Nova et Miranda de Turcis Victoria

E Wikisource
Jump to navigation Jump to search
Nova et Miranda de Turcis Victoria
1524
NOVA ET MIRANDA DE TVRCIS VICTORIA.
mense Iulio.
IN EPINICION DE TVRCIS TETRAstichon M. Pyrserij Silesij.
Dicite Iò paean Christo, duce quo superauit Bosphoridas Thraces pauca Polona manus. Carmina decantet seruata Podolica tellus A Mahometigenis, perfida turba, viris.

Cracouiae apud Hieronymum Vietorem

An. M. D. XX IIII.
DE VICTORIA SERENISS. PRINCIPIS ET D. DOMINI SIGISMVNDI DEI GRATIA REGIS POLONIAE MAGNI DVCIS LITHUANIAE. Rußiae. Prußiaeq; &c: Domini et haeredis, aduversus Turcos praeter omnem expectationem irruentes, subito et tumultuario conflictu parta, Carmen Nicolai Hussouiani pari celeritate confectum.


Si licet & saeui patitur uiolentia morbi,
 Conabor tristi pectore laeta sequi.
Affectusq; animi subducere nitar ab aegro
 Corpore, laeticiae cedat ut ipse dolor.
Dum saluatori properato carmine grates
 Vel potius tacito pectoris ore, loquor.
Qui propria nos pene manu defendit ab hoste
 Non quia tam digni qui relevemur ope.
Sed quia more suo dimittere crimina mauult
 Quā meritis poenis exagitare suos.
Possimusq; utinam puro perpendere sensu
 Rem, Ne duricies mentis obesse queat
Quam tener aduersus ualidos exercitus hostes
 Noster erat, uetat hic dicere uera pudor.
Defensoris adhuc pendebant militis arma
 Fixa domi, nec enim causa timoris erat.
Dum subitos belli diffudit fama tumultus
 Praeueniens moris tempora cuncta sui.
Irruere in terras Turcorum millia gentis
 Plurima, ueloci continuoq; gradu.
Illa diui merito res non est credita, donec
 Nuncius affirmans unus & alter adest.
Qui demum fecere fidem, plebeia late
 Pectora turbauit comminuitq; metus.

Sera uident res est, si proclametur ad arma
 Publica, spes in eis lapsa iacebat humi.
Sed non fracta fuit magni fiducia Regis,
 Summum non dubitans omnia posse deum
In quo spem ponens firmam, quid restet agendu
 Cogitat, & celerem pectore uoluit opem.
Non desint inquit per quos sua transigat acta
 Omnipotens, hostem conteret illa manus.
Deinde uocans equites, qui seruabantur in usus
 Pacificos, & quos illius aula fouet.
Insternantur equi dicens, intendite cursum
 Velocem iuuens, hostis ad arma uocat.
Dura nimis fateor paucos ad praelia mitt,
 Sed facilis summo res erit ista deo.
Non tentate acies, facili depellite uictu,
 Vt sine uulneribus pugnet in hoste fames.
Si tamen & modicas uires deus auxerit, esto
 Quolibet in campo liera tela uolent.
Interiore deum motu praenoscite, quantum,
 Roboris infundet, non dubitate sequi.
Caetera commendo summo tradoq; tonanti.
 Quolibet ille suis tempore promptus adest.
Insperata sui regis dum verba iuuentus
 Audijt, hoc queriturq; procul hostis erat.
Et celeri commota gradu, ne iussa moretur,
 Veloces ad equos currit, initq; uiam.
Cracouiam linquunt, fidamq; Leopolis urbem
 Immodico cursu nocte dieq; petunt.
Exemploq; alios alios hortatibus implent.
 Associant multos Regis amore sui.

Insignes Procerum quamuis onerante senecta
 Inualidi, gladios corripuere suos.
Quod si tam praeceps paulo protensius esset
 Tempus, par hosti turba futura fuit.
Contigerant urbem multo sudore petitam,
 Ad quam paulopost hostis & ipse venit.
Proditor affirmans uacuos sine milite muros
 Miratur densa tela uolare manu
Dumq; pudet muro condi portisq; teneri,
 Ad campum iuuenes impetus acer agit.
Iam conferre manun, & uires miscere parabant
 Exigui, Turco mens stupet icta metu.
Res aliter uisa est, q credebatur, & inde
 Agmina retrorsum plena pauoris agit.
Insidias metuens, non est cui fidere possit,
 Nam species certae proditionis erat.
Rursus flexa retro celerant uestigia, tandem
 Tam multos uacua dum pudet ire manu.
Conspicuos saeuis uastant populatibus agros,
 Multos mortales uincula dura premunt.
Illatebrant alios syluae uastaeq; paludes.
 Cuncta tamen lachrymis multa cruore fluunt.
Non tulit hos luctus muro secura iuuventus,
 Auxilio socijs in fera bella ruunt.
Ad quos egressos campo pugnaeq; paratos
 Accursu celeri rustica turba coit.
Quos etiam terror syluis immerserat altis
 E latebris apssim prosiluere suis.
Parua manus, sed mens cuisq; furoribus ardet,
 Aspiciunt ignes, fumus in ora uenit.

