. ejuſdem. Conſecratur die x1. Jan. 1 63 2. raliacleri Gallicani comitia Pontiſaræ coacta. An. Nannetiſa Philippo Coſpean Nannetenſi præſule, 1 67 5. propter varia negotia ad ſuam eccleſiam 1 67 5.

1635.

1 646.

adſiſtentibus Sebaſtiano de Roſinadec Venctenſi, & Claudio de Rueil Andegavenſi epiſcopis. Die xi. Julii ſequentis, quo urbem eccleſiamque ſme pompa eſt ingreſſus, ſacramentum præſltit de more capitulo. Initio ſui pontificatus vicarium generalem habuit Carolum de ceriiay canonicum & archidiaconum majorem. Adfiiit comitiis clcri Gallicani, annis 163 5. 8(i 645. An. 1 646. tranſlatus eſt ad ſedem Malleacenſem ſeu Rupel-

ſpectantia Lutetiam profectus eſt die 2 1. Octob. ibique obiit die 1. J ulii anni lcquentis. Corpus ejus lcpultura donatum eſt in eccleſia S. Lazari, cor vero Santonas delatum iacet tabula marmorea tectum extra cancellos altaris, ubi legitur : Hic jacet cor Ludovici de Baſlmpierre epiſcopi Santonen is. Obiit die I. Iulii an. Dom. M. DC. LXXVI.

Suo teſtamento heredes inſtituit preſbyteros Miſionarios S. Lazari, eorumqu domum Santoniſ

zz ii,

ANNI

1086 ECCLESIA

SANTONENSIS.

1087

conſtructam. Hic epiſcopus multis tum naturæ, A loco decani qui aberat, ei ob felicem adventum

tum tiædotibuſinſluctus, aliis 121-immatu-

gratulante, & duas claveſ-argenteas in argumen-


ANNI

cniuſri dua ui gregiſſuſtodh, in caritate erga pauperes, tum hominii offerente ; in cuius manibuſſacra eamn

nt ta Binum : -

ritu.

1677.

s le inſite.

pietate, munificentia, morum ſanctimonia ſuo ævo præfiilſit. Cum initio eius epiſcopatus multi illdblfiicrſcogcſpililrgfaagrdrum Sanfbficlnliſnctngibffi 53 & Regi Eiitflaiff bmSallſcltetite Ludovico de Baſſompierre reædificatur extra urbem conventus fiatrum Minorum, cuius ignoratur fiindatio. Certe hic exſcribenda inſcriptio ad portam eorum eccleſiæ Inſculpta lapidi 5 vix enim legi poterit intra decennium

D. 0. M.

Virginique Lauretanæ Verbum hominem divinitus conopienti has ſacraſ-ades domumque Franciſcuſtſflizfſſzzfſſml’i. ; s. ; 5323. fii. 3352 fiſi ca ſemper pia, ſemper auguſta lautius inſtauravit, iffibſhffiſcts fI’uſRffAI religionis diffinitore generali.

M. DC. LXVI.

Sub eodem epiſcopo domus publica infirmoc

rum prope epiſcopium committitur fiatribus dictis a cantate.

Duas cum epis rum S. Georgii de mag. & S. Voluſiani F uxenſis, quibus multa bona procuravit, maxime quod in iis diſciplina regularis refloreret ; priorem enim reformandam : lſedit cgngſſoegatiore & Mauri monachis, alteram

cetis. enove

LXXI. Gentianus :

ææ eu :

mentum præſtitit epiſcopus de privilegiis capituli nanda-mas Ab hoc tempore uſque ad morts. e1e. a111112 : 1115211 : rantes oves ad ovIle revocando ; multos enim qui hæreſi Calviniana polluti erant, convertit ; & præ ſertim an. 1 6 8 5. Durandus falſus paſtor hæreticorum Calvinianæ ſcctæ apud Angeriacum, co ram ipſo publice ſuos errores eiuravit ; quem ſecuti ſunt plurimi eiuſd. urbis heterodoxi. Acutiſſima febre correptus cum ſtationes iubilæi percurreret, obiit die 2. Maii an. 1 702. ſepultuſque eſt in eccleſia fratrum Prædicatorum iuxta maius altare a latere epiſtolæ, in tumulo patrui quondam Santonenſis canonici.

An. i 685. die 17. Novemb. fiindatur conventus Minorum Recollectorum apud Jarnacum ad oram fluvii Carantoni per Guidonem Henricum Chabot comitem Jarnaci, regium rovInciarum Santonenſis & Engoliſmenſis p ectum, necnon Mariam Claram de Crequi eius uxorem. Conſtruitur etiam domus publica pauperum, ſeu hoſpitalis generalis, curis Guillelmi de la Brunctiere epiſcopi 3 ipſorum curam gerunt ſorores hoſ·

pitalanæ. LXXII. Bait-ritimous. Deſi

gnatus eſt regia ſchedula ad Santonenſcm cathedram Bertrandus de Senaut die 3. Junii an. 1 70 2. ſed mortuo conſanguineo ſuo epiſcopo Au guſtodunenſi, datur ſucceſſor die 1 o. Auguſti eius : dem anni, nondum bulla pontificia confirmatus, aut conſecratus.

LXXIII. Auximon.

Guillelmus apud Andes nobili ortus genere, D Alexander de Chevrieres de S. Mauris archidia-

atre AntonIo domino du Pleſhs de Geſte, matre

lizabetha Lanier optiinis parentibus, poſt operam navatam humanioribus litteris in collegio Flexienſi, philoſophiæ ac theologiæ ſtudiis totum ſe ſe addixit Pariſiis in regia Navarra ; doctorque theologus eſt renuntiatus in academia Pariſienſi. Ob dectrinæ virtutiſque famam factus eſt vicarius generalis eccleſiæ Paris quo officio per annos 1 6. defiinctus, ut dignus epiſcopatu deſignatus eſt a Rege ſucceſſor Ludovici de Baſſompierre in Santonenſi ſede. Bullæ pontificiæ quibus epiſcopuſ

conus Matiſconenſis, poſt patrui ſui obitum a Rege nominatus die i 5. Auguſti an. 1 02. cum eſſet canonicus, decanus & præpoſitus. Petri Matiſco nenſis, & doctor theologus facultatis Pariſienſis, laurea donatus die 2 2. Martii anno i 69 2. conſecratus eſt epiſcopus ab archiep. Senonenſi in eccleſia novitiatus Jeſuitarum die 2 5. Martii anno ſalii ſiſi ; I11. 111·. 1I11z32. 111312 de S. Mauris, ex nobili & antiquo genere apud Sequanos, & Claudinæ de Damas Thianges non

creatur, datæ ſunt Romæ apud S. Mariam ma inferioris nobiIitatis. Obiit die 2 5. Decemb. an. iorem anno Incarnat. Dom. i 677. iii. calend. E 17 1 o. quem luxerunt boni omnes.

Septemb. pontificatus Innocentii XI. anno 1. Inauguratur Pariſiis in eccleſia S. Ludovici Jeſuitarum in vico S. Antonii, die S. Andreæ ſacro eiuſdem anni, ab archiepiſcopo Pariſienſi, ac epiſcopis Engoliſinenſi & Audomaripolitano. Paulo antea, ſcilicet die 9. Novemb. poſſeſſionem acceperat Thegrbggdeffifggiemgigapaffi ingreſſus urbem, ab eius prIefecto dicto Maioſc & icabinis ſeu ædilibus exceptus eſt, iuravitque privilegia urbis ſc ſervaturum. Mox accedens ad eccleſiam ſalutatur a capitulo, antiquiore canonico

LXXIV. Hannicuſ-Aucuſwmus. Henricuſ-Auguſtinus le Pileur, Pariſinus, filiuſ

Johannis domini de Gianbonne auditoris : ir computorum in camera Pariſienſi, & Catharinæ Heudebert du Buiſſon ſororis domini du Buiſlòu co mitis conſiſtoriani & regii ærarii præfecti 1, deſtinatur epiſcopus a Rege chriſtianiſſimo die 4. Apr. an. 1 7 i 1. cum eſſet abbas Sparnacenſːs & Bonæ vallis ord. Ciſterc. in diœceſi Pictav. Diploniate pontificio dato xiii. cal. Novembr. accepto, ungitur in epiſcopum ab Emin. Card. dc Noaillcs,

1685.

1702.

ſenatur.

nt cntviuſues.

1703.

t Pitzuai

u al. eorrectoris.

Iam-dæ dcſfinuees.

1711.

abab ſſòpgienfi die 2 r. Dec. eiuſd. anni. Regi fidem ob-

na Ermriorvr-

1088

po Tornacenſi, & Dominico Barnaba Turgot

ſtrinxit in die Natali Domini. Die 7. Juniiſolemni ritu ingreſſus eſt urbem. Sacrum magiſtratum eiuravit deſinente anliigrc X r 5. el i 7 1 6. ineunte.

ao.

Leo de Beaumont decanus commendatarius monaſterii de Carennaco congregationis Cluniacen-

7 6. ſis, deſignatus epiſco uſa Rege an. 17 r 6. menſc

Februario ineunte, æram accepit unctionem in æde novitiatus Societatis Jeſu die 3. J ulii

17 r 8. r 7 r 8. ab Armando Bazin de Bezons archiepiſc.

Burdigalenſi. Regi fidem iuravit die 1 o. eiuſdem menſis. I ſò favente Cluniacenſcs monachi ſtrietioris ob tiæ in Carennacenſc coenobium in ducti ſunt an. 17 17.

ECCLESIA SANTONENSIS.

adſiſtentibus Renato Franciſco de Beauveau eplA Quidam coniiciunt inter Santonenſes epiſcopos aliquem exſtitiſſc nomine Leodegarium, titulo ANNI fincti & martyris honorandum, occaſione teſtaCHIUSTI

t 089

menti J ohannis Mlllerii canonici Santonenſis, coiiditi an. 143 8. cuius hæc ſuntverba 2 Item do & lego dictæ eccleſiæ Santonenfi octo marchas argenti pro faciendo reponi bene, decenter et honorifice caput B. Leodegarii martyris olim epiſcopi Santonenfis, qui diu ſtetit in quodam. argenteo, diſrupto propter Jenectutem. & operatum more antiquom. cum mitra, ſicuti eſi in monaſterio S. Jolian. Angeliacenfis caput B. Machuti. Hie vides memorari quemdam Leodegarium Santonum epiſcopum ;

ed facile crederem ſcriptorem ex craſia ignorantia putaſle Leodegarium fuiſle Santonum epiſcopum, non vero Auguſtodunenſem.

DECANI SANTONENSES.

LJOrimnris I. decanus an. r 179. mernoratur ſancto Aſteria, tunc temporis priore de Trilai, R.

cum Ademaro epiſcopo. II. Gaufridus I. decanus ſubſcribit cum Henri-

Alexandri et WI Aimerici monachis, a Jo anne de Braſhrc præpofito de Talniaco. et Ar. ſole valeto.

eo epiſcopo Santonenſi diplomati Alienordis regiB Actum et datum in ecclefia S. Ipoliti citra Taln. an.

næ Angliæ, duciſſæ Normanniæ 8t Aquitanorum & c. quo privilegia urbis Santonicæ aſſerit, dato an. 1 r 9. integrum inſtrumentum edIdit Johannes Beſfius in hiſt. comitum Pictav. p. 597. idem eſt ac G. qui teſtis fiiit pactorum quæ fecit Henricus epiſc. inter rectores eccleſiarum S. Aniani & S. Predulfi. Notatur in chartis Grandimontenſibus an.  Eodem anno ibidem Pontius decanus legmſII. Petrus I. in charta Willelmi Engoliſm. epiſco VIIudaoI aThtuſIirel Odatuſteſtiſanno 122 t. in litteris quibus Hugo de Tauniaco cedit capitulo Iſrſtefififnliægavit hic decanus eidem capitulo domum in urbe Santonenſi, quam capitulum anno 1237. dedit in feodum. Forte eſt Odardus, qui an. 1 2 34. dicitur bonæ memoriæin chart. Granctnignvtſielmus 1. an. 1 2 34. excepit donationem factam xenodochio S. Jacobi, S. James, prope. Ialleburgum a Willelmo Vigier vel Viguier rni1eVI. Arnaldus I. an. 1 23 6. confirmavit aliud donum factum eidem xenodochio a Guillelmo

quamdam eleemoſynariam In pago AlC

Domini M. cc. XXXII. An. r 268. Petrus decanus emit duos avenæ modios annuos a Beatrice vidua Heliæ domini de Jauzac.

IX. Pontius 1. de Ponte an. 1 275. fiater epiſcopi Santonenſis cognominis.

X. Pontius 11. de Inſula decanus Santon. cum P. epiſc. Aduren. electus arbiter a partibus, comporiitdiutumam controverſiam inter epiſcopos Vaſtenſcs & regios miniſtros, an. 1 2 8 3. C0mpoſiti0nis Inſtrumentum continetur in codice viri cl. Vioni Herouvallii. obſervavimus tamen in epiſcopis A durenſibus, nimirum in Petro, pro Santonenſi, legi in charta Silvæ-maioris, Engoliſmenfi.

