Gallia Christiana 1715 01/Instrumenta/Aquensis2

E Wikisource
Jump to navigation Jump to search
Gallia Christiana - T. 1 (1715)
Instrumenta ecclesiæ Aquensis (p. 173-175)

ECCLESIÆ AQUENSIS. INSTRUMENTA AD ECCLESIAM A CLU ENSEM SPECTANTIA. I. Excerptu quadam ex chartario nigro ecclefia Aquensis » ud illufirandam plurimorum epijco- porum hifioriam. … Occupablt autem Aquensem episcopatum tunc abbas S. Severi Wasconiz Grcgorius, qui crar episco copus Lascurensis. Tenebit etiam multos alios honores : qui quanto ampliores tenebat honores, tanto minor erat ad sing ilos. Ante Grcgorium fuit Macharius, qui vixit in epilcopio tantum per duOs annos & dimidium. Ante Machariumfuit Remundus Vasatensis, nepos alterius Remundi senis : quorum uterque fuit cpikopus. Ille senex Remundus Vafiteiifis omnes cpiscopatus totius Wafconiæ tenuit, excepta metropoli : alter Rc- mundus nepos ejus, non omnes, sed ValarenscmjAqucn- lcm & Laburdcnsein. Postea Vatatenlcm & Laburden- scm. Sed redeamus ad ordinem. Post Gregorium abba** tiain nntctm & cantos honores occupantem succcffit proprius Aquensis ecclesiz episcopus nomir.e Bcrnar- dus, vir inirx abstinentiæ, sed mollis Sc rimidus in juris sui defcnsione, &c Vixir iste Bernardus xx. Sc circa iv.vel v. annos. Post Bernardum Remundus succeiiit. Obiir autem xviu. episcopatus fui anno. Post Remundum præscns Willclmua. II. Raimundus de Sentes Aquensis episcopus > dividit episcopatum in 4. archtdtuconutut. \ D communem utilitatem & auictam dispOfirio- * /1 nem tam prælentium quam postproruni, Raimun- dus Aquensis episcopus » Sc eccleslæ sanctx Mariæ Aqueniis conventus i totum siiuin episcopatum in 4. parces diviserunt, quibus singulOs archidiacoiiOs præ— 1 fecerunt, qui oculi & dispchtores eccicsix prædictæ existerent, cotiusquc domus & Enniliæ Cvdesiailicæ curam gererer, t ; ita videlicet ut auisquc alchidiaconus tribui mensibus in anno rem publicam discorerent, uC uno deserente alterutrum succedcndo subministrarer. Unius archidiaconstus fines scilicet a camino Burdiga- lensi versus mare usque ad littus Laburdense, alterius vero fines ab eodem camino versus Orientem sicut fluvius, qui dicitur Lostium disterminatur. A Loflio Vero prædicto fluvio alius archidiaconatus fines distcnditur versus meridiem usque ad fines Gerri &PoliOnis, abinde vero alterius archidiaconatus fines, quOtl a praedictis determinatis archidiaconatibus cx Ordine relinquitur. Hac insticutione facta iterum inVestiVcrunt, quatinus ] quotcunque decimæ sivc redditus terrarum vel tribuu rusticorum Vel ccrera quæ jure archidiaconatus ad ar- chidiacOnatus non pertinent, ad communem conFrarrum utilitatem convcnicnri inrcrsecOnscnsuarchidiacOI.i dispertirent ; distinctiones vero Sc placita quae de istis con- cingunt sivc hOipitia, siVC dominia in illius archidia- coni jure confistcnt in cujus parOchia permanerent : de legum autem pontificalium persolutionibus singuli ar- cbidiaconi cum pontifice per siias parochias sic sc haberent uc episcopus dius, archidiaconus vero tertiam partem portionem acciperet exceptis cai.sis deS.Pctulo &de S. Vincendo, quæ prorsiIS episcopi funr, urbisvero Aquensis placita cum pontifice supradicta partitione archidiaconi communiter divident, cimireria quoque & decimas & venalitatem fori, & Oblationem argenteam, atque sanctuaria exceptis ftacutis capituli inter se dividerent. III. Charta fundationis Xenodochii dt*Vrdnos Aquensis dia ce fis faci a cctnfilio Ar. W— de Sort epijcopi Aquensis. IN nomine S. Trinitatis Sc individuae unitatis. Perveniat in notitia tam futurorurpqu.ini præsenrium, quod quidam latro Arterius nomine, & socii ejus inter- recerunt