Gallia Christiana 1715 01/Albiensis

E Wikisource
Jump to navigation Jump to search
Gallia Christiana - T. 1 (1715)
Ecclesia Albiensis (col. 1-62)

Hallé invenit                                                                                                          Car. Simmoneau maj. Sculp.
Posuit Episcopos regere Ecclesiam Dei. Act. 20. 28.


GALLIA CHRISTIANA
IN PROVINCIAS
DISTRIBUTA·




PROVINCIA ALBIENSIS,
cujus Metropolis Albia.


A
LBIA primæ Aquitaniæ civitas antiqua, senatui subdita Tolosano, aliquando sub archiepiscopatu Bituricensi, quam alluit Tarnis * fluvius, Albigensium sive Albiensium civitas in veteri notitia provinciarum & civitatum Galliæ appellatur, estque primæ Aquitanicæ provinciæ quarta. Equitum cataphractariorum Albigensium fit mentio in notitia imperii, & in veteri inscriptione* Le Tarn., apud Goltzium. Albiga vocatur a Paulino presbytero, apud Gregorium Turonicuml. 2. hist. c. 13. ; Albige in pactione pacis Childeberti & Guntramni regum, ejusdem Gregorii historiæ lib. 9. c. 20. Albiam Petrus monachus Vallis-Cernaii ; Albam appellat Matthæus Paris in historia Anglicana. Hoc tamen oppidum non confundendum cum Alba Helviorum ** Viviers., quæ Rhodano vicina est. Ceterum inter præcipuas Galliæ urbes opulento episcopatu ** nunc archiepiscopatu. insignitur, cui annexum est urbis dominium. Solum vini, tritici, aliarumque frugum ferax, croco in primis excellenti abundat. Ecclesia cathedralis, ob exquisiti operis chorum maxime, inter elegantiores Galliarum suspicienda, sub sanctæ Cæciliæ virginis & martyris patrocinio consecrata est. Secunda ecclesiæ patrona est sancta Segolena Troclarensis abbatissa ; cujus reliquiæ eo translatæ suntV. Mab. t. I. annal., ad an. 636. n. 40.. Hujus templi canonicos olim sub regula S. Augustini militantes, ab ea absolvit Bonifacius papa VIII. bulla data 29. Septembris anni 1297. Constat capitulum præposito, cantore, succentore, archidiaconis tribus, theologo & 20. canonicis, quorum præbendæ ad præsulis collationem pertinent. Ab hac vero civitate hæretici qui Septimaniam, Aquitaniæque maximam partem infecerunt, dicti sunt Albigenses, prius Boni-homines appellati ; in quos damnationis sententiam protulit Gerardus Albiensis episcopus, in synodo Lumbariensi anno 1176. Albigensium historiam scripsit Petrus monachus Vallium-Cernaii diœcesis Parisiensis ordinis Cisterciensis, ex antiquo MS. codice editam a Nicolao Camuzato Trecensis ecclesiæ canonico.

Plurimos Romana purpura insignes episcopos habuit hæc cathedra, ut infra dicemus, multis aliunde prærogativis ornata ; quapropter ad Metropolis dignitatem nostra ætate provecta est ab Innocentio papa XI. postulante christianissimo rege Ludovico XIV. Bullam erectionis inter instrumenta referendam judicavimusChart. I. pag. 1. & 2., ex qua discimus quæ sedes episcopales huic subsint metropoli.

Hoc autem ordine in laudata bulla recensentur : Castrensis, Mimatensis, Ruthenensis, Cadurcensis & Vabrensis ; quo in ordine nulla ratio habetur, aut antiquitatis, aut dignitatis, alioquin præponi non debuisset ceteris episcopatibus, Castrensis ætate longe inferior, si Vabrensem excipias. At Castrensis episcopatus olim fuit Albiensis portio, & utriusque historiæ invicem connectuntur ; unde una alteri subjicienda visa est. Idem dicendum de Ruthenensi & Vabrensi ecclesiis, quæ unam olim componebant. Quæ ratio nos movit ut Ruthenenſem epiſcoparum, aliunde in bulla præpoſitum Cadurcenſi, loco penultimo poneremus, videlicet prope Vabrenſem, qui est ultimus. In Albienſi diœceſi 327. eccleſiæ parochiales numerantur. De veteribus Albienſis diœceſis monaſteriis, & de abbatiis quæ adhuc exſtant, infra dicemus. Nunc vero de epiſcopis & archiepiſcopis, qui Albienſem rexerunt eccleſiam, eſt agendum. Vetus chronicon epiſcoporum Albienſium editum est tomo VII. ſpicilegii Acherianip. 335., ubi quoque de Caſtrensibus abbatibus ; incipitque ab anno 647. ac deſinit in anno 1193. Alphonſus d’Elbene Albienſis epiſcopus de suis anteceſſoribus ſcripsit, quorum brevem hiſtoriam erutam ex veteribus monumentis, & authenticis chartis bene multis nunc damus ; plurima autem debemus bibliothecæ Colbertinæ, toto orbe chriſtiano celeberrimæ, veterum inſtrumentorum ex authenticis chartis deſcriptorum copia ditiſſimæ ; non pauca vero ex ipſis hauſimus fontibus.




EPISCOPI ALBIENSES.


I. S. Clarus.

ANNI CHRISTI.

SAnctus Clarus vulgo primus Albienſium epiſcopus in diptychis eccleſiæ reponitur, quæ tradunt cum Lactoræ in Vaſconia palmam martyrii adeptum eſſe. Celebratur ejus memoria ad diem i. Junii, non ſolum Albigæ, ſed etiam in eccleſiis Burdigalenſi, Auſcienſi, Lemovicenſi, Petracoricenſi, Sarlatenſi, præſertimque Lactorenſi. Verum de illo nihil certi aſſerere ſinunt corruptiſſima ejus acta. An. 1700. illustriſſimus eccleſiæ princeps D. Carolus le Goux de la Berchere, ſecundus archiepiſcopus Albienſis, ſancto martyri ſacellum dicavit, fundavitque miſſam, ut infra dicemus, agendo de hoc præſule. Bollandiani de S. Claro multa congeſſerunt ad diem i. Junii, in quibus nihil eſſe certi fatentur.


II. Anthimius.

De hoc præſule unum dumtaxat novimus, ipsum videlicet diſcipulum fuiſſe S. Clari, ex laudatis diptychis.


III. Diogenianus.

Celebratur Diogenianus a Gregorio Turonenſi libro 2. hiſt.c. 13.
406.
inter clariſſimos Aquitaniæ epiſcopos ad annum Christi circiter 406. ubi verbis Paulini preſbyteri utens : Si enim, inquit, hos videas dignos Domino ſacerdotes, vel Exuperium Toloſæ, vel Simplicium Viennæ, vel Amandum Burdegalæ, vel Diogenianum Albigæ, vel Dynamium Ecoliſmæ, vel Venerandum Arvernis, vel Alethium Cadurcis, vel nunc Pegaſium Petrocoriis ; utcunque ſe habent ſeculi mala, videbis profecto digniſſimos totius fidei religioniſque cuſtodes.


IV. Anemius.

Subſcripſit anno 451.451. epiſtolæ ſynodicæ epiſcoporum Galliæ ad S. Leonem papam cognomento magnum, ex codice antiquo manu exarato Johannis Savaronis jam ſæpe numero editæ. Hac vero in epiſtola, eximiis laudibus ornatur ea quam S. Leo ſcripſerat ad Flavianum Conſtantinopolitanum, contra Eutychetis hæreſim.


V. Sabinus.

Sabinus epiſcopus Albigenſis civitatis, concilii Agathenſis canones sua subſcriptione approbavit an 506. 506. ſub die iii. idus Septembris, Meſſala V. C. conſule, Symmachi papæ anno 8. cum Quintiano Ruthenæ civitatis epiſcopo, Boëtio Cadurcenſi, & Tetradio Bituricenſi metropolita. Eo tempore in tota Gallia Narbonenſi, Novempopulania, Aquitania, &c. regnabat Alaricus Wiſigothorum rex Arianus, cujus tamen licentia epiſcopi ad illud concilium Agathenſe conveniſſe his ex provinciis leguntur.


VI. Ambrosius.

Anno Christi 549549. ſynodus Aurelianenſis V. coacta eſt, ad quam Ambroſius, quandoquidem accedere non poterat, miſit Viventium eccleſiæ ſuæ archidiaconum, qui ipſius vice decreta concilii calculo suo firmavit, ut videre eſt tom. I. conciliorum Galliæ, & collectionis Labbeanæ tom. V. col. 390. ubi proſcriptæ ſunt hæreſes tum Neſtorii, tum Eutychetis.


VII. S. Salvius.

S. Salvius vir fuit ſummæ ſanctitatis, ut teſtatur Gregorius Tur. lib. 5. hiſtoriæc. 45 & 51.
c. i
 ; de cujus vita fuſe adhuc loquitur lib. 7. Aliqua, inquit, de B. Salvii epiſcopi obitu, expoſcit loqui devotio, qui hoc anno obiiſſe probatur. Hic enim, ut ipſe referre ſolitus erat, diu in habitu ſeculari commoratus, cum judicibus ſeculi mundiales causas est exſecutus. Nunquam tamen ſe in his concupiſcentiis obligans, quibus adolescentum animus ſolitus eſt implicari… Relicta ſeculari militia monaſterium expetivit, intellexitque vir jam tunc divinitati deditus, melius eſſe uti paupertate cum Dei timore, quam ſeculi pereuntis lucra ſectari. In quo monaſterio diu ſub regula a patribus inſtituta verſatus eſt. Jam vero cum in robore majori tam intellectus quam ætatis evectus eſſet, defuncto abbate qui huic monasterio præerat, alendi gregis ſuſpicit officium… Illico ſibi ſecretiorem cellulam quærit ; nam in priore, ut ipſe aſſerebat, amplius quam novem vicibus nimia exeſus abſtinentia, pellem corporis demutavit… In qua incluſione in omni abſtinentia magis quam prius egerat, commoratur… Quodam autem tempore febre nimia exhauſtus… extenſis ad cœlum manibus cum gratiarum actione ſpiritum exhalavit. Prætermittimus autem prolixiorem Gregorii narrationem de hic quæ Salvius ad vitam revocatus referebat ; quam ita concludit : Teſtor, inquit, omnipotentem, quia ab ipſius ore omnia qua retuli audita cognovi. Poſt multum vero tempus ipſe vir beatus cellula ſua extractus, ad epiſcopatum evectus, invitus eſt ordinatus. In quo, ut opinor, decimum annum cum ageret, invaleſcente apud Albigenſem urbem inguinario morbo, & maxima jam parte de populo illo deſuncta, cum jam pauci de civibus remanerent, vir beatus tanquam bonus paſtor, nunquam ab illo loco recedere voluit, ſed ſemper hortabatur eos qui relicti erant, orationi incumbere, ac vigiliis inſtanter inſiſtere, & bona ſempertam in operibus, quam in cogitatione verſari, dicens : Hac agite, ut ſi vos Deus de hoc mundo migrare voluerit, non in judicium, ſed in requiem introire poſſitis. Cum autem, ut credo, jam revelante Domino, tempus ſuæ vocationis agnoſceret, ipſe ſibi ſarcoſagum compoſuit, corpus abluit, veſtem induit : & ſic intentum ſemper cœlo beatum ſpiritum exhalavit. Fuit autem magna ſanctitatis, minimæque cupiditatis, aurum nunquam habere volens. Nam ſi coactus accepiſſet, protinus pauperibus erogabat. Cujus tempore cum Mummolus patricius multos captivos ab ea urbe duxiſſet, proſecutus ille omnes redemit. Tantamque ei Dominus gratiam cum populo illo tribuit, ut ipſi etiam qui captivos duxerant, & de pretio ei concederent, & in reliquo munerarent ; & ſic patria ſua captivos libertati priſtina reſtauravit. Multaque de hoc viro bona audivis. Huc uſque Gregorius.
Non obiit S. Salvius ante an. 580. floruitque regibus, Guntramno, Childeberto & Chilperico, quem ab hæretica opinione contra Trinitati sdogma revocavit, uti legimus apud Greg. Turon. lib. 5 hiẛt. c. 45. Adfuit autem Brennacenẛi ẛynodo an. 580580. quo tempore vidit gladium iræ Dei evaginatum ẛuper tectum palatii Brennacenẛis, ubi tunc Chilpericus rex & Fredegundis regina morabantur. Ac paulo poẛt duo eorum filii exẛtincti ẛunt, quorum unus ẛepultus eẛt in baẛilica S. Dionyẛii, prope Pariẛios, alter in baẛilica SS. Criẛpini & Criẛpiniani apud Sueẛẛiones. Vide Greg. l. 5. capp. 33. & 51.

VIII. Desideratus.

Deſideratus B. Salvio in pontificalem ẛedem subrogatur anno Domini 586.586. auctore eodem Gregorio lib. 8. hiẛt. cap. 22. Poẛt obitum, inquit, S. Salvii hoc anno Deẛideratus Albigenẛibus epiẛcopus datus eẛt. Recte igitus poẛt Gregorium advertit Catellus, in ẛerie antiẛtum Albienẛsum lib. 5. hiẛt. Occitanæ, non eẛẛe locum Theofrido, qui revera ẛupreinductus eẛt.

IX. Constantius.

Conſtantius interfuit concilio Remenſi ſub Sonnatio anno 625.625. ex Flodoardi hiſtoria. Scripſit Deſiderio epiſscopo Cadurcenſi in hæc verba : Cognoſcite, domne, nos orationibus veſtris incolumes de palatio remeaſſe, & regem modo Magantiæ eſſe. Et pro quo litteras præcipue miſimus, precamur obnixe, & tanquam pedibus veſtris advoluti quæſumus, ut ſi evenit quod nativitatem


* Alvigenſe.Domini in territorio Alugenſe * cerebrare deliberetis, ſis vos merear in apoſtolatu videre, ut in civitatula veſtra Albige, ipſa ſolemnitate in Dei nomen celebrare debeatis ; non me ſpernere, domne, non me deſpicere, non me renuere, quominus in tanta ſolemnitate non per te inluſtretur, decoretur, ornetur eccleſia ; & ex tuo ſancto ore benedictionem populus accipere mereatur. Interim, quæſo, denunciate nobis, quam celerius ultra Tarne accedere deliberatis, aut ubi poſſumus (quod ſæpe deſideramus) veſtram videre præſentiam. Propterea enim de nativitate Domini de antea vobis ſuggeſſi, ut alii me antecedere non poſſint ; quia multi te deſiderant, ſed nemo plus quam ego, pater. Iterum, iterumque ſuggero, & commemorare præſumo, ut non ſic faciatis de iſta nativitate Domini, ſicut pridem, quando ſatis vos in domum habere volui, ſed peccatis meis obtinere non merui. Annis multis vobis ſervire merear, domne Desideri ſemper ſuſpiciende pater.
Vixit Conſtantius ſaltem uſque ad annum 647.647. ex chronico epiſcoporum Albigenſium tom. VII. ſpicilegii.p. 335. Sub ejus epiſcopatu inchoatum eſt Caſtrenſe cœnobium, cujus primus abbas fuit Robertus.

X. Richardus.

Poſt Conſtantium ſedit Richardus, Fauſtini Caſtrorum abbatis æqualis, ab anno 673.673.
p. 336.
n. 46.
ex ſpicilegii tomo VII. & ex annalibus Benedictinis Mabillonii ad annum 647.

XI. Citruinus

Citruinus ex eodem chronico, ut ceteri qui ſequuntur uſque ad Lupum III. eruitur ; ibi enim legitur epiſcopaſſe anno 692.692. De eo vide in abbatibus Caſtrenſibus ; prius enim hîc militarat & præfuerat. Ejus epitaphium e ruinis abbatiæ Caſtrenſis erutum ita ſe habet : Hic dormit in Domino Citruinus eipſcopus Albienſis, quondam abbas Caſtrenſis, & legatus epiſcopi Carcaſſonenſis in concilio Toletano. Motitur lethali morbo iii. kal. Jun. an. dcxcviii.698. Quod epitaphium V. C. domino de Bouſignac Toloſani ſenatus conſiliario communicatum, Pariſios tranſmiſit doctiſſimus Beſſius Carcaſſonenſis. Porro concilio Toletano XIII. an. Ch. 683. inter epiſcoporum vicarios ſubſcripſit Citruinus abbas, agens vicem Stephani epiſcopi Carcaſſenſis. Idem confirmant majori januæ eccleſiæ S. Benedicti Caſtrenſis inſcripti ſequentes verſus, ex tom. VII. ſpicilegii.

Heſperias rigidus cenſor pervenit ad oras,
Rituſque antiquos reſtituiſſe ferunt.
In Toletano cœtu Citruinus obivit
Carcaſſonenſis munus epiſcopii.
Cumque cathedra ſuo Albigæ ſeſſore careret,
Antiſtes factus judicio eſt populi.

XII. S. Amarandus.

S. Amarandu abbas Moïſſiacenſis poſt S. Paternum, ad Albienſem cathedram perveniſſe legitur, in veteri catalogo abbatum Moïſſiacenſium. Quod ſi ita ſit, poſt annum 700.700. collo


ANNI CHRISTI.
candus eſt, antequam Saraceni Gallias infeſtarent, a quibus Retroaldus, ejus in abbatia succeſſor, multa paſſus fertur. Forte is eſt Amarandus, qui monaſterii Viancenſis patronus fuit cum S. Eugenio.
XIII. Hugo I.

Hugo an. 722.722. epiſcopabat apud Albigam ex chronico jam laudato. Quo tempore Saraceni urbis & regionis potiebantur, donec an. 725. pulſi ſunt. Vide Cointium ad an. 722. n. 58. & ad an. 725. n. 24.

XIV. Johannes, anno 754. ex chron.734.
XV. Verdatus, 812. ex eodem.812.
XVI. Guillelmus I. anno 825. ibidem.825.
XVII. Baldoinus ibidem, ad ann. 844.844.
XVIII. Panderius, an. 854. ex chron.854.

XIX. Lupus.

Lupus interfuit ſynodo Pontigonenſi anno 876.876. xi. cal. Julii celebratæ, præſentibus Carolo Calvo imperatore, & ſedis apoſtolicæ legatis, in qua confirmata ſunt acta concilii Ticinenſis ; quo in cœtu epiſcoporum & optimatum Italiæ Carolus fuerat renunciatus imperator. Ex laudato chronico, Lupus ſedit ab anno 869. ad an. 879.879.

XX. Eligius.

Eligius recenſetur inter antiſtites, qui ad ſynodum Nemauſenſem, in Villa-portu convenere xv. cal. Decembris anni 886.886. pro reſtitutione Servi-Dei epiſcopi Gerundenſis, quem Theodardus Narbonenſis archiepiſcopus ordinarat, ejecerat autem Selva clericus Hiſpanus, qui Narbonenſem archiepiſcopatum affectabat, conſtituto in Servi-Dei locum quodam Ermemiro. Acta hujus concilii ita habent : Adfuit etiam & vir venerabilis vitæ Theodardus, habens ſecum epiſcopos Guilbertum Nemauſenſem, Guiſteranum Carcaſſonenſem, Elegium Albienſem, Amelium Vceticenſem, Abbonem Magalonenſem, Boſonem Agathenſem, Agilbertum Bitterrenſem, Riculfum Elenenſem, Gotmarum Auſonenſem, Ingobertum Vrgellenſem, Servum-Dei Gerundenſem, Bernardum Toloſanum, & Macharium Lutovenſem.

XXI. Adolenus.

Hic epiſcopus commemoratur in charta Carolic. 4. Inſtrum- .ii., dicti Simplicis, cujus meminit Juſtellus lib. I. hiſt. domus Arverniæ ; ſubſcripſitque litteris Froterii Bituricenſis archiepiſcopi, anno 883. juxta eumdem Justellum.
Sed cum conſtet hunc epiſcopum adhuc præfuiſſe ann. 891. & Eligium an. 886. adfuiſſe ſynodo Nemauſenſi, ſatius eſt ſequi Mabillonium, qui litteras Froterii revocat ad an. 887.887. Itaque pene pro certo habemus hunc Adolenum eumdem eſſe Addolenum Albiæ epiſcopum, qui anno 891.891. indictione nona in ſynodo Magdunenſi, ſubscriptione ſua confirmavit Walterii Senonenſis archiepiſcopi privilegium ſancti Petri-viviVide tum ix. consil. Labb. monachis datum, ex chronico S. Petri-vivi.

A

ANNI CHRISTI.
Ex his videtur omittendus Frotardus, qui in Gallia chriſt. fratrum Sammarthanorum legitur sediſſe annis 887. ac 890. at in chronico brevi jam ſæpe commemorato, & in Gallia chriſtiana Roberti minime locum habet.
XXII. Godolericus.

Godolcricus cum ſuo capitulo eccleſiam ſanctæ Cæciliæ de Avanes, in territorio de Montagnat, in pago Albigenſi, dono accepit a Beneberto preſbytero & archidiacono, iv. idus Octobris anno 24. regnante Carolo ** Simplici
917.
rege, hoc eſt anno Bcirciter 917. Ex tabul. eccleſ. Albienſis.

XXIII. Paternus.

Epiſcopabat anno 921.921. inquit chronicon non ſemel laudatum.

XXIV. Angelvinus.

Hic epiſcopus innoteſcit ex veteri charta de donatione eccleſiæ Monaſterienſis, facta Deodato abbati, in manu Angelvini Albienſis epiſcopi, regnante Ludovico ** Tranſmarino.
936.
rege, hoc eſt circa annum 936.C

XXV. Miro.

Miro videtur accenſendus epiſcopis Albigenſibus, ex concambio inter ipſum & Adalardum abbatem S. Eugenii facto, anno sexto regnante Lodoico ** Tranſmarino.
941.
Vide inter inſtr. chart. ii. pag. 3. col. i. & iii. pag. 3. col. 1.
rege, hoc eſt anno circiter 941. Inſtrumentum integrum referimus ſuo loco. In ejuſdem manus Raimundus & Aimericus cedunt alodem ad conſtruendam eccleſiam S. Salvii.

XXVI. Bernardus.

DBernardus rexit epiſcopatum regnante Lothario anno decimo, qui Christi erat annus 963.963. aut 964. Id autem liquet ex teſtamento Epraldi præpoſiti, quod ſuo lococ. iv. pag. 3. col. 2. edere operæ pretium duximus inter inſtrumenta. Invenitur adhuc Bernardi nomen in tabulis anni 967.967. ſeditque adhuc Guillelmo comite Toloſano, ex tabulis Albienſibus.

XXVII. Froterius.

Nomen Froterii legitur in teſtamento Pontii Raimundi comitis Toloſani, quod anno 960. conditum autumat Mabillonius lib. 6. de re diplomatica ; ſed fortaſſe citius. De eo in chronico legitur : Anno 972.972. Froterius epiſcopabat. Certe hoc anno a Froterio, præſente Fulcranno epiſcopo Lodovenſi, cum Regiſmundo ſeu Raimundo comite Toloſano, dedicata eſt eccleſia ſancti Michaelis Galliacenſis, ut probant ipſius Froterii litteræ, quarum exemplarc. v. pag. 3 col. 2 & pag. 4. col. i. ex archivo Albienſi deſcriptum contulimus ad aliud Galliacenſe, edidimuſque.
Ex hoc vero diplomate intelligitur, tum quanta eſſet hujus epiſcopi potentia, & ditio, tum quæ fuerit ipſius liberalitas & munificentia in dotandis monaſteriis : quippe qui non ſolum villas, manſos, honores, hoc eſt nobilia præ-



ANNI CHRISTI.
dia ; ſed territoria & pagos integros eis contulerit.A
Poſt Froterium, chronicon locum dat Honorato, an. 992. ſed quominus chronologo credamus, obſtant multa hic explicanda. Primum eſt Amelium ſediſſe anno 987. ut infra oſtendemus, unde Honorato præponi debet. Alterum quod Ingelvinus eſſet Albienſis epiſcopus an. 990. ut etiam infra ſumus demonſtraturi. Ergo antecedere debet Honoratum an. 992. aſſignatum. Præcipua difficultas eſt in Amelio, qui ab an. 987. ſediſſe legitur uſque ad ſeculum undecimum jam adultum. Ergo nullus reſtat locus tum Honorato, tum aliis. Ut ab hoc B nodo nos expediamus, dicendum aut his temporibus, quibus epiſcopatus Albienſis prædæ patebat, ut facile conjiciendum ex intra dicendis, multos ſimul ſub epiſcopi nomine eccleſiam hanc diſtraxiſſe ; aut duplicem fuiſſe Amelium, quorum prior ſederit poſt Froterium, posterior poſt Amblardum ; quam ſententiam amplectimur.
XXVIII. Amelius I.