XI. Hugo Vigerius memoratur in charta Petri epiſcopi, quædam capitulo cedentis anno r 284. Iplc an. r 287. dedit capitulo decem libras annui redditus, ut celebraretur feſtum Conceptionis B. Mariæ & Decollati0nis S. Johannis. Memoratur adhuc an. 1 29 2. poſt ſynodum temporis Paſchalis. An. 1300. teſtamento ſuo dedit-decem libras annuas pro fundatione capellaniæ quam appellat vicariam reſbyteralem.

XII. ngarius, forte Berengarius, præerat eapitulo an. r 3 0 7. quando quædam acquiſivit. Jam obierat an. 1 3 14. ut liquet ex inſtrumento Petri

Gombauld & Conſtantina eius uxore : memoratur D Conſalis, qui erat curator 81 exſecutor eius teſta-

adhuc an. 1 24 1.

VII. Bernardus an. 1 24 r. menſc Aprili adfiiit Guillelmo de Culens, quædam præfato xenodochio trIbuenti.

VIII. Petrus 11. eodem anno menſe Julio donavit huic loco multa bona, ea lege ut celebraretur anniverſarium pro ſe & pro ſuis parentibus. Anno aſiiziaiſei ſiſi ; humili D. de Talniaco ſuper Carantonum prioratui de Triſiaco, videntibus & audientibus hæc 17. de

menti.

XIII. Simon de Archiaco cardinalis, decanus erat an. 1 320. ut probat bulla Gregorii XI. pro capitulo Santonenſi, in qua diſerte dicitur Simonem hoc anno decani locum tenuiſſe. Teſtamenti ſui tabulas ſeri ſit die 5. Maii anno 1 323. quibus iubet corpus lilum ſepulturæ mandari in laccllo S. Johannis eccleſiæ Santonenſis ; in qua ſuperſunt adhuc veſtIgia magnifici eius tumuli.

XIV. Gaufridus 11. an. r 342. præeſt deliberationi cuidam capitulari, in qua dantur litteræ in Baricha.

2090 gratiam incolarum cuiuſdam Sauvan, iuriſdictioni rapituli ſubeſt.

XV. Guillelmus 11. an. 1346. emit quoſdam annuos redditus.

XVI. Gaufridus III. an. r 347. dat pratumjohanni Conſtantino in parochia S. Severini de Palernes, diœceſis Santon. ob præſtita ſibi ab eo grata officia & obſcquia.

XVII. Arnaldus II. Goiiin an. 1 90. condit teſtamentum, quo legat choriſtis eccſeſiæ S. Petri Santonenſis vineam apud Senouche ſitam, eum onere celebrandi qualibet hebdomada duas miſſas ; choriſtæ qui modo non fruuntur hac vinea, miſſas non dicunt.

XVIII. Arnaldus III. de Auriola decanus Le movic. ſimul legitur decanus Santon. anno 1 39 8. Vide in decanis Lemovic.

XIX. Petrus 11 I. de Priſac papæ capellanus, & In ſacro palatio cauſarum auditor, memoratur an.

1 399. in inſtrumento capituli, & anno ſequenti, in placito ſenatus Pariſienſis menſis Auguſti ; item in actis capituli anni 140 r. quibus procuratores in omnibus capituli negotiis inſtituuntur Helias Gaufridus, & Petrus Arnoul. Quidam Petrus decanus Santonenſis teſtatur viſam a ſc bullam quandam Gregorii papæ, datam Peruſii an. 8. pontific.

ECCLESIA SANTONENSIS. parochiæ dictæ de S. A 148 8. adverſus nonnullos rectores parochiarum,

1091

qui ipſi volenti parochias illas viſitare obſtiteiant. Poſt mortem Ludovici de Rochechouart fuit electus epiſcopus a nonnullis canonicorum ; at Petro de Rochechouart nepoti Ludovici, quem alii elegerant, cedere coactus eſt, retenta nihilominus penſione. An. r 5 1 2. fundum aſhgnavit pro celebra tione annIverlarii ſui, & an. 1 5 r 5. pro mntanda miſſa de Beata alibet hebdomada, eo die quo incidebat feſtum onceptionis eiuſdem ſanctiſſimæ Virginis. Feudum 200. vel 300. fibrarum annui redditus dedit ſcholæ cantorum. Conſtruxit eleganſ

ſacellum in eccleſia maiori, & tria fundavit ſacer-

B dotia ſub capellaniarum titulo. Anno r 5 r 5. die

17. Aprilis dimiſit decanatum capitulo. Adhuc erat in vivis 1 5 1 8. tuncque apud S. Johannis An geriacenſis fimum ſedebat, ex actis publicis. Eiuſ

obitus ignorantur locus & tempus.

XXVIII. J ohannes IV. de Toureſtes ſuit electus a capitulo & inſtitutus die 17. Aprilis 1 5 r 5. cum iam eſſet canonicus & cantor eccleſiæ Santon. hanc dignitatem obtinebat adhuc an. r 5 r 8.

XXIX. Johannes V. de Refuge decanus erat an. r 5 20. ex litteris datis hoc an. die 2 r. Octob. quibus capitulum donat emdam clericum capellania fiindata in eccleſia. Mauricii prope Santo-

in gratiam Cluitiacenſium, ſed ignoratur cujus GreC nas. Inſcribitur actis capituli adhuc anno 1 524.

gorii ſit bulla.

XX. Stephanus Labouna legum doctor, anno 142 r. die 15. Aprilis nomiriatur in charta qua locatur quædam domus. Item an. 43 1. dat viſa pro capella quæ ad eius collationem pertinebat.

XXI. J ohannes II. de Martrolio, Martreuil, an. 1 4 3 a. recenſetur in comitiis univerſitatis Pietavienſis. An. r 43 3. hominium excepit Johannis deTouteſſan.

XXII. Dionyſius licentiatus in legibus, anno 1 45 31. ExVblThliit prqiicapitulqdlapimiqium, ob feoIjeiiameſu : IeſeIcutcIeſcmeruiIt urdſll’ibig fi’. YII IiIIQIIYIIIſiIſSffiIXtSISIEFÆi

epulcrum eius eſt pone altare maius. Fuit prIor. Eutro ii.

xxxIICaroIus 1. Gomard, an. r 529. memoratur in bulla Clementis papæ VI l. qua ex una præbenda fiunt duæ lcmipræbendæ : ſumtibus ſuIs fiindavit duas in eccleſia cathedrali capellanias. Tranſcripſit decanatum ſequenti an. i 5 3 r. Obierat an. 1 5 3 3. dic 6. Junii, ex quodam Inſtrumento acto inter exſecutores ei us teſtamenti & capitulum.

XXXI. Abel du Chatenet canonicus eccleſiæ

Santonenſis, pollcſhonem iniit decanatus die 5.

D Octobris i 5 3 1. Tentavit ſcſubducere iuriſdictio-

ni capituli ; ſed cauſa cecidit in parlamento Burdigalenſi. Eius tempore an. 1 5 3 8. capitulum gene-

torum an. 1 5 6 8. in procella Calviniſtarum. Hunc rale canonicorum abrogavit conſuetudinem comeſDionyſium alii cognominant le Mire ; alii aliter. ſationum, quæ fiebant ob antiphonas O. cantari XXIII. Petrus IV. Gaillon, al. Gailloti, lIcenſolitas adignitatibus ſeptem diebus ante diem Natiatus in legibus, memoratur in quodam viſit an. talem Domini. Abel decanatum reſignavit capitu1 5 5. & die 1 2. J unii r 45 6. in locatione culo in favorem Ludovici qui ſequitur. iuſclam agri in parochia dEcurat. Præfuit capitulo XXXII. Ludovicus Guittard, recipitur die 5. generali an. 1 463. Decembris an. r 5 5 3. ex numero canonicorum XX IV. Thomas du Clion notus ex bulla Sixti aſſumtus. Eius tempore heterodoxi eccleſiam depapæ IV. data in gratiam capituli. Antequam eſſet ſtruxerunt, vixque eorum furorem evaſit decanus, decanus, fuerat archidiaconus Santonenſis. Inſtituequi bis a clero eccles. Santon. miſſus eſt ad Regem rat duas miſſas unaquaque hebdomada dicendas, E pro religionis orthodoxæ negotiis. Obiit 24. Apr. Idam 113Iri1ifl’iiiiſiiffi ſeiiliuſiies. Iiis. ie1z. g. Thinmpliili r i us, us is, -. lebrantur. regiſtris.

XXV. J ohannes III. Milonis, profeſſor ſacræ paginæ notatur in actis capituli die 7. Januarii an. 1476. XXVI. Savaricus de Vivone in charta capituli Tin iliiffi 12 ffibriiodiffiiQuiiyiiſfl XXVII. Guido I. de Toureſtes, nominatur in bulla Innocentii VIII. data in gratiam capituli an.

XXXIII. Antonius Baudoin licentiatus in legibus, canonicus eccleſiæ Santon. & cleri ſyndicus, cligitur in decanum die 2 6. Aprilis 1 584. reci piturque die 5. Maii. Obiit r 9. Januar. an. r 5 8 6. ſepultus in lacello S. Sepulcri majoris eccleſiæ.

XXXIV. Carolus II. Guittard, Ludov. Guit-

tard frater, licentiatus in legibus, priuſquam mili-

tiæ clericali fuiſſet adſcriptus, erat legatus ſcneſcalli Santonenſis, 1

cum.

ſeiaa. tu

ECCLESIA

1092

SANTONENSIS.

1093

Santonenſis, & ternpore procellarum pro religio-A ſecutus eſt quando ex Francia ſeceſſit, decanatuſ

ne, ſua prudentia utilem provinciæ navarat ope ram. Quapropter capitulum conſenſit an. 1 59 3. ut ſacellum S. Thomæ ipſius familiæ pro loco epulturæ concederetur. Ibidem jaoet mortuus die 1 o. Novembris an. 1 59 8. cujus epitaphium in marmorea tabula parieti affixa hæc de eodocet

DEO OPT. MAX.

Karalus Guitard nobilit. actib. q. ad exempl. pracipuus, per an. Xrtl. Santon. praviuſ-ſeneſcal. difficilim. temporib. ſingulari prudentia ngilantiaq. ſtatum oprim. pr0vinc. reddidit. de ea omnib. exempl. bene merit. operamq. fim. acſtren. in ea cura b adminiſtratione navatam VI. regib. Mamſs Franz-iſto l. Henrico ll. Fran. ll. Kar. IA. Henri. lll. Henri. Illl. approbavit. Sapientia, honoribus, opibus, amicis circumfluenſpoſt annum atatis LX Vttl. mundi curis quibus fiſſas erat valere juſir, -torum Je Deo dicavit. honoriſq. ergo decem. inſignis ecle. cathedr. factus fitmma Janrit. Arm. Xl. quos vitæ reBq. habuit. ei. muſt. præffiir. donec An. M. D. xcrtrrx. Novembr. Jelicter obdor. ia Da. Vi xit Anu. Lxxrx.

Re uieſiat in pace.

XXXV. Michæl Raoul uffectus eſt Carolo C

an. 1 59 8. quem ex diœceſi Andegav. oriundum, & licentiatum in legibus firifle lego. An. 1 60 5. finit deputatus ad comitia generalia cleri pro provincia Burdigalenſi. Decanus fuit uſque ad an. 1 6 1 7. quo creatus eſt epiſcopus. Tunc ſuo nepoti

tranſcripſit decanatu m.

XXXVI. Joachimus 1. Carolus de Cerilay, receptuſeſt deoenus die 13. Febr. 1618. inlocum avunculi ſui 3 prius erat monicus & archidiaconus Santonenſis. Præfuit autem capitulo uſque ad an. 1 62 8. quo menle Junio dimiſit ſuam dignitatem in manibus capituli.

XXXVII. Joachimus II. de Cerifiy, ſitperioris decani frater, Reginæ matri ab eleemoſynis, quam

poſſeſſionem iniit die xt. Junii an. 1 628. Cum abiiſſet e regno, oepitulum aliurn decanum creavit die 12. Sept. an. 1 631. ſed irrita luit hæc electio. Obiit die 8. Septembris r 64. ſepultuſque eſt die 9. hujus menſis in navi ec eſiæ prope portam chori juxta fiatrem ſuum.

XXXVIII. Joachimus III. Gaignon, doctor theologus diœceſi ; Cenomanenſis, nominatur de canus die 9. Septembris 1 649. poſſeſhonemque iniit die 1. Octobris. Obiit an. r 6 5 2. die 4. ſul. jacetque prope fratres Cerifiyos ſuos anteceſſores.

XXXIX. Nicolaus Gombaud, canonicus & cantor eccleſiæ Santonenſis, ſit decanus die 5. J uliian. 1 6 5 2. pius erga pauperes, lavit fratribus qui pauperum ægrotorum curam habent nuper apud Santonas admiſſis. Obiit die 29. Octobris 166. jacetque in choro ad latus dextrum.

X. Guido II. Carolus Chabot, electione mpituli ſit decanus die 3 r. Octobris 1 6 6 5. ad cujus dignitatis poſſeſhonem acceſſit die 1. Novembris ſequenti, ſed non pacificam, quippe nonnulli canonici alium elegerant, contra quem tamen aſſertus eſt Guido ſenatuſconſulto parlamenti Pariſienſis in ea dignitate, quam an. 1 677. libere dimiſit.

