Pagina:Agricola De re metallica.djvu/78

E Wikisource
Jump to navigation Jump to search
Haec pagina nondum emendata est


quae constabat ex septem demensis duplicatis, id est passum habebat longitudinis xcviii latitudinis septem: qui duo numeri in se multiplicati efficiunt passus dcxxxvi.

Area magna
De re metallica 1556-051.png


Pristinus autem hic mos uterque immutatus est, nouoque utimur. Dixi de cuniculis, nunc dicam de herciscumdis fodinis ac cuniculis.Vni autem domino licitum est possidere & sodere unam integram sodinae arcam, duas, tres, pluresuc: similiter unum integrum cuniculum, aut plurcs, modo iussis legu metallicarum & decretis magistri metallicorum obtemperet:qui quia solus facit impenfas in fodinas, si fuerint metallis foccundae, folus ex eis fructum capit:attamen cum multae magnaeque impenfae feriendae funt in fodinam, is cui magister metallicorum primo deditius ipsius, plerumque alios sibi asciscit, qui cum co focietatem coeant, & ex parte impendant sumptus, lucrumque aut damnum faciant ex fodina.Quanqmm autem arcae fodinarum & cuniculorum indiuiduae manent, tamen propter impensam & fructum quaeque fodina aut cuniculus, tanquam aliquod totum in partes diuidi dicitur: quae diuisio multiplex est: nam fodina, quod etiam de cuniculo intelligendum est, aut diuiditur in duas dimidias partes, tanqua as in duos semisses: quo modo duo domini in eam aequalem faciunt sumptum, & ex ea aequalem fructum capiumt; nam uterque possidet femiflem: aut distribuitur in quatuor partes: quo pacto quatuor eius pofiestores efle possunt, ut quifque possideat quadrantem: Sed etiam duo, ut unus tres quadrantes possideat, alter unum tantum: tres quoque, ut primus duos quadrantes possideat, secundus itemque tertius unum: aut in octo partes: quomodo octo domini esse possunt, ut quisque possessor fit sescuntiae: sed etiam duo, ut unus sextantem & semunciam possideat, alter sescuntiam: tres quoque ut unus dodrantem possideat, secundus, itemque tertius seScunciam, uel ut unus possideat septuncem & semunciam, secumdus quadrantem, tertius seScunciam:ucl ut primus semiflem possideat, secudus trientem & scmunciam, tertius seScuntiam: uel ut primus similiter semissem possideat, secundus itemque tertius quadrantem: uel ut primus itemque secun dus trientem & femunciam possidcat, tertius quadrantem: sic de sequentibus partitionibus iudicandum. Etenim ex uarietate possidendi multas paucasque partes, semper diuersus dominorum numerus oritunaut fodina diuiditur in duassedecim partes, quarum quaeque est semumcia & ficilicus: autin triginta duas, quarum unaquaeque est sicilicus & dimidia fextula aut scripulum: aut in sexaginta quatuor, quarum singulae sunt sextula & simplium: aut denique in centum uiginti octo, quarum quaelibet est dimidia sextula &C fimplium, Itaque fer-