Amelius I. anno 987.987. ſtatuendus eſt ; ipſo enim rogante Pontius Albiæ comes, dedit vicum ſuum Vianciæ, in pago Albigenſi ſitum, ubi ædificari fecit eccleſiam, in qua clericos C aggregavit, quibus præsfecit Benedictum abbatem, & ſanctæ Cæciliæ (eccleſiæ cathedrali) Albienſi ſemper ſubeſſe voluit. Acta ... an. ii. quo Ludovicus filius Lotharii regis, regnare cœpit, (hoc est an. circiter 987.) Testes fuere Raymundus abbas S. Pontii, Rotbertus abbas Galliaci, &c.Ex chartul. Allienſ. Illud cœnobium Vianciæ (Vioux) ſub patrocinio SS. Eugenii, Amarandi & Cariſſimæ, Frotardus epiſc. Albienſis poſtea dedit monachis & abbati Aureliacenſibus (Orillac} ex chronico Viancenſi ; quod tamen reſtitutum eſt eccleſiæ Albienſi an. 1204.
Legimus in veteri chartularii S. Salvii D instrumento, Amelio beatæ memoriæ epiſcopo curante & ſatagente, conſtructum fuiſſe pontem ad Albienſis urbis commodum. Verum utrum ad Amelium priorem id ſit referendum, vel ad poſteriorem, definire non poſſumus. ChartamC. VI. pag.
4. col. i.
de hujus pontis constructione damus.

XXIX. Ingelbinus.

Ingelbinus Albienſis epiſcopus recenſetur in electione Gaulberti epiſcopi Cadurcenſis, inter præſules qui ipſi adfuerunt anno 990.990. indictione iii. nonis Januarii. Vide tom. VII. ſpicilegii Acheriani.E

XXX. Honoratus.

Honoratus ex chronico ſedebat anno 992.992.

XXXI. Amblardus.

Amblardus Albienſis epiſcopus innoteſcit ex veteri charta Bernardi, Guitardo S. Salvii præpoſito & ejuſdem S. Salvii canonicis eccleſiam S. Petri de Cambon concedentis, anno ſecundo regnante Rotberto rege, hoc est 998.998. Idem abs-


ANNI CHRISTI.
que ulla temporis nota recenſetur in veteri charta eccleſiæ Albienſis.
XXXII. Amelius II. al. Æmilius.

Hic præſul adfuit dedicationi S. Salvatoris Lemovicenſis, an. 1028.1028. (al. 1020.) Convenit ad ſynodum Bituricenſem an. 1031.1031. & ad Lemovicenſem eodem anno, ubi dicitur, moribus & ætate grandævus, ac veneranda canitie Angelicus. Subſcriptum ejus nomen exhibet vetus codex ſynodi Narbonenſis sub Guifredo archiepiſcopo Narbonenſi præſide, de qua vide in hoc archiep.p. 615 ad an. 1032. & Mabill. lib. 6. de re diplom. Sederat in conventu Rivipullenſi, de quo tom. IX. concil. & in annalib. Mabill.Marca Hispan. pag.
1050.
ad an. 1032. n. 10. ubi legitur hæc ſynodus habita in dedicatione Rivipullensis cœnobii in Catalonia.
Idem Amelius ſubſcripſit chartæ Iſarni comitis &c. pro cœnobio B. Mariæ de Veteri-muro anno 1038. menſe Octob. Tandem memoratur1038.
Mab. ad
hanc an.
n.
110
1040.
in dedicatione Vindocinenſis monaſterii anno 1040. Eo adhuc vivente pacta facta ſunt de vendendo poſt ejus mortem Albienſi epiſcopatu, Bernardo cuidam, & Guillelmo filio ejus ; ut probat charta a nobis edita.C. VII. pag. 4. col. 2.
Ex hoc inſtrumento habemus tunc Bernardum vicecomitem, & Froterium epiſcopum (ut conjicimus) Nemauſenſem, qui vir potens erat, ha- bebatque nepotem Raimundum vicecomitem, Albigenſi epiſcopatu potitos eſſe ; quippe quem ut bona propria vendere non erubeſcebant. Certe idem Froterius detinebat abbatias Soricinenſem & Caſtrenſem, ut ſuo loco dicemus. Abbatiam quoque S. Salvii poſſidebat idem epiſcopus, quam dedit poſtea, ut probat charta a nobis edita. Tandem epiſcopatus Albigenſis venit in manus Pontii comitis, forſitan ejuſdem qui in hac charta memoratur. Maximam quidem partem hoc in epiſcopatu habebat jam tum Pontius, cui tantam pecuniæ ſummam perſolvere debebat futurus epiſcopus, ex charta mox laudata. Poſtea integrum habuit ; quem uxori ſuæ legavit, ut docet alia chartaC. VIII. pag 4. col. 2. ſane notatu digna, quam debemus viro clar. D. Foucault, comiti conſiſtoriano, litterarum cultori, & litteratis perquam colendo, in cujus muſæo chartæ hujus authenticum aſſervatur.

XXXIII. Guillelmus II.

Guillelmus is videtur eſſe, cui Bernardus vicecomes & Froterius epiſcopus polliciti ſunt epiſcopatum Albienſem poſt mortem Amelii. Quidquid ſit, conſtat ex tabulis Guillelmum ſediſſe regnante Henrico rege ; & nomen ejus ſignatur in variis eccleſiæ monumentis. Pridie nonas Septembris anni, ut Baluzius & Labbeus habent, 1056.1056. interfuit concilio viginti duorum epiſcoporum apud S. Ægidium ; quam ſynodum ſaltem ad annum 1051. aut 1052. referri debere quidam volunt. Anno etiam 1054. viii. cal. Septembris Narbonenſi interfuit ſub Guifredo metropolitano.
Memoratur in litteris Froterii Nemauſensis episcopi, de restitutione abbatiæ ſancti Salvii, cujus partem poſſidebat hic Guillelmus. Vi-



ANNI CHRISTI.
denda charta IX. inter inſtrumenta.
In ſæpe laudato chronico Guillelmus ſucceſſor datur Amelio, Guillelmo Aldegarius ; ſed veteres tabulæ ordinem hunc ſervare non ſinunt.
XXXIV. Frotardus.

Ex veteri chronographo anno 1066.1066. ſedebat hic epiſcopus, de quo ſupra quædam diximus in Amelio I. Reformatum circa an. 1072.1072.
C. X. pag.
5 col. 2.
a Frotardo Albienſis eccleſiæ clerum probat charta a nobis edita, quam deſcripſimus ex chartario Albienſi.
Frotardus juxta chartam hanc auctor fuitB duobus ſacriſtis, cabiſcolo, theſaurario ac decano eccleſiæ cathedralis, ut honores ſuis annexos dignitatibus, huic eccleſiæ reſtituerent, an. 17. decemnovalis cycli 1079.1079.
Tab. eccl. Alb.
* Vide notam chartæ ſubjectam.
Tab. eccl. Alb.
Tab. S. Salvii.
epacta xxvi. concurrente vii. indict. i.. tempore * Alexandri papæ an. 12.regnante Philippo rege Franc. 13. anno ejus imperii, & comite Toloſ. Guillelmo. Item ipſe & capitulum S. Salvii paciſcuntur cum Raymundo Revelaca & fratribus ejuS, ſuper eccleſia S. Laurentii de Lopiac &c. menſe Dec. fer. iv. tempore Greg. papæ, imperatore Romanorum Henrico, & regnante Philippo in Francia. Præterea anno 1083.1083. occurrit in charta Bernardi Remigii, & uxoris ejusC Huguæ, & Baſtardi eorum filii, qua campum juxta Verduſias ſancto Salvio donant, in Frotardi Albienſis epiſcopi præſentia. Quo tempore vivere deſierit, nobis incompertum.
In manus nostras incidit quædam notitia ** Edita nuperrime a Baluz. t. VI. Miscell. ad eccleſiam de Viancio ſpectans, in qua Frotardus dicitur ambitu & ſimonia epiſcopatum Albienſem pervaſiſſe, datis Froterio Nemauſenſi epiſcopo, & Bernardo ejus germano equis quindecim potentis pretii, qui, inquit ſcriptor, pro inductione epiſcopi Albienſis, pecuniam non parvam accipere erant ſoliti. De ſimoniæ crimine apud Gregorium VII. accuſatus, damnatus eſtD ac excommunicatus ab Hugone Lugdunenſi archiepiſcopo S. ſedis legato, in ſynodo Toloſana. Sententiam vero in ſe latam ſprevit Frotardus, a quo monachi Aureliacenſes emerunt Viandum. Itaque Frotardus Viandum venit, & ſub ſpecie religionis, juſſit canonicis, ut vel monachi fierent, vel locum monachis cederent. Qui conſenſerunt ſuſcipere inſtitutum canonicorum regularium. Finxit epiſcopus annuere ; ſed cum Toloſam perrexiſſent, ut de vita communi, ceteriſque ad inſtitutum canonicorum regularium pertinentibus edocerentur, Frotardus monachis Viancium tradidit. ObſtiteruntE Pontius præpoſitus Albienſis eccleſiæ, Guillelmus Bego decanus &c ; sed fruſtra. Frotardus autem pergens Aureliacum, ut pretium promiſſum acciperet, inde revertens captus eſt, ac ductus ad castrum Peirola, dedit 200. ſolidos & equum, ut liber dimitteretur. Paulo poſt Frotardus Albiam veniens ægrotavit ; cui viaticum petenti, clerici eccleſiæ Albienſis denegarunt, niſi epiſcopatum relinqueret. Itaque annutum virgamque reddidit, & paulo poſt miſerabiliter mortuus eſt. Sed huic notitiæ incerti auctoris, qui infenſo admodum animo ſcripſit contra hunc epiſcopum, minime credendum eſt. Certe ſi tam inique monachi Aureliacenſes


ANNI CHRISTI.
Viancium acquiſiiſſent, cur mortuo Frotardo ſtatim non ſunt expulſi ? Attamen re diſcuſſa Aureliacenſes eccleſiam S. Eugenii de Viancio ſub continua Albienſis eccleſiæ querela poſſederunt, uſque ad tempora Bertrandi Albienſis epiſcopi, inquit ipſe notitiæ ſcriptor.
XXXV. Guillelmus III.

Notatur hic præſul in veteri chronico ad an. 1087.1087.
1090.
p. 163.
Anno 1090. Gerardus epiſcopus Cadur- cenſis ejus conſilio uſus eſt in ſcribendo teſtamento, uti legitur ſpicilegii tom. octavo. Unde cognominatus fuerit Pictavenſis in Gallia chriſt. Gemellorum fratrum ignoramus. Certe in notitia de Viancio ſuperius commemorata appellatur Guillelmus Pictavinus. Idem teſtis adducitur donationis factæ Capitulo AlbienſiTab. capit., eccleſiæ de Cauna, a Bernardo Atone vicecomite, menſe Novemb. regnante Philippo rege.

XXXVI. Galterus.

Hic legitur adfuiſſe dedicationi S. Saturnini Toloſani an. 1096.1096. ab Urbano II. papa celebratæ, ut docet vetus hiſtoria manu exarata. Sane vetus chronicon habet, an. 1096. Gauterius epiſcopabat.

XXXVII. Hugo II.

De eo nihil nobis occurrit, quam quod in laudato chronico refertur, ipſum ſediſſe annis 1098. & 1099.1099.

XXXVIII. Adelgarius I.

Exstat hujus præſuliS memoria in veteri charta, qua ceſſit eccleſiam S. Remedii de Lautrico ** al. de Autrico., Petro abbati S. Pontii Tomeriarum, ex litteris datis menſe... Philippo rege regnante. Ipſe & capitulum ſanctæ Cæciliæ ex una parte, ac Petrus abbas S. Pontii ejuſque monachi ex altera, pactum faciunt ſuper oblationibus & aliis juribus eccleſiæ S. Remedii, an. circiter 1103.1103. quæ eccleſia tranſiit a monachis ad canonicos ſeculares. Ita noſter Claud. Estiennot in antiquitatibus Bened. Septimaniæ, &c. ubi laudat hiſtoriam Albienſiem dom. de Camps abbatis S. Marcelli, in qua dicit contineri litteras pacti initi inter Aldegarium ejuſque canonicos, & Petrum abbatem, ac monachos S. Pontii. Utinam licuiſſet hiſtoriam hanc con- ſulere ; ſed ejus copiam, aut aliarum ejuſdem lucubrationum ad Galliam chriſtianam pertinentium, impetrare a viro clariſſimo, alioquin humaniſſimo, nunquam potuimus.

XXXIX. Arnaldus I.
de Cecenno

In tabulario eccleſiæ Albienſis legitur Arnaldum de Cecenno una cum ſuo capitulo, dediſſe Petro abbati Tomerienſi eccleſiam de Cauna, retento annuo cenſu, XIII. cal. Julii an. 1103.1103. Teſtimonium aliud de hoc epiſcopo hactenus ignoto, ſuppeditant Gellonenſes seu S. Guillelmi de Deferto tabulæ in hæc verba : Arnaldus de Leveſo (ab anno 1093. ad 1119.) Biterrenſis epiſcopus, cum conſilio canonicorum ſuorum, ſcilicet Petri Rogerii ſacrista, Arnaldi de Cecenno, apoſtolico ore ad ſuſcipiendum ordinem



ANNI CHRISTI.
epiſcopatus Albienſis electi &c. altari S.Salvatoris. Gellonenſis, ſanctæque crucis vexillo, ſanctoque Guillelmo confeſſori, & Berengario Gellonenſi (ab an. ad summum 1083. ad 1108.) abbati concedit eccleſiam de Minovetulo, quatenus ab ea omnis ſecularis ditio auferatur, Deuſque in ea divinitus invocetur.
XL. Adelgarius II.

Juxta veterem chronographum ſedebat hic præſul annis 1109. & 1110.1109.

XLI. Sicardus.

Sicardus interfuit conſecrationi B. Mariæ de Caſſiano cui eadem die conceſſit eccleſiam de Murato, in feſto S. Fidis anno 1115.1115. uti legitur in Arnaldo de Leveze Biterrenſi epiſcopo.
Sicardo huic tribuendam putamus quandam epiſtolam ex chartulario Caſſianenſi deſcriptam, nomen Johannis prioris in inſcriptione præferentem, hunc in modum :
Sicardus Dei gratia Albienſis epiſcopus, & Sicardus, & Stepnanus archidiaconi, Vedianus procurator, Guillelmus ſacriſta, omniſque Albienſis eccleſiæ canonicorum conventus ; venerabilibus fratribus Johanni priori, & omnibus eccleſiæ Caſſianenſis canonicis, ſalutem & dilectionem. Piæ postulatioC voluntatis ad obtinendum quod petit, animum provocat poſſidentis ; idcirco & religionis veſtræ inſtantiam, & veſtram erga eccleſiam noſtram obedientiæ reverentiam perpendentes, communicato omnium fratrum noſtrorum conſilio, eccleſiam de Murat, ſicut prædeceſſorum noſtrorum tempore habitam & poſſeſſam accepimus, ita vobis & succeſſoribus veſtris habere, & quiete perpetuo poſſidere præſenti auctoritate concedimus.
Caret hoc inſtrumentum notis temporis ; ſed referendum videtur ad annum 1115. quo jam diximus conceſſum eſſe Muratum Casiiano.

XLII. Bertrandus.

Ejus ſubſcriptio habetur in documento anni 1115.1115.
1121.
quo etiam anno in veteri chronico notatur. Anno 1121. legitur ejus nomen in inſtrumento pervetuſto, quo Hugo Iſarni ſibi eligit ſepulturam in eccleſia ſanctæ Cæciliæ. Ex tabulis Moïſſiacenſibus an. 1125.1125. auctoritate ſua firmat donum eccleſiæ S. Marcelli, quam Petrus Bego, & Ademarus Gauſbertus Moïſſiaco conceſſerant.

XLIII. Humbertus I.
Geraldi.
1125.
1127.
De eo fit mentio in actis annorum 1125. & 1126. ac in chronico an. 1127. Dedit S. Salvatori Gellon. cœnobii... & Willelmo abbati eccleſiam S.Petri de Magrin, &c. ex tab. Gellon. ubi cognominatur Geraldi.
XLIV. Guillelmus IV.

Rexit eccleſiam Albienſem sub annum 1127. ac 1128. Noster Cl. Estiennot tom. VIII. fragmentorum hiſtoric. mſſ. exhibet epiſtolam hujus Guillelmi epiſcopi Albienſis, ad Fulconem Ardorelli abbatem, in qua conqueritur quod de Ciſter-

A

ANNI CHRISTI.
cienſibus male loquatur, & sua Vallis-magnæ & Ardorelli cœnobia congregationi Ciſtercienſi adjungere, uti promiſerat, detrectet.
XLV. Hugo III.

Nomen ejus memorari in inſtrumento Podienſis eccleſiæ anni 1135.1135. dicunt fratres Sammarthani. Nobis aliunde quoque notus eſt, nempe ex tabulis Gellonenſibus ; nam anno ab incarn. Domini 1138.1138. iii. cal. Martii, feria ii. levatum eſt corpus venerabiliſſimi confeſſoris Christi Guillelmi, & reconditum iii. nonas ejuſdem menſis, per manus domini Hugonis Albienſis epiſcopiB, & Raymundi Nantenſis abbatis, temporibus Innocentii papæ II. & Arnaldi Narbonenſis archiepiſcopi, & Petri Lutevenſis epiſcopi, & Francorum rege Ludovico. Deinde ex chartis monaſterii Villæ-magnæ, Hugo Albienſis epiſcopus eccleſias S. Gervaſii & S. Petri de Nairano [modo Caſtrenſis diœceſis] Villæ-magnenſi monaſterio, & Berengario ejus abbati confirmat, an. Domini 1143.1143. epacta ii. & iii. cal. Aprilis.
Poſt Hugonem in prolixiori Gallia chriſtiana ponitur Dominicus, quem ignorat vetus chronographus, neque locum habet in catalogo quem texuit Claudius Robertus in ſua Gallia chriſtiana. Nullas quoque offendimus chartas veteres, in quibus eſſet ejuſdem mentio. E contrario conſtat nobis ex antiquis inſtrumentis Hugonem uſque ad an. 1143. cathedram Albienſem obtinuiſſe, Rigaldum vero vel Reginaldum auſpicatum eſſe epiſcopatum anno ſaltem 1144. Attamen cum his temporibus plurimi eſſe potuerint, qui ſe Albiæ dicerent epiſcopos, & jura epiſcopalia ſibi vindicarent, non inficior aliquem nomine Dominicum tunc forſan pro epiſcopo ſe geſſiſſe.

XLVI. Rigaldus.

DEpiſcopus hic collocatur à chronographo, anno 1141. forte maturius, cum Hugo adhuc ſederet anno 1143. Ipſe & Willelmus præpoſitus ſanctæ Cæciliæ, an. 1144.1144. ſubſcribunt chartæ Atonis de Gavanzas, Petri Guido- nis & aliorum, primitias & decimas eccleſiæ de Gavanzas concedentium Moïſſiaco. Huic epiſcopo eodem anno R. ** Rogerius.
1146.
Biterrenſium vicecomes remittit conſuetudinem diripiendi defunctorum epiſcoporum bona. An. 1146. menſe Sept. epacta vi. concurrente vii. indict. viii. donumE accipit ab Arnaldo Alamanni. Ex charta an. 1150. Amblardo præpoſito, & eccleſiæ Albienſi confirmavit donationes a prædeceſſoribus ſuis factas. Nominatur in charta Guirandi Bec, & Guillelmi de Grava, qua Alexandro abbati Grandis-ſilvæ, & monachis donant quidquid habebant in Boſsco de Candelio. Facta charta donationis hujus anno incarnationis Domini mcl.1150.
1156.
Rigaldo epiſcopo Albienſi præsſidente. Ex tab. Can- delii, ubi adhuc an. 1156. legitur.

XLVII. Guillelmus V.

Guillelmum cepiſſe epiſcopatum anno 1157.1157. probat quædam ſententia Raymundi Trinca-


lf ecclesiaalbiensis. id velli * data an. II66.qui dicitur decimus episco— i patus hujus præsiilis. Certe memoratur hoc an. 1157. cum Petro Ardorclli abbate, in concordia inita inter canonicos sancta— Cæciliæ, & canonicos S. Salvii. Pacis arbiter fuit inter Rogcrium Biterrensem vicecomitem, & Raymundum abbatem S. Pontii Tomcriarum, an. 1171. una cuin Pontio Narbonensi archipræsule, & Bernardo Biterrensi episcopo, ut videre est in Raymundo abbate S. Pontii. Hoc ipso anno ejusdem meminerunt Soricincnscs tabulæ, in quibus Guillelmus de Vallc-si : cura, se Bernardo Soricinensi abbati, ejtssque successoribus receptum honorificum ] & sine querela cum duodecim militibus, & quartior peditibus, pro honore de Valle-si : cura, debere confitetur. Actum cum consuto & in præ- fenti a Guillelmi Albiensls episcopi, & Begonis de Doriano ipstus fratris, &c. an. MCLXXi. menfe Aug. Adnuc occurrit in tabulis capituli sanctæ Cæciliæ an. 1172. & in charta Candelii an. 1174. XLVIII. GjKARDUs al. GIRALDUS. Nomen hujus episcopi prodit documentum fidei clientelaris, quamRobertus abbas Galliaci promittit Raymundo comiti Tososano. Pars^ magna fuit concilii Lumbariensis, quod aliqui anno 1165. alii rectius an. 1176. tribuunt. Acta ampliora fynodi hujus, vulgo dictæ Albiensis, sijd melius Lumbariensis, non a Lumbaria Aqui- taniæ, quæ nunc est urbs episcopalis, sed ab alia Occitaniæ, habemus tom. X. concil. Huic siynodo non solum adfuit Gerardus, sed in ea hæreticos, qui postea dicti siint Albigenses, & tantas tragoedias in Galliis excitarunt, hæresis convicit ; qua forte de causa electus est a patribus, ut sententiam concilii adversos eos pro- nunciaret. Adhuc sedebat Gerardus an. 1190. si chronico fides adhibeatur, sed minime chro- nographus convenit cum actis Albiensis ecclesiæ, ut mox dicemus. X L IX. C L A U D 1U s. Claudius cognominatus Andriæ, non aliunde nobis innotescit, quam ex instrumento quo cedit Guillelmæ abbatissæ Rivinitidi apud Car- cassenam, & sororibus siiis Catharinæ &Mar- thæ monialibus Rivinitidi, alodem de Carsac juxta Carcassonam, quem ex hereditate parentum habuerat. Act. an. 1183. I L. GUILLELMUs VI. Guillelmus dictus Petri, electus anno n85.prius erat canonicus sancti Salvii ; quem sisspiCamur quoque antea fuisse canonicum Albiensis ecclesiæ : nam in charta Candelii an. 1183. occurrit Guillelmus Petri, canonicus & prapofitus suncta Cacilia. Ceterum initium ejus episcopatus a Anno 1166. Raymundus Trincavelli sententiam tulit contra Bernardum Rigaldi, & alios qui ecclefiam smctæ Martianæ tenebant ; cos Kilicet damnavit ad solutionem albcrgæ debitae S. Salvio quolibet anno in die festo sandæ Martianæ, unius nimirum convivii ad quod omnes clerici fancti Salvii poterant invitare quofcunque vellent. Id comigix anno decimo pontificatus Gudlclmi episcopi Albicatis. eruitur ex duobus vetustis instrumentis, in quibus annus episcopatus ejus 20. componitur cum anno incarnationis 1205. & ex alio in quo annus 17.ejus pontificatus, illigatur cum anno Christi 1202. Sane hoc ipfo an. 1185. quædam acquisivit a Pontio Kosqucrs, pretio centum solidorum Raymundcnsium, ex tabui. Albiensi. Ibidem, & in chartis Candelii sivpe memoratur annis 1186. 1187. ac 11-88. quo anno cum coniilio virorum prudentum Constituit, quibus pœnis afficiendi, qui quempiam gladio, fuste aut lapide cæde- rent. An. 1189. oppigneravit Guillelmo Oalric ejusijue filiis, duas decem equitum albergas, pro 350. solidis Melgoriensibus. Anno II9I.fœ- dusiniit cumRaymundo Tososano comite, cujus pacta lege inter instrumenta. Anno 1192. litem cum Berengario abbate Villæ-Magnæ pro ecclesiis sancti Gervasii, sancti Petri de Neyrano, &c. composuit, auxilio electorum judicum, Er- mengaudi abbatis simcti Pontii & Aymerici Candeliensis. An. 1193. sijo capitulo quasdam cessitecclesias. Eidem ecclesiæ an. 1202. sui epis- copatus 17. regnante Philippo rege, jam cesserat ecclesiam sanctæ Martianæ, quæ diu sub potestate laicorum fuerat. An. 1204. pepigit cum G. abbate A rulensi, eique G.abbas Aureliacensis &monachi reddunt ecdesiam deViancio, de qua supra in Amelio ; episeopus vero & canonici dant Aureliaco, ecclesias S. Petri de Laval, & sanctæ Mariæ, &c. An. 1205. siiiepiscopauis vigesimo dedit ecclesiæ suæ clericis decem solidos Ray- mundenses, quos annuatim ex eCclesiæ sanctæ Martianæ censu percipiebat. Eodem anno mense Novembri, AdemaroGuillelmoecclesiæAlbien- sispræposito mortuo, rogatus est a canonicis, ut præpohti munus obiret, retenta nihilominus facultate eligendi præposi tum, ipfo mortuo. An. 1207. Ermengaudo abbati Vallis-magnæ dedit i ecclesiam simcti Petri de laBeifliere. An. 1212. Guillabertus abbas Galliaci ei fidem clientela- rem juravit. An. 1218. ab Amalrico duce Narbonensi, &c. conduxit ad tres annos castellum vetus, & omnia quæ Amalricus habebat in civitate Albiensi locisque adjacentibus, pretio 130. librarum Melgoriensium.Quo etiam anno Guillabertus abbas Galliaci jurat ei fubjectionem.Hoc ipfo anno idem abbas Pontiam abbatissam Ve- teris-muri, sistit laudato episcopo Guillelmo Pe—’ tri benedicendam, post promissam obedien- tiam. Anno 1220. xvu. cal. Maii consiilibus & civibus urbis licentiam dat de siiis bonis testamento dssponendi ; ea lege ut bona illorum qui nullo facto testamento morerentur, ad epis- copum pertinerent. Episcopalem vero dignitatem dimisit spontanea cessione in manu Grego- rii papæ IX. an. 1. ejus pontificatus, Christi 1227. alii dicunt, in manu R. cardin. S. Angeli sedis apostolicæ legati, anno millefimo ducentesimo vicesimo tertio, sed prorsiis falluntur ; multa enim habentur hujus episcopi acta annorum fe- quentium.Nimirum an.I225.hominium fecit ar- chiepiscopo Bituricensi coramGuillelmo Cadur- censi, & Stephano Mimatensi episcopis ; ubi hunc annum dicit esse sijiepiscopatus plusquam qua- dragesimum, quod iterum probat illum inchoatum fuisse an. 118$. An. 1226.11. idus Junii legationem 17 ECCLESIA ALBI EN SIS. 18 gationempro crvitate Castrensi cum P. archiep. Narbonensi, & G. abbate Castrensi suscipit obeundam ad regem, ut osserret litteras, quibus fidelitatem jurabant, & omnia vicecomitum Bi- terrensium jura in ipsum regem transferebant. An. 1227. XII. cal. Sept. fœdus icit cum Rai- mundo de Fraissenel, Galhardo de Rabastens præposito S. Salvii, & Sicardo vicecomite de Lautrico. Denique exstat ejusdem charta de privilegiis ecclesiæ S. Salvii concelsis, data vm. idus August. anno 1227. quam invenies inter instrumenta. Anno 1230. pie obiit post dimis. siim episcopatum, ut infra videbimus, & 11. cal. Junii sepultus est in capitulo claustri sitnctæ j Cæciliæ, prout eepetierat, vi sententiæ ab officiali & archipre/bytero de Cordo latæ, contra præpositum & canonicos S. Salvii, qui eum in lua ecdesia sepeliendum contendebant, quod hujus ecclesiæ fuisset canonicus regularis. De hoc optimo præsiile cum laude loquuntur Guil- lelmus de Podio Laurentii in chronico cap. 3. & 4-necnon Petrus Vallium-Cernaii monachus in hilt Albig. c. 25. Venit, inquit, idem comes ( Si- mon comes Montis-fortis) Albiam… episcopus autem Albia Guillelmusyqui erat dominus civitatis principalis, gratantersuj cepit illum dominum, & tradidit ei civitatem. Beneficii memor comes, ( episcopo ejusque successoribus largitus est cas- tra & toparchias de Roffiac & de Marsae, capitulo vero 20. libras annui reditus. Vide litteras Philippi regis, an. 1277. ubi hujus donatio- nis fit mentio. Studuit reformationi S. Salvii, pro qua statuta condidit, & reddidit canonicis facultatem eligendi præpositum, post vacationem anno* rum 50. LI. DuranTus. Abdicato episcopatu a Guillelmo præsule, in j manus Gregorii papæ IX. mandavit siimmus J pontifex archiepiscopo Bituricensi & capitulo Albiensi, ut infra 15. dies alium eligerent pastorem ; alioquin se huic ecclesiæ viauatæ provisurum. Datum Lateranis 13. Januarii, pontificatus anno 1. id est Christi 1227. nunc 1228. Itaque canonici juxta litteras Simonis Bituric. ar- chiepiscopi, convenientes in locum dictum Ru- pem-amatoris * » per tres e suo sodalitio, in quos compromiserant, elegerunt consilio ejusdem metropolitani, Durantum ( sic enim legitur, non Durandum) archidiaconum Bituricen- sem*, mense Aprili, in crastino festi S. Georgii, • uti legimus in decreto ejus electionis ; & decimo ’