XLI. Guido 111. Carolus Chabot de Jarnac, alterius ex fratre-, electus die xI. Auguſti 1 6 77. coepit præe e die 4. Octobris. Menle J unio an. 1 68 5. abdicavit.

XLII. Jacobus du Pleſhs Geſta de la Brunctiere, Guillelmi epiſcopi frater, doctor theologus, oenonicus & major archidiaconus eccleſiæ Santon. die 1. J unii 1 6 8 5. adiit poſſeſhonem decanatus.

X 111. Henricus du Pleſſrs Geſte de la Bruneuere, ceffione patrui ſui Jacobi factus decanus ex canonice & maiore archidiacono, menſi : Aprili an. 1709. adhuc vivit. ſut. t 70 2.

Hune decanorum catalogum præſertim debemus diligentiæ viri cl. Petri de la Jaunie preſbyteri & Santonenſis eccleſiæ canonici.

a Fures de la cleared.

VETERA MONASTERIA ET ABBATIÆ

diœceſis Santonenſis.

IſToRIÆ abbatiarum quæ etiamnum

exſtant, præmittere ſolemus compendiariam

commemorationem de veteribus monaſteriis, ſi

qu ſint, quſIa aut non ſtant amplius, aut a priſtino e ecerunt tu.

Sedaciacum, quo nullum antiquius nobis nomin pago Santonico, jam conditum erat cum S. Eparchius annos natus quindecim, eo confligit, & Martinum abbatem rogavit ut ſe in monachum reciperet. Martinum hunc Mabillonius ſuſpicatur eſſe Santonicum illum abbatem, de uo Gregorlus Turon. loquitur lib. de Gloria. Conſeſh mp. r o 1. Sedaciacumque efle vicum qui modo vocatur, S. Mania de Sarſty. Porro hujus ſancti abbatis corpus Palladius epiſc. Santonenſis in decen-

tiorem tranſtulit locum, teſte Gregorio Tur. eo·

dem lib. cap. 7. Tamus Il.

S. Eparchii monaſterium apud Santonas cons, EII. chffi

ſtruitur in honorem hujus lanctia Waldrico Santoniœ urbis cive haud ignobili, ſimulque domus ad pauperum neceſſitatem, in ipſius prædio ſuper Carantoni fluvium, cujus cum agrum Gratherius quidam occupare tentaſlet, Ruſticus abbas reſtitit. Vide Mabill. ad an. 5 8 1. n. xI. r

Sanctorum Stephani & Eutropii monaſterium, SÆLtIIoIffi, ſuam Palladio Santonum epiſcopo debet originem ; hic enim baſilicam in honorem S. Stephani, in il g gh : lius urbis ſuburbi0 conſtruxit, tumque S. Eutropii Coſſis. 5 6 primi illius civitatis epiſcopi & martyris corpus, in locum abs ſe in illa baſilica præparatum tranſvexit, unde poſtea nomen S. Eutropii obtinuit, in monaſterium ordinis S. Benedicti poſtmodum converſa. An. 105 6. regnante Henrico Pontius erat prior eccleſiæ S. Eutropii j & quam Willelmuſ

a a 8 1094 ECCLESIA

SANTONENSIS.

1095

comes Piohvenſis Hugoni abbati Cluniacenſi an. A Pontius 1. anno 1 o 5 6. ex charta Iulianæ de

108 r. conceſſit, utpatetexhiſejuſdem litteris :

E 5 Charta Willelmi comitis Pictorenſis de S. Eutropio

tariq eiua.

Santonenfi.

N nomine functæ & individuæ DinitatIs. Ego

Willelmus Pictarenfit comes ac totius dux Aquitaniæ, peccatorum meorum mernor, ut Deus fieri dignetur immemor, cotfilium accipiema legatis apoſtolicis venerandæ ſanctitatis viris Amato epiſcopo Olorerſium, Hugone Dienfiumdicentia et auctoritate rpſlrum, eccleſiam B. martyris Eutropii cor-

Tezaoo relictæ Hugonis de Pontac.

Gerardus an. 1086. ex charta Gaufredi non nulla dantis S. Eutropio apud Gaſſerat.

Pontius lI. an. 1 1 13. & r 128. qquuillcI mus dux Aquitaniæ dimittit ornnem conſuetudinem quam habebat in podio S. Eutropii.

Puardradus anno r 17 r. ex litteris Ademari e 1 co 1.

ISegIiiinus anno r aa r. paciſcitur pro litigioſis apud molendinum de Lucerat.

Guillelmus an. t 270. ex litteris Fulconis do-

pore inſignem, po quam de manu laicaù eripui, & mini de Maſtaco & tle Morniaco. ei libertatem, eo donante, adquifivi, conſen um B Petrus I. an. 1 29 2. in concor-datis aliiſque pa-

etiam conſtituendi in ea ordinis monafiici non olunt a præÆctis vicariis, ſed etiam ab epſiopo Sanctonenfi et canonicis obtinui. Tranfiribo et tranſfundo legitima tranſenptione de manu mea in manum B. Petri Cluniacenfis monaſterii, cujus abbatem dornnurn videlicet Hugonem præſentem video, ut Iocus iſte ad firvitium Dei ordinandus per eum eiuſque ſuoeeſirres omnibus deinceps temporibus dijponatur, aſſius iii; : 13 : 2512 zeffi. imf AIA hoc corfinnetis & corroboretis ſicut oportere ſcitis, ſigillo veſtræ, id eſt apoſtolicæ auctoritatis, & perpetualiter ratum cenſeatis. Corfirmo ego A. Olorenfis eptfiopus ſanctæ Romanæ ſedis vicarius & omni auctoritate corroboro. Ego quoque H. Dierſlp0 ab ſit ejuſdem legationis ſociuſſd conlaudandum cenſeo. Quacumque autem perſona hanc tanta auctoritate Iubnixam præſurnſerit quocumque diabolico aufir in·

agere, noverit anathematis ſe gladio tranſfigendam. Abbas Lemovicenſl inteſitit Ademarus, abbas Angeriacenfir Odo præ ens fitit, ffierunt & præſentes abbas Caſa-Dei inus, abbas S

ctis in prioratu de Allodiis.

Johannes 1. anno 130 r. padſdmmmabba. tiſſa B. M. Santonenſis.

Renaudus 1 3 1 7. ratas habet quaſdam commu-

tationes factas a priore de Joviniaco. Ludovicus 1. de Villiers 1 3 9 6. & 1 39 8. Serangius de Alleria 1 42 2. Petrus II. Thomas 1 4 39. in tabulis domus de S. Palladio, S. Palais, & chartulario parthenonis B. Mariæ. Odo de la Beaurne 1444. & 1476. Johannes 11. Grany 149 o. hic prior majuſ

C campanæ abſolvit.

Ludovicus II. de Rochechoiiart, vi ceſſionis Johannis prior erat an. r 5 06. fuit epiſlopus Santonenſis. Ceſſit ſequenti.

Franciſcus I. du Mas a ceſſioncm Ludovici pngffitſſyitThgnvggg annis r 5 14. & 1 r 6.

Johannes III. de Refirge prior commen tarius an. 543. & c. Fuit decanus eccleſiæ Santonenſis.

Philippus de Coſſe un. 1 5 3 9. prior commendatarius, optimus fuit monachorum pater.

Jacobus II. Olivier cancellarii Franciæ frater

Cypriani Rainaldus. Perfinæ laicaleſæ fient quæ an. 1 5 5 2. o

viderunt & laudaverunt. domnus C Robertus Burgundns, Willelmus Bæardus, Dominellus vel Senioretus præpofitas. on dſiierunt fratres conſcriptione digni de ordine rnonaJiico, domnus Teuzo de palatio domni papæ, domnus Wido monachus de Caſa-Dei fiater comitis Nivemerſl, Cluniacenſes domnus Falco de Galliniaco olim dictus, domnus quoque Gerente, & domnus Pontius, & multi alii. Quæ ordinatio confitmmataſive mmpleta eſt in camera quadam ſancti Eutropii a manu comitis, in manum domni abb. Clunienfis Hugonis, anno lncarnationis Dominica M. LXXXL ind. lv.

menſe Ianuario. 111. idus, regnante Philippo apud

vicecomes, D Eranciteus 11. Nouet, cujus temporecalviniſle

monaſterium peſſumdederunt.

Potentianus de la Piace Caritatis ad Ligerim monachus, erat prior ante an. 1 576.

Michæ’l Navy Belga an. 1 587.

Petrus III. de la Place in monaſterio Caritatis monachum profeſſus, præfuit ann. 1 5 9 6. 9 8. & c.

Claudius Renou Caritatis monachus, ſit prior an. 1 6 r r.

Franciſcus 111. Chenu ejuſdem monaſterii rnonæhus, ſedente Claudio ſodali ſuo, ſit prior anno 118.

Petrus IV. le Villain monachus S. Ebrulfi re·

Francos, apud Teutonicos et Italos Heinrieo, apud E ſignavit an. 1 63 3.

Romanoſpræfidente matri Eccleſiæ ſeptimo Gregor. Jub Aquitanorum comite Gaufredo Willelmo, anno & hebdomada qua ſynodus Santonenſis eſt celebrata, fitper ornnes reges imperante indeficienti vigore Domino noſtro, leſit Chnſto cnm Patre et Spiritu Jancto aquali et conſubſtantiali potentia per irſinita ſacula ſaculorum. Arnen.

Ab hoc ſaltem ternpore S. Eutropii monaſte-

Ijtus, præerat an 1 67 5 : itern an. 1 68 5. rtatorrs ordinis rn provinciis Prctav. &

Benedicto Bugnie, congregationis S. Mauri mo næſhbmas Dreux per ceſſionem D. Benedicti factus prior an. 1 650. permutat cum Amando du 3 : 320 us du Couroy de monaſterio bene meo vr-

ton-

rium eſt prioratus tantum ord. Cluniacenſis, cujus officio fungebatur.

priores hos recenſet D. Claud. Eſtiennot in Antiquitatibus Benedictinis Santonum.

Carolus du couroy prior an. r 69 3 1096 ECCLESIA SANTONENSIS. 1097

Anu-rui : QUÆ nono exſrrmr : Abetur necrologio, die 2 APIS. x110

oelend. A rilis.

ANonnmcun, S. Jean dAngeij, ordinis 11. Ayllto abbas item ſancti C riani, regime11

S. Benedicti. etiarn Angeriaoenſe retinuiſſe oen etur, ex chronic. Baſſacum, Baſirc, ord. S. B. Malleacenſi, in quo legitur venerandum abbatem Valles S. Stephani, S. Eſtienne de Vaux, ord. S. B. Aymonem S. Iohanniſ-Bapt. ſanctique Cypriani, Talniacum, Tonnay-CltaranteſIord. S. B. cum Rainaldo monacho familiari ſuo, corpus S. Beania, Baigne, ord. S. B. Reverentii a Noiaſtro Nouaſtres Pictavos in moF onſ-dulcis, tht-douce, ord. S. B. naſterium S. Radegundis tranſtuliſſe, quod poſtea Tenalia, la Tenaille, ord. S. B. Rainaldus ejus ſucceſſor, conſilio Guillelmi ducis S. Leodegarii, S. Liguaire, ord. S. B. Aquitaniæ, in monaſterium Angeriacenſe tranſi Maſdio, Maſdion, ord. S. B. portari curavit. De eo necrologium, x111. calend. B. Maria fem. No & Darne de Saintes, ord. S. B. Januarii. Sablonoellæ, Sa lonceaux, ord. S. Aug. B III. Gaufiidus I. an. 9 6. B. Maria de Caſtris, Chaſtres, ord. S. Aug. IV. Rainaldus I. quem tinpn vidimus familiaFreſtada, la Frenade, ord. Ciſt. rem fixiſſe Aymonis abbatis, ſedebat jam anno xrr.