tres peregrinos Normaniæ, viros magnæ no* bilitatis > sicut armigeri, qui cum eis erant > Sc multi alii nebis narraverunt. Hzc interfectio fuit facta in itinere beari Jacobi, a prædictis latronibus, in illo loco qui dici>ur Urd : os ; qui postea nutu divino a judice ejusdem terræ sufpcnsi siint. Di Vina vero pictas nullum expertem siii relinquens, revelavit hoc fariniis per angelum suum Gabrielem cuidam Gcerdoti nomine Re- mundus Porchet de Scendos, praecipiens ei ut extraheret peregrinos prædictos de lacu, in quo mortui ejecti fuerant, Sc traderet eos in eodem loco sepulruræ Cui præ- ccpto non renuens, libens implerit quod fibl jLstiini fuerat. Rursum prædictus facerdos Remundus Porchet angelica annuntiatione tertio est admonitus, Ut ædlfi- caret domum in eo loco, ubi jam dicti peregrini sejxilti fuerant, ad honorem Dei 5 qui cum non auderet ei rc- sistere, cui cuncta obediunt, stacim exhibuit se Aquensi episcopo scilicet Ar. W. de Sort > narrans ci qiiæ Sc quanta per angelum sibi fuerant justa. Unde praedictus ilidem episcopus dedir ei consilium> Ut quantocirius divino obcdiret præcepto. Quare jam siepe dictus saccr- dos fccir petirionem P. vicccomiti Gavudan ac Bear- nenlium, ut daret sibi praedictum locum, in quo domum ad opus pauperum ad beatum Jacobum iter euntium*, ur sic locus qui prius fuerat spciunca latronum, cstct refugium pauperum, Sc habitatio peregrinorum. Cujus pecitioni P. vicecomes acquiescens, dedit bono animo j Sc bona voluntate totam terram deUrduos^d faciendum xdificium, & totam padoVentiam 4, unde- cumque ipsc dominium habebat 9 dedit i & nemora 9 pascua 9 aquas 9 culu inculta, Deo pro anima sua 9 Sc parentum suorum tam priteritorum quam futurorum, hoc donum fecit praedictus P. vicecomcs in ec- clcfia B. Mariæ de Scendos, in præsencia fux curiz f Remundo iaccrdoti, & omnibus futuris suis succelso- ribus, ut habeant & pOstideanc jim dictum donum, atque ab omni impedimento absOlutum fine fine in per- Scruum^amen. Anno incarnati verbi MCLi.factum est onum mense Maio.feria vi. luna undecima epacta xiv< concurrente nona, indictione vii.* Ludo vico regnante rege Francorum, W. comite Pictaviz ac duce Vasconia^ W. relidente archiepiscOpo in Aust : itania sede, Ar. W. relidente episcopo in cathcdrali sede Aquensium, Ar. episcopo rcsidente in cathcdrali Olorenrium.Testes hujus rei sunt A. Bornio abbas Sorduensis, Martinus Saw- cii, P. Aureilla^Bibia de GraniOnc, P. de Luxo, A. Ara- gon de Garris, A. Arramon deu Lacu, & frater ejus, R. Ar.Forcaner Dcscot, & tota præscntiacuriæ ipsius vic « * comitis. 4 Id Constxlc Cangii gloffarium. INSTRUME IV. Diploma Adelfinfi Arragonum regis pro ecclesia Aquensi, & Fortanerio epifiopo. NOrum fit tam præfenribus quam futuris, quod ego AdelfonsiisDci gratia rex Castellx & To-eti, dominus VascOniæ, una cum uxore mea Alienor regina, & cum tiliis meis Ferrando, & Hcnrico, pro anima — bus parentum meorum 5 & solute proprii, ac pro delictorum meorum venia consequenda 9 libenti animo & voluntate spontanea, hac carri donationis, conceflio- nis, & stabilitatis do Deo, & cathedrali ecclesix Aqucn- si S. Mariæ, & vobis domino Forranerio ejusdem instan- ti cpiscopo dilecto amico meo, Vcstrisque succcstoribus, ] perenniter valitura. Dono igitur vobis illo i quindecim Villanos quos habeo in Angonne, & in Sa cum omnibus juribus 9 quibus mihi tenebantur jure hzrcciitario, ut in perpetuum habendos, & irrevocabiliter pcstiden- dos. Si quis Vero hanc chartam infringere przsumpse- ric, iram Dei omnipotentis plenarie incurrar, & rcgiæ {nrti mille aureos in canto perfbkat, & damnum q iod iipcr hoc Vobis, aut fuccefl6nbus Vestris