? uarto cal. Aug. feria quarta ante festum S. raxedis, circa meridiem solemni pompa urbem est ingressus. Anno 1229. in vigilia sancti Petri ad vincula hominium recepit a Stephano dePaders, & P. Bernardi fratribus, & Pontio de S. Privato ipsorum nepote, & B. de Monastier, &c. pro cas- tro vallis de Monastier. Eodem anno a Petro vicecomite de sancto Antonino, omnia jura ac- quisivit, quæ dictus vicecomes habebat in civitate Albiensi, in castro veteri, in honoribus des Odeils & Clauscomtals, pretio 1000. sol. Melgorensium.Eodem quoque an.habuit querelam adversos ballivos regios, & Philippum Mon- tis-fortis siIper jurisdictione civitatis Albiensis. Sententia vero Petri de Collemedio, qui regis vices agebat tunc in Occitania, controversia hæc sopita est ; & majorem justitiam, incurrimen- ta, sieu commissa, custodiam clavium, &c. ad episcopum, & ecclesiam Albiensem pertinere definitum &F Actum apud Lefignanum die Martis proximapostfessum B. Andre a apostoli, anno Domini MccxXIX. menfe Decembri. Anno 1230. IV.idus Maii electionem Ademari abbatis Castrensis ratam habet, a quo & obsiequii fidem recipit, testibus Hugone Arelatensi archiepiscopo, B. Biterrensi & C. Carcassonensi episcopis. Eodem anno menfe Decembri interfuit partitioni hereditatis inter Bernardum& Olivarium de Penna fratres. Anno 1231. habuit controversiam cum eodem Ademaro abbate Castrensi, quæ arbitro Simone Bituricensi archiepiscopo com- posita est. Item hoc anno VI. idus Decembris transigit cum Philippo Montis-fortis domino, & præcipuus est auctor pacis initæ inter Rai- mundum comitem Tolosanum, & Raimundum abbatem Galliaci, siiper dominio urbis Galliaci. HI. idusOctob. An. 1232. juxta litteras Gal- terii episcopi Tornacensis ac sedis apostolicæ legati, datas XI11. cal. Junii, canonicos S. Vincendi Castrensis, in possesiionem siiæ ecclesiæ restituit VI1. cal. Junii ejusdem anni. An. vero 1236. v. cal. Junii episcopum Biterrensem commonet de excommuniCatione, qua juxta litteras dicti legati, percusserat abbatem & monachos Castrenses, quod canonicis maximam redituum partem abstulissent ; rogatque ipsum, ut in siia diœcesi excommunicationem hanc publicam faciat. Eodem an. idibus Februarii quædam constituit pro optimo civitatis Albiensis regimine. An. I24I.xm.cal.Maii, RaimunduS comes Tolosæ, & marchio Provinciae, castellum dcBonnefos prope Albiam se a Durando Albiensi episcopo cuen~ telari jure poflidere profitetur. Item 1242. Iv. cal. Maii ecclesiam sancti Petri de Condamina, siram infra castrum d’Ambilet, permutat cum P. abbate S. V ictoris Massiliensis, pro ecdesia S. Præjecti de Paulin. Hoc an. Fratres Minores indulgentias obtinuerunt pro his qui ad sui coenobii fabricam aliquid conferrent. Anno 1243. mense Octobri sodalitium instituit ad- versiis hæreticos maxime Valdenses aut potiuS AlbigeIsses. Ipse tamen cum G. Cadurcensi episcopo, & B. Ruthenensi, fidejussor foit comitis Tolosani Albigensium fautoris, pro 5000. libris, quas in dotem neptis suæ comiti Sabaudiæ Amedeo desponsandæ promittebat. Bellicæ quoque virtutis argumenta dedit Rai- mundus in expugnatione castri Montis-securi {Montissiegur) diœcesis Tososanæ, quod erat publicum flagitiosorum hominum persugium, tene~ bantque ac propugnabant duo magnates, PetruS de Mirapice, & Raimundus de Peyrala. Eo itaque perrexerunt Petrus Amelii archiepiscopiis Narbonensis, noster Durantus, &senescallus Carcassenæ. Quamvis vero arx illa in altissena 19 EC C LE S I A A L B I EN S 1 S. 20 rupe sita, inexpugnabilis videretur, ea Dei ope j potiti iunt, uti resert Guillelmus de Podio Laurentii » Longius excurrerem, si in annotandis lingulis Duranti actis quæ urbis, ecclesiæ, monas- teriorumque tabulis plurima inscriptasunt, vellem immorari.Non minus carus Innocentio IV » quam Gregorio IX. obtinuit ab ipso, an. 1248. rescriptum quo ille sententiam de jurisdictione urbis, a Petro de Collemedio latam adversos gentes domini Regis, & Philippum de Monte- forti, pro episcopo Albiensi confirmavit. Idem anno etiam I248.mense Junio, transegit cum Raimundo comite Tososano, & Sicardo Alamanni, de moneta Raimundensium, ex quibus comes unam partem, episcopus alteram, & Sicardus Alamanni dominus Castri — novi, & de Bonafos tertiam habere debebant. Fato functus est Durantus anno 1254. & sepulturae traditus die Veneris ante festum sancti Laurentii. Eodem an. Zoen Avenionensis episcopus, ut legatus apostolicæ sedis.Albiæ synodum habuit episcoporum provinciarum Narbonensis, Bitu- ricensis, & Burdigalensis, ad coercendas hære- ses & morum corruptelas. Utrum vero vivente Duranto, an mortuo celebrata sit, ex ejus actis expiscari non potuimus, cum præsulum qui ad-1 fuerunt nomina taceantur. De hoc concilio vide in Zoeno Avenionensi episcopo. LII. BERNARDUS. II. Bernardus de Combreto ex præposito ecclesiæ Albiensis, electus est in episcopum, die Sabbati ante festum S. Laurentii 1254. ut docet decretum ejus electionis. Eodem anno homi- nium fecit archiepiscopo Bituricensi ; quibus vero conditionibus id factum sit, docebunt lit- teræ Philippi archiepiscopi. Anno sequenti excusatum se haberi rogat, quod nequeat inter- esse consecrationi Mimatensis elect !. An. 12^6. IV. cal. Februarii, hominium recepit de peaa- gio de Senegas, a Bcrtrando vicecomite de Lautrec filio Sicardi. Anno 1259. Petrus de Autolio Carcaflb- nensis & Biterrensis senescallus, ei diem constituit, quo adesset sibi, ad audiendam sententiam ferendam in pacis insractores, & eos qui armati intraverant regis fines. Litteræ senef- calli datæ simt proximo Sabbato, post festum sancti Dionysii. Quapropter episcopus ab eo ad regem provocavit, multas sibi civibusque suis illatas conquesttiS injurias, tum ab senescal- lo, tum ab Stephano de Dadeist ejus locum tenente. Instrumentum hujus appellationis ex autographo in tabulario Albiensi asservato des- criptum damus. Ad componenda vero hujusino- di disiidia S. Ludovicus rex litteras dedit, an. I264.quibus jura regis & episcopi in Albiensi civitate, lingula sius finibus concluduntur.Hoc documentum in regio tabulario Farif. hunc titulum habet : Composttio super harestbus &faidimen- tis civitatis Albiensis, jacta inter regem & episco- pum ; exstatque intabul. Carcassonensi defeudis senescalliarum Carcassonæ, Bellicadri, &c. Instrumentum hoc jam typis mandaram in Gallia christfana quadripartita, ad transsumtum nobis a viro clarisiimo D. du Fourny, insiiprema ratio— ( tftim curia Parisiensi auditore communicatum, emendavimus, & inter alia monumenta edendum censiiimuS. Huic sancto regi sidelitatem ju-’ ravit Bernardus pro castellis de Roffiac & Marsae, an. 1270. ut docent litteræ Philippi regis filii S.Ludovici, datæ an. 1277-quasetiam retulimus. EpiPcopo vero præstitit hominium Alphonsiis ( filius S. Ludovici, comes Pictaviæ & Tolosæ, pro Castro-novo, & castro de Bonafos. De fide clientelari siepius, vel ipsi a plurimis proceribuS & abbatibus, vel ab ipso jurata Bituricensi ar- chiepiscopo, &c. dicere supetsedemus. De tempore ejus obitus aflignando non mediocriter anxii siimus. Sedem vacasse annis 1271. & 1274. legimus ; quod consirmatur ex antiquo senatus Parisiensis placito, dato 1272. rege Philippo III. die Lunæ ante ascensionemj cujus decreti aucto* ritateSabbatopost ascensionemDomini restituta fuerunt apud Apamias, & reddita per dominum regem procuratoribus capituli Albiensis regalia ecclesiæ Alb : ensis, quæ mortuo episcopo Albiensi senefcallus Carcassonensis ad manum domini regis ceperat, &suistnaverat sine causticum dominus rex super hoc alias nunquam usus fuis- set, prout ex aliorum ac ipsius relatione suit inventum. Attamen aliunde occurrit mentio hujus præsulis in chara Galliaci, data cal. Junii, an.1273. Verum cum authenticum hujus chartæ minime consuluerimuS, sed tantum aliquod exemplum, potuit aliouid vitii irrepere in notis chronicis, amanuensis oscitantia. Mortem a longe prolpiciens Bernardus, & de futura vita sollicitus, jam ab an. 1262. ecclesiam sancti Quintini prope Albiam, Raimundo de Fraxinello præposito, & capitulo Albiensi pro S110 concesserat anniversario. Unus fuit ex præsiili- bus, qui ad S. Ludovicum regem scripserunt pro restitutione bonorum ecclesiæ. LIII. BERNARDUS ^11 I. Hunc præsiilem cognominatum de Castaneto patria Albigensem fuisse docet CatelluS, sed eum civem Montis-pestulani nuncupat Almari- cus Augerius Biterrensis in vita InnoCentii V. Idemque legitur in narratione de ipsius promotione ad episcopatum ab Innocentio papa V. quam hic damus, quia pene omnia quæ ad hunc episcopum spectant complectitur. Narratio de promotione episcopi Albiensis Ber- nardi de Castineto, & initio episcopatus. NE igitur in oblivionem decurrant hominum, qua temporibus domini Bernardi ae cassineto Albiensts episcopi divina providentia ecclesta Albienst feta sua dignatione donavit. prtmo de ipfe episcopo aliqua perfringentes, « Binominem fcstTehanc episcopum conficimus, & timui appellatum Petrum > nam in charas Rivi-niridi Petrus Albicnhs episcopus an. X301. dic ix. Maii ( quo certe tempore scdebac Bernardus) ratam habet donationem illi monasterio factam a Claudio soo antccestore. Idem nobiscum obsorvayit nost ? r nus Ciaudiut Estionnos in Machilde Rivi ~rutidi abbaustk. u ECCLESIAALBIENSIS. „ quando & a quo & qualiter fit factus episcopus, l. breviter ad memoriam revocemus. Anno Domini MCCLxxv. nonas Martii Innocentiuspapa V.qui Gregorio X. per quem suit nuper Lugdunense generale concilium celebratum, in apostolatus immediate successit honore, de ipfo domino B. qui aMa- galonensi’aiocefi, & villa Monris-pessulani traxit originem, ecclefia Albiensi in urbe Romana pro.. vidit.Erat enim dictus episcopus antea, & duaum suerat apostolici palatii generalis causarum auditor » jw tunc temporis regulariter erant qua- tuor ad eaufas omnes ( electionum ecclefiarum ca- thedralium, & abbatiarum folemnium dumtaxat exeeptis) undecumque deferrentur ad Roma— j nam curiam audiendas specialiter deputati. Post provifionem vero de ipfo factam, moram traxit in curia propter mortes summorum pontificum, propter quas litteras quas debebat habere, expedire non poterat, ufqut peept nativitatem Domini anni postea fequentis. Jnterim enim tam dictus Innocentius, quam Adrianus, qui fibi successit, tam brevi tempore de medio sunt sublati, & fohan- nes XXI. substitutus eifdem, quod stupor de eis apprehenderit cum summa admiratione homines dum fiebat.Tandem recedens de curiadntravit primum civitatem Albia in festo beati Antonii abbatis » & erat dies Dominicus, qua die etiam in altari fancta Cacilia primam missam folemni- ter celebrauit, ae die immediate fequenti ad pacem & unitatem reducens canonicos, qui du- dum inter se fuerant plurimum dissidentes, cum eifdem ordini ovit concorditer ante etiam quam cibum sumerent, quod nova deberet major ecclefia fabricari. Ad quod deputavit vicefimam suorum redituum, & canonici de suis pariter per temporis spatium vicennalis. Ac fequenti prima synodo quadragefimam, per idem tempus omnium redituum ecclefiarum, qua ad collationem fpectant episcopi, & capituls Albiensis, necnon & reditui omnes primi anni vacantium eccle-^ fiarum ejusdem vicennalis temporis j retentis dun- eaxat sufficientibus fumtibus pro ipfis ecclesus ser- viendis. Provifione itaque facta de construenda ecclefia, providendum instituit idem episcopus, per quem modum ad totius illuminationem diocefis instituerentur grati Deo moribus & scientia in ipsu majori ecclefia idonei fervitores. Ordinavit enim cum prapofito & capitulo, qui tunc erant, scribisummo pontifici pro obtinenda licentia, quod dicta ecclefia de canonicis secularibus ordinaretur deinceps. Et fic ex caufis in ipfis litteris contentis efficeretur ipfa ecclefia fecularis, & quod ordinatio hujufmodi, fi concederetur per summum g pontificem, ad episcopos omnes Albienses qui essent pro tempore, & eos solos libere & perpetuo pertineret. An. 1278. Bernardus adfuit concilio provin- ciæBituricensu Auriliaci habito, in vigilia sancti Bartholomei. Eodem anno Raimundus Ruthe- nensiS episcopus, & Stephaniis Mimatensis, bulla Nicolai papæ III. VI. idus Decembris pontisic. an. 1. cognitores delegati de statu atque reditu ecclesiæ Albiensis, cujus præpositus, & capitulum ordinis S. Augustini, a dicto papa postulaverant, ut monachalem y&ketn eum seculari permutare sibi foret licitum ; renuntiant papæ, A ecclesiæ præfatæ proventus sati$ esse ad cultum & ad victum 31. præbendariorum, hoc numero comprehenso octo digni » cibus, nempe præpo- sito, 4. archidiacoms, thesaurario, cantore & succentore ; tunc vero temporis in ea tantummodo esse aI. canonicos maxime indiligentes circa rem divinam, ad rem vero familiarem augendam litium maxime studiosos.* proindeque satius videri ut secularessierent. An. 1286. sedit in concilio apud Biturigas coacto. XI11. cal. Octobris, & in alii ? provincialibus synodis annorum 1290. 1291. &c. Monachos Galliacenses excommunicavit, quod P. electo abbati necdum j confirmato obedirent. An. 1304. bona sua regi addicta, donec solvisset subsidium sibi impositum, recuperat litteris Philippi regis dicti Pulcri, datis die 10.Aprilis. Quiprinceps, eodem anno die 15. mensis Julii, pollicitus est huic præsiili, clero, plebique Albiensi luam gratiam, & satisfactionem pro multis gravaminibus, quod liberaliter sub- sidia misissent regio in Flandriaexercitui. Privilegium illiS tunc concessum excudendum inter instrumenta censiiimu& Anno 1308. transiatus 1 est ad Aniciensemsedem a, cardinalis Portuen- sispostea renuntiatus an.I3I6.die I8.Decembris a Joanne XXII. Fatis concesiit Avenione 14. > Augusti 1317. humatus ibidem in ecclesia majore. Certe in siententia sata contra fratrem Ber- nardum Delitiosi, ex ord. Minorum an. 1319. BernarduS episcepus Albiensis, bona memoria dicitur, quod est argumentum pene certum ejus mortiS. De animo hujus Minoritæ in nos- trum Bernardum infensiffimo agit V. C. Balu- zius in notiS ad vitaS paparum Avenionensium col. 649. Hic episcopus magnisicæ basilicæ Albiensis sub titulo S. Crucis & S. Cæciliæ fundamenta jecit ineminentiori situ, cum antea in declivo ripæ Tarni ecclesia ædisicata esset. De hoc cardinali lege Ughellum in episicopis Por-