533 Ath: RIACUM ſeu ANGELIACUM ſloegfijjziffigfigffpiſti

I. ANGERMCUM ſeu Engeriacum & Ingiriaclericus & levita ſaliuam ſuam indominicatam, quæ & ·12I. e. i. i, dii ; iar12 pffiuil Pigeitiioſicibialn gi tonenſis ad Vultumnam fluviirm. la Bou Ingiriacenſis. S. Willelmi comitis : SI Airaldi vii-etonneaiqſttinque irdctter leæ-Lus a Mediolano cSeIpItoornitis, S. ſiga-8375 ; hy-b Arberti th. K ; de. Eut ; in ſuairrs adqcThbptaffiorefertdlbicirgiiunnlinblim plaltiſſifeiiff datam rrneenlie Apiahnuſo 5 : 15 a d. xvir.

latium, quod Pipinus Aquitaniæ rex in coenobium regnante Lothario rege. ordinis Benedictini, ſuadente Ludovico patre, con C VI. Walterius, idem fortafle qui decanus ſub vertit. Sic enim habent chroniœ turn Ademari Rainaldo abbate anno xv. regni Lotharii, GirberCabanenſis, tum S. Maxentii, vulgo Mallmcenle to immediate ſucceſſit, ex chartulario Angeriacenfi 0 dictum : Anno o. ccc. XXXVHI. 0 obiit Pictavis ſl. ubi legitur quod Alibertus vendiderit Wdoe Pipinus Aquitaniæ rex, ſepultus Pictavis apud S. rio abbati S. Johannis, & monachis ibi degentiRadegundem. Hic juſſt patris fecerat monaſterium bus, quandam ſalinam, quæ eſt ſita in pago Atde Engeriaco, Brantoſmen e, et S. Cyprianum Pi nimie, in marileo qui vocatur Aitriacus, & c. Da ctavis. Virgini Dei-paræ ſacra erat vetus loci baſi ta men e ſunio an. XXVII. regnante Lothario rege. lita, quam ſancto Johanni-Baptiſtæ Pipinus nun VI. Robertus abbatiam rexit an. 9 8 8. ex fide

cupatam voluit, ob tranſlatum in earn ca ut (ſic Sammarthanorum. tum jam creditum eſt) ſanctiſſimi præcurIIcIriſNix VIII. Aimericus I emit ab Ademaro & uxore autem a conſtructione monaſterii anni circiter triejus Giralda, lalinam ſitam in pago Alnienſe, in inta euxerant, cum aNormannis funditus evermariſco qui vocatur Girus, in terra S. Germani, um eſt, videlicet anno 8 6 7. quo, ut ait auctor D & c. Data menſe Octobri, regnante lſugone rege.

chronici Malleacenſis, caſtrum S. Savini, & canoIX. Alduinus ſeu Hilduinus, petente Willelmo bium quod in eo eſt, remanſit in Aquitania ſolum, Aquitanorum duce, regimini admovetur, privilealiis d ; ſſſictſl At e ſuis tandem ruinis, ante megio Hugonis regis Francorum ; ſub cujus abbatis dium eculum decimum, excitatum eſt a Ratgario præfectura, anno ſcilicet r o 1 o. menſe Octobri, comite, & Ebbone, aſtenſu Ludovici Tranſmarini, non 1 o 2 5. ut vult Baronius, caput J ohan. Bapt. cujus diploma uti etiarn aliud Willelmi Caput-ſtu revelatur. Qua de re ſic loquitur Ademarus Caba-

pæ Aquitanorum ducis retulimus inter inſtrumennenſis : Poſt hos dies dignatus eſt Dominus clarſiſithoiiThu

IJ ta. Subſiſtit hactenus, poſt varias clades, ſub con care tempora ſereniſſmi ducis Willelmi, in diebus P 7 4 gregatione S. Mauri Angeriacenſe monaſterium, fidis namque caput S. Johannis in baſilica Angeria.

cui aliquando Eparchienſe, Baſſacenle, & c. ſubcenfi, in theca ſaxea turrita inſtar pyramidis, indita fuiſſe legimus. Qui plura de Angeriaco ſcire ventum eſt ab Alduino clariſſmo abbate, quodſanvoluerit, adeat Armandum Maichin AngeriacenE ctum caput dicunt eſſt-proprium Baptiſtæ ſaltannis. ſtm, dominum de la Maiſon-Neuve, lib. 1. cap. Tunc Guillelmus dux poſt Paſthales dies Roma re4. hiſtoriæ provinciarum Santonenſis, Pictavenſis, greſſus, hoc audito. repletus eſt gaudio, & ſanctum Alniſienſis & Engoliſmenſis, quam anno 1 67 r. caput populis oſtendendum decrevit, et reconditum edidit Gallice An geriaci. ipſum caput in thuribulo argenteo, ubi litteræ legun-

tur : Htc quieſeit caput proecurſlris Domini. Exſtat A T U c T L G s etiarn ternpore Alduini abbatis donatio facta mo·

I. MA nrIN s jam abbas ſancti Cypriani, naſterio de alodo, qui Carbonerius dicitur, a tChvbv·

ubi vide, conſecutus eſt clavum monaGelia quadamſamttla Chriſti. ln necrologio notaſticæ gubernationis in Angeriaco an. 94 1. quo tur xvt. cal. Aprilis depoſitio domni Alduini abbaLudovicus Tranfinarinus, cauſa reſtituendi mo-

C naſteI-II, pI-æceptum regaIe ei conceſſit, quod h Di Clau-d. Eſtiennot Rainaldo ſubi-oga Pulcher-ium. ex. x. c artu. 1nqu1t o nt huc fortaſſe, cum jam eſſet abbu

eol. 464. Videiptel inprimenta. De Martino mentio ha S. Cypriani, Gilblertbohgeriaci cur-ax commiſit. omus. aaa 1 tbid ag. : a 7 9.

al

SSSSSSSSSS

llllll

u N. Darne de Champ-

dolant-

1098

ECCLESIA SANTONENSIS.

099

115, quo mortuo, 8 ; quidem non multo poſt illam A ſuſcepit, & mutata veſte diu permanens, de ſtipen-

inventionem, de ua ſlpra, Willelmus dux Odilonem Cluniacenlem abbatem accerſivit, qui in monaſterio S. Johannis regularem renovavit diſtrictionem, ibique Rainaldum abbatem inſtituit.

X. Rainaldus lI. S. Odilonis dileipulus, brevi imiIIiifriIiI iii Riiifipiptiſſis IJUIIÆ Bapt. cum conlenſu Willelmi comitis & Illonis Santon. epiſcopi, dedit eccleſiam S. Secundi, in territorio urbis Taurini. Vide Baluzium tom. 1v. Miſcell. p. 445. & Bellium hiſt. comit. Pictav. p. 3)5(l nmactigugupIogI: pitgſſt 1 o 1 8 1 commutavit poſſeſhones cum monachis. Benedicti Quinciacenſis, charta Pictav. data menſi : Aug. regnante Roberto. Reperitur an. 1 027. in donatione Willelrni comitis, necnon in fragmento hiſtoriæ Aquitanicæ ; itemque in reſcripto J ohannis XX. ſummi pontIficis, dato ad tutelam Angeriacenſis coenobii, quod videſis inter inſtrumenta.

XII. Arnaldus an. 1 03 8. id. Sept. nonnulla acquiſivit a Raimundo ſacerdote S. Petri-puellaris apud Pictavos, cum conlenſu Ermengardæ abbatiſſæ SS. Trinit. Pictav. & c. uo circiter ternpore, ſcilicetWillelmi comitis ſponſi

diis monachorum aſhdue vixit, atque poſt deceſſum ſitum inter illos ſepulta fuit. Inſitper etiam Gauſtido ſedente & curante facta eſt, dedicatio capitis, id eſt ſuperioris partis, eccleſiæ S. Johannis Angeriac. ſub an. 1 0 5 0. ex chronico Malleac. ab Arnulfo Santon. Willelmo En goliſm. & Brunone Ande aven. epiſcopis, Agnete comitiſſit præſente cum liis ſuis, ſcilicet Willelmo Pictav. comite & Guidone fratre ejus : qui omnes violentias & in juſtas exactiones, quas in oppido S. J ohannis aliiſque locis extorleraut, liberaliter -relaxarunt, facto inſtrumento cujus titulus eſt in chartul. Angeriac.

aſdam B Charta Agnetis comitiffæ de conſuetudinibus hujuſ

vlllæ S. Johannis Ajngeliacerſis, exſtat in appendi& 1231 Gaufridus m necrol. Silvæ maj. veni.

XIV. Odo electus abbas anno 1 060. inter-

1 073. in charta Willelmi comitis, & 1 07 5. in non in litteris dotationis Monaſterii-novi anno 1077. quas omnes vide inter inſtrumenta. An.

1079. diſhdium habuit cum Fulcraudo abbate Carrofenfi, ſuper eccleſia de Varezia, quæ hoc

Agnetis, cum Attelipſi anno attributa fuit Odoni abbati, in concilio

dis nobilis & illuſtris fem. monaſt. Carantiniacum C Burdigal. iudicibus Amato Oloronenſi & Hugone

conſtruxiſſet, Willelmus ſupradicti comitis filiuſ

ni ab Arnaldo t abbate Ingeriacenſi interpellatus, ac155dieaziiùziiidffizai piimatibus atque principibus, quoriuil ſigna ſic 1 exhibentur 2 S. Willelmi comitIs. S. Alonis

epiſcopi. S. Godefiedi archiepiſco i. t S. Ilem berti epiſcopi. S. Girardi epilIcopi 3 02 qui

·, omnes unanimiter ſupradictam excommunicatio-

nem fecerunt. S. Ebbonis. S. Conſtantini de

Metulo, de Meſte. S. Aimerici divitis. S. Rannulfi. S. Almdi præpoſiti. S. Bernardi comitis. 0. S. Audeberti. S. Girberti. S. Airoardi fratris D Floriacenſibus monachis, de monaſterio Regulæ,

ejus. S. Willelmi vicecomitis. Anno 1 03 9.

elTh menle Aprili Aldeardus cognomento Seniore-. tus, dedit Arnaldo abbati quoddam monaſterio-

lum ſuper fluvium, qui Caranta dicitur, ſItum.

in honore S. Saviniani martyris dedicatum, ubi

idem glorioſus martyr per coronam martyrii migravit ad coelum, cum omni loci adiacentia, & c Nunccella eſt Baſhcenſi monaſterio ſubjecta. Subſtripſit anno 1 040. privilegio Theodorici Carnotenfis epiſcopi pro Vindocinenſi monaſterio, in ejus dedicatione. Occurrit etiam anno 1043. in chartulario Angeriac.

XIII. Gaufridus & Goffridus II. anno 1 047. interfluit dedicationi eccleſiæ S. Mariæ Santonean cujus etiam diebus Oſtendus filius Conſtantini Amici, natus ex matre Emelina, donat monaſterio S. Johannis fratribuſque ſervientibus in eo, eccle tam ſanctæ Maria, quæ ſita eſt in campo Dolerſi, 0 & plurima alia. Hoc donum firitfactum in manu Gaufredi abbatis, ſitperſtite Alduino monacho atque Rocone monacho, & c. Item dum Angeriacenſe monaſterium adminiſtraret Gaufredus abbas, Senegundis domina caſtri Marevallis, llderval, quædam ei dem loco donavit, ibidemque religionis habitum

epiſcopo Dienſi S. R. E. legatis, cum Joſcelino Burdegal. atque Guillelmo de Auſcis archiepiſc. Eodem an. 1 0 7 9. Guidone epiſcopo Belvacenſi approbante, data eſt Angeriacenſi monaſterio eccleſia de Buriaco, ſubſcribentibus Petro abbate S. Luciani, Garnerio S. Geremari, Radulfo S. S phoriani & Yvone S. Quintini abbatibus. unc prioratus eſt abbatiæ S. Juſti ord. Præm. ubi unus tanturn monachus ex eadem familia degit. Idem abbas Santonenſi conventui epiſc0p0-, rum adſtitit, præſide Amato Ellorenſi e iſcopo,

ubi controverſia Raimundi præſulis V at. cum

Ia Reole, agitata fuit an. 1 080. quo etiarn anno in concilio Burdigal. 1 1. nonas Octob. ſubſcripſit privilegio Silvæ-majoriconceſſò. An. 1 0 8 1. 111. idus Jan. indict. Iv. litteris Willelmi comitis Pict. & Aquitaniæ ducis, eccleſiam S. Eutropii Santonenſis Cluniaco largientis, ſigillum appoſuit. An. 1 o 84. eccleſia S. Luciani apud Bellovacos Odoni abbati ſubiicitur ab Alberto Bellovacenſis eccleſiæ canonico. Hæc ſunt verba chartæ : Albertus qui S. Johanui eccleſiam de Buriaco dimiſerat, cum conſilio canonicorum, fratrum videlicet ſuorum, dtf

E poſuit ut in eccleſia B. Luciani Bellovac. diſtrictio-

rem ord. providerent. Petitione ergo ipſius Alhern et canonicorum, abbas B. Johannis Angeriac. mul toties pulſatus. priorem filum Auſculffitm. ad nos tranſmiſit Bellovacum. Guido vero Bellovac. epiſi. per cos B. Johanni, deprecatione canonicorum, pradictam eccleſiam, ſicut canonici tenuerant, conceſit, & ut ibi monac-halent regulam tenerent, approbavit & c. De quo S. Luciani monaſterio agatur, nos latet ; fortaſſe erat ipſa eccleſia de Buriaco quam Albertus ceſſerat ſancto J ohanni Angeriacenſi ; etenim ad portam hujuſce eccleſiæ videtur etiamnum icon S. Luciani omnium anti-

C. xtv. coi. 4 67.

fuit concilio Tolaſano 1068. Nominatur anno C-xu. col-

C x·

tabulis fiindationis S. Stephani de Vallibus, nec847·

xxxxxxx eol. 354.

Baluz. Miſcell. l.

6. p. 4t , a Nouæ

de Genouille.