intulerit duplicatum restituat. Facta carca apud S. Sebistianum Era mccxl. * secunda.vii.calend. Novembris. Er ego rex AlfOnsus regnans in Castclla & Toleto, & in Vakonia, hanc carum quam fieri iusti, roboro& confirmo. Marti- nus Toletanæ sedis arCniepiscOpus, Hi’paniarum pri- mas confirmat. Bernardus… arthiepiscopu » confirmat. Ferrandus Burgensis episcopus, Kodericus Secoviæ < episcopus, Aldericus Palentinus episcopus, Gundistal- vusScgobiensis episcopus, Julianus…epiicopus, Di- <hcus •.. epist : opus 9 Bernardus Baionenns episcopus 9 GiUrdus Vasotensisepiscopus, Gasto vicecomes Be^rnii, A1 Varus. •. Munii, Giraldus come ; Amuniacensis, Rod ericiis… Dias, Arnaldus Raimundi vicecomes Tar- taix, Lupus. • • Sancii, Lupus Garciæ vicecomes Aor- tensis 9 urcgorius Dias> Min. regis in Castella. v. Navarrus episcopus Aquensis numerum canonico* rum beata Maria Aquenjis ad denarium filum- modo reducit. AD honorem fanctæ & individuæ Trinitatis, & beatiffimx virginis Mariæ. Nos Navarrus Dci gratia cpiscOpus Aquensis, & Ar. Scguini, Marquesius, & Bernardus Johaunis archidiaconi, atque totum ca- Situlum ecclesiæ Aqucnsis, attendentes & toro cordis efiderio affectantes, uc divini nominis culeus in ecclesia nostra augeaturMpaxque ecclesiæ &perronis ibidem nunc & inposterumexisteatibus, &Dcolerviencibus ob- servcturA computaro diligenter & deducto ea quz domi- BO cpiscOpOjfiliisDeijac aliis ecclesiæ ipsius ferViroribus » ratione ejusdem servicii ex necestitate debentur, pen- sarisque rcsiduis supradictæ ecclefix facultatibus, Sc invento quod non postunt sufficere pluribus quam decem canonicis rendentibus in eadem, unanimiter & concorditer ordinamus, & stctruimus denariumnume— I rum canonicorum, nobis & posteris perpetuo observan- dum in ecclesia memorata > nisi in tantum excrcfrerent ipsius ecclesix facultates > quod pluribus postent sufficere competenter, & tunc desuper crescentibus facultatibus 9 de communi astensu domni episcopi & capituli, prout utilitati eiusdem ecdesix viderint expedire $ statuimus etiam quod nullum canonicum in ipla eccle- fia de cetero faciemus 9 donec ad dictum numerum perventum fuerit > & aliquis de canonicis ccflerit de numero ante dicto, excepto Dominico de Seguin clerico Aquensi. quem ad frequentem instantiam, & prccei tecipiemus Ar. Seguini archidiaconi supradicti. Et hæc nos omnes & finguli tactis sacrosanctis Dei eVangeliis firmavimus propriis juramentis. In cujus rei cestimo- xuum nos jtfxdicti episcopus capitulum præsenteS NTA litteras sigillis nostris duximus figi liandas. Actum eft hoc Aquis in camera nostra, nobis & ioto capitulo ipsius ecclesarpræscntibus>& in hoc communirer consen*. tientibus in fcsto apoftulorum Philippi & Jacobi » anno domini MccLix. VI. Bulla SixtilF. qua capitulum Aquensi eximit ab episcopi potejlate. SIxtvS episcopus servus fervorum Dei ad perpetium rei memoriam. Licet omnes ecclesiæ per universtim orbem consticuræ sedi apostolicæ, qux super illas obtiner divina dilposi- * tionc primarum, fint fubjcctx, reipso tamen’edes nonnullas ex eis eorumque personas sibi aliquando usque ad certun tempus specialirer subdit > & illas aquarum- libet aliorum potestare eximit 9 prout rationabiles sua « dent > & id in domino confpicit falubritcr expcdireIfa* ne pro parte dilectorum filiorum capituli ecclesix Aqucnsis nobis nuper exhibita petitio conrineb.r, quod cum venerabilis frater n.’ster Bertrandus episcopus Aquensis de homicidio apud nos » & sedem apostoli- eam diffamatus sir, causiunque desiiper ex commiffionc nostra dilecto filio nostro Nicolao titulo S. Ceciliæ pres « bitero cardinali ad audiendum & referendum pendeat, ipsi capitulum intendunt causor przdictæ astmere > 6C quantum in eis est 9 quod excestiiS hujusinodi non remaneat impunitus operam dare 9 & proprerea episcopu*