! ruensibtu LIV. B E R T R AN DUS. II. j J Bertrandusde Bordis fratrem habuit nomine Petrum, quem Philippus IV. rex Franciæ, ad militarem & equestrem statum evexit siiis litteris* datis apud Mediam-villam, an. 1311. Ber— t tranduSsuerat prius canonicus Lactorensis, quod sacerdotium ei contulit Clemens V. VI1. cal. Augusti, an. 1305. ex hujus papæ regesto in bibliotheca regia. Deinde transtato Bernardo de Castaneto ad ecclesiam Aniciensem anno 1308. creatus est AlbiensiS episcopus : nam ex litteris ejvssdem regis datis Parilius 1 v. Octob. an. Mcccvm. patet Bertrandum immediate Bernardo esse subrogatum. Hinc expunximus Geraldum inter utrumque insertum. Bertrandus electus Albiensis episc.per siuos procuratores Heliam de Faga abbatem Albæ-pe- træ, &Centullum deGlatenxLactor.canonicum, « Fnfc episo Philippi IV. regis Francis, J oh an ni de Crifpeio scriptam in collectione Baluz. tom. II. vit. pap. Aven. col. 167. b His litteris rex ipfi permittit, ut lictt tx Htroqttt ptwntt n^ bilii forfitton nox uxifttf… « qudtbut ibd hoc idoneo ctn^Mlurn rea- pere vn’enf militnrem, d* ^od ex txnc ipsu pofteriqxefHi nobilitem Xntedennt rcgistr. 46. archivi regii PariL Vide notos JWiwwi >4 wA f p. 659. x ? ECCLESIA ALBIENSIS. XA hominium recipit a Guiberto de Cadola domi— j cello, de iis quæ habebat in castro & in valle de Monestier, xv. cal. Octobris 1508. Eodem anno multorum ecclesiæ suæ bonorum restitutionem obtinet, ut probant varia instrumenta, in quibus dicitur episcopus. Bullam a demente papa V » IV » caL Julii pontific. an. 4. datam consequitur, qua censuns ecclesiasticis decimarum suæ diœcesis invasores ad restitutionem valeat compellere. An. 1309. cal. Julii dat Ber- trando de Bordis canonico S.Hilarii Pictavien* sis decimas de Tilheto, de Ginesteris & de S. Salvio, in archipreibyteratu S. Gervasii diœce— j sis Albiensis, quam ceffionem Clemens papa V. bulla v. cal. Aug. pontific. an. 4. ratam habuit. An. 1310. IV. cal. Junii juxta bullam Clementis KV. IX. cal.Dec. pontific. anno 5. datam, de idiis canonicorum, aliorumque suæ eccle- siæ clericorum decernit. Eodem anno 16. Junii dat suo capituloecclesiam S. Vincentii deFau- cio. Item 2.N0V. unit suo cepitulo rectoriam S. Georgii cum suis annexis. Eodem an. 31. Januarii, dat Raimundo de Casetis canonico ac theologo ecclesiæ Burdegalensis, duas partes decimarum ecclesiæ de Podio-Begone, & S. Mauritii de Privato, quam donationem Clemens papa V.firmavit bulla m. cal. Julii, siii pontific. an. 7. Statuta condidit & publicavit IV. cal. Junii an. 1310. quo anno XIV. cal. Januarii ad Romanæ ecclesiæ, cujus quoque camerarius fuit, purpuram asiumtus dicitur a Cle* mente V. qui ei tribuit titulum SS. Johannis & Pauli. Attamen mense Februario sequenti, adhuc episcopi Albiensis titulum camerariique retinebat i nulla cardinalatus facta mentione ex ejusdem chirographo dato monasterio Sarla- tensi, pro 15. marœbotinis aureis cameræapos- tolicæ debitis & peisolutis. Datum Avinioni die penultima mensis Februarii anno Domini 1310. indict. vi 11.pontificatus D.papæ anno 5. Paulo post obiit scilicet die 21. Septembris anno 1311. uti notat Amalricus Biterrensis. LV. GERALDUS. II. Bertrando ad cardinalitiam dignitatem evecto mense Decembri, Albiensis ecclesiæ vacantis regimen datum est Geraldo eodem pene tempore ; Jam enim sedebat ineunte meIsse ’Martio ejusdem anni 1310. quem nunc dicimus 1311. ut liquet ex actis publicis de admisiione intra urbem Albiensem religiosæ familiæ patrum de Monte Carmelo consignatiS 111. idus Martii ejusdem anni. Cum brevi tempore praefuerit, pauca de ipso notanda occurrunt. Cum B— abbate Castrensi transigit 1312. Eodem anno in Amelium Vasalli S. Salvii præpositum de simonia insimulatum quæstionem institui curavit. Quo etiam anno Pictavinus de Montesquivo huic præsuli hominium præstat pro matre sua Barrava, de his quæ habebat in castro de Marsaco. Sabbato post natale Domini ejusdem anni, statuta quædam pro sacello S. Magdalenæ de Rioveros insuburbio Galliaci confirmat. Anno — li ; 4. 7. Maji, jam defunctus dicitur, illique suffectus erat Beraldus : mandatur quippe se- nescallis Tolosæ & Carcassonæ, ut in castriS ac posseffionibus, quæ comites Tolosani ecclesiæ Albiensi cesserant, jus regaliorum accipiant, secundum tempus quo vacabat per obitum Ge- raldiepiscopi, atque Berardo successori restituant, quidquid e bonis dictæ ecclesiæ residuum fuerit. L V I. BERALDUS. Hic præsul erat ex gente Raimundi de Far- gis filii sororis Clementis papæ V. qui factus est cardinalis ; habebatque fratrem archiepisco- pum Narbonensem. Beraldus sidem, obsequiumque juravit regi Philippo dicto Fulcro, die 12. Martii, anno 1314. in cujus sacramenti forma legitur tantum electus Albiensis. Die 27. Aprilis ejusdem anni, cum in iram regis in* currisset, quod arma sumsisset adversos Amblar- dum de Pothano, parum advertens ipsum regiæ commissum esse custodiæ, veniam delicti obtinuit. Die 29. Julii sequentis ab ipso rex fup- petias petiit adversos Robertum Flandriæ comitem, uti videre est in collectione instrumentorum. Die decimo septimo Augusti alias litteras ad eum scripsit rex, ut in sesto nativitatis beatæ Mariæ Atrebatum/ » equis & armis conveniret. Anno 1316. die Dominica post festum S.Bar- nabæ, hominium recepit a consulibus urbis. Eodem anno qui primus fuit pontisicatus Johannis XXII. bulla ejusdem papæ data xm.caL Decembris, absolvitur ab excommunicatione qua forte multatus fuerat, quod non exacte sob visset reditus assignatos octo dignitatibuS, quaS Bonifacius VIII. instituerat inecdesia cathe- drali, quando illam fecerat secularem. Idem papa facultatem ei concessit anno 1317. confe- 1 rendi beneficia in sua diœcesi vacantia, quorum collatio ad sedem apostolicam pertinebat. Eodem anno acquisivit a Pictavino de Montesquivo filio Saxii & Barravæ de Podio, quidquid habebat in loco de Marsaco. Tunc etiam Albiensis diœcesis pars avulsa, data est novo epis. copo Castrensi a Johanne papa XXII. ut infra ostendemus. Inquisitorasede apostolica in Gallia constitutus, consoles & cives Albienses ab ecclesiasticis pœnis quibus subjacebant ob injurias Bernardo de Castaneto luo episcopo illatas, absolvit die 11. Martii anno 1319. Be* raldum equites ac pedites misisse ad bellum, 3uod pro castro de Lombers exarserat, sedan- um, probat chirographum Aymerici de Cro- so senescalli Carcassonæ & Biterrarum, datum 1320. fer ia v. ante festum sancti Vincentii. Litem habuit adversos Arnaldum abbatem Galliaci, quæ sententia Pilisortis cardinalis tituli sanctæ Anastasiæ die 21. Novembris, anno 1322. restincta est ; & cum Guillelmo Bituricensi archiepiscopo, quam diremit Johannes de Mota domicellus castellanus Montis-regalis, 10. Novembris 1324. Sæpius cum senescallo Carcasso- nensi pugnare pro juribus episcopatus coactus est, & Philippum regem appellare ; cui cum ex^ posuisset episcopum Albiensem solum & in soli- dum immediate habere in civitate Albiensi, & z r ECCLESIA ALBIENSIS. a< in ejus pertinentiis, merum & mixtum imperium,. omnimodamquc jutil’dictionem, ea tamen sp reta sencscallum Carcassonensem, vel ejus vices gerentem, sibi vindicasse judicium de magistro Geraldo Costa, Petro Beuca, & aliis delatis de morte Sicardi de Graulheto clerici infra civitatem Albiæ interfecti, quia contendebant Sicar- dum familiarem fuisse Ratcrii de Penna, qui erat sub regis clientela : rex æquissimus suis litteris datis die 17. Maii, anno 1331. declaravit, Se non intendere quod sua sulva gardia tollant vel impediant jurisuicttonem episcopi s quapropter mandat suo lenescallo apud Carcassonam, aut ejus locum tenenti, ut quidquid attentarunt contra episcopalem jurisdictionem, revocent i ex authentico asservato in archivo episcopali Albiensi. Ultimo siui episcopatus anno, noc est 1333. Beraldus fundavit prioratum de Fargis, cui univit parœcias dels Arrnets, jtixta podium vulgo PuechBigon, & S. Martianæ prope Laf- curram. Eodem anno die 5. Januarii rogatus a Johanna S. Augustini apud Tolosam abbatis- sa, consensum præbuit fundationi novi monasterii S. Catharinæ in urbe Albia. Post mortem hujus episcopi Petrus dominus Varanbonis miles, senefcallus Carcassenæ & Biterris mandavit Petro Thoreni domicello regenti Carcassonæ, Minarbesii & Cabardesii, ut episcopatum Albiensem jure regaliæ ad manum domini regis caperet.Quod cum ad aures Petri de Altabessa procuratoris capituli ecclesiæ Albiensis pervenisset, ad dominum regem provocavit, & apostolos sibi dari petiit, contendens ad nullum regem pertinere jus regaliæ in epss- copatu Albiensi, sede vacante. Actum in mense Junio 1334. Quid vero secutum sit ignoramus. LVII. P E T R U S I. Petrus de Via nepos erat Arnaldi de Via cardinalis*, qui erat filius sororis Johannis pa- pæ XXII. legiturque adfuisse S110 patruo mo- rienti anno 1335. cum jam esset episcopus, ut observat Baluzius in notis ad vitas paparum Ave- nion. Sane electus Albiensis, & confirmatus dicitur mense Januario anno 1334. quem nunc dicimus 1355. Paulo post, videlicet Iv. cal. Martii, quo solemni pompa urbem est ingressus, adiit ecclesiam S. Salvii, & coram altari, Ra- thcrio de Penna præposito testatus est accessisse, non animo detrimentum afferendi privilegiis hujus ecclesiæ, sied orationis causa. Eodem an— ] no die 19. Junii Folcaldus Bituricensis archie- psscopus eum monuit ut adesset obsequii juramentum præstiturus 5 cui hominium fecit per sirnm officialem de civitate Albiensi, ejusque acceflionibus die 16. Octobris anno 1336. juxta siynodi provincialis decretum. Ejus tempore Pontius abbas Bonæ-cumbæ ad reformationem Albiensis capituli delegatus, quædam statuta episcopi jurisdictioni contraria rescidit die 14. Novembris anni 1335. De Petri morte nihil nobis occurrit. Sedem vero episcopalem Albien- sem non tenuit ultra annum 1536. LV1II. BERNARDUS III. In Gallia Christiana quatuor in partes aut tomos distributa, Bernardus cognominatus de Camicto, dicitur assumtus ad hanc cathedram anno 1337. 26. Julii ex registro Vaticani. Erexit monasterium Conceptionis B. Mariæ in urbe, ubi nunc sorores de Annuntiata vulgo dictæ ; ac dcsiit esse in vivis eodem anno 1337. sepultus in medio chori cathedralis cum hoc epitaphio. Anno ab incarnatione Domini nostrifesu Christi Mcccxxxvn. quarto kalendas mensu Decembris, obiifreverendus pater in Christo domnus Bernardus de Camiario divina clementia episcopus Albiensts, cujus anima & omnium fidelium defunctorum per mijericordiam Dei fine fine requiefe catin pace. LIX. GUILLELMUS VII. Curtiam gentem ex pago Mirapicensi qui erat diœcesis Tososanæ, ante Mirapicensis episcopatus erectionem, ortam opinatur Baluzius in notis ad vitas pap. Avenion. Guillelmum fuisse Benedicti XII. nepotem ex sorore, asseritur. Hic monachus factus apud Bolbonam ordinis Cisterciensis (unde postea dictus est Albus) ab adolescentia Lutetiæ in collegio ordinis Cisterciensis vulgo dicto Bernardinorum, philosophicis ac theologicis studiis imbutus, ipsaque doctora* tus laurea insignitus cum esset, deinde abbaS Bolbonensis, a Benedicto XII. anno 1337. renuntiatur episcopus Nemausensis decedente Ge~ rardo n.calend. Maii anno 111.ejus pontisicatuS ex registro Vaticano, eodemque anno Io.*De- cembris ad Albiensem sedem traductusssuccesiit Bernardo, ut ex eodem registro Vaticano compertum est.Episcopus factus bullam obtinet a Benedicto papa XI I.qua summuspontifex revocat omnes alienationes ab anni* 35.a prodecessoribus ejus factas, datam 1 v.nonas Januari i, pontificatus ejus anno 111. Sedes autem vacabat an. 1338.7. Januarii > eo quod ad cardinalitiam dignitatem evectus fuisset Guillelmus. Itaque die 18. Decembris inter presoyteros cardinales cooptatus, & donatus titulo sanctorum quatuor coronatorum ( mendose aliis simcti Stephani in Cœlio monte) sicque vocatus ad purpuram, brevi Albiensem ecclesiam administravit. Unde pauca leguntur ab eo gesta, quæ notanda breviter du- ximtiS ex actis publicis descripta. Guillelmus hominium exnibuit Philippo de Peia militi senescallo Bellicadri (Beaucaire) & Nemausi, pro castris de Marfaco, de Rofiaco, & de Monte-regali, die 11. Martii 1337. ubi & habetur quod Beraldus antecessor ejus idem praestiterit. Anno 1338. 13. Julii, bona episco— j patus in manum regis tradita ratione 20000. librarum fisco debitarum, soluta pecunia recuperavit. Eodem anno die 29. Julii sedem aposa rolicam appellavit adversos officialem Bituricen- sem, qui damnatum ab ipsomet episcopo fœne- ratorem absolverat. Cardinalis factus collegium Bernardinorum, ut vocari solet, Pari— < siis a Benedicto XII. incoeptum, absolvit, uti docet inscriptio præ soriouS apposita, sub ejus scuto gentilitio secto in duas panes, quarum B iij m ECCLESIAALBIENSiS a8 , prima nihil exhibet præter aream nudam, in altera visentur tres conchæ. TaliS autem est r » inscriptio : Arma hac sunt veneranda memoria Cuillcrmi Curti quondam cardinalis Albi, ywi etiam intui sacra theologia doctor » Tolosanus natione, Cificrciensis religione, de Bolbona professione, ecclestam prafentem ad perfectionem qualem opti- net, perduxit, & reditus ipfiusemit, aulam multis jocatibus, librisuue bibliothecam infignivit.Sex- decim scholares intus in theologia findentes perpetuo fundavit. Cujus solemne anniverfarium intus xn. fulii celebratur, tuncque prasens conventus recreatur. Orate pro eo. Fato functus est Avenione die 12. Junii anno 1361. De eo consiilendi Ughellus in Italia sacra, Frizonius, & alii qui de cardinalibus scripsere. L X. PICTAVINUS. Ex nobili & vetusta gente de Montesquivo in Vasi : onia originem ducebat Pictavinus. Antequam vero AdbieIssem nactus esset cathedram, fuerat episcopus Vasatensis « , tumMagalonen- sis. ElectuS autem episcopus Albiensis invenitur 27. Januarii anno 1538. al. 1339. paulo post donatum galero cardinalitio Guillelmum Curti. Anno 1339. die 20. Februarii vicarios suos generales instituit in lj>iritualibus & temporalibus B. abbatem Candeliensem, Petrum de Jauren- tio canonicum Albiensem, & Pontium de Mala- fossa canonicum Carpentoratensem. Eodem anno die 21. Julii hominium recipit a Johanne Goasca domicello vicario ( Vsguser) Albiensi. Anno 1341. die 28. Septembris, sacramentum fidelitatis ei præstitum est a Raimundo de Mo. nestier milite, pro castro & valle de Monestier. Anno 1347. die 21. Decembris sex fundavit ca- pellanias in ecclesia siia. Anno 1349. die 20. Septembris vicarius urbis, qui erat Stephaniis de Guilarando, te ipsius hominem professus est. Anno 1350. die 17. Decemb. incœtum presoy- terorum cardinalium ascitus est a Clemente VI. sub titulo basilicæ duodecim apostolorum. Anno 1352. die 7. Martii donationem facit Johanni Camposterii, quam eodem anno die 20. Augusti Arnaldus Guillelmi successor confirmavit. Vivere desiit calendis Februarii anno 1355. nunc 1356. LXI. ARNALDUS*. Pictavino ad sacrum cardinalium collegium assumto, vacante per hanc promotionem, ut tunc moris erat, sede Albiensi, subrogatus est ei mense Januario Arnaldus Guillelmi, qui die 1 o. mensis Julii anni 1351. solemniter excipitur in urbe ; solemnis hujus ingressus descriptionem, quod multa notatione digna contineat, exhibe* mus. Eodem anno die 7. Septembris omnia lucra a Catellus quem secuti sunt sarurtarthani fratres, dicit Lodoven- scm fuiise episcopum, non Vasatensom. Baluzius in notis ad vir. pap. Avenion. probat primam sedem episcopalem quam obtinuit Pictavinus, fuiffc Valatcnscm ; quod ex publicis adhs demonstrabimus, ubidc Vasatensibus episcopis erit agendum. b Noster Claudius Esticnnot in abbatibus fancti Salvatoris Lo- dovcnfis recensot « quemdam Armandum yel Arnaudum, qui præ- cfat anno 1337. a qua præfectura tranfiit ad abbatiam sancti An- dtefc Avcnioncnfis, demum pervenit ad scdcm Albicoscm. Is debuit de quo agimus Aruaidus. 2 ex præconiis in urbe faciendis ceffit consiIlibus, modo cereos octo 50. librarum in festo natalis Domini, ad donationis perpetuam memoriam, singulis annis ecclesiæ offerrent. Anno 1353. die 8.Maii confulcs episcopi dominium in civitatem agnoscunt ; cui obcssc nolunt quod aggerem posuissent ad muniendam urbem. Adhuc occurrit die 27. Novembris anno 1354. Sedem vero vacasse eodem anno mense Decembri, probatur ex litteris senescalli Carcassonensis testisicantis, quod temporalitas episcopatus non debeat apponi ad manum regiam occasione regaliæ, exceptis castris de Marsitco & de Rosiaco..Fuit alitiS Ar- i naudus Guillelmi, hujus episcopi procul dubio cognatus, abbas de Luco diœcesis Oloronensis, qui legitur testis in instrumento testamenti An- glici cardinalis. Vide Baluzium, tom. 2. vit. pap. Avenionensium. LXI I. HUC o. IV. Hugo Alberti primum occurrit anno 1555. 18. Octobris, quo tempore ad custodiam urbiS totiusque diœcesis arcium, ducem instituit do- micellum de Montibus. Anno 1356. accepit lit- teraS de captioneJohannis regis Francorum, datas Parisius die 27. Septembris, quæ ipsiuS vicariis generalibu$ redditæ siint ; tunc enim in curia morabatur A venionensi. Has litteraS legere non erit injucundum. Utrum ad comitia regni generalia tunc temporis indicta convenerit Hugo ignoramus. Baluzius in notis ad vit. pap. Avenion. observat ipsum fecisse suum novum adventum tantum die Mercurii 22. Novembris anno 1357. &promi- sisse consuetudines civitatis Albiensis servare, prout alii prædecessores siii eas tenere & servare promiserant. Notatur in instrumentis publiciS unoquoque anno, usque ad annum 1376. die 22. Decembris, quo videlicet hominium re- 1 cipit a Gregorio de Corberia vicario urbis. Ioem obsequium ei præstiterat anno 1371. die 11. Aprilis Johannes Clerici vicarius quoque civitatis. Cum capellanis ecclesiæ Aloiensis transegit an. 1373. & cum consiilibus Albiensi* bus de jurisdictione temporali an. 1374. Ad præsentationem quoque Aladaxiæ de Provenr

