Revelationes

E Wikisource
Jump to navigation Jump to search
EPUB silk icon.svg EPUB  Mobi icon.svg MOBI  Pdf by mimooh.svg PDF  Farm-Fresh file extension rtf.png RTF  Text-txt.svg TXT
Revelationes
Saeculo XIV
editio: incognita
fons: incognitus


Stupor et mirabilia audita sunt in terra nostra. Mirabile siquidem erat, quod zelator legis, Moyses, igneam legem in ulcionem peccatorum de medio ignis zeli Dei audiret. Sed stupendius est, quod hodie humiles et mansueti spiritu vocem Iesu Christi, Dei et hominis, audiunt, ut olim Helias in sibilo aure tenuis audiuit.

2 Qui enim durissimum, ignarum et rudem populum zelo iusticie sue legi sue primum subdidit per timorem, nunc in lenitate misericordie populum, utraque lege, scilicet veteri et noua, eruditum, subdere disponit per amorem. Precesserat enim spiritus grandis terroris Dei, subuertens montes superborum et conterens petras induratorum cordium, et commocio penitencie, conturbantis mentes ad salutem, et ignis diuine dileccionis, in euangelio Christi coruscantis per euidentissima magne caritatis eius ad suos indicia, qui semetipsum pro eis tradidit in mortem, ne ipsi in eternum morerentur, et suorum ad ipsum, semetipsos pro gloria eius tradencium, ut sic quodammodo loquar.

3 In hoc igne Deus non secundum sue diuinitatis excellenciam sed secundum nostre seruilitatis humilem condicionem apparuit, in qua mundum redemit. Et sequitur iam sibilus lenitatis diuine misericordie, omnes propter preces et merita matris misericordie, virginis Marie, ab estu peccati ad auram placidissime misericordie conuocans. Et in hac aura Dominus, cui proprium est misereri, omnipotenciam sue diuinitatis in sublimitate maxime miseracionis manifestat, ut inexcusabiles sint omnes, apparente diuino iudicio, qui misericordiam, tam leniter et dulciter exhibitam, contempserunt.

4 Vel numquid non inexcusabiliter dignus est iusticia diuini iudicii feriri, qui tam dulcibus verbis et operibus quam huius reuelacionis series continet oblatam sibi contempnit et respuit miseracionem?

5 Quapropter preparent omnes animos, expandant omnes voluntatum suarum sinus, ut mensura misericordie bona, scilicet super meritum conferta, super speratum coagitata, super desiderium et omnem cogitacionem supereffluens, per mediatricem Dei et hominum a filio suo, fonte scilicet omnis pietatis, infundatur.

6 Nec suspicio ulla fallacis spiritus mentibus ista legencium obrepat. Non enim credendum est, quod spiritus malignus vel vere iustos decipiat, vel peccatores in melius conuertat, vel caritatem, quam non habet, frigidis cordibus infundere queat, vel in aliquo gloriam Dei, cui inuidet, promoueat.

7 Sicut enim impossibile est, quod spiritus veritatis vel loquatur mendacium, vel a iusticia quemquam auertat, vel superbiam et inuidiam cordibus sibi subditis inspiret, vel omnipotentis Dei contemptum adducat, sic spiritui falsitatis opposita horum malorum propter inolitam ei malignitatem et nequiciam omnino sunt interdicta.

8 Aut si quis forte hec, vel aliquid horum bonorum, spiritui maligno possibilia esse ad faciendum contendat, consequens est, ut opposita horum spiritui benigno et sancto possibilia esse concedat. Et veniet ineuitabilis error, ut mala Deo et bona diabolo tribuantur et iustorum princeps et rector credatur diabolus, impiorum vero fautor et instigator Deus esse blasphemetur.

9Quod si quis vere iustum discernere velit, ne per fucatam iusticiam decipiatur, sciat, quod a vere iusto relegata sunt: primum omnia vere mala, quantum ad eternam mortem operantur, scilicet luxuria, cupiditas et superbia; deinde eciam falsa bona, scilicet virtus vane glorie ad se ostentandum, vel pusillanimis ad iusticiam defendendum, vel amaro zelo feruens ad alios iudicandum, ut sic in iusticia sit humilis ex virtute, stabilis ex humilitate, tranquillus ex animi stabilitate.

10Unde et vere iustus nec gloriam propriam querit, ut per hanc a diabolo decipiatur, nec pusillanimitate a defensione iusticie recedit, ut per hoc a malignitate hominum vincatur, nec turbacionibus quibuscumque succumbit, ut status animi eius a recte racionis fundamento feruore impaciencie euertatur.

