| 116. Arrangements for the Rest of the Winter |
|
Postrīdiē hostium equitātus prīmā lūce ad castra[1] accessit, proeliumque cum nostrīs equitibus commīsit. Caesar autem suīs imperāvit ut cēderent cōnsultō[2] sēque in castra reciperent; simul ex omnibus partibus castra altiōre vāllō[3] mūnīrī, portās obstruī[4], omniaque cum simulātiōne timōris[5] agī iussit.
Quibus rēbus invītātī[6], hostēs cōpiās rīvum trādūxērunt[7] omnīs[8], aciemque inīquō locō cōnstituērunt; tum Caesar, omnibus portīs[9] ēruptiōne factā equitātūque ēmissō, eōs celeriter in fugam dedit. Longius[10] autem īnsequī veritus, quod silvae palūdēsque intercēdēbant[11], omnibus suīs incolumibus[12] eōdem diē ad Cicerōnem pervēnit. Turrēs mūnitiōnēsque hostium[13] admīrātur. Legiōne prōductā, cōgnōscit nōn decimum quemque[14] esse reliquum mīlitem sine vulnere; quā ex rē iūdicat quantō in perīculō rēs fuerit[15]. Cicerōne mīlitibusque laudātīs, centuriōnēs tribūnōsque singulōs appellat, quōrum ēgregiam[16] fuisse virtūtem testimōniō[17] Cicerōnis cōgnōverat. Dē cāsū Sabīnī et Cottae certius[18] ex captīvīs cōgnōscit.
- ↑ castra: n, sc. Caesaris.
- ↑ cōnsultō: adv..
- ↑ altiōre vāllō: not a new rampart, but the old built higher.
- ↑ obstruī: obstruō, 3, -strūxī, -strūctus: block up.
- ↑ simulātiōne timōris: the purpose of this manoeuver is made clear by the following sentence.
- ↑ invītātī: invītātus, -a, -um: part., freely, made bold, invited.
- ↑ rīvum trādūxērunt: i.e. dūxērunt trāns rīvum; cf. flūmen trādūctīs, p. 91, l. 10.
- ↑ omnīs: modifier of cōpiās.
- ↑ omnibus portīs: f, for syntax, cf. fenestrā, p. 76, l. 3.
- ↑ Longius: absol. compar..
- ↑ intercēdēbant: intercēdō, 3, -cessī, -cessum est, intervene.
- ↑ omnibus suīs incolumibus: abl. absol.; translate “with.”.
- ↑ hostium: freely, built by the enemy.
- ↑ nōn decimum quemque: order of lit. translation: nōn quemque decimum mīlitem esse reliquum.
- ↑ fuerit: perf. subjunctive; why this mood? Note carefully the force of the tense..
- ↑ ēgregiam: pred. adj. (ēgregius, -a, -um), conspicuous.
- ↑ testimōniō: testimōnium, -ī: n, The abl. expresses means; we would say “from.”, report.
- ↑ certius: n, as noun (neut. sing.); see the Vocab. under cōgnōscō.