? uieras capellaniam in capella sanctæ Mariæ de Iumilitate contulit. Occurrit adhuc in veteri instrumento 1378. Vivere desiit 11. Martii 1379. Ex temporis sipatio quod episcopatui Hugnnfc Alberti dare cogunt indubitatae fidei tabulæ, rejiciendus videtur ille Bertrandus episcopus, in quadripartita Gallia christiana notatus ; ignottiS vero Claudio Roberto & aliis, uti nobis. Forte pro Bertrando legi debet Bernardus de Sanguinato diaconus, & archidiaconus de Podio sancti Georgii, qui communi canonicorum suffra- gio Hugoni defuncto subrogatus est, ut dsscimuS ex decreto ipsius electionis ad Clementem VII. misso ; sied minime constat hanc electionem suis. se confirmatam. Sane in veteri instrumento Do- minictiS dicitur immediatus Hugonis successor. LXIII. DOMINICUS. Dominicus cognomento de Florentia familiæ iro ECCLES IA A LBIEN SI S. 30 S. Dominici, videlicet ordinis Prædieatorum alumnus, ad cathedramAlbiensem ascendisse dicitur an. 1379.idque convenit ciim Albiensibus ta- bulis, in quibus legitur Dominicum archidiacono Petraconcensi camerario cardinalis Lemovi- censis, die S. Junii an 1380. demandasse provinciam exhibendi hominium B. Bituricensi archic- piscopo, pro civitate Albiensi. Eodem anno dic 5. Octobris interdictione sibi ex formis juris facta, jubetur liberam suo capitulo relinquere pos- seffioncm bonorum quæ Hugo Albiensis epilco- , is ab intestato acquisierat, ut pote quæ bulla Clementis papæ VII. dicto capitulo concesse fuerant-Ninilominus tamen hac ae re mota querela mediis arbitris composita non est nisi anno 1381. 8. Septembris. Ab hac sede transtatus est ad episcopatum S. Pontii Tomeriarum, an.I382. ubi ae illo plura, & in Tolosanis archiepiscopis. LXIV. JoHANNEsII. Hic præsul, quem legimus cognominatum d*Alby & de Saya, die 24. Julii, an. 1382. Lu- dovicum ducem Andecavorum & Turonum comitabatur in castris aa Padum, una cum Lu- dovico de Monte-gaudio ipsius ducis Marescal- lo, & Johanne domino de Bueil Cambellano, uti testantur litreræ, quibus idem dux ratum habet pactum de 40.millibus florenorum auri, solvendis magnisico domino Bamabæ viceco- miti Mediolani, pro stipendio quingentarum lancearum, quæ subministraturum illi dictuS Andegavensis pollicitus erat, ex chara cameræ rationum regiarum Paris. Anno sequenti reddi- tus suæ ecclesiæ ad exemplum Beraldi, Petri, Pictavini, Hugonis & Dominici antecesseram, 40. dies indulgentiæ visitantibus ecclesiam sanctae Mariæ de Fargis, fundaram a præfato Be- raldo, in qua, interceflione beatæ Mariæ virginis plurima nebant miracula, concedit 29. April. 1383. ex tab. Annuntiatarum apud Albiam. De hoc episcopo liber obituum hæc habet : Anno Domini MCCCLxxxm ; obiit reverendus Dominus Johannes de Saya, episcopus Albiensis, qui dedit imaginem B. Mariæ ponderis duodecim mar- charum argenti, & ultra duos pannos. LXV. GUILLELMUSVII I. Non rudis & inexpertus ad Albienses infulas accessit Guillelmus de Vouta, qui antea regendi tirocinium posuerat in ecclesiæ Tolonon- sis administratione, deinde factus episcopus Massilienlis, tum Valentinensis & Diensis. Albiensibus denique in rabulis memoratur ut episcopus, annis 1383. 84. 85 ; An. 1389. die 25. Februarii Johanni Bituricensi archiepiscopo, per procuratorem hominium præstitit pro civitate Albiensi. An. 1392. in jus vocatur a rege, quod ipse vel ab ipso instituti judices, inquisitionem cujusdam criminis usurpassent. An. 1397. die 20. Maii prorogatur ipsi tempus ad reddendum Petro Bituricensi archipræsuli hominium. Hæc tabulæ episcopales ; proindeque Guillelmi epis- copatus non desiit an. 1392. Laudatur in Gallia christiana Gemellorum fratrum, quod ædi- fichun S. Cæeiliæ Albiensis absolverit, sunda- V veritque holpitium pauperum, sub sanctorum Petri & Andreæ Gailiacensis titulo : LXVI. PE TRUS. II. Hunc episcopum non sine formidine adjicimus catalogo Albiensium antistitum. Nimirum in tabulis episcopalibus semel dumtaxat occurrit, videlicet die L Julii, an. 1386. quo hominium recipit a Raimundo dcMonestier domi- cvllo, pro castro & valle de Monestier. Forte pro episcopali sede contendit cum Guillelmo de Vouta, quod facile persuasum habemus. * LXVII. DomINICUS ; Quid ca æ fuerit, ut relicto Tomeriensi episcopatu, Dominicus de Florentia ad pristinam ledem redierit, ignoramus. Certe anno 1397. die 30. Junii paciscitur cum priore de Rabastenx Moissiacensi monacha, pro nonnullis decimis. Anno veto 1409. adfuit concilio Pisano ante suam tranflationem ad sedem Tolosanam, factam per bullam Johannis papæ XX11I. datam idibusSeptembris, annoI. ejuS pontificatus. LXVIII. PETRUS III. Petrus cognomento Nepos, subdiaconus, li- centiatus in legibus, decanus ecclesiæ collegia- tæ de capella Taillescr, Lemovicensis diœcesis, canonicus Narbonenlis & Claromontanus, per transtationem Bertrandi de Malo-leone ad sedem Biterrensemælectus est episcopus Vauren. sis an. 14.08. possefsionem adeptus I7.Octob.ejuf. dem anni, qui tamen regis & ecclesiæ negotiis occupatus, diu distulit ad ecclesiam accedere. Postea anno 1410. Johannes XXIII. Dominico ad sedem Tolosanam tranllato, eum sub- rogavit data bulla nonis Septembris, fui pon- ) tisseatus anno 1. qua eum a vinculo quo sedi Vaurensi alligabatur, absolvit, & Albiensi ecclesiæ prarsicit. Eidem Johanni papæ juramentum obedientiæ præstitit anno 1411. qui altero post anno has aa nostrum Petrum litteras dedit, rogans ut Bernardum comitem Armaniaci, ad sanctæ sedis apostolicæ obedientiam reduceret. JoHANNIS PAPÆ XXIII. LITTERA ad Petrum episcopum Albiensem. JOannes episcopus servus fervorum Dei, venerabili fratri Petro episcopo Albienst, salutem & apostolicam benedictionem. Dudum fraternitati tua commifesse meminimus, ut ad dilectum filium nobilem virum Bernardum comitem Armeniaci personaliter te conferres, atque ipsum ad nojlrum & Romana eccltjia gremium, devotionem & obedientiam reducere conareris. In qua re cum necdum perceperimus te quam summe optavimus ac optamus, prabere operam potuijse, denuofraternitatem tuam pulsure decrevimus, volentes quod in hoc tam laudando opere omnibusstudiis atque vigiliis, omnibusque conatibus tuis elabores. Nos enim eidem fraternitati tua prafatum comitem reducendi, ac nostro & prafata ecclesiæ nomine recipiendi, ceteraque qua netejsaria fore cognoveris exercendi, per alias litteras nostras quas per lato ai ECCLESIA ALBI EN SIS. jz rem prafentium mittimus, plenam tribuimus fa— A cultatem. Volentes insuper quod fi prafatum comitem ad hujufmodigremium sufcipcrc te contingat, eum informare studeas quanto caritatis ardore, quamque tenero affectupersunam suam & prosequi intendimus & complecti, difpofiti hujufmodi affectum & benevolentiam nostram quantum cum Altissimo dabitur, efficaci operum exhibitione offendere. Datum Roma apud fanctum Petrum idibus Martii, pontificatus nostri anno tertio. Varia negotia deinceps eidem Petro committere perrexit hic pontifex ; exstantque in tabulis Albiensibus plunma Petri hujus episcopi acta j annorum 1414. 1421. &c. usique ad annum 1430. Anno præsertim 1428. ratam habuit fundationem missæ unius factam in ecclesia Albiensi a Jacobo Siciliæ, Hungariæ & Jenssalem rege. E vita migravit anno 1434. aut 1433. mense Septembri desinente, vel incipiente Octobri. LXIX. BERNARDUS IV. Bernardus de Cassiliaco præpositus Albiensis, per obitum Petri Nepotis, communi canonicorum voto eligitur, qui ejusdem electionis confirmationem a concilio Basileensi postularunt ; 1 eoncilii autem auctoritate rata est habita electio hæc, die 19. Decemb.an. 1435. Idem concilium Facultatem ei concedit, recedendi ad tempus a synodo, ut episcopatus sui possessionem ineat, vn. idus Manii 14.36. Interim Robertus Delphinus vel Delphini, provisiones accipit ejusdem episcopatusab Eugenio IV. papa ad preces Ca- roli VII. ducis Borbonii, & comitis Montis- penserii ; jure reservationis factæ hujus episcopatus a summo pontifice, quamprimum vacaret ; quas reservationes concilium aboleverat, electiones restituendo. Bernardus favente concilio cotssecratus est episcopus Albiensis, in ecclesia Fratrum Minorum Basileæ, die 12. Feb. an. 1435. a Martino Lectorensi episcopo, aflis- tente episcopo Lausanensi, cum alio cujus nomen tacetur. Nec tamen turbare cessavit Robertus. Nam per suos satellites, quibus præerat Ruthenensis lenescallus, castrum Monti-ratum obsedit & expugnavit anno 1437. & interim consulcs in urbe Albiensi aliquot annis creavit. , Ex tantis dissidiis factum est, ut anno 1442. Vau- rensis episcopus Albiensem episcopatum in spiritualibus administraret. Nec tam cito sijpita querela ; uterque enim ut se osserebat occasio munia episcopalia exercebat. Sed Bernardus post varias altercationes, novam possessionem iniit an. 1455. niiflamque sdemnem celebravit in siia ecclesia, 1. die Novembris. Neque hic stetit Robertus Delphini, qui anno 1456. adhuc episcopalia exercebat. Tandem Bernardus vicit sententia & decreto senatus Parisiensis adversus Robertum, die 1. Aprilis 1461.4 Denique anno I462.dk 2. Novembris, dominus Bernardus miferatione divina dies suos in Domino claufit extremos, fepultus ante majus altare. » Baluziusqoi fufc2git de Roberto Delphini in hift. gen. domus Arverni*, dicit 2nno 1460. idditque Robertum condemna- Tumfuiflc ad omnes litis itnpcnsu. LXX. ROBERTUS. < Robertus Delphini, de quo jam plurima di—’ ximus, silius erat Beraldi II. cognomento Magni, Arverniæ delphini, & comius Claromonten- sis, baronis de Mcrcorio, ex Margarita de Sacro- cæsiire ( de Sancerre) Hic ab adolescentia vitam monasticam juxta regulam S. Benedicti amplexus, multis potitus cit abbatiis, ut dicemuS in Carnotcnsibusepiscopis, qu busnon contentus, cum jam esset Carnotensis episcopus, Albiensem ambivit cathedram. In instrumento abbatiæ de Boscheto, an. 1434. cum titulo Albiensis episcopi, & cognomine Delphini occurrit. Datum apud locum nostrum de Leuthonio, in capella castri dicti loci, an. mccccxxxiv. indict.xii. die Veneris, vili. Octobris, Eu genii papa IV. an. IV. Anno 1451. die 17. Aprilis, data est quædam charta in monasterio sanctæ Cratis de Volta (la Voultc) cujus loci prior erat Robertus, ubi sic subscribit : Robertus Dau- phtn episcopus dlbiensis, dominus baronia de Meretur l vicecomes de Montarat, prior S. Crucis de Volta. Ex hac vita raptus est an. 1462. quo an. die I. Novemb. testamentum condiderat, in quo Albiensem episcopum adhuc se dicir ; eodem etiam titulo donatus in bulla Callixti papæ, data iv. nonas Julii an. 4. ejus pontificatus, qua ei testamentum condendi dat licentiam.Jacet in ecclesia Fratrum Minorum Brivatensium in Pe- pulchro a latere evangelii sanctuarii erecto cum ipsius effigie, quod delineatum habes apud Stephanum Baluzium. Nulla monumentum hoc ornant cardinalium insignia, quamvis legam eum in archivo Albiensi nominari episcopum & cardinalem Albiensem, am m ccccxnx.c^lixro papa, Friderico imperatore, & Carolo Francorum rege. Certe Callistus non erat papa, an. 1449. Juxta sepulcrum legitur hoc epitaphium recens po- 1 situm : Hic jacet reverendissimus in Christo pater Robertus Arvernorum delphinus, primo Carnotensis, postea Albiensis episcopus i genere tsanctitate, & dignitate illustrissimus. In tantum prasulem & potentissimos principes Borbonios, & Arvtrnia comites ejus progenitores, & hujus monasterii fundatoris, gratitudinis hoc monumentum posuit reverendus paterjacobus de 1’Arbre, regis chriffianissi- mi confiliarius & condonator, provincia pater, ac hujus conventus moderator. Anno 1646. LXXI. JOHANNES III. Patria Johannis Jofredi fuit Luxovium in Vo- Pago Paltu oppidum, ob Luxoviensem abbatiam æque nobilem, & antiquam celebre, ubi honestis prognatus parentibus, ab issque liberali- ter educatus, in litteris multum profecit, lauream doctorisin decretis, & in theologia con- seCutus : ut merito illum Pius papa 11. egregium doctrina & ingenio dixerit. Nec defuerunt virtuti & animi dotibus siia præmia : si tamen hoc digna sint nomine bona temporalia, quibus cumulatus fuit, factus prior Anagrathensis*, Ar- bosii, castri siipra Salinas, decanus S. Vivenui tb Hist. gcncal. Arrcm. corti. I. p. 106. 5) ECCLESIA ALBIENSIS. 54 de Vcrgcio ; post modum abbas Luxoviensis & A S. Dionysii in Francia, referendarius aposto- licus, episcopus Atrebatensis, deinde Albicn- sis, cum jam creatus fuisset prclbytcr cardinalis a Pio papa II. xv. cal. Januarii, an. 1461. siub tit. SS. Silvestri & Martini in Montibus. Nam ad sedem Albiensem non acccsiit, nisi an. 1462. quippe bulla Pii papæ II. qua a vinculo Atrebateniis ecclesiæ absolvitur, & Albiensi præficitur, data est IV. idusDeccmb. hujus anni, quo etiam anno, die 3. Februarii, urbem solito more est ingressus. Quominus autem afli- due clavo si.iæ ecclesiæ allideret, obstiterunt varia regni, Christianæque reipublicæ negotia, p quibus tractandis operam si.iam, industriamque læpe collocare coactus est. Multas pro Philippo Burgundiæ duce legationes obivit. AdCarokim Franciæ regem missus cst, pro expeditione contra Tureas studenda. Ludovici XI. ejus filii inaugurationi adfuit Remis, an. 1461. cliiper- siiasit * ut pragmaticam sanctionem rescinderet, inquit Spondanus ad an. 1461. Unde non mirum, si post rem tam gratam summo pontifici ejus opera factam purpura donatus sit Johannes, petente potiflimum rege Christianiisimo. Principis ejusdem orator suit ad Henricum Castellæ regem, an. 1469. Extatque e jus ora-. tio ad regem tunc habita, tom. VIII. spici-’ legii cum alia quam declamavit in ecclesia Pa- risiensi, die qua Johannes Baliie Andegavensis episcopus, Pcilicet Dominica 1. Adventus, an. 1468. purpuram Romanam induit. Reliquias S.Cæciliæ, & alias Albiam transtulit multisque aliis donis ecclesiam siuam deme ritus est. An. 1470. die 1. Febr.Jus visitationis in Galliacensi coenobio ipli confirmavit senatus Tolofanus, advcrsi.is Petrum abbatem, vel administratorem peepetuum. Spiritum exhalavit xxiij.Nov.a/. Iv.idus Decemb. an.I47 ;. soporatu Rulliensi ( Bully) diœcesis Bituricensis, j ubi quiescere c dicitur. De eo cum laude scripsere Frisonus in Gallia purpurata, Auberius in historia Cardin. Onuphrius, Spondanus ; & alii, maxime qui de rebus ecclesiasticis egerunt. Sane magna eruditione pollebat, rerumque usu ac industria ; quasob dotes forsan delectus est inter Latinos patres in concilio Ferra riensi seu Florentino, ad unionem ecclesiæ Orientalis & Græcæcum Latina procurandam. LXXII. LUDOVICUSI. Ambasianorum gens in Turonibus cum antiquitate ac nobilitate, tum rerum præclare gestarum lplendore illustriflima, multis insuper Antoniu’Bonal in hift. MSS. cpiscoporum Ruthcncnfium, in vita Francisci d Eftaing, ait Johanncm Geoffroy Ltidovico regi XI. auftorcm fiiifle rcscindcndæ pragmaticx sanftionis, quod papse pergratum fiiit ; scd a scnatu Paris. reprobatum, Univcrsi- tatc etiam intercedente. b Aliae reliquiz ab eotranflatx sunt SS. Urbani, Tiburtii & va- leriani, quas obtinuit a Paulo Papa II. xm. « calendas Januarii anno 1466. t Attamen tcftamento suo failo 14. Novemb. an. 1473. quo bona sua partitus eft aequaliter inter ecclesiasS. Cæciliæ AJbicnfis, & S. Dionyfii in Francia, elegerat scpulturam in Albiensi ecclefia ad pedes capsx, in qua brachium S. Cæciliæ aflervabatur. Pro suis vero exscquiis aflignavit mediam panem redituum suarum p’abbatiarum Boiwt-cumbx, & S. saturninx ; potiebatur insuper abbatia Cauncnfi, ex noftro Claudio Elhcnnot. Tomus I. ecclesiasticis dignitatibus ornata, toto in orbe. Christiano præfulsit. Nam Ludovicus, de quo agendum, fratres habuit Georgium cardina— ( lcm Rotomagensem archipræfulem, regni administrum, Johannem episcopum Lingonensem, Petrum Pictavicnsem, JaCobum Claromonta- num. Hi quinque patre Petro Calvi-montis toparcha, regis cubiculario, ex Anna de Bueil, Johannis Franciæequitum tribuni, & Thalas- siarchæ sorore prognati erant. Quæ autem ad Ludovicum lpectant, nunc ex Albiensibus potiflimum tabulis pro nostro moreproferamus. Ludovicus mortuo Johanne Joffredi bullas pro vacante episcopatu, accepit a Sixto papa IV. datas IX. cal.Febr. an. 1473. Qui pontifex suis litteris eodem tempore scriptis, eum commendavit tum archiepiscopo Bituricensi, tum regi Christianiflimo.Alia bulla data vn. cal.Februarii ejusdem anni, Sixtus papa Ludovico concessit facultatem benedictionis & consecrationis munus, a quocumque vellet episcopo reci- piendi.Eodem fere tempore, scilicet nono Octobris, an.I474.regis/oc « w tenens generalisits Occi- tania & in comitatibus Rufcinonis & Cerftaniæ ciinstituitur^etente, agenteque Johanne Borbo- niensi, & Arvernensi du ? e ipsius cognato. Quo . fungens officio an. 1493. urbem Perpinianum ’nomine regis Franciæ, regi Arragonum ceffit. Anno 1475. Albiense capitulum olim exem- tum ab episcopali jurisdictione, lubens se sub- didisse huic præsiili legimus ; accesserat tamen Sixti papæ IV. auctoritas. Accepta vero potestate ufus non ad destructionem, sed ad ædi- sicationem > multa præstitit utilia. Theologum, qui in ecclesia Albiensi legeret, hoc est doceret ac praedicaret, anno I482. instituit, asiignatis qui siitis essent reditibus. An. 1480. die 25. Aprilis, Albiensem ecclesiam coissecravit, ejuf- que chorum eleganti opere construxit, sacrarium . magna vasorum argenteorum fupellectili, ac pre- tiosiflimis ditavit ornamentis, interdicta suis successoribus & capitulo facultate quidpiam alienandi. An. 1492. corpus S. Martianæ elevavit. Cum obtinuisset a Sixto papa IV. facultatem de bonis suis tam immobilibus quam mobilibus testamento statuendi, nec non de suis ( ut aiunt) beneficiis, bulla data nonis Januarii ann. 1479. pontificatus Sixti nono, pauperes omnium bonorum heredes reliquit, excepta bibliotheca, quam suæ legavit ecclesiæ j ut merito bonus episcopus dictus sit. An. 1486. ab Innocentio VIII. licentiam accepit conventus Fratrum Minorum deObservantia construendi, s in loco urbis, ubi situm erat monasterium mo- nialium S. Catharinæ, ordinis S. Augustini, quod jussu Sixti IV. exstinxerat. Optasset pius episcopus ab omnibus negotiis sie- cularibus feriari jemiseratque votum nunquam ad aulam regiam accedendi, aut in ea immorandi ; a quo ut absijlveretur impetravit Ludovicus rex XI. Sixto IV. bullam ea de re dante pridie d Verisimilc est Ludovicum de Ambafia conteftdiflc de cpisco- patu cum Johanne Joffredi, qui auctoritate pontificia vicit r mulum ; accedcntc præsenim Ludovici regis favore. Forte unus a capitulo electus est, scilicet LudoVicus, alter bulla Pii papæ II. Ut autem ita sontiamus, pene cogunt acta publica urbis ARnensts > ubi mors Bernardi de Cazillaco fignatur. an. 1461. & Ludovicus de Amh basta ipfi subrogatus legitur eodem anno dic 3. Fcb. 5j ECCLESIA ALBtENSIS. 36 caLMaii an.I472. suipontisicatus 1. Sicpublicæ 3 rei tractandæ iterum incumbere-compulsos esu An. 1498 ab Alexandro VI. bullam accepit datam idibus Septembris ejus pontisicatus 7-qua ei mandat, ut dissoluto regis Ludovici XII. matrimonio cum Johanna Franciæ, regi & Annæ A ritanniæ, Caroli regis VIII. relictæ det licentiam conjugii contrahendi, etiaiftsi affines aut consanguinei forent in fecundo gradu. Data si* bia fratre Georgio cardinali archiepiscopo Ro- toinagcnsi sanctæ sedis legato in Francja, pCF- testate reformandiecclelus, collegia, monas- teria, conventus, &c. in provinciis Narbonen* si, Tolosana, atque Bituricensi, ab eodem rege Ludovico litteras accepit, quibus sibi liceret id exsequi, scnjptas 22. Martii anno 1502. Hoc anno jam abdicarat episcopatum, quem Aso- xandcr papa contulit ejus nepoti Ludovico, reservata tertia fructuum parte, cum jure conferendi præbendas & dignitates ecclesiæ Albien-

sis, bulla data XI. cal. Junii. Obiit Lugduni die j. Julii an. 1503. al. 150$. sepulcusqueest in ec- clesia majori Albiensi, in sacello beatæ Mariæ, uti suo testamento vondito t8. Januarii an. 148$. caverat ; cui ædichlæ sacræ quin*- gentas libras legavit. • LXXI1I. LvDovIGUS. IL Hic superioris episcopi nepos ex fratre Caro- lo Campaniæ & Burgundiæ gubernatore, matrem habuit Catharmam de Chauvigny. Hoc autem modo cathedram Albiensem est adeptus ; nimirums Alexandci papa VI. a Carolo rege VIII. a capitulo Albiensi, & a pluribus commonitus, quod cum diœcesis Albiensis esset pene in regni consinio, plurimi interesset epilco- pum, qui Albiæ aliarumque sive urbium sive arcium dominus erat, fidelem esse regi Chris- tianisiimo 
sibi hac vice reservaVit jus conferendi hanc ecclesiam, quandocumque vacaret vel per obitum Ludovici, vel per ceflionem ; atque per antecesium hanc contulit Ludovico d’Amboise adolescenti 18. annorum archidia- cono Narbonensi, sedisque apostolicæ notario XI. cal. Junii, sui pontisicatus an. 5. hoc est Christi anno 1497. Anno 1501. dicitur electas Albiensis, & Alexandri papæ notarius ; a quo eodem anno promotus est ad sedem Æducn- sem, vacantem per obitum Johannis Rolin, bulla scilicet data v. idus Augusti, ejus pontificatus an. 9. delegatis ad dandum illi pallhim nominepapæ duobus episcopis, bulla scnpta Ix. cal. Octobr. pontisicatus Alexandri an. 10. seu an.Christi 1502.An. 1503.Albiam solemni pompa ingressus est, comitantibus Jacobo fratre abbate Cluniacensi, multisque optimatibus ; cui obviam progrefli consoles urbiS ad portas, claves obtulere. Iis continuo redditiS, a primo con- sule clientelæ ac obsequii sacramentum excepit. An. 1506. v. cal. Martii contulit quatuor millia librarum, ad construendum in prioratu de Fargis parthenonem ordinis Annun* ciatarum a Johanna silia Ludovici XI. Lu- • dovico XII. olim in matrimonium tradita institutarum. Eodem anno mense Januario cardinalium albo adscriptus est Bononiæ a Ju- . lio IL accepto titulo sanctorum Petri &Mar- rellini. In Italia obiit an. 1517. ut probat epitaphium hoc loco subdendum, quod ipsi posuit Cardinalis Armaniactis ejus affinis, in Laureta- •na ecdesia, ubi jacet. LVDOVlCO CARDINALI. Ambostano, Gallo, Albiensi episcopo, prater generis nobilitatem stngularis pietatis viro, ac omnes omnium virtutes complexos Georgius cardinalis Armeniacus affini, & prima at at is alumno, neglecto & collabente in tumulo jacenti, voti reus huc post sextum & trigestmum ab ejus obitu annum cum venisset, pro tempore posuit md Lui. kal. Octobris. Cor ejus Albiam delatum deponitur in majori ecdesia juxta patrui tumulum. LXXIV. CAROLUS. Carolus Robertet Claudii filius, Florimundi baronis d’Alluye& de Brou, regi a secretis & mandatis frater, archidiaconus Aurelianensis, & prior commendatarhiS S.Petri de Regula, ordinis S. Benedicti ad Garumnam, electus est a capitulo Albiensi in episcopum mense Decembri an. 1510. cujus votiS assensum dedit die i 11. Januarii ejusdem anni. Possessionem capes sit an. 1511. An. 1512. die 25. Decembris hominium recepit a consulibus Albiensibus-. Ecclesiam suam picturis ornavit. Obiit anno 1515.9. Aug.cum prius episcopatum transcripsisset Jacobo fratri. Jacet in ecclesia ante portam Lateralem chorijcum hoc epitaphio sub tumba cuprea. Carolus Robertetus inclyta hujus Albiensts ecclesta pontifex benemeritus, hoc monumento suos ipstus cineres, postquam vita concessisset, uti placide quies- cerent, conlocari voluit. Fato autem functus est anno post nativitatem Domini fesu-Christi Salvatoris > nostriijirsaie vadusAugustas ! B&ttQ\ KAIPETE. LXXV. JACOBUS. Binominem fuisse hunc episcopum suspica*. mur. Jacobtis enim constanter dicitur omnibus in chartis Albiensibus quas plurimas vidimus. Aliunde Johannis nomen prodit ejus epitaphium mox referendum. Ita quoque appellatur in tabulis sacræ capellæ Parisiensu, cujus fuit canonicus. Hinc non culpandi nostri Sammartha-* ni, qui eum Johannem nuncuparunt. Is Caroli Roberteti frater, ante adeptum per ejus re. signationem episcopatum, plurima congesserat
sacerdotia, quippe prior erat S.Ramberti diœc. Lugd. archidiaconus Bituricensis, decanus Aurelianensis & Tornacensis, præpositus S. An- dreæ Gratianopolit. canonicusParisiensis, A ni- ciensis, Albiensis, &c. Factus est autem episcopus per resignationem Caroli fratris ; qua dignitate gaudebat mense Julio an. 1515. Solemnis tamen ejus ingressus in urbem dilatus est usque ad it. Novembris an. 1517. quo tempore consoles ipsi fidem clientelarem, & obsequium jurarunt. Causa autem hujus proCrastinationis naud dubie fuit, quod mortuo Caroso, canonici in- super habita quam fecerat resignatione, convenerint die 10. Augusti an. 1515. ad novi pontificis electionem, postulaverintque Franciseum Au*

ANNI CHRISTI.

xitanum archiepiſcopum, qui poſt aliquas altercationes Jacobo ceſſit. Hic itaque a clero & populo, an. 1517. pacifice menſe Novembri exceptus eſt. ln quadripartita Gallia Christiana legimus ejus obitum in Kalendario Pariſienſis eccleſiæ annotatum, vii. cal. Junii an. 1518.1518. ubi etiam exhibetur hoc ejus epitaphium.

Iſta Roberteti cineres tegit urna Johannis. Quem vigilem experta eſt Albia pontificem. Corporis & animi præclaris dotibus auctum, Ante ſuum rapuit ſors truculenta diem.


LXXVI. Hadrianus.
Gouffier

Hadrianus Gouffier cardinalis, nuncupatus de Boiſy, magnus Franciæ eleemoſynarius, abbas beatæ Mariæ Burgidolenſis, Fiſcani, Burgulii, Cormeriaci, S. Florentii Salmurienſis, & B. Nicolai Andegavensis, Guillelmo Gouffier domino de Bonnivet, de Boiſy, & d’Oiron, cubiculariorum regis principe, Santonum ſenescallo, ex Philippa de Montmorency parentibus in lucem ecutus ; fratres habuit Arturum toparcham de Boiſy magnum Franciæ magiſtrum, Guillelmum dominum de Bonnivet Thalaſſiarcam, Aimarum, de quo mox dicendum, Ludovicum S. Maxentii, & Petrum B. Dionyſii abbates. Ille autem a teneris annis protonotarius apoſtolicus inſtitutus, & in ſtudiis bonarum artium ac virtutis educatus, pontifex Conſtantienſis in Normannia deligitur anno 1510. unde ad Albiensem episcopatum subvectus anno 1519.1519. cum Francisci I. regis favore & commendatione creatus fuisset Bononiæ cardinalis Conſtantienſis nuncupatus, a Leone X. pontifice 1515. XIX. cal. Januarii, titulo S. Petri & Marcellini, deinde S. Sabinæ donatus. Et ne quid ampliſſimæ dignitati deeſſet, in Francia legati apoſtolici a latere munus consecutus est 1519. Quamvis autem ab hoc anno renuntiatus esset epiſcopus Albienſis, urbem tamen & ecclesiam ſuam non eſt ingreſſus ſolemni ritu, niſi die 16. Novembris an. 1523.1523. quo tempore Ex tab.
urb. Alb.
conſuetum a conſulibus fidei ſacramentum accepit. Eodem anno die 16. Auguſti bona epiſcopatus a regia manu apprehenſa recuperarat. Rebus humanis exemtus eſt 1523. die 24. Julii in castro Villædei ** Villendren in Turonibus, conditis codicillis quibus ſepulturam deligit in abbatia Burgidolenſi, ante ſacellum beatæ Virginis, inter cetera legat eccleſiæ a Albienſi proa celebratione quatuor anniverſariorum ; item abbatiis Fiſcannenſi, Burgidolenſi, & aliis eccleſiis ; teſtamenti curatores nominat Guillelmum maris præfectum, & Petrum abbatem Dionyſianum fratres, ceteroſve qui recenſentur in autographo teſtamenti, quod in manuſcriptis tabulis familiæ aſſervatur.


LXXVII. Aymarus, al. Emarlus
Gouffier

Audita morte Hadriani Franciſcus I. rex dedit litteras ad capitulum, jubens ut exhiberet privilegium quo jus eligendi epiſcopum sibi vin-

a Hac in eccleſia celebratæ ſunt ejus exſequiæ tantum die 16. Decembris anno 1513. Unde forte orta eorum ſententia qui ipſum volunt obiiſſe menſe Novembri, quam falſi revincent quæ mox ſumus dicturi.

Adicabat ;

ANNI CHRISTI.
inhibenſque ne ad electionem conveniret, niſi prius copiam eligendi datam rex canonicis patefaceret. Datæ ſunt regiæ litteræ die i. Aug. an. 1523. quo die canonici Aymarum elegerant Galliaci, ubi ob peſtem Albiæ graſſantem, tunc morabantur. Aymarus certior factus de ſua electione, petivit trium dierum inducias, ad deliberandum utrum ipsi aſſensum præberet, forte non neſcius præcepti regis electionem fieri prohibentis. Conſenſit tamen tum electus, tum rex Christianiſſimus ; & Aymanus poſſeſſionem adeptus eſt per procuratorem 19. Junii anno 15241524.. Diſtulit vero ſolemnem ingreſſum uſque ad diem B10. Novembris anno 1527.1527. quo die de more conſules ei fidei ſacramento ſe obſtrinxerunt. Quæ omnia ex tabuliS tum eccleſiæ, tum urbis depromſimus. Aymarus obiiſſe dicitur die 9. Octobris anno 1528 1528..
LXXVIII. Antonius.
du Prat

Antonius de Prato cardinalis, ſedis apoſtolicæ legatus, Franciæ cancellarius, epiſcopus Meldenſis, poſtulatus eſt ſuffragiis capituli die 19. Octobris anno 15281528.. cumque regis conſenſu vel etiam juſſu, factus eſt epiſcopus Albienſis, aut adminiſtrator perpetuus. Anno 1529.1529. die 25. Decembris per vicarium ſuum generalem recepit hominium a conſulibus, ex tabulis urbis & epiſcopatus, quibus nomen Antonii inſcribitur annis 1530. 1533. 1535.1535. quo ex hac vita migravit die 9. Julii. De eo plura dicemus in Senonenſibus archiepiſcopis ; huic enim præfuit eccleſiæ.