II ſitum Odonem ſubjecta ; narn & Tauniacenſiſ

1100 ECCLESIA SANTONENSIS. iioi

quiſſima. Ceterum exſtat in tabulario Angeriaoenſi A XVI. Ainricus ſtu Henricus, ſecundus poſt diploma Philippi regis ejuſdem anni i 084. quo Odonem, ex chronico Malleac. religione inſigniinſtitutio monachorum in præfata S. Luciani ectus, ex charta mox laudata, ubi dicitur comitis cleſia confirmatur. Neque vero hæc unica fuit ec ſiipplicatione & ſpontanea monachorum S. Johannis cleſia Angeriacenſi monaſterio propter abbatem electione ſiiblimatus in paterna ſede anno 1 1 o 3. in chartulario Angeriacenſi anno tantum 1 1 04. memoratur electus, pro vario ſcilicet computandi

Vide inſtr.

quæ canonicorum erat, eidem ſubdita fuit anno modo. Subſtripſit anno i 1 05. chartæ Hugonis mctav.

1 090. & F ulco Engoliſm. comes cognomento

Sector-ferri, monaſterium S. Eparchii Odoni ab de Leziniaco pro eoenobio S. Maxentii. Laudatur CI ’bati gubernandum tradidit 3 quibus adde Baſta & in chronico Beſuenſiinterepileopos & abbates,

curn, Valles S. Stephani, & Blaſii-montis coenobium. Cum autem Guillemo VILAquitaniæ duci Beſuenle, comitabantur anno 1 1 o 7. Teſtis etiarn foret cariflimus, ei poſito in extremis adfuit, ac eſt an. r r 17. in charta Geraldi Engoliſm. epiſc. ſacramenta miniſtravit. Denique poſt multos in B pro Cluniaco. Gaufridus autem abbas Vindocifavorem monaſtici ordinis ſuſceptos labores, plenenſis epiſt. 1. l. 4. ad Hugonem Cluniacenſem, rius dierum Odo noſter ad æternam requiem tranſgraviter invehitur in abbatem Hainricum, cujus iit xi. ml. Septemb. an. 109 1. ex tabul. Anetiam meminit epiſt. 3. 4. & 5. Yvonis quoque geriac. & ex chronico Maxentiano. Videſis ejus Carnotenſis epiſtola 2 3 3. de inveſtitura eccleſiaepitaphium auctore Baldrico, apud Mabillonium rum a laicis ad eundem dirigitur. Vixit ad armum tom. v. Annal. Bened. pag. 283. 1 i 3 1. ejuſque obitus notatur in necrologio An-

qui Paſchalem papam, cum inviſit monaſterium

XV. Anſculfiis ſeu Auſtulfus vel Anſcocius, quo nomine appellatur in concordia quam fecit an. i ; iS. ISLI. ſiJcE’ii. IEYSIQKIE ſterii ſub Odone abbate, eidem ſucceſſit ex chronico Malleacenſi. Hoc ipſo anno Anſculfiis pa ciſcitur cum Petro abbate Carrofenſi, ſuper eccleſia de Varezia. Idem anno 1 09 9. eccleſiam beati Petri de Maſtacio accepit a Ramnulfo epile. San-

geriac. vi. idus Jan. qua die in libro anniverſariorum Salviniaci, ſcripto an. 145 3. legitur : VI. idus Ianuarii officium fiat plenum pro D. Heinrico quondam abb. S. Johan. Angeliacenſis, qui operatoria adquifivit, qua ſunt ante portam eccle tæ & ſeptuaginta ſepia ad refictionem fratrum de conventu. XVII. Hugo de Pontibus ad abbatiæ

culum admotuſeſt an. 1 13 1. ut indicat Ange-

0 tonenſi. Circa id temporis Urbanus 11. papa

ſculfo Angeliacenſi abbati confirmat eccleſiæ Agæ rEbulendidnte LudtIItiiliiſiVtſs. Emtaadiptaiffiigſriaoenſis donationem a Widone Belvacenſi epiſconem Alienoris mllateralis ſitæ, prædia quæcumpo factam monaſterio Angeriacenſi, uod per que a majoribus ſuis regibus, & ducibus Aquinoſmetipſòſi, IOnaIuIt ſummuſſpotrliltgtcxa, I vi ttffifimetaniIi : coqoeffifnonaſterio, libere poſhdenda diutiEQ ios Iffiliinffcfftmgniegimi iis. 455 ffiiugff. Et ; : 31 ſilim ſiſi Eoeciiſiiſſſgſ0iiiæuiuſe2jiIilalIiThſaii IviSIiirſiIuiL’Iiffiei’E cmi quo defuncto, filius jus Aimericus hanc eleemoſjj Beſhurn pag. 47 2. Hie tamen lemel Gregorius ſhx ff nam abſtulit, verum pr oblatione iſta, ſaliuam D nominatur ; necnon in charta ſequenti eundem ancoi. 470. quandam coenobii ſupra dicti monachis reſtituit. num præferente, ubi prior antea dicitur exſtitiſſe 3

Poſtea vero idem Æmericuſſi ra dictam eccleſiam at vitioſæ ſunt notæ chronicæ, neque enim tunc

S. Johanni et dom. Oagntabbati. ceteriſque moHonoriuſ-II. papa vivebat. Duplici autem voca-

nachiſl, dom. an-inulti & : iiteitceirtnt-bſijpeſtolei concefi Igplg potuit appeloltari hic ebbas, ſcilicet Gofridua enllfiihbariventeſtiihſlctuodfactum ſirbinde ilil ; crol. lSiglelaiTh-liſnij. xzfltecaifeziznwmr m ne-

cenſes calumniari ſunt : ſed poſtremo cc. ſolidorum XIX. Petrus I. cognomento venerabilis anno Vde em acceptione, quos illis domnus Anſcufirs abbas do-1 1 50. concordiam fecit cum magiſtro Templam. Thoan. tiavit, calumnia cuncta ſopita eſt. S. Aimerici Beriorum, in capitulo Angeriac. ubi erant circiter 5 : 13ræ. chet. Legitur etiam ibidem, quod Ademarus epi centum monachi. Anno ſequenti iv. nonas Febr.

ſcopus Engoliſmenſis reſignaverit abbatiam ſancti ſigillum ſuurn appoſuit litteris Gofredi Burdigal.

Eparchii in manu Anſculfi, qui præſentibus epiE archiep. in favorem Gaudini abb. Malleac. deni·

ſtopo & canonicis Hugonem Angeriacenſcm moque bullam accepit ab Anaſtaſio papa IV. anno

nachum in monaſterio S. Eparchuabbatein or1 1 54. In Angeriacenſi necrol. notatur vurcal.

dinavit. Denique Anſculfus concordiam iniit cum Jan. & lv. idus Apr. depoſitio domni Petri ab·

Gofrido abbate S. Leodegarii de Ebrolio, pro batis ; in necrol. vero Silvæ-maj. iv. idus Sept.

quodam molendino apud Eſnendam. Actum anno Verum cum plurimi fuerint abbates Angeriacenſeſ

ab lricarnat. Dom. r r 02. tempore D. Paſchaſii hujus nominis, de quo hic agatur nos fugit.

apoſtolici, regnante Philippo rege Francia, WillelXXIohannes I. 1 1 70. ex fide Sammarthano·

C. xv. eoi. 469.

mo duce Aquitaniæ, Ramnuffo epiſcopo urbis San ionicæ, Bur-degala viduata paſtore, Amato archiepiſtopo obeunre. Mortuus eſt abbas noſter anno ſtq ut patet ex charta de ſucceſſoris electione,

apud Bellium pag. 425.

rum. Fortaſſe is eſt J ohannes abbas de S. J ohanne qui memoratur in necrol. S. Leonardi Nobiliac. diœc. Lemov. vi. cal. Febr.

XXI. Petrus Il. eodem anno t 17o. interfiiit

dcdiœtioni baſilicæ S. AmanAii de Buxia. Memoa a a iii 1102

ECCLESIA SANTONENSIS.

1103

ratur & in charta Ilemberti de Caſtello-Allionis. A liacenfis applicabuntur, oblationes quaſcumque, ſive

Chaſtellaillon, anno Dom. 1 1 9 0. Philippo rege Franc. Anglorum vero rege Riœrdo Pictavorum comite. Anno 1 204. Philippus Francorum rex majori & ſcabinis Angeriaci concedit, ut iiſdem gaudeant privilegiis, gratiis & immunitatibus, quibus Rotomagus Neuſtriæ caput potiebatur. Poſt hunc abbatem ſequitur in veteri Gallia Chr. R. de Pontibus, mediator, inquiunt ejus auctores, dele imi 11 Iifaamg 13L’IiLiſIIEIIIffiI geli ctazti 4 millis itIIhilIippo Franc. rege P. Sava-

in pane, ſive in vino, ſive in nummis, ſive in thure. uel aliis quibufiumque rebus non recipient, cum pertineant ad camerarium vel capitulum, vel ad capellam martyrum. Item ibidem altare lapideum eb cimiterium non habebunt. & quando deceffennt, in cimiterio monachorum Angeliac. ſepelientur. Item

fratribus fiu ordinis tantum ibi eccleſiaſtica ſacra-

menta miniſtrabant. nec aliquibus, ntfifratribuſfiti ordinis divina celebrare permittent. Quod fi fratreſ

Minores contra pradicta fecerint, & ſirper hoc rnoniti noluerint emendare, abbas & conventus dictam

ri, Guidone Turpin abbate Maioriſ-monaſterii & conceſionem auctoritate propria poterunt revocan G. arcltid. Turonenſi, ut obſervat Matthæus Paris B Inſuper dicti fratres Dominicis diebus & præcipuiſ

in hiſtor. Angl. Verum ſuſpicamur errorem in hoc actore. ſtu potius in typographo, utique facilem & communem, videlicet de non appoſitis commatis, ubi opus erat. Sic ergo legendum putamus apud Patiſium pag. 17. c0l. 2. E. R. de Pontibus, abbas AngeliacenJ, decanus, & c. Et hæc noſtra firmatur coniectatio, ex eo quod nulla in chartis Angeriacenſibus fiat mentio de R. de Pontibus, quæ familia celebris & illuſtris eſt in provincia Santonenſi. Maxime vero quod præfatus Pariſius hiſt. Angl. pag. 402. col. 1. D. aſſerat Reginaldum de Pontibus toparcham exſtitiſſe civi-

feſtivitatibus in uo oratorio non celebrabunt, donec 22 ; ffſflſw & conventus et B. miniſtri fratrum Minorum in Burdegalerſi provincia, anno Dom. M. cc. XXV. rnen e Martii.

iſdem fere conditionibus & pactis fratres Prædiœtores admiſſi fuerunt in urbem paulo ante fratrum Minorum inſtitutionem.

Ceterum an. 1 2 2 5. Gaufridus abbas, de ballia villæ ſuæ Angeliacenſis vacante per obitum Petri de Feria clerici, condonati ſui, qui ſe videlicet

tatis de Pontibus ; & ſuperius pag. 39 5. ſic habet C & ſua monaſterio An eliacenſi dederat menie Apr.

1 2 2 2. præſentibus. Willelmo abbate S. Mariæ Fontiſ-dulcis, & c. inveſtivit Faiditum Arnaldi. Anno 1 2 27. idem abbas ceſſit abbati Cluniacenſt prioratum S. Luciani de Buriaco in diœceſi Bellov. pro viginti marmrum argenti preti0, quas annuatim debebat Cluuiam ; & exinde Angeriacenſe monaſterium a Cluniacenſium iuriſdictione fuit omni-

no liberum. Anno 1 2 3 4. urbs Angeriacum hos tium incurſionibus devaſtata fiiit.

XXIV. Giraldus præerat an. 1 2 3 9.

XXV. Helias Il. 1 2 54. Inſcribitur necrologio. domeſtico, lv. id. Sept. Memoratur autem in obi-

duales ſibi a patre relervatos monaſterio reliquit D tuario Silvæ-maj. 111. idus Aprilis.

Videepiſs. idem Pariſius ː Inde venit ad Pontes nobilem civiJſi tatem, occurrente domino ciuitatis ejuſdem, ſcilicet Reginaldo de Pontibus, cum aliis magnatibus Xarr edit. Bata um g 1 æ.

ieAIus XXII. Helias I. cuiWillelmus Mengotus, SurBſI geriarum dominus, cedit quidquid iuris habebat 5 in villis de Murone, Charentonia & Perieris, eo pacto, ut quotannis ſuum celebretur anniverſarium,

& Deus exoretur pro anima Alienoris Anglorurn

reginæ, & pro anima Johannis re is, an. t 2 1.

Hoc vero donum Willelmus præ ti Willelmi -

lius confirmavit, centumque inſuper ſolidos ren-

anno t 2 2 1. Nominatur Helias an. 1 2 1 7. in pactuBAffiIm ctis C luniacenſiurn cum Angeliacenſibus, pro prioP 49 7 rattt de Buriaco, ſub hac formæ Fiater Helias humilis abbas, et conventus S. Johannis Angeliacens.

cedunt domino G. abbati et conventni Cluniac. prio-

ratum de Buriaco, diœcelis Belvacenfis. Actum eſt

hoc publice in capitulo S. Petri IYantonenJis in cra-

Jlinum feſtivitatis omniurn SS. anno ab Inc. Dom.

M. ce. xvir. Honorii papæ an. 1 1. Huic char-

tæ ſubſcribunt P. epiſe. Santonenſis, P. Alnifie-

archipmnenlts archiep. Bernardus abbas S. MaxentiLA.