Hinc ardere casas, hinc sanguine tincta uidentes
 Flent loca, cuiq; suus concutit arma dolor,
Hic caesis plorat pueris, hic coniuge rapta,
 Incusat mortem q sibi lenta venit.
Excutit huic lachrymas & pectora pressa dolore
 Vellit, concubitus filia passa feros.
Quam pater horrendo morientem uidit in actu,
 Et maiora sua morte tulisse putat.
Ille utero grauidae transactum coniugis ensem,
 Atq; una luget morte perisse duos.
Iamq; salutifero dicunt conuicia Christo,
 Si uindicta parum prospera detur eis.
Caelicolas cuncti precibus uotisq; fatigant,
 Ne se tam tetro tempore destituant.
Exprobrant alij, tot surdis auribus aras
 Maiores templis instituisse suos.
Vnus in extremo ludens sua facta furore,
 Clamat, pro Christo te Machomete colam.
Dummodo restituas charos cum coniuge natos
 Post quos abductos non rediturus eo.
Plus te q Christum iam pridem posse uidebam,
 Numina quis dubitet tam manifest sequi.
Taliter agrestis blasphaemia saeuit in auras
 Pessima quaeq; grauis duxit in ora dolor.
At nostri celeri cursu praedonibus instant,
 Mutua prospectu lumina semper habent.
Exiguis nubes cedit numerosa latronum
 Cuncti facta dei iam manifesta uident.
Hocq; magis flagrant animis cedentia tantum
 Terga premunt, similis res fuit alla fugae.

Et iam congressus nostris spes non fuit ulla
 Ni fluuius subitis intumuisset aquis.
Obijciens hosti limosas undiq; ripas.
 Obuertunt sese dissimulantq; fugam.
Hortandi studio noster dux insilit agmen
 Attentas aures nobilitatis habet.
Sed postq duros eadem moniturus agrestes
 Attigit, obstrepitur grandeq; murumur etat.
Non opus est clamant uerbis, modo copia pugnae
 Contingat, cernes ut regat arma dolor.
Vincula natorum mentes hortatibus implent.
 Dent modo conflictus signa cruenta tubae.
Quae nisi festino cursu properata canuntur
 In medios primi prosiliemus agros.
Dicere conantem protubant, ille relicto
 Allioquio, iussit tympana pulsa quati.
Infremuere tubae, percussus clanguit aer
 Arua petunt quae mox sanguine plena fluent.
Illic praelusu nullo miscentur in unum.
 Caetera summo sunt attribuenda deo.
Haud aliter capreas saeui insiluere leones
 Dum uentrem torquet pernitiosa fames.
Debile non aliter rabies uesana luporum
 Dente petit saeuo dilaniatq; pecus.
Hactenus humana res est ratione notanda
 Vanus erat noster dicere plura labor.
Tempore non paruo mistus durauit utrinq;
 Hic furor, at pugnae terminus ille fuit
Immaduere suis lati predonibus agri
 Qui canibus laceri uulturibusq; iacnt.

Victores spolijs magnis praedaq; potiti
 Relliquias hostis qui latuere, necant.
Quorum non paucos uis fluminis obuia mersit,
 Non paucos etiam sustulit inde fuga.
Haec precor & moneo perpendite gesta Poloni.
 Daebetur summo gratia magna deo.
Nam si quis nostris opus hoc ascribere uellet
 Viribus, hic solidae nil rationis habet.
Quis furor ille fuit, tanto quis terror in hoste,
 Moenia cur subito deseruere metu.
In plano sese campo uidere sequentes,
 Cur non tam paucos sternere cura fuit.
Pectora conciderant dubios amplexa timores,
 Sed metus ille deo concuciente uenit.
Hoc tantum timeo, ne mens ingrata noceret,
 Ipse nihil nobis Turcus obesse potest.
DVm propero & bellum praeceps in carmina duco
 Me pudet insignes praeterijsse uiros
Quorum praecipuo est victoria robore parta
 Aduersum uoto tam breue tempus erat.
Vna dies tantum scribendi contigit, una
 Singula resciri non potuere die.
Scrireq; non ualeo caesorm quanta feratur
 Copia, sed caedes non mediocris erat.
Sunt etiam multi Litphano milite lapsi
 Quos quaerunt & adhuc, e latebrisq; trahunt.
Rem certam nequeo decumbens dicere lecto
 Quae sunt dicta mihi sponte, secutus eram.
Vos rogo lectores non carpite uerba iacentis,
 Sit satis ut morbi uis mea fata grauet.

FINIS.