LXXIX. Johannes IV.
de Lorraine

Johannes a Lotharingia cardinalis, epiſcopus Albienſis, varios item epiſcopatus adminiſtravit, Morinenſem, Valentinenſem, Metenſem, denique Narbonenſem archipræſulatum. De ipso in adminiſtratione Albienſis eccleſiæ hæc pauca duntaxat notantur. Anno 1536.1536.Ex tab. Galliaci. die 11. Novembris abbatiam Galliaci fieri ſecularem conſentit, ſibi reservatis juribus epiſcopalibus, ac decani confirmatione. Anno 1548.1548.Ex tab. Annuntiatarum Alb. 5. Septembris abbatiſſæ de Fargis, augendi ſibi monaſterii tribuit facultatem. Mortalitati debitum perſolvit anno 1550.1550.

LXXX. Ludovicus III.
de Lorraine

Ludovicus a Lotharingia cardinalis dictus de Guiſia, anno 1550. ſit epiſcopus Albienſis ex Trecenſi, poſtea Senonenſis fuit archiepiſcopus. Tranſcripsit autem epiſcopatum Albienſem Laurentio Strozzi cardinali, retenta 9800. librarum penſione.

LXXXI. Laurentius.
Strozzi

Laurentio Strozzi nobili Florentino nihil deerat ſubſidiorum quibus ad ſummas eccleſiæ dignitates sublevaretur. Nimirum Leonis papæ X. pronepos fuit ; ejus enim pater Philippus Clariciam neptem hujus papæ duxerat ; fratremque habebat Petrum Franciæ mareſcallum, regibus nostris carum. Itaque creatus eſt cardinalis titulo S. Balbinæ ; regioque beneficio factus eſt primum Biterrenſis epiſcopus, deinde Albienſis, accedente cardinalis a Guiſia reſignatione.


32 ECCLESIA A LB TENSIS. 40 anno 1561. quo legimus in Albiensibus tabidis Laurentium solemni ritu urbem ingressum esse die 6.Octob. & a consulibus consuetum ei præsti- , tum esse hominium. An. 1562. mense Aug. litteras regiæ tutelæ obtinuit pro hac eccleiia ab Carolo IX. cui fidem juravit anno 1563. Ut autem regi^ratus erat, ipsum suum legatum fecit in Albigensi pago. Anno 1567. permutavit epil- copanim Albiensem cum abbatia Massilienli S. Victoris, in gratiam Philippi de Rodulsis Ploremini. Quiæ supersunt dicenda de Laurentio Strozzi require in cpiscopis Biterrensibus, & archiepiscopis Aquensibus, ad quam dignitatem postremo ascendit. LXXXII. PHILIPPUS. Ad thronum Albiensem gradum fecit Philippo de Rodolfis Florentino sanguinis propinquitas ; erat enim filius sororis Laurentii Strozzi, qui in ejus gratiam cesiit episcopatum Al- bieniem, retenta eadem pensione 9800. librarum, quam ipse cardinali Guisiano pollicitus fuerat. Insuper Philippus transtulit avunculo suo abbatiam sancti Victoris apud Massiliam, cujus poflidendæ facultatem aCceperat a Carolo rege, an. 1565. Erat autem diaconus & doc- tor in Universitate Avenionensi, quando acces » sit ad Albiensem cathedram, regio diplomate fretus, & bulla Pii papæ V. data nonis februarii anno 1567. Possessionem adiit die 10. Junii anno 1568. ante suam consecrationem, quam ei contulit Dominicus Bigorre Albensis episcopus, in ecdesia Fr. Minorum die 6. Nov. 1569. Eum- dem Dominicum Bigorrum benedixisse Margaritam de Biran abbatissam Luminis-Dei diœcesis Cadurcensis 22. Februarii, anno 1573. infra dicemus. Eodem anno Philippus ab allidua commoratione dispensatur ad biennium, ratione suorum in acaaemia Paduana studiorum. In Gallia Christiana fratrum Gemell. legitur de- • functus die 30. Junii, anno 1574— diciturque gentilis Rodulsi cardinalis archiep. Florentini. LXXX I II. JU LI AN u s. Julianus de Medicis patria Florentinus, uti duo præsules superius commemorati, exepisco- patu Biterrensiad archiepiscopatum Aquensem transfertur, inde ad hanc sedem evocatus est per excessum Philippi de Rodulphis. Ejus vice Matthæus Toscanus vicarius interfuit concilio Bituricensi 1584. defunctus est 2&.Julii in mo- ’nasterio S. Victoris Maffiliensis, cuius erat abbas, anno 1588. ubi sepulchro conditus est. LXXXIV. A L p H o N SU S I. Adest adhuc episcopus genere Florentinus, quem pater Bartholomæus Florentiæ nobili genere ortus, Lugduni susceperat, ubi in ec- clesia sancti Pauli baptisatus suit. Altæ-com- bæ abbatiam in Sabaudia anno 1560. obtinuit, cui addita est abbatia de Maceriis in Burgun- dia. A rege Henrico III. nominatus episcopus . mense Augusto 1588. bullas obtinet a Sixto V. summo pontifice, datas VII cal. Octobris 1589. DeCembri vero insequenti possesiionem adipif. citur Ei scriptis claro dicavit Petrus Roniar- dus librum de arte poetica, & Justus Lipsius auctuarium veterum mlcriptionum ; edidit autem Alfonsus libros tres de regno Burgundiæ Transjuranæ, de origine faminæ Cistercianæ, ncenon de Altæ^combæ.Stamedii, & S.Sulpitii cœnobiorum fundatione, ac de comitibus To- losanis. Fato corripitur 8. Februarii anno 1608. sepultusque est in choro ecclesiæ cathedralis, cum hoc epitaphio quod sibi pararat. Hojpitium ossium & cinerum Alphonfi d’Elbe ne quondam epijcopi Albiensts ad novi/Jimum diem, suxit Deus ad gloriam. Veruntamcn in imagine pertranstt homo. Homo vanitatistmilissuctus, dies I ejus ficut umbraprætereunt. Obiit anno 1608. die octava Februarii. LXXXV. A L f o N s U s II. Alponsus Delbene Alsonsi ex fratre nepos, abbas sancti Petri Altivillarensis diœcesis Re- mensis, sacri consistorii assellor, ex archidiaco~ no Albiensi renuntiatus est episcopus nominatione Henrici IV. consecratusque anno 1607. demortuo patruo succesiit 1608. Hic præsul in propellendis haereticis, & propugnandis catholicis pastorem vigilantisiimum & rortiflimum se- se ostendit. Cœtui cleri generali Parisiensi interfuit 1625. Sed post aliquot annos —, cum propter motus quibus Occitania sub Henrico duce Monmorentio Septimaniæ prorege turbata est, e Gallia exceflisset Alfonsus, Florentiam se recepit, atque interim absens ab episcopatu depo » situsesu Defuncto tamen cardinali Richeno, in comitiis generalibus cleri Gallicani an. 1645. contra hanc depositionem reclamarunt episcopi, quam præter canones factam causabantur. Reversos ex Italia, Lutetiæ occubuit die nona Januarii an. 1651. ætatis 71. sepultus in ecdesia Templi ordinis equitum Melitensium. LXXXVI. GASP ARD US. Gaspardus de Daillon ultimus Albiensium episcopus, ex antiqua & nobili familia de Daillon • prognatus, parentes habuit Franciscum comi- temLudi, (quodoppidum nunc ducatus titulo in- signitur)Andium senescallum, Gastonis-Johannis-Baptistæ ducis Aurelianensis, regis patrui in adolescentia moderatorem ; matrem Francis- cam de Schomberg, Henrici comitis Nantolii, Occitaniæ præsccti, & marescalli Franciæ sororem. Nominatur primum Aginnensis antistes a Ludovico XIII. anno I65I.consecratus eodem anno 24. Augusti in æde iacra patrum Societatis Jesu vici S. Antonii a Johanne Francisco Gondio archiepiscopo Parisiensi, affistentibus præsulibus Ægidio de Souvre Autisiiodorensi, & , Stephano Fuget Dardaniæ, postea Malsiliensi epiicopis. Sequenti anno diœccsim adiit, & 10. Augusti magno honore Agenni excipitur : tum ad Albiensem sedem tranflatus 26. Octobris, munitus bullis Urbani Vl II. summi pontificis 1635. v. calend. Februarii, quo anno episcopus as- sistens ab Urbano creatur 3. Julii, possesiionem accepit I7-Martii 1636.ac 20.Aprilis sacramen- tum præstitit ; solemni autem apparatu ecclesiam suam invehitur 5. Martii 1637. Sub ejus pontisicatu moniales Visitationis beatæ Mariæ 25. Martii 1638. Albigæ, Capucini vero apud Cordes 27. Augusti 1642. reoipiuntur. Anno 41 ECCLESIA ALBIENSIS. 41 1640. abbatia B. Mariæ de Castellariis diœce- sis Pictaviensis donatus est. Feliciter demum i S0 annitente Henricus Sorbonius marchio dt Malause, hæreticæ pravitati nuntium remittens, orthodoxae sidci nomen ante obitum dedit 1647. 3. Octobris in ecclesia de las Gre- ces diœcesis Albiensis. Anno 1662. rexChri- stianiffimus Gaspardum ordinum siiorum praeceptorem sieu commendatorem creavit. Obiit die 25. Julii anno 1676. Eo mortuo, eodem an* no Albiensis ecclesia in archiepiscopalem ac metropolitanam est erecta, rege postulante, ab Innocentio papa XI. ut jam diximus. Jacet hic ultimus episcopus in choro majoris ecclesiæ, ubi legitur hoc epitaphium. 1 D. O. M. Hic jacti Gaspardus de Daillon du Lude epifi copus Albiensts, rrr. ord. tommen. qui fpreto ma gnifico funere, prohibita per supremas tabulas se pulcrali mole, fotas piorum preces expofctt. Hen ricus de Daillon du Lude, dux & par Francia reg. ordinis torquatus eques, summujjue rei tor mentaria in Gallia prafectus patruo de se optun merito, tumulum extitasset pro utriusque digni fate, nifi voluntatem ex tincti quam suam sequ maluisset, ratus optimam erga mortuos pietatem B qua voluerint meminisse, qua mandaverint ex- jequi. Obiit issfulU anno i(V]6. atatis 74. ARCHIEPISCOPI ALBIENSES. I. HYACINTHUS. HYacinthus Serroni patria Romanus, ordinis S. Dominici alumnus, sit episc. Arau- Lcanusanno 1646. favente præsertim cardinali Julio Mazarini, cui ipsius peritia, prudentiaque in agendis erant probe notæ. Ideo mistus est inCataloniam a repe Ludovico XIV. utpræ- fccturam tum ærarii, tum fori gereret in exercitu ; & pace postea facta inter Galliam & His- paniam, limites statueret cum Petro de Marea Conseranensi episcopo. Anno 1661 designatur a rege Christianiflimo episcopus Mimatensis, tum primus archiepiscopus Albiensis, mense Aprili, an. 1676. die 7. Augusti, hoc enim tempore, ut diximus, hæc siides metropolitana facta cst. Obiit autem die 7. Januarii anno 1687. ætatis 70. Jacet in ecclesia Dominica* norum suburbii sancti Germani apud Parisios. Præter tres illas siedes episcopales quas obtinuit succeflive, abbatiam Casæ-Dei ordinis simcti Benedicti apud Arvernos celeberrimam poflide* bat. Laudatur ob fundata Mimati collegium & seminarium. De hoc antistite noster Claudius Estiennot seriem abbatum Casæ-Dei texens, non ineleganter ait : Prasul est sane eruditissimus & humanissimus, quique, ut cum Sidonio loquar, agit stnesuperhi* nobilem, fine invidia potentem, fine superstitione religiosum, fine jactantia litteratum, fine asperitate fortem, fine popularitate communem… Juvandis litteris natus est, antistes cedro dignus, quem musu quas colit nonfinent mori. II. CAROLUS. Nisi nobis animo fixum sederet immotum » que, sobrie admodum de præsiilibus nostræ Galliae, quamdiu vivunt, loqui, ne vel eorum gratiam (quod absit) aucupari videamur, vel ipsis oneri umusjaudes eorum tametsi debitas publicando : vix ullus ex omnibus ecclesiæ Gallicanæ antistitibus foret, quem in nostra Gallia Chri- tiana celebrare magis aut averemus aut deberemus, quam Carolus le Goux de la Berchere ; quippe quæ ipsi potissimum lucem quam tandem aspicit debeat. Nam ut cognovit illustriffimus hic primas non minus reipublicæ litterariæ, quam ecclesiæ princeps optimus, immensij hoc fœ- tu concepto jamdudum nosparturire, de sissce- pti operis utilitate, præstantia, dignitate ad patres in comitiis generalibus congregatos an.iyIo. qua maxime pollet facundia, retulit, persuasit- que sacro senatui, ut nostros labores levare, conatusque juvare non dedignaretur. Hæc sane silentio præterire nec licebat, nec decebat.Nunu ad consuetum narrandi modum redeamus. CaroltiS le Goux de la Berchere, ex antiquss- simo apud Burgundiones genere, quod nobilitas tum equestris, tum togata multis a seculisil- lustravit, ortus est. Pater ejus Petrus senatus Burgundiæ primum princeps post siium genitorem ; deinde senatui Delphinatus eundem summum magistratum gerens præluxit : mater paris Fere nobilitatis fuitLudovica Joly. Piorum parentum jussu in bonis moribus & litteris institutus ab ipsa infantia Carolus, in virtutum stadio, in doctrinæ præsertim sacræ studio, brevi plurimum profecit, ut lauream doctoris in societate Sorbonica nullus potior i jure sit consecutus. Factus regis Christianiffimi eleemosyna- rius, innotuit statim oculiisimo principi, qui, ut est æquisiimus meriti æstimacor, dcsignaviteum Vaurensem episcopum mense Junio anno 1677. Anno 1685. vocatur ad Aquensem metropolim. Paulo post, scilicet anno 1687. menfe Januario ad Albiensem cathedram. At nonnisi 12. Octob. anno 1695. collatus est ipsi novus hic archiepif- copatus per bullas pontificias ; statimque pastor vigilantiflimus, diœcesim sedulo visitavit ; statuta synodalia condidit, atque a prædecessori- bus suis edita typis mandari curavit, uti & propria sanctorum ecclesiæ siuæ officia. Eductis e Galliaco piissimis monialibus novum xenodcn chium a se constructum regendum commisse Sancti Clari primi Albiensium episcopi reliquias ex Burdigalensi sanctæ Eulaliæ ecclesia obtentas, & theca argentea inclusas Albiensi ecclesiæ donavit, consecrato in honoreejusdemsianctl siacello in quo hæc legitur inscriptio. D. O. M. /llufirissmus ac reverendissimus in Christo pater D. D. Carolus le Goux de la Berchere archiepis- copus & dominus Albiensis, pro fingulari in divum C iij 43 ECCLESIA ALSIENSIS. 44 . Clarum veneratione, hanc capellam sancto martyri dicavit » & in ea missam qualibetferia IV. L hora sesqui-octava pravio Campanarum pulsuper dominos canonicos alternatim, infervienttbus duobus chori pueris celebrandam fundavit, qua finita sacerdos & ministri psalmum de profundis cum abfolutionibus & orationibus pro defunctis recitabunt, ut in instrumento fundationis declaratur. Fundavit insuper quod diaconus quotidie ad mife sam conventualem, dum fit commemoratio vivorum, & post fundatoris obitum ad commemorationem defunctorum cantabit i Memento Domine famuli tui Caroli, & chorus unanimi voce respon- debiti Arnen Anno Domini MDCC.die xi. Octobris. Mortuo denique cardinali Bonzio archiepif- copo Narbonensi, pro hoc archiepiscopatu accepit schedulam regiam die 15. mensis Augusti, anno 1703. Reliqua quæ ad hunc illustrissenum L archipræsulcm spectant adjiciemus, quando de Narbonensibus primatibus agendum erit. III. H E N R 1 CUS. Henricus de Nesmond ex episcopo Montal- banensi anno 1703. die 15. Augusti designatur archiepiscopus Albiensis. Adfuit comitiis generalibus cleri Gallicani anno 1710. quo etiam anno die 30. Junii adlectus est quadraginta viris academiæ Francicæ, in locum illustrisiimi viri Spiritus Flechier episcopi Nemausensis, cui eruditione & eloquentia non est impar. Anno sequenti, cum ad alia comitia generalia con~ B venisset, die 12. Julii orationem habuit ad regem Christianiffimum, totius cleri Gallicani nQ. mine, in qua elucet cum solita eloquentia epis- copalis libertas in exponendis cleri Gallicani secundi & inferioris ordinis calamitatibus. Adhuc •præest, utinamque præiit ad longos annos. PRÆPOSITI A L B I E N S E S. EBRALDUS vel EpraIdusanno 10.regnante Lothario rege, mense Martio, testamentum condidit, quod infra exhibemus in Bernardo episcopo. vide inter instrumenta chartam IV. Annus autem decimuS Lotharii est annus Christi 963. aut 964. Adalbertus præpositus tempore Amelii episcopi. Vide chartam VI. de constructione pontis temporibus Amelii. Pontius præpositura fungebatur Iub Amblar- do episcopo, noc est circa 990. Pontius sub Frotardo I. & Guillelmo epis- copis, regnantibus Henrico & Philippo regibus. Memoratur in charta X. de reformatione eo clesiæ Albiensis anno 1079. Bernardus Stephani reperitur præpositus in vetusto instrumento absque ulla temporis nota. Commemoratur in notitia de Viancio, cujus meminimus in Frotardo I. ex quo colligitur eum vixisse sub Guillelmo Pictavino episcopo. Raimundus anno 1130. bullam protectionis obtinuit ab Innocentio 11. Amblardus, cui Rigaldus episcopus factas a decessoribus donationes confirmavit. Willelmus præpositus Albiensis anno 1144. subscribit cum Rigaldo episcopo Albiensi chartæ Hatonis de Garenzas, &c. concedentium quasiiam decimas Moisiiaco. Vide in Rigaldo episcopo. Guillelmus 1160. Guillelmus Petri 1175. & x 177— i° recognitio* nibus. Anno 1177. Guillelmus Vordas ipsi & capitulo dedit omne jus quod habebat in leida carnis Albiensis. Comparet etiam in charta Candeliensi anno 1183. Vesianus Ichardi ( Escharts) præpositus in instrumento Guillelmi Petri episcopi de modo puniendi eos qui armis in aliquem animadverterent anno 1188. Subscribit chartæ Guillelmi Petri epscopi, qua reddit capitulo sitncti Salvii facultatem sibi præpositum eligendi. Vide inter instrumenta charam Xv. Ademams Guillelmi anno 1195 tranligit cum Vitali Rogerii. Memoratur anno 1196. in
litteris Guillelmi Petri episcopi Albiensis, qui- bus capitulo suo ecclesiam de Lingars concedit. Anno 1202. nonis Augusti, nomine capituli, omnia jura ecclesiæ ac coemeterii sanctæMartia- næ dono recipit a Guillelmo Oalrici. Cum Ge- raldo abbate Aureliacensi composuit an. 1204. Summa autem compositionis fuit quod Guillelmus episcopus volens abbatiam Viancensem ab Aureliacensium subjectione liberare, ceffit abbati ecclesias beatæ Mariæ & beati Petri de Laval, ecclesiam beati Mauricii deCalm, & ecclesiam Pancti Nazarii, salvis synodis & paratis in ecclesia de Calm tantum, & procuratione episcopi in aliis. Abbas vero dimisit, &peni> tus renuntiavit omnibus quæ ipsie & monachi Aureliacenses habebant, vel habere debebant in ecclesia Viancensi, & in omnibus pertinendis, & quidquid pro ecclesia Viancensi a præ- sato præposito & canonicis Albiensibus exigere poterant. Fato functus est anno 1205. Guillelmus Petri episcopus Albiensis post mortem Ademari ab universo capitulo ut optimus pastor eligitur sianctæ Cæciliæ præpositus, anno 1205. mense Novembri. Anno 1206. pacsscitur cum JoanneBotetpræceptore holpitaIis del Vi- gua. Cum P. abbate Castrensi societatem iniit 1208. Eidem Bernardus Juvenis & Begoejur frater restituunt quod injuste poflidebant in ca- pellania beatæ Mariæ de Ambileto 1211. mense Julio. Postea vero præposituram episcopatum- que siponte dimisit. Raimundus de Fraxinello, cui anno 1226. Guillelmus episcopus concedit ecclesias sitnctæ Mariæ de la Dreca & sancti Salvatoris d’Ave- zac. Anno 1227. xvI. cal. Septembris, quædam 1 permutat jura cum Guillelmo episcopo. Idem Raimundus intersuit electioni Duranti Albiensis episizopi 1228. Plures ecclesias a Guillelmo Petri capmilo concessas, Duranto episcopo inde conquerenti sponte restituit. An 1230. xvn. 4, ECCLESIA ALBIENSIS. 4s cal. Octobris dedit Guillelmo abbati sancti Pontii duas partes decimarum bladi de omnibus mansis de Cannae & de las Forests, &c. P. præpositus 1236. Duranto episcopo domor super Tamum fluvium in quibus ille habitabat, ad vitam indulsit VI1. idus Jan. Bernardus de Combreto 1235. cum Duranto episcopo tranligit 1242. IV. cal. Julii. An. 1246. 11. nonas Aprilis, habuit querelam adversiu Gaillardum de Rabastenx præpositum sancti Salvii Albicnsis, qtiæ amice compositaest An. 1253. pactum fccre cum eodem Gaillardo de Rabastenx, super limitibus cimiteriorum sancti Salvii, &sanctæMartianæ ; Anno sequenti Albiensis episcopus eligitur. Raymundus Hug. præpositus, & capitulum sanctæ Cæciliæ Albiensis a Raymundo Oalric, & a Philippo filio ejuS dono recipit quartam partem decimarum ecclesiæ sancti Benedicti & S. Crucis, &c. IV. idus Julii anno 1256. Jam anno præcedenti titulo præpositi gaudebat. Raymundusde Fraxinello, an. 1257. decimas & alia jura capituli sanctæ Cæciliæ in territorio de Falgairaco, permutat cum priore sancti Af- fricam, pro decimis parochiæ S. Assricani. An. 1265. alia quædam jura Gauzberto præposito S. Salvii jure commutationis concesiit. An. 1273. ( transigit cum Joanne Montis-fortis. Hac autem dignitate fruitusestad annum saltem 1285. Raymundus de Canalibus, gallice de Canals, decretorum doctor, tanquam præpositus Albicnsis, hominium excepit a Bertrando Vassal filio Petri Vassal, equitis domini sancti Iverii pro loco d’Avalhts, & appendiciis VI11. cal. Febr. 1286. ldem nomine capituli xn. cal. Aprilis 1288. duobus canonicis conveniendi papam provinciam demandavit, ad inquirendum num vellet ecclesiam Albiensem in statu regulari permanere, vel transire ad secularcm. Guillelmus de Monte-jovis 1290 cum Ber— ; nardo episcopo statuta condit. Occurrit etiam annis 1291.1294.1296. An. 1297. VI. idus Januarii, Gerardum episcopum Sabin. Matthaeum Portuensem, &c. deprecatur ut juxta bullam Bonisacii papæ VIII.ecclesiam Albiensem secularem faciant. Petrus de Rossono quædam statuisse reperitur 1299. Recensetur 1300. in recognitione Bernai- do episcopo facta a Guillelmo de Marciaco. An. 1303. v. idus Aprilis, decimas paroeciarum sancti Martini de Calmes & annexarum ejus, sancti Germerii & sancti Laurentii, recuperat. a Petro vicecomite de Lautrec equite. IsarnusBrisii 1332. An. 13.38.31. Januarii, se- de vacante electioni consulum, atque consiliario- rum factæ a civibus interfuit, a quibus consu- libus& consiliariis hominium recepit, feria tertia ante Cineres ejusdem anni. Adhuc praeerat anno 1339. Raymundus de Rosiaco litteras de captione Johannis regis, Hugoni episcopo absenti missas recepit 1356. Raymundus de Fraissenel præpositus sanctæ Cæciliæ Albiensis, nomine totius capituli dat ad seudum Geraldo de Cadole, & Pontio de sancto Privato fratribus, &c. vicos del CapmaS & dcl Ter me, &c. sub certis obligationibtiS. 11. Octob. 1359. Petrus de Tornemira una cum capitulo excipit donationem Dominici episcopi (ancti Pontii 1386. Occurrit etiam 1592. Gerardus de Regino legum doctor pontificio Martini V. dtplomate dato x. cal, Januarii pontificatus anno 6. seu 1422. missus est inGailias, ut Johannem Armaniaci comitem schismatiS in Aquitania defensorem & Ilios complures, pœnis ecclesiasticis ex sacrorum canonum præs- triptocoerceret, apud Reginaldumto-XVIII. annal. eccles. ad an. 1422. ubi diploma integrum legere est. Bernardus de Caflilhaco præpositus Albiensis 1428. a capitulo Albiensi deputatur ad tractandum cum Jjacobo Siciliæ rege, de fundatione missæ unius quam in ecdesia Albiensi, rex præ- dictus facere cupiebat. Item memoratur anno 13. pontificatus Martini V. qui tandem ex præposito electus est episcopus Albiensis an. I434. Heliondus Joffredi vir egregius, cujus anniversarium celebratur 11. Februarii. Lobensis Cumbas scriptor litterarum aposto- licarum, & præposituS Albiensis consignatusin libro obituum 29. Octobris. Georgius Daillon 1574. Johannes Vitalis juris utriusque doctor 1587. 1598. & 1611. quo anno obiit 2. Septembris, se- pultus in sacello sancti Jacobi. Antonibs de Roussel, vicarius generalis & præpositus Albiensis 1620.1621. Raymundus Paflient, vicarius generalis. Franciscus Carrier, vicarius generalis. Benignus Brelet vicarius generalis, resigna- vit, 1710. Franciscus Guilloteau baccalaurcus in sacra facultate Parisiensi, vicarius generalis, & officialis Albiensis, 1710. Unus nobis occurrit decanuS, GuillelmuS Bego dictus in notitia de Viancio, de qua locuti fumus in Frotardo I. DE ABBATIIS D I Œ C E S I S ALBIENSIS. ANtequam abbatiarum quæ adhuc exstant brevem texamus historiam, operæ pretium est pauca de veteribus Albiensis pagi monasteriis modo destructis præmittere. I. Omnium antiquisiimum videtur elTeVian- eium S. Eugenii monasterium, non procul Albia, & una leuca a Galliaco vcrsus septentrionem Quippe quod celeberrimus ille, sanctisiimusque Christi confessor Eugenius episcopus, Carthagi- nensiS eoclesiæ decus, Wanaalicæpersecutionis procella jactatus, & in Galliam Narbonensem actus, condidit seculo V. Patronos singulares habuit hoc coenobium, sanctos Eugenium, Amaran- dum, & Carisiimam 
fcd non solos fuisse probant 47 ECCLESIA ALBIENSIS. 48 * duo vetera monumenta infra edenda, ubi his sanctis adduntur Centafunctorum. Vide quæ di* ximus in Amelio I. Iii testamento Raymundi Pontii comitis Tolosani, & Gothiæ marchionis, quod noster Mabillonius edidit libri de re dipl. pag.572.quoplurima legavit monasteriis : inter illa enim recensetur monasterium sancti Eugenii de Viancio.Hanc abbatiam Pontius Comes Albiensis, donavit ecclesiæ sanctæ Cæciliæ, hoc est Albiensi, anno fecundo, ywo Ludovicus filius Lo- tharii, regnare coepit, post patris mortem, qui fuit Christi an. 1385. Tunc autem Viancii abbas erat Benedictus. Hoc cœnobium pos- tea datum fuisse monachis Aureliacensibussu- pra observatum est in Amelio I. Albiensi episcopo, sed anno 1204. ecclesiæ Albiensi restituitur. De Viancio per simoniam vendito Au- reliacensibus a Frotardoepiscopo, exstat notitia Feu potius libellus samosiis, de quo in eodem episcopo, Quamvis autem aliquandiu juris fuerit Au- reliacensium, canonicos sanctæ Cæciliæ illum locum semper sibi vindicasse verisimile credo ; unde inter cetera quæ sibi consirmari curarunt ab Innocentio II. bulla data an 1136. pontificatus ipsius VI. indictione 13. ecclesiasancti Eugenii de Vico-Viantii recensetur. 1 In monasterio sanctiEugenii ab initio monachos fuisse non dubitamus. Postea canonicos eorum locum accepisse mula infra dicenda Puadent. Attamen cum subjecti erant Aurelia- censibus, illos regulam sancti Benedicti secutos esse credimus. Nunc de abbatibus quæ occurrunt, videamiiS. Adalardus vivebat tempore Mironisepiscopi Albiensis cum quo fecit concambium, an. circiter 541. Vide chartam 11. inter instrumenta. Paulo post dedit ad precariam, tertiam partem cujusilam bosei, homini nomihe Guiraudo ; ut docet siequens charta. ■ PLacuit atque convenit inter venerabilem virum Adalardum abbatem Viancensis loco ecclesia sancti Eugenii, cum ceteris canonicis ibidem in Christo degentibus, ut aliquid de felva ipfius ec- cltfia, in precaria donare debuissent, quod ita vero & fecerunt. Igitur namque dedit ipse abba Adalardus cum certis * canonicis ad alio homine nomen Guirado, illa tertia parte de illo bosco de Lauro, qua Gariberga sancti Eugenii, vel Centa sanctorum donavit, & propter hoc donavit ipfius Guiraudus ad ipsa ecclesia S. Eugenii illa carta * parte de illo bosco de Lauro qua illi per parento- rum suorum advenit, ea vero ratione dum mo— 1 do Guiradus vivit, i/ ? * ; duas partes de illo bosco de Lauro teneat, & pssisuum discessum sancti Eugenii remaneat, & estipfius boscus jam dictus in Pago Albienfe, in ministerio Viancenfe, in aro * de Garxania. De repetione verosane fi quis vos ipst aut ullus homo fuerit, qui contra hanc carta precaria ista ire aut inquietare voluerit, componat vobis quod lex est, cum stipulatione subnixa. Facta carta precaria ista sub die feria Jeptima in mense Januarii, anno septimo regnante Ludovico rege. Signum Adalardi abbati, qui carta precaria istascri- bere vel affirmare rogavit. SignumAigulfi Causa- rio. Signum Benedictus. Signum Ingsterto Mage- fredus. Signum Saturninus. Signum Gaudentius. Donum hujus bosci de Lauro in sequenti continetur instrumento : sj Ili cum que aliquid ad alteri cesserit, profi- A^jteatur fi rem tantum cecisset : hac suntcau- sas gestas aut testas aut fcriptura, aut bona voluntas per omne sufficiat. Ego enim igitur in Dei nomen Gariberga femina, cedo vel dono ad illa Ca~ fa-Deisancti Eugenii, sancti Amarandi, sancti Carissima vel Centa sanctorum, illo bosco, «

