4
apud Regem, et supremum ducem, Sobieskium inveniret, nec multo
post chiliarcha tum levis armaturæ militi (quæ ex Moldavis
constabat) munus obtinuit. In hoc officio Regi Poloniæ per
integros septendecim annos fideliter, et claro nomine servivit.
Quondam cum Poloni castra haberent prope urbem Torunam, et de
hostium intentione usque nunc nullam possent habere notitiam. Dux
Moldavis militibus jubet, ut selecta militum manu, suburbium
infestent, si forte possent aliquem capere, ex quo res hostium explorare
possint. Seliguntur Moldavi 60, inter quos fuit et Constantinus
Cantemyr, tunc vexillifer. Qui cum ad urbem propinquassent, custodes
de ipsorum adventu Commendati notitiam dant, Commendans
statim duo regimina equestris ordinis adversus Moldavos ex urbe
mittit. Moldavi fugam simulant, Sueci superbe persequuntur, duo
Suecorum officiales equos velocissimos habentes, fugientes Moldavos
insequuntur, Constantinus Cantemyr cum videret Suecos a suis longe
processisse, equum vertit, et unus duobus insistit, illi sclopetis
explosis intentu frustantur, Constantinus stricto gladio unum
decapitat, alterum in fugam vertit, persequitur, et captum ad suos
adducit. Officialis Suecus ad Ducem adductus, Dux supra modum
lætatur, non solum quia linguam optimam ceperint, sed etiam quia
vivus Suecus nondum in Polonorum manus venerat. Deinde Duce,
a quo Moldavo fuerit Suecus Capitaneus, (quia ordin capitaneu
fuerat) captus, relatus est, a Constantino Cantemyrio, tunc dux
Constantinum officio chiliarchæ honorat. Altera vice in acie quasi ad
monomachiam ab officiali quodam Sueco, provocatus astantibus
regiminibus, Suecum de equo projicit et captum ad Ducem ducit,
officialis ille fuit ex familia Piperorum, qui postquam fuit ad Ducem
adductus, die secunda ad verbum liber est demissus, cum ipse
vellet valedicere Duci, inter cœtera rogat, ne apud suos divulgaret,
quod tali casu captus fuerit, præterea se maxime dolere, quod cum
ipse esset veteranus miles, et tot prœliis clarus, captus fuerit a Scyta
quodam ignobili homine, (nesciebant Sueci in castris Polonorum
esse Moldavos, illos Tartaros Lipianienses putantes) Ducem illi
respondisse, «minime, putes» inquit, «te a homine ignobili et ignoto
captum, sed a strenuissimo, et multis bellicis facinoribus claro,
regiminis Moldavorum Chiliarcha.» Jubetque adesse Cantemyrium. Dum
autem ille Suecus gratias agit Deo et fortunæ suæ, quod a tali viro
fuerit captus, cujus captivum esse, inter milites non esset inhonestum
Sunt et alia quam plurima Cantemyrii in his Polonicis Suecicisque
pugnis præclara et heroica acta, per 17, ut diximus anns continue