C nn.

ctus.

nul. t a a 5. ut infra,

quod intellin.

gas de co firmatione.

Silviniacum. Notatur Helias in necrol. Silvæ-maj. vt. nonas Ianuarii. & in necrolog. domeſtico 1v. nonas J anuarias.

XXIII. Gaufiidus IV. de S. Haſtino, 1 220.

0 anno, ipſius aſſenſu necnon & conventus,

tres Minores inſtituuntur in allodio monaſterii An geliac. prope villam S. Johannis, juxta fluvium Vultumnam ; eo pacto, quod fratres Minores, po ſeſſones, decimas, vel primitias, vel alia immobi ia quibuſtnmque piis largitionibus non recipient, & fi ſorte receperint, utilitati & dominio eccleſiæ Ange-

XXVI. Petrus Ill. 1 257. quo anno Angeriacum Anglis parebat.

XXVII. Thomas regebat 1 269. quo anno, menle Martio Alphonſus Aquitaniæ dux & comes Toloſæ dedit viginti libras monetæ currentis an-

nui redditus, ut cereus diu noctuque arderet ante altare S. J ohannis.

XXVIII. Guillelmus I. Hui-aldi, electus anno

1 270. ſedebat adhuc 1 276. die 6. Septemb. ex homagiis abbatum.

XXIX. Odo Il. cirta 1 280.

Irytdizz. abbas S. Leodegarii, Jordanus abbas Karrofenfis E XXX. Olivarius leu Oliverius, 1 285. &

Benedi R. Blavimontenfis abbas : ex chart. Cluniæ. apud 1 297. quo anno albergam ſeu domicilium de la

Raimondiere in caſtellania de Talleburgo acquiſivit pretio 610. librarum currentis monetæ. An. 1 29 8. concordiam fecit cum præceptore domuſ

militiæ Templi de Rupella. Eo ſedente Clemens papa V. bulla data Lugduni 8. Febr. 1 3 0. Angeriacenſi monaſterio univit eccleſias S. ariæ,

S. Petri & S. Reverentii, ſitas in villa Angeriac. Reperitur adhuc Olivarius an. 1 3 14.

XXXI. Guillelmus II. XXXII. Rollandus abbas an. 1327. Fortio epiſcopo Pictav. obtulit eccleſiam de Villaribus

a Villiert. 1104

ECCLESIA SANTONENSIS.

1105

nThinme aut de Rubiſ-mæeriis in diœcefi Pictav. in comA eſi. An. r 3 8 7. capellanus B. Mariæ Angeriacenſis Quw penſationem eccleſiæ S. Petri, cujus nimirum eol veniam rogans iecit latis abbati Geraldo in capitu-

lator erat.

XXXIII. Hugo I. 3 27. & 1331. quo anno Philippus VI. Francorum rex urbis Angeriaci privilegia confirmavit. Recenſetur adhuc in pluribus homagiis annorum 133 2. & 13 4.

XXXIV. Guillelmus Ill. de Agri olio, prior S. J ohannis de Eſnenda, Angeriacenſis abbas innoteſcit ex quodam hominio ipſi reddito, menſe Maio an. 1337. Fuit poſtea cardinalis, de quo vide Arnoldum Vion & Galliam purpuratam.

lo. Item an. 1400. die decima Febr. Guillelmus Roilhe dominus de F ontorbe hominium reddit ab bati Geraldo, profiteturque ſe abbatum Angeriacenſmm ſepulturæ intereſſe debere cum tunica alba & chirotecis ejuſdem coloris, necnon corpus defimcti abbatis a parte capitis ad iocum ſepulturæ deferre, ideoque ſibi abbatis præbendam deberi. XLII0hannes II. dOrfeuille, Geraldi frater, ſedebat jam an. 1 40 8. menle Januario. Miſit anno ſeq. ad concilium Piianum, procuratorem cum ple-

XXXV. Hugo Il. Rogerii. frater Clementis na poteſtate. Anno 14 1. LudovicuſA ’tanoVI. papæ. memoratur abbas Angeriac. an. 1 34 1. B rum dux ac delphinus Viennenſis, abbati ngeria-

quem anno ſeq. idem ſummus pontifex evexit ad

2 epiſcopatum Tuteienſem, xv. ml. Aug. pontifi-

gAIIſtGII atus ui anno 1. ac deinde creavit cardinalem tit. tom. 5. S. Laurentii in Damaſo. Dum autem abbatiam re-

geret, exortum eſt grave ſcandalum, ob exſequias Guidonis de Martellis, inter An geriaci benefactores nominatiſſtmi, fratres Minores in eccleſia ſua per vim ſepelire volebant.

XXXVI. Petrus IV. ex priore S. Liberatæinſtituitur abbas Angeriac. a Clemente VI. in Hugonis locum creati epiſcopi Tutelenſis ; nec ita multo poſt ab eodem ſummo pontifice tranſfertur ad regimen abbatiæ Craſſenſis, 11. nonas Februar. pontifieatus anno 1. Porro is eſt haud dubie Pe trus de J udicia monachus ord. S. Bened. quem le-

imus ex abbate Angeriac. factum abbatem Craſnſtin an. 1 343. creatum vero Cæſarauguſtanum archiepiſcopum an. 1 345. acdenique cardinalitia

wmdm de Agr1f0u0, s. Martialis Lemovic. monadius, ex abbate Angeriacenſt ſit Craſſenſis an. 1345. tandemque anno 1349. datus eſt paſtor eccleſiæ Ruthenenſi. ubi vide. Sub hoc autem abbate an. 1 343. indict. xIpenuItima die Jan. factum eſt pactum inter ipſum, & Hu-

cenſi fidem obſtrinxit pro dominio de Clmoeu,

per procuratorem ſuum Talleburgi bernatorem.

XLII. Ludovicus I. de Villars, ter J ohannæ abbatiſſæ S. Mariæ Santonenſis, vere paſtor exſtint ; quippe obſervantiam regularem temporum iniuria labefactatam reſtituit. fiatrum neoeſſitatibus ut piiſſimus parens providit, cultus divini zelantiſſimus, rar0 aberat ab officio, etiam nocturnis horis, niſi infirmitatis cauſa. Sedit vero ab anno filtem 141 6. ad 1454. dequo legitur, quodmitra & baculo diebus ſolemnibus uteretur. Anno

1 4 1 9. Ludovicus abbas univit de conienſu ſui ea-

C pituli officium cambellani officio pitanciarii, ap-

probante ſummo pontifice, cui etiam ob modicos redditus adiunxit baroniam Fayolæ, non modoad victum monachorum, ſed & omnium ad capitulum generale convenientium ; ac inſuper 45. libras ſibi annuatim a pitanciario reddendas. an. 1 443. relaxavit. Huic Carolus VII. Francorum rex di. ploma tuitionis indulſit, datum Pictavis an. 1 424. Bullas etiam obtinuit a Marnno papa, pro unione trium eccleſiarum urbis Angeriaci. Idem abbas an. iigiænmiinunuxmiffinaffiſlff pellaniam in eccleſia S. Johannis An. a late-

gonem card. necnon F ortannerium Vaſſalli vim re majoris altaris ex parte Evangelii ndavit. De-

ſtffiaſſqiffifw cſh

XXXVIII. Petrus V. de Agrifolio ſitit abbas Angeriac. ex Baluzio in notis mſh ad Gall. Chr. necnon epiſcopus Venienſis ; quo ſedente, ut videtur, anno 1 346. in clade urbis Angeriacenſis ab Anglis illata, everſum eſt monaſterium ſancti Johannis.

XXXIX. Petrus VI. Tizon, e gente nobili dArgence apud Engoliſmenles, præerat Angeriaco annis 1357. 66. & 76. An. 1372. Angeriacenſes, excuſſo Anglorum jug0, Carolo Francor. regi adhæſerunt ; quamobrem Rex privilegiaurbis ampliavit, & cives jure nobilium donavit, quæ deinceps confirmarunt Carolus VII. anno 142 2. Ludovicus XI. 1461. Franciſcus I. t 5 14. & Henricus lV. 1600.

XL. Geraldus dOrfeuille rexit ab anno 1 3 7 6. ad annum 1408. An. 1 380. 1 9. Aprilis Ludo vicus dominus de Talleburgo fecit homagium G. abbati, inplenari capitulo, fine capucio & fine zona, flexis genibus & comploſis manibus, ut moriſ

Hugonem huic epiſcopatui nuntium remiſiſſe innuit Spondanus ad an. 3 62. pag. 5 54. u. 6.

nique providus abbas plures univit prioratus officiis clauſtralibus, ad onera ſupportanda. XLIII. Robertus de Villequier e nobili ſtirpe Roberti de Villequier militis in ballivia Calleti , a reſidi. qui citatus eſt ad exercitum pro Rege an. 1 272. beci ſamem eſte ; 42 2 ſit epiſcopo SantonIfili coflauIIbærhIcciefiæ parochialis S. Viviani de Baigneſeau, & viciſſim epiſcopus præſentationem ad eccleſiam S. Nicolai de Coureelles prope Angeriacum. Anno ſeq. Pius II. papa. permittit monachis ægrotantibus, ut miflam Feli ſiuuſædiiſeiffi ffiiifficffe 146 1. quo permutavit abbatiam pro infiilis ecffiiiffiiſs aSieTtIJSHimſſiTSEIAI rebant in Angeriacenſi monaſterio Thomas Luſſaudi prior S. Hilarii de Metulo, Melle, & Petrus SiThaffiiitiiiſIIIIIi vi delicet 1 4 5 9. & ipſemet Robertus d0ctor erat in theologia, ſacræ facultati aggregatus an. 1 43 0. Xle. ſoham1es lll. Alanus cardinalis Avenion. Vion l. TI. Ebroiœnſis electus, & confirmatus in chartis An-

1106

ECCLESIA SANTONENSIS.

1107

ex permutatione prædicta factus eſt primus Ange A LII. Helias de Chaumont, cellerarius, monaſterii

riaci commendamius abbas an. 1461. quo-plura iſiiiſliriiuffifiuiiti iſffiftvzt nion. ln aliis autem anni 1462. die 3. & 2 3. Septemb. nuncupatur Alanuſ-card. Aveni0n. XLV. Johannes II. Balue abbas commend.

a S. Johann. Angeriac. Latiniaci, & c. dicitur epiſc. geriaci ann. t 465. & t 466. & cardinalis Andegav. 1468. die 20. Junii ; quiquideman. 1465. die 26. Julii ratione temporalium bonorum Angeriacenſis abbatiæ Ludovico regi fidelitatis juramentum præſtitit, ex charta authentiœ regiæ biblioth. Romæ denaſcitur an. 1 49 t. menſe Octobri, & in templo S. Praxedis ſepelitur.

XLVI. Jordanus fabri, Faure, dictus Verfins & alicubi frater Jordanus de Bercois, quod indicat monachum exſtitiſſe, patria Delphinas, Caroli a Francia ducis Aquitaniæ, fratris Ludovici XI. eleemoſynarius, Angeriaco præerat an. 1 47 t. ex charta de Neyriaco. ls autem plurium crinti-

a num inſimulatus, ab Arturo de Montauban Bur·

digal. archiprælùle bulla Sixti papæ lv. data xit. cal. Febr. pontificatus an. 2. in cognitionem vitæ

& morum dicti abbatis delegato, deponitur ob C

contumaciam, qua venire in conſpectum ejus de-

Eunu. negaverat ; tunc ue Ludovicus dAmboiſe epiſc. epſe. Albienſis ex deſignatione præfati ſummi pontis.

ſubrogatur ab eodem archiepiſcopo 147 3. XLVII. Ludovicus Il. dAmboiſe epiſc. Albienſis & abbas commend. Angeriaci 1 47 3. & 1 474. dmXI llfiligaohannes III. dAmboiſe Ludovici germanus, nominatur abbas die 1. Octob. & ulti·

Dn lenm. ma Decembris anni 1 474. Fuit etiam epiſt. Lin-

gonenſis & abbas Bonæ-cumbæ diœc. Ruthenenfis : mortuus an. 149 8.

regimen obtinuit adverſus alios quinque contendentes, nempe Abelem de Rillac camerarium And geriac. cui patruus deceſſor reſignaverat an. 1 5 3 0. Johannem Horry, Jacobum & Franciſcum du Pleſhs, & lterium de Livenes ; qui omnes certis pactionibus Heliæ ceſſerunt, præter lterium, cui duo millia librarum annui proventus Helias promiſit, modo ſummus pontifex id pacti approbaret. Actum die 5. Julii 153 o. ſecluſo penitus Abele, qui paſſim tamen in chartis Angeriacenſi-

bus vocatur frater Abelus abbas regularis. Et certe

B noſter D. Claud. Eſtiennot Heliæ quem etiam

paſſim in chartis Angeriac. vocatum abbatem regularem dicit, Abelem præponit ab anno 1 5 3 2. 21 iicITrIii’ſTteid 2. 53 ffThdiefllii 1 6. Febr. celebratum eſt capitulum generale, ſecundum antiquam & laudabilem conſuetudinem, cui præfiiit R. P. domnus Carolus de Livenes abbas S. Eparchii, prior S. Vincentii de F ontenaco, ac vicarius generalis D. Heliæ de Chaumont ab batis. Adfuit & Joachimus de la Roche-andry ab bas Tainiacenſis & præp0ſitus Angeriac. Vacabat abbatia S. Johannis menſi : ſunio t 54 1.