« dicitur Lauro, &c. facta carta, cessio ista, sub die feria quinta anno fecundo, quod Radulsus rex ccepii regnare. Signum Gariberga, qui carta cessione ista scribere vel affirmare rogavit. Benedictus abbas præerat Viancio an. 987. Vide quæ supra diximus. Bernardus episcopus sive abbas sancti Eugenii legitur in veteri instrumento, cujus hæc lunt verba : Placuit inter venerabilem virum nomine Bernardum episcopum five abbatem cumsuis canonicis in ecclestasuncti Eugenii degentibus, ut terra ad plantandum dare de isset, quod & fecerunt. Dederunt namque ad aliquo homine nomen Bergaudo, Cr uxoresua Leutgardana aliquid de terra S. Joannis ad plantandum in pago Albienfe, in ministerio Vicncense, in loco qui dicitur Sicinio, &c. Facta carta plantaria ista sub die Mercoris mense Januarii anno 15. regnante Ludovico rege. II. Troclarense monasterium duplex erat, id est virorum & mulierum. Virorum cœnobium non longe a loco ubi habitabant moniales, abbatem habuit Evancium. Feminarum, quod præ- cipuum erat, conditur in pago Albigensi in loco amœno ad Tarnum fluvium a Chramlico S. Segolenæ patre, seu a S. Segolena, quæ non paucas virgines ibidem congregavit. Supra dixjmus S.Segolenam alteram patronam esse Albiensis ecclesiæ. Vide annales Mabillon tom. 1. ad an. 696. num. 42. S. Segolena prima Troclarensis abbatissa florebat circa an.77o. obiit vero die xxrv.Julii.qui apud Albigenses celebris est. Aliphia S. Segolenæ successit, qua regente anonymus quidam lanctæ hujus virginiS aequalis, scripsit de ejus conversatione & transitu. Seculo XI. siniente parthenium illud Massiliensi sancti Victoris cœnobio subjicitur, quod Pas- chalis papa II. an. 1114. confirmavit. III. Bella-cella monasterium pagi Albigensis memoratur inter illa plurima, quæ S. Benedicti ( Anianensu disciplinam receperunt. Conditum suerat a Vilsario viro illustri, in honorem sancti Benedicti. Situm erat super fluvium Aquotih *. Huic cellæ Ludovicus imperator privilegium concesiit, vn. idus Martii anno imperii 6. quo maxime cautum erat, ut abbatem libi eligere possent hujus loci monachi. Hæc sufficiant de abbatiis, quæ non exstant amplius. Abbatiæ quæ super sunt a hæ quatuor numerantur. S. Salvii in urbe. Galliaci ordinis S. Benedicti. Candelium ordinis Cisterciensis. S. Catharinæ ordinis S. Augustini fœm. a Dc Castrensi qux fuit olim diœccfis Albiensis, non loquimur, quia nunc erecta in sedem cpiscopalcm facta cst caput dlœccsis. Abbatia 4> ECCLESIA ALBIENSIS. fo ABBATIA S. S A L V 11 ALBIENS1S. ECclesia siancti Salvii olim abbatia, clericorum an monachorum nescimusjnuncce- lebris collegiata, post medium undecimum se- eulum Canonicis Regularibus simcti Augustini cessit ; ex quo tempore nulla sit mentio abbatis, sed pater illius domus nomen prioris seu præpo- siti sibi assumsit, secundum consuetudinem Canonicorum Regularium seculi XI. Utut sit, in- signis semper fuit ecclesia S. Salvii, ubi primi AJbienses episcopi simtsepulti, inter quos sanctus Salvius, cujus sacræ reliquiæ integræ ibidem adhuc servantur, caput in capsa pretiosisiima & vetustatis venerandæ includitur, quæ a Rai- mundo Tolosano duce, ut constat ex inscriptione injuria temporum pene abrasa, fuit concessa ; arcam vero qua teguntur ossa & cineres, dedit Ludovicus de Ambasia episcopus Albiensis. Porro in ecclesia simcti Salvii sunt duodecim canonici, præter præpositum, n. vicarii, duo be* delli, & quatuor pueri chorales. Omnia beneficia, rectorias, prioratus, quæ a mensa capitulari dependent, præpositus confert pleno jure. In pontificalibus cum baculo & annulo pastorali celebrac. Vacante præpositura capitulum eligit ( unum e gremio, quem episcopuS Albiensis con* firmat. Catalogus abbatum & prapositorum. I. ¥ "XEodatus I. abbas S.Salvii nominatur in 1^/charta donationis ecclesiæ de Monas- tierstactæ in manu Angelvini episcopi tempore Ludovici regis. II.Gaufbertus I. abbas S.Salvii in donatione Raimundi & Aimerici, facta in manu MironiS episicopi. Vide chartam III. inter instrumenta. III. AIsselmus ecclesiæ S. Salvii abbas vivebat tempore Amelii episcopi, hoc est circa an. ■ 987. Viae chartam de constructione pontis Albiensis. IV. Guitardus I. præpositus, anno 2. regnante Roberto rege. V. Ademarus præpositus in instrumento cu- jusdam Remigii. VI. Petrus I. præpositus, cujus tempore facta est donatio S. Salvio, Froterio Nemausensi epifl copo, Guillelmo lI.tunc in Albiensi cathedra sedente, ea lege ut canonici in communi viverent. Vide ch. IX. VII. Petrus II.Saxeti, præpositus sub Aldega- rio episcopo, recipit in canonicum regularem Sicarium filium Bernardi. VIH. Guitardus II.præpositus, obtinuit asum- mo pontifice Calixto fecundo privilegium pro monasterio, in quo recens vigebat regularis observantia, an. 1120. Nomen prioris ipsi solummodo tribuitur.Post obitum Guirardi vacavit ecclesia sancti Salvii 50. annis, & nimium desolatam eam instauravit novis statutis Guillelmus Petri ejusdem ecclesiæ canonicus, ipfo anno quo Albiensis creatur episcopus, ut facile conjicitur. Statuta hæc lege mter instrumenta. IX. Gaillardus I. præpositus eligitur consen- 2 ornus I. tiente Guillelmo Petri episcopo, clrca annum 1185. instrumentum electionis ejus vide Præ- fuit usque ad annum 1193. ex diversiS instrumentis. X. Guillelmus I. Petri, episcopus Albiensis, præpositus eligitur, & repit an. 1212. & 1213. XI. Raimundus I. del Portal ei successit, cujtw sit mentio in chartis annorum 1215.1216. Anno 1220 testis occurrit in transactione Guillelmi Petri cum Albiensibus, qua ipfisconcessa estsa- cultas testandi, & episcopo servatum jus in bona eorum, qui ab intestato decederent. XII. Galhardus II. de Rabastens, cui an. 1217. G.episcopus Albiensis multa conceffit jura. Præerat jam anno 1224. Anno 1242. transegit cum Duranto episcopo Albiensi. An. 1246. cum B. de Combreto præposito S. Cæciliæ litem com- posuit. Occurrit in diversiS instrumentis ad an. 1252. ex quibus colligitur eum multum insudas- se in admmistratione ecclesiæ S* Salvii. Huno præpositum conjicimus novæ ecclesiæ constructioni operam navasse ; anno enim 1257. frater Vivianus episcopus Ruthenensis, litteras scrip- sit hortatorias, ut eleemosynaS procuraret pro constructione ecclesiæ sancti Salvii, quæ miro opere ac sumtuoso inchoata fuerat. XIII. GaulbertusII. de Lescura præerat annis 1163.1264.1265. XIV. Petrus III. de la Cauna succeffit an. 1265. Anno 1270. ipse & canonici, in capitulo S. Salvii congregati deliberaverunt de claustro ædi- sicando:præpositus promisit decem libras Ca- turcenses singulis annis solvendas in festo omnium sanctorum, ulque ad finem operis ; canonici vero decimam partem suorum redituum & fructuum. Anno 1276. recepit hominium Philippi Oalrici de omnibus censibus, quos posiidebat m parochiis sancti Africani &S. Martianæ. XV. Bego I. Borterii, præpositus saepius occurrit ab anno 1278. ad annum 1303. quo Jordanus de Salvanaco, filius & heres Petri de Salvanaco de Rabastens, ipsi dimisit decimas quas habebat in ecclesia sancti Andreæ de Marens. De eo vide in Arnaldo Vascone abbate Candelii, anno 1283. XVI. AmelitiS Vdssali præerat anno I309. XVII. Petrus IV.Borserii, decretorum doctor & præpositus sancti Salvii, anno 1321. XVIII. Rateriusde Penna an. 1334.quo scili- cet, die quarta ante calendas Martii, Petrus episc opus Albiensis post solemnem ingreflum audita missa, visitavit ecclesiam S. Salvii, & coram altari, præsente præposito ; testatus est id se fe- ■ cisse absque ullo privilegiorum sancti Salvii detrimento. Anno 1340. instituit syndicos generales monasterii, & anno fequenti obtinuit a rege Philippo litteraS quibus confirmabantur privilegia sancti Salvii; quarum auctoritate an. 134.3. collocavit Penuncellum regium in peyro cimiterii sancti Salvii, quo canonici convenire solebant in Ramis Palmarum & in Rogationibus, ibi deponentes sanctas reliquias, in lignum salvæ gar- diæ, & pro juris dicti monasterii conservatione. Præerat adhuc anno 1352. XIX. Andreas Viguier anno 1559. XX. Petrus V. de Lauzetoanno 116*— indulsrf ECCLESIA ALBIENSIS. consulibus & incolis Albiensibus, ut certis horis J pro securitate & defensione, pulsaretur quoddam cymbalum in campanili sancti Salvii, quoties- cumque ad excubias accederetur, aut inde recederetur, ut alias ordinatum fuerat tempore bellorum. Memoratur adhuc anno 1375. XXI. Petrus VI. de Scureto (forte de Se- cureto) in instrumento anni 1377. XXII. Guillelmus II. præpositus sancti Salvii, licentianiS in decretis, præcrat anno 1388. XXIII. Raimundus II. Guarinus, an. 1405. XXIV. Petrus VII. Amelii, obiit an. 1436. XXV. Raimundus III. Laureti, electus est ] & promotus anno 1436. Inscribitur publicis actis adhuc anno 1439. XXVI. Jacobus I. Laureti, præpositus erat anno 1456. quo ceffit sequenti. XXVI I.Bego II.Montanha prior de Cuniculis in diœcesi Albiensi, & Canonicus Regularis obtinuit bullas pro sua promotione, x. cal. Junii an. 1456. Præfuisse legitur an. 1463. Obiit 1477. XXVIII. Pontius de Podio electus an. 1477. an. 1485. procuratores creavit, ad præstandum hominium Johanni de Vesins baroni & vioeco- miti de Lautrec. An. I4.S9.cum episcopo Albiensi Ludovico mota discordia est, quod Pontius & ( canonici sancti Salvii nollent expellere ancillas ; qua de re Innocentius VIII. delegavit præpo- situm Tolosanum, & alios probos viros, qui de controversia judicarent. XXIX. RaimunduS IV. Ycherii, electus est anno 1490. Anno 1493. canonici S. Salvii ad quindecim reducuntur. XXX. GeralduS I.Boysserie præerat an. 1497. XXXI. Johannes lsarni anno 1499^110 circiter tempore magna fuit contentio de præposi- tura ; ignoramus vero quis ejus fuerit exitus. XXXII. Ludovicus I. Ifarni, præpositus anno 1504. XXXIII. Geraldus II. Boysserie iniit pos. sesiionem 7. Februarii an. 1505. XXXIV. Deodatus II.Isarni, jurium profes- sor an. 1505. Anno sequenti obtinuit a Julio II. pontisicatus ejusdem anno 2. bullas confirmationis privilegiorum, quæ olim Alexander VI. & Innocentius VIII. concesserant. XXXV. Hoc loco ponendum putamus He- lyonem de Jausroy, qui fundavit Cartusiam Ruthenensem, & moniales Annunciatas sub Francisco de Stagno episcopo Ruthenensi. Vide in hoc episc. XXXVI. Claudius de Mondor abbas Fene- rarii, ordinis Cisterciensis in Arvemia, archidia- conus Albiensis, canonicus & comes Lugdunen- su, præpositus sancti Salvii, præerat anno 1523. quo scilicet VI. idusMartii obtinuerunt canonici sancti Salvii bullam secularisationis. Præerat adhuc anno 1541. XXXVII Jacobus II. du Faur, abbas Casæ- Dei, &jpræpositus sancti Salvii, an. 1551. XXXVlII.Georgius d*Armagnac, cardinalis, archiep.Tolosanus, & pramositus S.Salvii 1564. XXXIX. Jacobus III. de Villemur præerat anno 1565. XL. Petrus VII. Armay, præpositus sancti Salvii armis 1597.1599- XLI. Petrus VIII. Mouret 159$. fortasse contendebat de præpositura cum præcedenti. XLII. Alphonsus I. d’Elbene episcopus Albicnsis, & præpositus’sancti Salvii, 1610. XLIII. Alphonsus II. d*Elbene præceden- tis nepos 1640. XLIV. Ludovicus II. Manchaud 1643. XLV. Jacobus IV. Cardon 1661. XLVI. Hieronymus Franciscus de Cardon 1691. hactenus præesu Abbatia GaLliacznsis. GAlliacum nobile est Albiensis diœcesis monasterium ad Tarnim fluvium, ubi 00 calione cœnobii accrevit oppidum, quod inter sex nobilia castra hujus pagi recenset PetrtiS Vallium —Cernaii monachus nist.Albigensium c. 54. ln urbe jus olim omne habuerunt abbas & monachi Galliacenscs, quod postea regi cesserunt, retenta quarta dumtaxat parte. Aliud est a Galliaco pagi Caturcini, ubi Pipinus rex monasterium in honorem sancti Quintini condiderat. Vide Mabillon. in annalibus, ad an. 812. num 3. Recentius videtur Galliacense Albiensis diœcesis cœnobium in honorem sancti Michae »