11 Non enim in hoc iustus non est quicumque, quod ei turbacio mentis accidit, si tamen turbacio eum a paciencie et ceterarum virtutum fundamento non euertit. Unde et Christus, cum ex tristicia et turbacione agonie mentis dixisset ad Patrem: "Transfer calicem hunc a me!", ostendens, quod turbacio illa animum suum a fundamento virtutum non euerterat, adiunxit: "Verumptamen non sicut ego volo sed sicut tu."

12 Nec minus hoc quam, quod superius dictum est in preallegata figura, notare poterit. Spiritus enim grandis est vana gloria, que omnem virtutum eminenciam, que est in modum moncium, omnemque constanciam, que est ut firmitas petrarum, subuertit. Et terror comminacionum et persequencium commouet corda, ut cedant importunitatibus hominum.

13 Ignisque zeli exardescit in iusto, nondum virtute paciencie et mansuetudinis perfecto, contra peccatores, ut patet in Phariseo, qui de iusticia sua gloriabatur et indignacionis igne contra publicanum, sicut et Symon contra Magdalenam, feruebat. Sed non est in tali feruore Dominus, et ideo datur diabolo temptandi et decipiendi locus.

14 Talia de sponsa Christi, quam sibi in huiusmodi gracie ministerium elegerat, suspicanda non sunt. Que, adhuc in coniugio viuens, maritum suum ad continencie perfeccionem adduxit, ut multis annis simul sine exaccione et reddicione debiti coniugalis viuerent. Iamque adhuc ligata matrimonio sobrietatem vidualem in victu et vestitu preferebat. Deuocioque cordis eius et oracionum instancia magnam in ea future religionis et gracie perfeccionem premonstrabat.

15Cumque iam a lege viri soluta esset, bona sua heredibus et pauperibus distribuens et a mundi retinaculis se expediens et Christum pauperem pauper sequens, nichil sibi nisi simplicissimum victum et vestitum contemptibilem retinebat. Propter quod et eam, que omnem mundi consolacionem reiecerat, Christus mirandis consolacionibus et graciis visitabat.

16 In quibus omnibus non suam sed Dei gloriam querens, latere quidem ob humilitatis custodiam maluisset, nisi quantum ad proximorum salutem se per imperium spiritus, vel pocius Christi, in spiritu sibi apparentis, certis se personis manifestare iussa fuit. Optabatque obprobriis et contumeliis suis Christi cumulare gloriam. Veritate, mansuetudine et iusticia formam vite Christi in se exprimens, eciam a minimis et vilibus personis gratis et impune ledi sufferebat.

17 Quis talem vitam existimet ludibriis patere demonum Christumque tante impietatis arguere audebit, ut non tueretur in se sperantem et non se sed ipsum ex dileccionis eius plenitudine glorificantem? Vel numquid bonus sponsus castam coniugem et fidelem exponit adultero illudendam?

18Cedat igitur temeritas stulti iudicii et detur locus glorie et gracie Dei, que tanto maior esse cognoscitur, quanto ignorancie et modice fidei nostre videtur incredibilior. Quis enim, nisi eiusdem spiritus gracia preuentus, credere poterit, quod Christus, residens in celo, loquatur femine, in hac mortalitate adhuc degenti?

19 Sed sicut - ex ipsius Christi verbis accepimus -, cum aspiciuntur montes et silue, videtur celum eminencie eorum propinquum, licet non sit, sic et Christus, in celo regnans, spirituali visione propinquus videri poterit, quantumlibet corporali presencia remotus sit. Cuiusmodi visioni localis distancia nequit preiudicare.

20 O vere stupenda et superadmiranda apparicio et gracia et certe omni nacioni, que sub celo est, reuelanda, qua Christus, tam grauiter flagiciis Christianorum lesus, ut vix ulle reliquie seminis iusticie inueniantur, misericordiam exhibet ingratis et reos allicit ad veniam flagitandam!

21 Sane stupendior est hec apparicio illa, qua se per carnem monstrauit. Illa carnis superficiem carnalibus oculis ingessit, hec Deum et hominem spiritualibus oculis ingerit.

22 Per illam moriturus mortalibus loquebatur, per hanc semper victurus morituris, ut immortales fiant, loquitur. Per illam ambulans in terra in humanis diuina monstrabat, per hanc regnans in celo humana diuinis reconciliat.

23 In illa debitum iusticie moriendo pro nobis soluit, in hac indebite nobis peccatoribus misericordie munus largiri promittit.