LIII. Hieronymus de Arſiego epiſc. Nicienſis & abbas commend. Angeriaci 1 54 1. Obiit anno ſeq. quo ſua omnia teſtamento reliquit nepoti ſuo Raimundo de Arſiego.

LIV. Johannes VI. Chabot fifius Jacobi d0mini de Jarnac præfuit a die 10. Junii 1542. ad an. 1 572. abbas ſimul Baſſaci & prior ſancti Stephani de Maran. An. 1 548. ignis e coelo delapſus majus campanile combuſſit. Anno 1 5 5 3. monachi Angeriacenſes, favente abbate ſuo Johanne, ad ſtatum ſecularem reſilire variis tentavere modis, ſed incaſſum, fiitiles enim eorum rationes limoniam redolere viſæ ſunt. An. 1 562. menſi :

XLIX. Martialis F ournier de la Villate legiD J unio ante feſtum S. Johan. Bapt. Arnaldus Ro-

tur abbas & protonotarius pa æ jam anno 1 479. in regeſto archivi regii Pari. 20 5. charta 442. teſte Stephano Baluzio in notis MSS. ad Gall. Chriſt. ltem memoratur die 4. Maii an. 1484. in regeſto ſenatus Paris. Anno ſeq. paciſcitur cum monachis Angeriacenfibus ; uo etiam anno 2 7. lanuarii ratam habuit compolitionem ſuum inter procuratorem & Ludovicum Albieniem epiſcopum factam, ratione penſionis 400. aureorum duoetuum, quam exſtinctam, cum liberatus eſt cardinalis Andegavenſis, nihilominus repetebat hic epiſcopus. ld vero probavit Innocentius papa

VIII. diplomate ſiio anni 1490. xvi. cal. Maii. E Talleburgum

Occurrit inſuper Martialis abbas 1 7. Febr. 1 49 5. 20. Aug. 1496. & 1500.

L. ſohannes IV. Horry, e monacho Angeriacenſi abbas erat 1 0. Julii 1502.

Ll. Johannes V. de Rilhac, al. Reilhac protoMemgcheffoeam : 25 gebat 1505. & adhuc 1530. ſ1mulabbas S. Petri Stirpenfis in Lcmov. dehinc epiſcopus Sarlatenſis.

Legitur hie ablm propinaſſe venenum dicto principi Carolo, ex quo interiit Burdegalæ 1 a. Maii mni 1472. ſepultus in eccleſia S. Andreæ. Da Ferrij.

land prætor urbanus cum aliis furentibus hæreticis eccleſiam devaſtavit. Anno 1 569. abbas carceri mancipatur apud Engoliſmam 3 & anno 1 572. 8. Febr. condit teſtamentum in favorem domini de Jarnac. Hic Angeriacenſis abbas ſimui & Baſſac. aliquando habitus eſt, licet Calviniſta. Obiit J ohannes eodem menſe Febr.

LV. Petrus VII. Briand parochus B. Mariæ des Touchcs de Perignac, duci Aleneonii fratri Henrici III. FIanc. regis ab eleemoſynis, abbatiam Angeriacenſcm obtinuit an. 1 57 5. vel 76. quo ſedente, an. 1 582. Angeriacenſes monachi ffipud

adunati divina peragebant o cia. Uniuntur an. 1 584. congregationi Exemtorum. Degebant apud Eſtoyacum Eſcoycux, Santonas inter & Angeriacum an. 1 594. menſe ianuario ; quo anno exeunte ad baroniam de la F ayolle ſecedentes, ibi manſerunt uſque ad an. 1 600. abbate interim Chriſti pauperibus illuc confluentibus quadraginta frumenti modios quotannis erogante. Hoc autem anno 1 600. monachi Angeriacum reverſi eccleſiolam ædificarunt. Moritur biennio poſt Petrus Briand optimus abbas.

LVI. F ranciſcus Guillebaud Henrico IV. Francorum regi a conſiliis & eleemoſynis, abbatiam

impetravit

al. de 0.

a Maiſ-e. acl. ſoliuſEG-

1108 impetravit, poſt regente an. 1 60. iaciuntur fiindamenta eccleſiæ, li eiilſclff ilIaAIIIShLraffiſfbeiIiI Murone ad menſam conventualem ; ac denique apud Blefis obiit menſe Octobri 1 6 3.

LVII. Petrus VIII. a Chapin preſbyter, n0minatus a Rege 1 6 i 3. poſteſhonem nuſquam apprehendit. Interim vero baro de la Chaſtene raye, vi regiæ nominationis, abſque bullis, per tres aut quatuor annos abbatiæ proventibus udet, qui per oeconomos uſque ad 1 623. miniſtrati ſunt. Rex autem ſolemni pompa excipitur

ECCLESIA SANTONENSIS. m vacaſſet duobus annis. Eo A

1109

BASSACUM.

B A s s Ac 13 n s i: S Stephani. monaſterium, ſeu Baziacenſie, ordinis Benedictini, ad ripam

Carantæ fluvii, l0co amoeno poſitum ſeptem mil liaribus ab Ecoliſma, duodecim a Santonis, totidem eab Angeriaco diſtat. Auctores habuit ineunte eculo xi. Guadardum de Lorichis de principibus Engolſmenfibus, inquiunt geſta Grimoard i Engoliſm. epiſcopi, ſeu Wardradum Jarnaci to parcham, & Rixendem uxorem ejus, uti refertur in hiſtoria Engoliſinenſi. Wardradi co omen reticetur in charta, ſeu potius notitia filiidationis,

Baſſæi

in eccleſia Angeriacenſi, 1 2. Septembr. 1 620. B quam etſi vitioſam in chronicis notis, dedimus in-

a monachis, ui eidem monachalem præbendam obtulerunt, ecundum comitiſſæ Agnetis decretum. An. 1 62 1. 25. Junii Angeriacum Franco rum regi victori ceſſit ; & anno 1 623. die 30. Octob. congregationi S. Mauri unitum eſt mo naſteiium.

LVIII. Claudius de Vivonne abbas Angeriaeenſis an. i 624.

LIX. Ludovicus III. de la Rochefoucauld epiſc. lactorenſis & abbas Angeriaci, obiit i 6 5 4. menſe

Decembri.

LX. Ludovicus IV. Henricuſde Gondrin ar-

ter inſtrumenta. Ex Ademaro Cabanenſi eccleſia fuit dedicata a Grimoardo Engoliſmenſi epiſcopo & Iflone Santonenſi ejus fratre. Aliquandiu vero Baſlacum Eparchienſi monaſterio ſubditum fuiſſe invicte probant chartularia turn S. Eparchii, tum eccleſiæ cathedralis Engoliſm. Iino in actis autheniibiffiila 102 3 inſtituit num ab abbatia S. Eparchii ; cujus profecto ſubiectionis haud alia fuiſſe caula videtur, quam quod e coenobio S. Eparchii educti fuerint monachi, qui

primum Baflci monaſterium incoluerunt. Aliunde

chiep. Senonenſis, deſignatus abbas, puſſeſhonem c autem conſtat jam ſub finem xi. ſeculi An eriaco

notuit adipiſci. LXI. Petrus IX. de Marca archiepToIolanus,

ſtea Pariſienſis, adiit poſſeſſionem an. 1 6 5 7.

XII. Valentinus du Reynier de Droue de Boiſſeleau, nominatus anno 1 658. poſſeſſionem nactus eſt t 6 6 2. ſedebat adhuc i 67 5. Obiit vero a 68 1. ſimul abbas beatæ Mariæ Magdalenæ de Caſtro-duno.

LXIII. Yvo de Senncterre filius ducis de Ia Ferte Franciæ mareſcalli, abbas erat S. J ohannis Angeliac. an. 1 67 8.

LXIV. Annibal Julianus, al. Julius de la Ferte Senncterre, al. de S. Nectaire eques Melitenſis,

&

ſubjecta fuiſſe tum E archienle, tum Ba acenie monaſteria. Ac de B acenſi uidem ſic habet præ-

ceptum apoſtolicum Urbani I. papæ ad Anſcul-

fum abbatem Angeriac. Baciacenſe quoque monaE, ſima, fierium, quod iuris ſanctæ Romana Eccleſiæ e di Affſfrifl noſcitur, quia monoſtici ordinis religio in eoairm loco f deperiitſirb tua tuorumque legitimorum ſucceſſu-um providentia & obedientia regendum perpetuo diſponendumque concedimus, ſicut tibi a legato noſtro A-

mato Burdegal. epiſcopo commiſitmfitit, ſalvis ni-

mirum Romanæ Eccleſiæ authenticis privilegiis, quæ

pro ipfius loci quiete ac tuitione fricta fimt, ſaluo e-

tiam quinque Jòlidorum cerſit annuo, Laterdnenfi

tertius filius ducis de la Ferte Franciæ mareſcalli D palatio perfirlvendo, & c. Iugum nihilominus An·

ex Magdalena dAngennes ſecunda conjuge, regia ſchedula data viil. cal. Sept. an. 1 679. turn pontificia munitus bulla, poſſeſſionem accepit per procuratorem 2 3. Nov. ejuſdem anni ; Præſuit autem uſque ad an. 1 6 8 8. quo clericatum dimiſit ; mor tuuſque eſt an. 170 2. Sub eo proinde an. t 68 3. templum Calviniſtarum, e ruinis eccleſiæ S. J 0hannis erectum, fiinditus everſum eſt.

LXV. Matthæus Iſore dHervault auditor rotæ, archiep. Turon. & abbas S. Maxentii, nominatur ad abbatiam Angeriacenſcm i 4. Aug. 1 6 8 8.

cujus pſſeſh0nem apprehendit die 9. Febr. 1 69 1. drado Baſſitcenſis abbas inſtitutus fuiſle dicitur. NiE hil autem de Hilduino reperimus, quem Sammar-

Morte correptus eſt an. 1 7 i 6. die 8. Julii. LXVI. Andreas de Druillet epiſc. Baionenſis doctrIna inter Gallicanos præſules conſpicuus, deſignatur abbas menſe Octobri ari. 1 7 i 7. reſciſhs aſupremo procurationis regni conſilio omnibus actis pro unione menſæ abbatialis cum preſbyte-

rorum Miſion. ſodalitio in urbe Rupefortenſi.

Tamus ll.

geriacenſium excuſſerunt Baſhicenſes monachi an. iſti. deISILa32353i3E 8 thInBaſheuprfi, ubi fiinis ſeu faſcia qua-ChgpIIUIThl : paſhone ligatus fuit, vulgo leJaint lien, religioſiſſime adſervatur, congregationi S. Mauri unitum eſt a die 6. Octobris anni i 664.

Anam-un ſanies.

I. IN A R u s ex Ademaro Cabanenſi & ex Laii. i. ii.

chronico Baſic. ab ipſo fundatore GualIILIIII.

thani fiatres ex milite primum inducunt abbatem.

II. Goſcelinus 1 071. & 1 072. quo anno tranſigit cum monachis Vindocinenſibus pro ca pella S. Mariæ eaſtri Oleronis. Subſcribit etiam an. t 07 5. chartæ fundationis S. Stephani de Vallibus, ubi J oſtelinus appellatur.

III. Gaufridus 1 09 1. ex charta domeſtica ; te c, xxv, ſtis 1 1 04. in compoſitione Maxentianos inter & 344 Angeriacenſes monachos ; ac denique 1 1 i 7. in

charta eccleſiæ Engoliſin. B b b b tito ECCLESIA SANTONENSIS.

IV. P. abbas 1 i 89. ex ceſſione Ademari comiA XIV. Petrus IV. Bernardi, al. Petrus Girault tis Engoliſin. hoc anno facta, re nante Philippo d’Anqueville, præerat jam an. 1 43 4. cujus temII. rege Francorum, Ademaro epi copo Santonenporibus monaſterium pene dirutum fuit ob in-

ſi ſuperſtite, ſedente Clemente papa III. gruentia bella 3 qua fortaſſe de cauſa, anno 1 45 1. V. Guillelmus l. t 2 1 9. In necrologio Silværegimen abdicavit.

maj. notatur obitus Guillelmi abb. Baſſac. x 111. XV. Henricus de Courbon prior ſancti Petri de

cal. Maii. Verum dubitandi locus eſt utrum ſit iſtc Jarnaco, ex illuſtri apud Santones gente, quæ D.