! ipse de eorumdem capiruli voluntate forson informatus, cos ac singulas pcrlbnas dictx ecclesiæ paterna non diligat caritate, & in ipsos aliter quam debeat nonnun- quam sua jurisdictione utitur » præfarum capitulum du- birant prædictam causiun prolequi poflc > fi ejusdem episcopi subjacere debeant coertioni, quare pro parce cjustlem capituli nobis fuit humiliter (upplicacum, uc ipfos ac singulas persoius dictæ ecclesiæ, & quofcumquc alios in eadem ecclesia, dignitates, personatus, adrni* » niftrationes, officia > & beneficia nunc & pro tempore obtinentes > cum omnibus & Angulis eorum canonica » tibuS, &præbendis, ac dignitatibusjperfonatibus, ad* ministrationibus 9 vel officiis, ceteri (que beneficils CC- clefiasticis, & bonis, ac fervitor ibus, & familia » ab omni jurisdictione & poccstate didi episcopi, quandia præfatx ecclesiæ prztuerit > & deinde ad nost um bc* neplacitum proruis eximere & liberare > aliasaue in præmiflis opportunepr ridere de benignitate apostoliot dignaremur ; « os igitu. quieti & tranquillitati tam capituli quam singuhrum persOnarum ecclesix hujusinodi providere Volentes, hujusmodi supplicationibus inclina* ti^præfatOs capitulum ac fingulasperlbnas dictx ecclesiæ cai.onicatus 9 & præbendas ac dignicates, personatus, administrationes, & officia aliaque beneficia ecclesiasti- » ca in eadem nunc & pro tempore obtinentes cum omnibus eorum beneficiis ecdcfiasticis, & bonis quæ etiam extra dictam ecclesiam in civitate & diocesi Acjuenst obtinent 9 & pro tctnpore obtinebunt, eorumaue fervi- roribus, & familia ab omni dicti episcOpi jurisdictione, superioricate & potestate quar.diu ipse episcopus eidem ecclesiæ przfucrit 9 & deinde ad nOstrum beneplacitum auctoritate apostolica3 tenore præsencium penitus eximi* mus 9 & totaliter liberamus ac liberos exemptos li « bcra & exempta fore decernimus & declaramus •, ira quod ipsi capitulum, persOnæ, familiares & familia in « terim non coram episcopo scu ejus officialibus 9 sed coram sede prædicta, aut legatis auc subdelegatis ejufilcm duntaxat teneantur de justitia respondere, quodque idem episcopus seu officiales præfati etiam ratione delicti, contractus, vel rei ubicumque committatur delictum ineatur contractus 9 aut res ipsa constat in eos, vel ca tanquam prorsus exempros 9 &c exempta jurisd.ctio- ne.n, (forninium Vel potestatem quomodolioer exercere aut excommunicationis, fuspcnsiOnis 9 vel interdicti alias sententias, censuras 9 & penas promulgare non poffinc nec debeant quoquomodo 9 decerpentes emnes & fingulos proccstiis, sententias.censtiras^ pœnas quos & quas contra exemptionem } liberationem, susceptionem, & decretum hujusmodi forsiin haberi vel promulgari, necnon quicquid secus a quoquam quavis auctoritate scicnrcr Vel ignoranter attemptari conrigerir, irrita & inania, nulliusauc cxistcrc roboris vel momenti, non obstamibus felicis recordationis Innocentii papæ IV. prædcccHoris nostri circa exemptos, qux incipit volentes, & aliis apostolicis constitutionibus & ordinationibus Ceterifque contrariis quibiiscumque. Nulli ergo hominum liceat hanc paginam nostrat exemptio- n i s, liber at ion i s^consti turionis, declarationis & decteti infringere > vel eiausu temerario contraire. Si quis autem hoc attemptare præfumpferit, indignationem omnipotentis Dci, & beatorum Petri & Pauli apostolorum ejus se noverit incurfuruni. Datum Romx apud S. Petrum anno incarnationis dominicæ mcccCLxxh. tertio decimo cal. Apnlis, pontificatus nostri anno secundo.