lis fundatum ; ejus enim mentio non occurrit ante annum circiter 960. ad quem pertinere putat Mabillonius testamentum Raimundi Pontii comitis Tolosani, qui cœnobii fundator est cum Froterio Albiensi episcopo. Hic præsul ecclesiam Galliacensem consecravit, anno 972. præsentibus Fulcranno Lutevensi episcopo, & Regimundo, seu Raimundo comite, ejusque uxore Gersendi. Vide quam dedimus hujus dedicationis chartam seu litteras Froterii episcopi, ubi quam benesicuS, imo magnificus, suerit hic episcopus, erga recens conditum cœnobium describitur. Regulam sancti Benedicti observa- ) tam fuisse Galliaci ab exordio in confesso est apud omnes ; cujus observantia cum forsan intepuisset, subjectum fuit aliquandiu Casæ-De£ apud Arvernos, tempore Seguini III. loci huius abbatis, circa an. 1079. uti discimus ex bulla Paschalis II. data Laterani nonis Decembr. ind. 1. an. 1107. Anno autem 1534. monachi jugum regulæ sanctæ excutere volentes, ad Paulum papam III. accesserunt, postulantes ut ad statum canonicorum seculanum transire sibi liceret. Annuit pontifex, consentienteque rege bullam ea de re dedit. Johannes a Lotharingia episcopus Albiensis consensum quoque præ-
buit litteris datis die 11. Novembris an. 1536. Collegium constat abbate seculari, decano, duodecim canonicis, quatuor hebdomadariis, decem præbendariis, duobus clericis, sympho- niaste qui quatuor pueros chori musicen docet. Nunc seriem abbatum exhibeamus, quos collegimus ex variis tum cœnobii, tum ecclesiæ Albiensis, aliarumque tabulariis. I. Robertus I. regebat anno 972. adfuitque cum Raimundus comes Tolosanus, immunitatem concedit monasterio, an. xxi. regnante Ludovico o rege Francorum. Aderat etiam donationi Vianciensis abbatiæ, factæ ecclesiæ S. Cx- tb Hunc regem conjicimus fiiiffc Lude/ioua y. qui cum patre Lothario pluiquam u. armis regnavit. n ECCLESIA ALBI ENSIS. « ciliæ Albiensi, an. t. quo Ludovicus siliuS Lo- tharii regnare cœpit, scilicet post mortem pa- trisjioc est an. 987. Vide CateL hist. com. Tol. In quibusdam schedis ad nos mistis Bernardus ponitur abbas an. 1130. sed nullum laudatur instrumentum, ex quo id erutum sit* II. RoberttiS II. an.n68.quo ipsius consensu Petrus de Candela monachus Galliaci, donationem facit Guidoni abbati Candelii. III. Enricus vel Henricus abbas Galliac.sub- scribit judicio sato adversos Albigenses haereticos in concilio Lumbariensi an. 1176. Vide tom. X. concil. IV. GuilabertuS an. 1212. juravit obedien- tiam Guillelmo Petri episcopo Albiensi, & capi- tulo, & anno I2t8.obtulit eidem præsuli Pontiam Veteris-muri abbatissam benedicendam, aut sacramentum præstituram. V. Arnaldus I. præeratan. 1224. VI. RaimunduS I.transigitcum Duranto Albiensi antistite anno 1229. & anno 1231. cum Raimundo Tolosano comite, sequestris Duranto Albiensi episcopo, & Geraldo abbate Casæ-Dei de la Casedieu super dominio & juris- dictione urbis Galliaci, 111. idus Octob. 1231.
quo etiam anno testis est in compositione inter Albertum Aureoli MontiS-Albani abbatem, & R. Comitem Tolosanum. VII. Arnaldus 11.electus judex an.1243.com- posuit litem inter nobilem dominam Marqui- fiam, & priorem conventumque S » Liberatæ (S. Lfvrade) in pago Aginnenu. VIII. Arnaldus III. inquisitor hæreseosan. 1255. mediator suit foederis initi inter Arnaldum Bernardi de Villamur, & priorem ac conventum S. Liberatæ super dominio oppidi. Eodem anno acquirit obliaS & paxerias de cruce. IX. Bernardus I. de Riom an. 1263. obe<* dientiam promittit Bernardo de Combreto Albiensi episcopo, astantibus Petro Bermundo abbate Montis-Albani > & A.. • ■* abbate Boni* fontis. An. 1266. fer 2. post festum S. Hilarii paciscitur cum Alfonso comite Pictav. & Tolo- sano, cui etiam eodem an. & Johannæ comitiflæ uxori ejus dimittit hominium, quo ratione dominii, jurium ac possessionum quas habebant in Galliaco, erga ipsum tenebantur, salvo tamen jure successorum. An. 1269. XI11. cal. Junii, testis est hominii, quod Beraldus de Andusia exhibuit Albiensi episcopo Bernardo. Statuta pro urbe a quatuordecim viris prudentibus Condita promulgavit, & sua auctoritate munivit an. 1271. die Dominica in festo sanctæ Luciæ. An. 1277. IU, cal. Junii, vacabat abbatia. X. Petrus I. electus est in abbatem an. 1277. contra quem jaculum excommunicationis vibrat VI. idiisFebr.ejusdem an. Bernardus episcopus cognominatus de Castaneto, quod suam electionem ab ipso confirmari petere neglexis- set. Petrus abbas Galliaci memoratur an. 1285. in veteribus instrumentis Albiensibus. XI. Bernardus II. an.1285. diploma obtinet a Philippo repe, ad asserendam & confirmandam bonorum possessionem. Estiennot. XII. Raimundus II. de Roquecor, ex mo- Tomus I. L nacho Casæ-Dei abbas Galliaci, deinde primus episcopus Sarlatensis an. 1318. ex hilt MS. Ca- læ-Dei, sed in tab. urbis Galliaci hic abbas appellatur Raimundus Bernardi deAsoeromon- te, qui transigit cum consulibuS & dvibus præsatæ urbis, tali ratione ut ab illis nihil exigere queat pro defunctorum exequiis. Actum feria quinta post inventionem sanctæ CruciS 1311. Forte tamen duo sunt abbates ; tuncque Raimundus Bernardi præcedere debet alterum. XIII. Armandus de Monte Levardo, x/. Arnaldus, Raimundo subrogatur. An. 1311. litigavit cum Beraldo Albiensiepiscopo, sed eorum controversia sopita est mense Novembri hujus an.Vide in Beraldo Albiensi episcopo. XIV. Guido ex sacrista Galliaci sit aobas, bulla Johannis papæ XXII. data VI11. cal. Julii, an. 5. ejus pontificatus, vel potius an. 9. ut alicubi legimus, an. Christi 1324. Bulla dat ei titulum bacchalaurei in decretis. Conjicimua eum esseHugonem ex priore S.Mafredi de Bur- niquello ordinis Cluniae, abbatem Galliacen » sem, circa id tempus, nonnullis ex chartis. Gutgo sæpelegitur in MSS. pro Guidoi & omissa littera G. tUigo, mutatus est in ’Vgo, & Hugo. XV. Bonisacius tempore Taleirandi car-
dinaliS, an. 1342. XVI. Arnaldus IV.de Falgarioan. 1357^ veteri instrumento Abundantiae Dei, seu par » thenonis Salanquiarum 
memoraturque adhuc in tab. ecclesiæ Albiensis an. 1363. Is erat simul prior S. Liberatæ 1352.1355. 1357. Dissimulare tamen non possum in antiquitatibus Benedict. nostri Claudii Estiennot, Arnaldum, omisso Bonisacio, sussectum Guidoni dici, ac rexisse usqueadan. 10. Innocentii papæ VI.seu Chrss* ti 1361. aut 1362. Post Arnaldum D. Claudius Estiennot ponit Guillelmum e priore de Laura, bulla Innocentii VI. creatum abbatem, an. 10. ( ejus pontificatus. Unde consequens videtur Arnaldum minime sedisse ad an. 1363. sed nihil vetat dicere, eodem tempore quo aliqui electi sunt abbates fratrum 1 S, alios bullis pontificiis fuisse institutos. XVII. Rogerus de Turre an. 1377. horni— ■ nium exhibet regi. Adhuc sedebat an. 1393.’ XVIII. Raimundus III. an. 1406. XIX. Andreas an. 1409. adfuit concilio Pisano. An. 1410. occurrit in veteri AlbiensiS ecclesiæ instrumento. XX. Hugo de Pererio decretorum doctor, an. 1418. postea sit abbas Crassensis an. 1431. XXI. Bernardus III. Larroque an.I4.35. & 1437. moritur 1438. XXII. Franciscus de Rapistagno, A*^</ ? wi » ;, ex nobili gente non longe a Gafiiaco, ehgitur abbas an. 1438. obiit 1458. XXIII. Petrus II. de Caramanno, genere illustri pagi Tososani, abbas sieu administrator perpetuus Galliaci, abbas etiam Moisiiacensu^ habuit litem adversus Jphannem cardinalem ts tuli S.Maruni in Montibus episcopum Albiensem, siiper jure visitationis in dictum monaste* rium, quod curiæ siipremæ Tolosanæedicto, cardinali prædicto confirmatur 1. Februarii 1470. in cujus exsecutionem Bremundus de S » Dij < « EC C LES I A A L B I E N S I S. 56 Felix dictæeuriæ senator, rei gestæ acta cons- cripsit mense Augusto. 1471. ubi habetur quod olim quidem istud monasterium dependeret a monasterio Casæ-Dei. Præfuit usque ad annum circiter 1490. ex nostro Claudio Estien- not. In commentariis domesticis tamen legitur resignasse nepoti suo Bernardo de Cara- manno, an. 1484. XXIV. Bernardus IV. de Caramanno ex prosapia vicecomitum, ex utroque parente, clericus Carcassonensis, monasterium reformare nititur. Vixisse ad an. 1506. legitur apud nos- trum Claudium Estiennot. XXV. Clemens Cherny a/. Cherin dicitur « lectus abbasan.I5I4. An.I528.postulatur abbas Villæ-magnæ a nonnullis monachis, aliis reluctantibus, quibus cedere cogitur. XXVI. Bermundus Siguier, primus abbas secularis superstes usque ad an. 1537. Ipse & capitulum, postquam hujus abbatiæ ex regulari ordinis S. Benedicti in secularem tranflatio promulgata est, statuta condita de forma sacramenti abbatis, &præcipuorum canonicorum, de officiis divinis, deque ordinibus in choro tenendis, in capitulo publicaverunt u.Maii 1537. Jacet in ecclesia parochiali de Florentino diœ- cesis Albiensis, ubi insignia ejus exhibent leonem & tres conchas. XXVII.Johannes Matfredus de Vicinis » 1540.1544. XXVIII.Ægidiusde Lomania 155$. XXIX. Cardus dePeyrusse d’Escars episc opus Pictaviensis, & Lingonensis, abbas commendatarius an. 1561. & 1583. XXX. Urbanus de Aspectu, dlAspet, sedit an. 1600. & 1614. XXXI. Johannes Jacobus de Chevry, an. 1615. & 1634. XXXII. Claudius de Maunourry Nivernis ortus, magister libellorum supplicum, ab an. 1634. a<^ 1670. Huic abbati debet Galliacum suum pristinum decus. XXXIII.Ferdinandus Vallot archiatri regis Christianiflimi filius, doctor Sorbonæ, & in senatu Parisiensi consiliarius, canonicus ec- clesiæParisiensis, abbasSparnacensis, aban.I67o. Johannes Claudius de la Pocppc de Ver- trieux, episcopus Pictaviensis an. 1709. CANDELIUM. Candelium ordinis Cisterciensis abbatia, filia Grandis-silvæ, conditur a Raimundo comite Tolosano, ut tradunt, docetquediploma Gre- gorii IX. aut a Guirando Becci & Guillelmo de Grava pagi hujus proceribus, qui prædia & nemora ad hujus monasterii constructionem & fundationem dederunt Alexandro abbati Grandis-silvæ, ex militum illorum litteris, in tab. Candelii descriptis. Annus autem fundationis aflignatur 1152. Cum in bellicis Albigen- sium tumultibus hoc monasterium multa passum esset detrimenta a Raimundo Comite Tolosano, hic comes coactus est a Romano S. Rom. eccles. cardinali, ducentas marchas solvere ad farta tecta facienda. Abbatum seriem dcicrip- simus ex antiquitatibus Benedictims D. Clau- L dii Estiennot, qui chartas monasterii scdulo inspexit. Eo etiam perrexit D. Edmundus Mar- tenne cum socio luo D. Ursino Durand, tabularii explorandi causa ; sed non licuit per senem abbatem, hominem utique suspiciosum. Plurima tamen in alienis chartis occurrerunt, ex quibus pene integrum abbatum catalogum hic damus. I. Abbas nomine Guillelmus, ex monacho Grandis-silvæ constituitur ab Alexandro abbate, cuiinscribitur charta Guirandi & Guillelmi nobilium virorum, quorum supra meminimus, quæ data legitur an. 1150. quo tempore vix inchoatum illud asceterium.Obiit m. idus Octobris ex necrologii fragmento, incerto anno. II. Gaufbertus præerat an. 1153.56.57.59.ex variis donationibus, & 1164. quo Ray mundus T rincavellus vicecomcs de Bczers uxor ejus Satira, & filius Rogerius dederunt Deo, & S. Mariæ de Candclio, ac Gausoerto abbati, &c. omnem honorem del Soler &c. Statim ac elec-. tus est, obedientiam promisit Rigaldo episcopo Albiensi. III. Guido I.an. 1168. jam sesebat ; etenim in ejus manu Petrus deCavanaco dedit hoc anno medietatem mansi^r Monsoobou.A.n.uyi.Pe- trus de Rabastens ceffit eidem Guidoni id quod
habebat in decima parochiæ Candelii.Præcipui benesactores in chartis ejus tempore commemorati, fuerunt Pontius de la Mote, Bernardus de Terrat, Sicardusde Lautrec, Arnaldus de Monte-acuto. An. 1170. ipsi Guillelmus episcopus Albiensis, tum acquisita tum acquirenda in aiœcesi Albiensi, confirmat. Petrus I. de Narbona anno 1176. interfuisse dicitur Lumbariensi concilio habito adversus Albigenses. Ex actis quide.n liquet abbatem Candeliensem huc conven 
sse : at siletur eju$ nomen, & pene certum videtur pro hoc Petro admittendum esie Guillelmum. ) IV. Guillelmus 11. ex chartis sedebat jam anno H74.quo Pontius Guillelmi de Graulhet, ipsi cessit si.ium jus in molendino de la Bressalla, &c. V. Stephaniis eodem anno accipit ab Isarno Bernardi, Petro Raimundi, Bernardo deMonte- acuto, Raimundo Bernardi, & eorum sorore, quidquid habebant in parœcia del Viganpro 28. solidis Melspr.Hoc ipfo an. 1174. Petrus de Turre ipsi cedit quidquid habebat in honore de Martina. Eodem an. VI. idus Januarii quæ- damei donant Petrus Rigaldi, ejusque fratres. Anno 1175. Armandus Moiflic cedit quidquid habebat in manso de la Lavallada. VI. Guido II. an. 1177. accepit aGuillelmo Stephano de Graulhet donum terræ del Csasel. VII. Guillelmus III. sedebat ab 111.1177. a<s 1181. quo donum accepit a Bernardo de Can- dels. Alii benefactores monasterii sunt Flora S0- ror Petri de Rabastens, & Petrus Carboneli ejus maritus, Petrus de Cavanac, Guirauda soror Guilaberti de Cabanes, ipse Guilabertus, qui an. 1187. dedit jus pafcuorum so omnibus agris suis. VIII. Aimericus inscribitur chartis ab an. 1181. usque ad 115, 1. Expertus est beneficos in monasterium plurimos milites supra delignatos, insuperque Guillelmum Rainaldi, AdemaJ7 ECCLESIA ALBIENSIS. j » rum de Bclpoi, Pontium Ademari & Raimun—. dum Ademari fratres, Bernardum de Cada- lon, Raimundum Amelii, Amblardum d’Aus- sac. &c. Anno 1192. judex eligitur cum Ermen- gaudo abbate sancti Pontii, inter Willelmum episcopum Albiensem, & Berengarium abbatem Villæ-magnæ, superecclesiis sancti Gerva- sii, sancti Petri de Neyrano, &c. contendentes. IX. Guillelmus IV. probatur sedisse anno 1194. ex dono ipsi facto a Bertrando Rigaldi de Cadalon, & Raimundo Amelii fratribus. X. Sicardus abbas Candelii inscribitur chartis anno 1195. A Bertrando de Monestier, & Bcrmunda sorore ejus dono accipit vicos d’El- bes& Montinal, cum appenditiis pro 1300. sol. Melgor. menfe Maio 1196.1 tem an. 1197. menfe Novembri ecclesiam sancti Johannis de Alta- ripaaSicardo Sayssct. Raimunda filia Bernar- di de Candels, ejusque vir Guiraudus Pellicicrs, quædam contulerant anno 1196. XI. Petrus 11. abbas Candelii tota Pontii de Solomiac familia donatur a Guillelmo de Ber- ginac xvI 11. cal. Decembris * 1203. Eodem anno a Petro Ermcngaud donationem accipit. XII. Raimundus I. abbas Candelii transigit cum Pontio de la Calm. anno 1206. Petrus de Rabasteins ei remittit omne jus quod sibi vindicare poster in monasterium, ratione dominii de ( Graulet, solutis 200. solid. Tolosan. an. 1208. XIII. Bernardus I. abbas Candelii Guillel- mum in monachum suscipit ; qui omnia sija bona tam mobilia quam immobilia tradit monas. terioxvm. cal. Octobris 1209. XIV. Petrus III. abbas Candelii a Rai- mundo Rogcrio vicecomite Biterr. in tutelam sufcipitur, pluraque jura ab eo recipit menfe Novembri 1211. XV. Bernardus II. Ugonis abbas Candelii testis est eodem an.1111. donationis factæ monasterio Bonæ-cumbæ aVarso de Calmont, forte idem qui sequitur. I XVI. Bernardus anno 1211. accepit a Guillelmo Albiensi episcopo confirmationem eccle- siarum de Lozer, de Alta-ripa, de Colvinhas, de Candelio veteri, de Bczellis, del Viga. Adhuc sedebat anno 1217. A Petro de Rabastens dono accipit quidquid habebat in parœcia sancti Raphaelis & Candelii, & in manso montis Biooc. menfe Julio 1216. XVII. Petrus I V.^/.JoanncsHsumbelli abbas Candelii, sacramentum præstat Guillelmo Petri episcopo & capitulo Albiensi an.I2i9. al-1218. In chartul. Candel. alicubi legitur EfeumbelH. XVIII. Sicardus abbas Candeliidonatio— j nem accipit a Bertrando de la Mote anno 1222. In ipsa cnarta habetur G. Sicard lo prior. XIX. B. de Montelauro abbas Candelii, donum recipit a R. duce Narbonensi, comite Tososano, marchione Provinciæ, filio reginæ Johannæ, absque nota temporis in instrumento Candelii apud bibliothecam Colbert. in capite tamen paginæ signatur annus 1122. A Bernardo Ademar d’Alby decimas & alia jura ecclesiæ sancti Raphaelis dono accipit anno 1225. Anno 1226. B. de Montelauro abbas Candelii meisse Martio donum recipit a Guillelmo Ade- l mari de Graulheto. Querelam inter D. * epise copum Albiensem, & G. *præpositum, & capitulum siancti Salvii Albiensis, super decimis eo clesiarum sitncti Martini de Lombertio, & siincti Martini de Lespinafla, &c. ut sequester cum P. canonico ; Brivatensi dirimit meisse Februario 1229. Anno sequenti XIv.cal. Novembris adsuit condemnationi trium canonicorum S. Salvii, quorum unus e domo siincti Salvii expulsiis est, aliis ablatum jus suffragii in capitulo. An. 1230. paciscitur cum Raimundo Ademaro de Be- rens. B.abbas Candelii legitur idibus DecembriS 1231. quo ipsurn in tutelam suam recipit Philip— j pus Montis-fortis. B.de Montelauro anno 1239. conciliator est pacis inter M. Appamierssem, & P. Bolbonensem abbates ; quo anno etiam composuit litem inter Durantum episcopum Albien- sem & G. præpositum. Denique anno 1244. x. cal. Scptembrjs testis memoratur in charta donationis altæ justitiæ de Compos, factæ comiti Toloi. a P. abbate, & conventu Bonæ-cumbæ. XX. Durandus anno 1249. XXI. Anselmus abbas Candelii aliquid dis. ceptandum habuit cum Gaillardo de Rabas- tens præposito sancti Salvii Albiensis, sijper qui- busdam pascuis in paroeciis de Lentinio, de Fuzet, deMontilio, &c. quæ lis amicorum ju- dicio finita est Iv. idus Novembris 1251. Præscri- bit consijetudines iis qui villam de la Bessiera a Pe fundatam habitarent, v. idus Februarii 1254. XXII. Raimundus II Textoris Contendit adversus P. vicecomitem de Lautrec sijper honore Castelli de Berens, quæ controversia per sequestros Lambertum de Monteil dominum castelli de Lombertio, &c. sopita est nonis Februarii 1259. Pacsscitur cum Philippo Montis-fortis si.iper villis de Beflieyra, & de Peiro- la, & de omni territorio de Candelesio, sabbato paschæ 1262. XXIII. Bernardus III. anno 1262. sedis- se probatur ex litteris Philippi de Montfort, de immunitatibus & libertatibus hujus monasterii, datis die sabbati post Pascha ejusdem anni. Dominicus Albiensis episcopus has litteras a se lectas profitetur & testatur 19. Decembris anno 1380. XXIV. GuillelmusV. paciscitur cum Pontio Astoandy, & Odone de Montoneria clericis. Alfonsi comitis T0I0S. pro ducentis libris quas Raimundus comes a dicto monasterio mutuatus erat, sabbato post octavam sitncti Andreæ apostoli 1266. XXV. Arnaldus VasConis habuit querelam adversus Begonem Borserii, al. Borterii præpo- situm, & capitulum sitncti Salvii Albienlis, i’u- per territoriis de Rivo Vernheto, quæ mediiS arbitris sopita est pridie cal. Martii 1283. XXVI. B. Saqueti abbasCandelii confirmationem ecclesiarum deLozer &Alteripe de Colvinhas, &c. accipit a B. episcopo Aloiensi III. cal. Martii 1291. Incolis loci de Graissis omnia Iua jura dimittit, in gratiam benefidorum quæ « Guillelmus de Berens dominus hujus loci monasterio præstiterat, pridie nonas Julii. 1293. XXVII. Adeodatus obiit anno 13. Johannis papæ XXII. seu Christi 1328. aut 1329. D iij ro ECCLESIA ALBIENSIS. <l° XXVIII. Bernardus IV.monachusCande- lii & prior, cum fuisset electus abbas Vallis-san- ctæ, anno 1323. mortuo Adeodato constituitur abbas, bulla Johannis papæ XXII. data anno 13. e jus pontificatus. Procul dubio est B. abbas Candeliensis, qui cum duobuS aliis instituitur vicarius generalis in lpiritualibus & temporalibus a Pictavino de Montesquivo episcopo Al- — biensi an. 1339. die 20. Februarii, ex Baluzio in not. ad vit. pap. Avenion. & ex tabulis episcopa^ tus. Præerat anno 1378. quidam Bernardus. Quid-ni idem ? XXIX. Raimundus III. Rafin rexit 1379- & 1381. XXX. Guido Bernardi 1386. XXXI. Petrus V. Gravis, magister in Iaera pagina, abbaS Candelii 1430. 21. Juui ; anno 1431. 13. Julii & 20. Augusti recipit sacramentum a consiilibus. Item die XI. Maii 1440. XXXII.Raimundus I V.abbaS Candelii, mi- træ, baculi, annulique quando celebraret in ecclesia dicti monasterii usum obtinet ab Alano cardinali tituli sanctæ Praxedis, vulgo nuncupato cardinali Avenion. legato a latere in Francia, & in terris adjacentibus, usque ad Rhenum, 27. Octobris 1456. juxta bullam Calixti papæ III. ’• tale jus duodecim abbatibus monasteriorum ( præcipuorum concedere in suæ legationis spatio permittentem, datam pridie idus Septembris 1455. pontificatus anno 1. Raimundus Boisseti forte idem, sepultus ante majus altare, breve habet hoc epitaphium : Hic jacet Nonnus Raimundus Boisseti abbas Candelii, obiit 1472. Februarii 23. die. Requiescat in pace. Pro stemmate in scuto visitur arbor avulsa. XXXIII. Guillelmus VI.Boissetiepræceden- tis nepos & successor, monasterium pene totum reædisicavit, pluraque in ejus commodum praestitit bona, quæ longius commemorare non vacat. Fama est apud Candelienses eum fuisse postea abbatem Cisterciensem. Sed præterquam quod’ nulla hujus rei affertur ratio, huic opinioni refragatur ipsius epitaphii silentium quod ante altare est hujusmodi : Hic jacet Nonnus Guillelmus Bois- seti abbas Candelii, nepos Remundi, qui obiit etiam Decembris die x. anno MD. XXXIV. Guillelmus VII. Boisseti in variis Albiensis ecclesiæ instrumentis occurrit 1512. 1513. Sed an 1514. sedes vacabat, ut didicimuS ex chartis monasterii Grandis-silvæ. XXXV. Jacobus de Castclnau de Clermont episcopus siancti Pontii Tomeriarum, abbaS Candelii anno 1546. adhuc locum habet in chartis monasterii ulque ad annum 1586. XXXVI. Alexander de Castelnau de Clermont commendatarius 1595. XXXVII. Petrus VI. Conardi, Bolbonæmonachus, doctor in sacra facultate, breve regium obtinuit 1609. In Albiensi S. Cæciliæ ecclesia benedicitur 1610. Vita fungitur 1618. Jacet ante altare cum hac epigraphe. Obiit Petrus Conar- di abbas Candelii, doctrina & zælo stagrans 9. Januarii 1618/ XXXVIII. N. Phelippeaux de la Vrilliere commendam obtinet Candelii ab anno 1618. usque ad 1628. XXXIX. Antonius Ruel ex Canonico Regulari fit Candelii monachus & abbaS regularis. Præsuit ab anno 1628. ad 1669. XL. PetruS VII. Brun, Grandis-silvæ mona » chus renuntiatur abbas regularis an. 1669. ad- hucque præerat 1679. quo D. Claudius Estiennot, eo annuente tabularium hujus abbatiæ investigavit. ABBATIA S. CATHARINÆ. Tk £ Onasterium sanctæ Catharinæ dictum 1VX ^lg0 Capitis Pontis-Tami, civitatiS Albiensis > ordinis sancti Augustini, circa annum 1333. originem sumsit ex abbatia Pancti Augustini Tolosæ. Eo enim anno abbatissa, Johan* na nomine scribit ad episcopum Albiensem pro constructione monasterii in urbe Albiensi > & ipsi subjicit moniales quas mittebat ad inchoationem novi operis. Earum nomina continet vetus charta, quæ sic habet. AMw 1333. indictione 1. 5. introitus Januarii Johanna abbatissa sancti Augustini Tholosa, Beraldo episcopo Albienji scripfit, &mifitjohan- nam & Raimundam de sancto Leontio, & Guil- lelmam de Baino, Armeniardem de CabaneHo, Alaidaciam Ortam… Maurandam de Corniliis, Johannam de Castro-novo, Guillelmam de Ara- gone, Raimundam de Pratis, Permundam de Gi- laberta, Raimundam Borderia, Mcrsendem So- brianam, Raimundam Boneta, & Raimundam Salomone, ad construendum monasterium. Eas subjicit episcopo, & instgnum subjectionis stngulis annis debebantsolvere unum marbotinum auri. Eodem tempore jam publice missa celebrata est in quodam illarum monialiumsacello, ut ex sequenti eruitur instrumento, quod etiam plura alia nos docet. IN nomine Domini, amem Noverint univeest & sttsgali, qaod anno ejusdem incarnationis. MCCCXXXIH. videlicet die Martis. infesto beati Bartholomai apostoli, dominus Geraldus Fraussa presbyter de Albia, ad requisttionem religiofarum dominarum fonrum fohanna de sancto Leontio, Remunda de sancto Leontio, Guillelma de Vaun fororum sancti Augustini conventus Albia, & aliarum fororum dicti conventus Albia, celebravit so- lemniter januis apertis, missam palam & publice » & fine contradictione in quodam hospitio quod dederat eisdem sororibus, foror Esclarmunda de Valle, sttuato in barrio capitis pontis Albia, confrontata cum hospitiis Petri de sancto Stephano, & cum carreria communi, & cum orto Vitalis Johannis » & ecclestam suam de expressa voluntate domini episcopi Albiensts, ut dixerunt, de novo ibidem ordinaverunt, dicentes se velle domino favente ibidem monasterium earum ordinisadtficare.ordinare, ac etiam construere. Et cum esstnt ibidem pacifice & quiete, & facerent ibidem, ut prafertur, missam celebrare, de mandato & assensu expres- so domini nostri episcopi Albiensts, ut dixerunt & essent in pacifica possessione, de pradictis requifie- runt dictasorores, & Petrus Capelli clericus procurator dictarumfororum dicti conventus, &me no tarium infra fcriptum, ut eis depramisssts staterem publicum instrumentum, &e. Monasterium illud statim a fundatione fuit ad extremam redactum inopiam, adeo ut vix posa sentineo tres, quatuorvemonialessustentari, tandem anno 1484.13. Julii, auctoritate sum- mi pontificis Sixti, moniales canonicæexpulGe sunt ab episcopo Albiensi justis de causis, & in earum locum moniales sanctæ Claræ strictioris observantiæ, sub tltulo beatæ Virginis Annuntiatae anno 1486. inducuntur, quæ hactenus sub abbatissa regulariter & in paupertatis exacta observatione vitam degunt. Seriem abbatissarum quæ præsuerunt a tempore fundationis ad adventum sororum sanctæ Claræ, ex paucis monumentis quæ ad nos pervenerunt hic rescri- mus. Joannaanno 1333. præerat monasterio sanctæ Catharinæ, fortasse ipsa est abbatissa Tolosana, quæ in hac fundatione se geffic unquam abbatissam. Raimunda de sancto Leontio præsuit an.1338. Joanna de sancto Leontio, abbatiam tenebat anno 1347. Marcibilla Neulerie abbatiam regebat anno B52. 1355— B59— B7O. Senhorella de Ponte in diversis instrumentis abbatissa memoratur ab anno 1379. ad annum 1411. Saurmonda de Lescura anno 1423. 1429. I439’ Anna Gisqua sive Gasqua, quæ & Agnes (forte vulgari Albiensium & V ai conum pronuntiatione) in quibusdam instrumentis dicitur, præerat anno 1448. 1455. I4^°- Petrona Lemosinat47i. 14.79. ultima abba- tissa, cum anno 1484. ejectæ fuerint canonicæ, ut jam dixi.