Guillelmus. mat-chionem dc S. Salvatore, comitem de Blenac,

v1. Willelmus II. de Vibrac, e nobili juxta Baſſeneſcallum pagi Santonenſis, & D. de la Rocheſacum familia ortus, dicitur electus an. 1 247. in Bourbon procreavit, abſens a capitulo omnibus inſtrumentO, quo capellanus S. Nicolai de Baſſac0, monachorum ſuffragiis electus eſt, ſtde vacante, lacriſtæ tenetur reddere decem ſolidos ad opus cet 7. Martii i 45 1. indict. xv. Nicolai papæ V. an. rei Paſchalis. Hic autem abbas indultam olim mo quinto. Nominatur primus inter abbates qui connaſterio per Benedictum papam, a cenſiira & ex B ventui aJohanne Engoliſm. comite D. d’Epernay communicatione tam primatum quam epiſcopo& de Remorantin, poſt ſuam e carcere Anglorum rum exemtionem, curavit ab Innocentio IV. liberationem, convocato interfiierunt. Jura monaconfirmari. Memoratur etiam Guillelmus annis ſterii acerrime defendit ; domum abbatialem ædifi1 249. t 273. & 1 277. die Mercurii in vioevit, clauſtrum & eccleſiam reparavit, lampademgilia Aſcenſionis, & in inſtrumento hominii ue in dormitorio fiatrum nocte iugiter accenredditi epiſcopo Engoliſm. a domino de Torcio dendam fiindavit ; ac uno verbo, optimi paſtoris eirea annum 1 2 8 5. In charta vero Hugonis de ad annum uſque 1 47 6. implere munia nunquam Lezignaco, Marchiæ comitis & c. quædam lardeſtitit. gientis, hæc verba notatu digna ſunt XVI. Seguinus Girault d’Anqueville in decreAttenta primitus contemplatione nobilis ac dilecti tis licentiatus, & prior S. Catharinæde Couz diœconſanguinei noJlri domini Wardradi, fundator-is diceſis Santon. pedum gerebat an. i 48 6. adhuc ſitcti loci Baaaſeffis, olim fratris illuſtris domini coperſtes 1 497. & i 500. quo ſcilicet in manibus mitis Marchiœ, tuncque domini temporalis Jarnaci, C Alexandri papæ VI. Caroio nepoti abbatiam reſiex cujus genealogia Jeu proſlpia ordine fitcceſivo gnavit 3. Octob. Vere de monaſterio benemeritus fimVIIſrPfeſiſaſltliroilIribitur chartis annor. 1 2 8 5. giglg : Effizogamægzaurpzipqifieg uob amin feſto B. M. Magdal. 1 2 8 6. menſe Decembr. XVII. Carolus Girault d’Anqueville, ex ceſhog(3 oo. 1 3 1 s 1J 3 1 8. Sabb. quſi1 Epiphaniam, 111 ; patrui, cacjui 1IIiciflilpiibprioratum ſinſlefrgipie corailIJfecIRI toaiiballienffigſſt cdilliteairitllio, Filii abacta conſeciilſis aimfiſſgibl In. 1n5 il-8). ex Gumbaudo & conventu B. Mariæ de Corona, & eo maxime commendandus, quod ſua tunc gente fratre Helia priore ac rectore de Eſchalato, ſuper aliiſque permultis nobilibus Calviniano errore indecimis in dicta parochia ſitis, & in parochiis S. fectis, illæſum ſe atque immunem, licet ab ipſo Eparchii de Ylico, S. Amantii de Noyraco & de Calvino ſæpe tentatus, ſervaverit. Æmulum haMartiniaco ro octo ſextariis & hemina hordei, ren buiſſe videtur Guillelmum quemdam memoratum dualiter præpoſito Baſlaci apriore de Eſchalato an D a noſtro D. Claud. Eſtiennot, an. t 5 r o. & i 5 1 3. nuatim reddendis in Decollatione S. J0han. Bapt. XVIII. Johannes II. de Podio-Guidonis de Ilirffiſci’giſiiffſtfaie iipffiin 3225 13 : IſiJIffiqieL, ſiiffi JIIFÆI iIIPIIiIE’a

chæ, an. Dom. 1 323. commendatarius ab anno ſaltem i 5 3 8. ad i 5 57. V. WillelmuſIII. 1329. dieLunæ poſt An quo Ludovicus du Cheſiie dominus dAnſeny & nuntiationem B. M. de Forgeſtes illi hominium exhibuit. Poſt obitum

IX. Petrus II. hominium excepit Raimundi de vero J ohaiinis abbatis, toparcha de Ruffec provin-

Montboyer die Dominica poſt Aſſumt. 1 340. ciæ Santonenſis prorex invaſit monaſterium & ocXI0hannes I. an. 1 348. inſtituitur exſecutor te cupavit.

ſtamenti Heliæ de Montboyer. Raimundus autem XIX. Johannes III. Chab0t archidiaconus Con& Helias de Montboyer ſepulturam apud Baſliaſtantienſis & prior S. J ohannis de Montours, Baſcum obtinuerunt, ut pote hujuſce monaſterii beſacenſis coenobii regimen obtinuit an. i 562. nefactores munificentiſſimi. Reperitur adhuc JoE etſi bullas non acceperit niſi an. i 5 64. non. Oct. hannes abbas annis 1357. 64. 66. & 137 1. Moritur an. 1572.

XI. Petrus III. 1382. 13 8 5. & 1394. XX. N. de Jarnac, licet Calviniſta, abbas taXII. Raimundus Arnault die tertia Ianuarii men Angeriacenſis & Baſſacenſis habetur, ſaltem 1 40 2. quoad fructuum perceptionem.

XIII. Fuiœudus, vel Fulc0, ab Iſabclla de BelloXXI. Ludovicus Barbotin preſbyter diœccſis diis uxore Arnaldi du Breuil liominium excepit, Pictav. ſched. regia Caroli IX. regis, ac pontificia ratione parochiæ S. Martini de Ponte diœc. Sant. Gregorii XIII. data Romæ apud S. Petrum anno in præſentia Petri Santon. archidiaconi 26. Oct. Incarn. Dom. 1 573. xv. cal. Julii, pontificatus 1 408. Hic anno 14 1 5. 1 8. J an. prioratum de anno ſecundo, commendaui obtinuit, ſed fiduciaCaſtro-novo univit præpoſituræ ſui monaſterii. Seriam, ut dominis de J arnac faveret.

debat adhuc an. 1 4 3 0. XXII. J ohannes iv. Gory preſbyter, fuit & ipſirita

ECCLESIA SANTONENSIS.

1113

abbas fiduciarius DD. de Jarnac Calviniſtarum, A nia fiatribus, nobilibus in Santonia dynaſtis, ut

iII ſtghll liniam S. Stephani ie Beſnia monachus, eorumdem DD. de darnac fiduciarius, an. t 6 i 6. abbas tandem regia nominatione ſimul æ pontificia factus eſt an. 1 620. At æmulum paſhis Nicolaum, qui ſequitur, ei poſt multas lites cum monachis, cedere coactus fuit an. t 6 29. Fratrem habuit Raimundum Hillaret Baſſiaci præ-

ſitumadannum ſaltem 1 67 5. qui quidem opem ſie-rente fiatre quondam abbate, & volente viro darifl dom. Victore de Meliand tum Baſlaci ab-

bate, ſuum congregationi S. Mauri uniri coenoB

bium curavit an. t 6 6 6. In eadem vero Baſſacenſi d0m0, de ips benemeritus, diem clauſit extremum Stephanus abbas nonis Apr. an. 1 667. ac ſepultus eſt in ſacello maiori ad cornu Evangelii ſito, cum hac inſcriptione : lay repofii le corps de R. P. en Dieu Dom Eſtienne Hylaretproſez de labbaye de S. Eſtienne de Baigne. llfin nommepar le Roy ab bl regulier de celle-ty en l’an M. 0. c. XX. où il eſt mort lan m. D. e. arcuit. le ur. jour dAml ige de LXXII. aris. Priez Dieupour lay.

XXIV. Nicolaus de Conty de Grandmont, Franciſci de Bourbon principis de Conty filius naturalis, edicto ſupremi conſilii dato 2 8. 1 6 2 9. obtinet abbatiam adverſus Stephanum Hillaret. Sedit ad annum 1 648. quo Lutetiæ Pariſiorum defiinctus, in abbatia Sangermanenſi ſepultus XXV. Victor Auguſtinus de Meliand, Reginæ matri ab eleemoſynis, abbatiam conſecutus eſt an.

a 648. quam anno 1 666. die 4. Oct. univit congregat. S. MaurLPræerat adhuc an. 1 67 5. optimus abbas ; ui deinde fictus eſt epiſtopus & comes Va·

nius. e eres præpo i.

Septemb. C

patet ex originali tabula chartophylacii de Vallibuſ

n. 5 3. quam vide inter inſtr. Hoc autem lpſo c. m, & nune miſſitauerant i : 1 5 nemini ex ſuayprogenie, nullive alteri eccleſiæ ſiib-

iiceretur. Nec tamen multo poſt monachi S. Ste-

phani de Vallibus ſe ſie ultro Malleacenſi monaſte-

rio ſubdiderunt 3 od quidem Mabillonius alli-

gat an. 1 093. Vidlichartam eade re conſcriptam

in appendice torni v. Annalium Bened. pag. 64 6.

O a 0 æan-un.

1. Aitrirtus e Malleecenfi monaſterio

ſumtus, Vallenſi pia-ficitur a Goderanno Malleacenſi abbate & epiſcopo Santonenſi, anno 1 07 5. Hæc de MartinolegunturIn tabularii chart num. xi. Quidam miles Oſterſius Amandus prænomine cum Centuctone de Bois, paterna hæreditate eccleſia S. Stephani de Valle primo abbati Martino atque monachis, pro patris & matris redemtione atque ſuæ anima, eccleſiam S. Petri·

Graiani dedit, cum vinea & terra quæ cirtum eſt vallata. Item alia donatio Amin ctuiani fratriſ

Saxonis monachi, de vinea quæ eſt inter paludem et eccle tam, regnante Francorum rege Phili po, atque. Burdigalenfium comite, ſupradictus A en-

fius haucfihedulam inſit ſcribere, ctc. annuente

Centullo & uxore ejus, atque archiepiſcopo Gofiehno, et archidiacono Bolone, necnon archipreſbytero Achelino Roberto, teſtes Willelmus, Rainaldus de Puteo, Raimundus, Auſtendus nepos qus, Aichelinus, Bernardus, Bonuſhomo preſbyter, Gumbaldus, Helias. Urſus ſacerdos dedit eidem Martino abbati eccleſiam S. Sulpitiide Mandulpho aſſenſu Boſonis epiſcopi Santon. Heliæ & Aleardi de Morniaco : accipit quoque a Roberto Be-

M. de Chardarion, ortus eſt in urbe S. Deſiderii, D rengerii & D. Boſone eccleſiam S. Aug. Emit &

S. Didier, diœceſis Anicienſis. Bullas pro Baſſaco impetravit vi. al-Ian. 1 683. cuius poſſeſhonem a prehendit anno ſeq. Permutavit an. t 69 3. cum enti. IXXVII. Antonius II. Artis, Anicienſis, abbas S. Evodii Anicienſis & canonicus eccleſiæ cathedralis, necnon vicarius generalis D. Armandi de Bethune epiſcopi Anicienſis, ex ceſſione ſuperioris, cui paroecialem eccleſiam S. Deſiderii reſignavit, abbatiam Baſhicenſem, cum aliis quibus iam inſignitus erat dIgnitatibus coniunxit. Hanc vero & ipſe poſtea permutavit cum Regis beneplacito,

quandam teriam ad fontem Americi, ab Helia

principe Didoniæ, ut docent tabulæ de Vallibus. II. Bonus, qui Donus apud Mabillonium, ec-

cleſiam S. Palladii de Bren comparaſle dicitur, c. xxi.

aſſenſu epiſcoporum Santoniœ ſedis, videlicet 475·

domni Goderanni atque Boſonis, qui tertiam par·

tem totius decimæ eiuſdem eccleſiæ dederunt, & c.

Eidem abbati Bono Guillelmus de Monte-Sorello

dedit eccleſiam S. Petri de Sulleio, quæ dehinc. l. ſume

in abbatiam evaſit, Malleacenſi poſtea monaſterio

ſubditam. Denique Bonus abbas S. Stephani de c :

Vallibus in generali ſynodo coram Ramnulfo epi

pro ſacriſtia eccleſiæ collegiatæ S. Nicetii Lugdu E ſcopo Santon. conſtitutus, paciſcitur cuni Odone

nenſis.

XXVIII. Caroluſ-Ioſephus Ma ol preſbyter ex loco dicto Bourg-argental diœce is Viennenſis, baccalaureus in theologia, data eccleſiæ collegiatæ S. Nicetii Lugdunenſis ficriſtia, obtinet abbatiam Baſſacenſem, pro qua bullas accepit 111. non. Maii anno Incarn. Dom. i 7 17.

, Q VALLES S. STEPHANI.

Arnon S. Srermm, ſeu S. Stephani de Vallibus abbatia ord. S. Benedicti, fundatur

citoean. 1 013 5. a Petro & Arnaldo de Maurita0mus.

abbate S. Johan. ſuper de Arcis,

eccl. & decimis S. Martini Arnaldus Gammo Mauritaniæ, miles, fundator & ædificator abbatiæ S. Stephani de Valle, eidem abbati Bono conceſſerat, & Paganot miles Odoni abbati dederat ; tandemque ceſſit monachis de Vallibus.

III. Rainaudus ſeu Reginaldus, poſtquam Vallenſes monachi ſe ſe Malleacenſibus ſubiecerunt, ex hoc monaſterio, concedente Gaufredo abbate, & Ramnulfo epiſcopo Santonenſi confirman