24 Tam stupenda, inquam, est hec admirabilis apparicio, qud vix credi potest et a parua humani cordis capacitate comprehendi virtus tanti miraculi. Nam licet ipsa racio veritatem virtute plenam in ipsis verbis et operibus, que in apparicione hac audiuntur et experimento probantur, inueniat, infirmitas tamen ipsa non capit, quod racio audiencium verba et experiencium beneficia capiendum dicit.

25 Nam et ego ipse, qui hec scripsi, licet certissime michi de hoc spiritu per verba et opera plene veritas constiterit, vix tamen ipse capio, quod tamen omni accepcione dignissimum esse iudico. Nedum existimare queam, omnes hoc auditores credere posse, qui verba non audierunt et opera nescierunt.

26 Sicut et de Christi resurreccione dicitur, quod paulatim per multa argumenta monstrata est, quia totam simul nouitatem miraculi fragilia mortalium pectora capere non potuerunt, sic et in hoc miraculo Christum facturum credo: longiorum curriculo temporum magnitudinem miraculi multis virtutum argumentis notam facere, quam oculi cordis peccatorum, assueti tenebris, non possunt subito agnoscere.

27 Hoc tamen mentes omnium preparare ad faciliorem acceptacionem veritatis debet, quod tot verba totque miracula non aliam fidem predicant, nisi quam Christus predicauit. Non nouum nobis Christum inducunt sed eundem, qui pro nobis passus fuit.

28 Nichil veritati, que in Christo est, subtrahunt aut addunt, sed misericordie, que tanto in eis habundancior ostenditur, quanto iam peccatorum miseria super id, quod umquam fuerat, cognoscitur maior.

29 Gracias ergo Patri misericordiarum et Deo tocius consolacionis agamus, qui in tot senescentis mundi miseriis tot misericordiis occurrit miseris, ne labantur in baratrum desperacionis.

30 Qui enim sobrie et fideliter verba presentis libri, que respectu multorum pauca sunt, attendere voluerit, dubitare non poterit verba - non illius, que virtute vacua est, sed eius, que virtute plena est, veritatis - dici non potuisse nisi a spiritu veritatis.

31 Qui eciam opera eius probare voluerit, inueniet fidedignos testes, quibus operum veritatem, si voluerit, comprobabit.

32 Inicium autem huius reuelacionis facte ad predictam dominam, transmissum ad me, qui hunc prologum premisi, ut ceteris illud notum facerem, taliter a Christo assumebatur:

33 "Diabolus tripliciter peccauit, scilicet superbia, eo quod ipsum bene creaui, cupiditate, qua michi non solummodo par sed et superior esse ambiuit, et voluptate, qua tantum diuinitatis mee gloria delectabatur, ut libenter, si potuisset, me occidisset, ut loco mei regnare potuisset. Et ob hoc de celo corruens, hiis tribus peccatis mundum repleuit et per ea humanum genus violauit.

34 Propter quod ego hominem assumpsi et in mundum veni, ut humilitate mea eius superbiam annichilarem, paupertate mea eius cupiditatem destruerem. Et grauissimam crucis penam subii, ut eius abhominabilem concupiscenciam exterminarem et homini sanguine cordis mei et morte mea celum aperirem, peccatis suis preclusum, si tamen ipse velit, quantum in ipso est, ad hec operari.

35 Sed nunc homines regni Suecie, specialiter illud hominum genus, quod curiale seu militare dicitur, peccant, sicut ante diabolus peccauit. Superbiunt enim de pulchris corporibus, que eis dedi. Diuicias ambiunt, quas eis dare nolui. Abhominabili concupiscencia sic defluunt, ut, si eis possibile esset, magis me occiderent quam voluptatibus suis carere vellent, aut iudicium meum horribile, quod eis pro peccatis suis imminet, sustinerent.

36 Et ideo corpora illa, de quibus superbiunt, occidentur gladio, lancea et securi. Membra illa speciosa, de quibus gloriantur, bestie et volucres lacerabunt. Bona, que contra voluntatem meam congregant, alieni diripient et ipsi egebunt.

37 Propter abhominabiles autem voluptates suas Patri meo tantum displicent, quod eos admittere non dignatur ad faciei sue visionem. Et quia me, si possent, libenter occiderent, ipsi ad inferna manibus diaboli tradentur, ab eo eterna morte occidendi.

38 Hoc autem iudicium diu ante regno Suecie superduxissem, nisi preces amicorum meorum, qui inter eos sunt, obsisterent, qui me ad misericordiam inclinant. Et ideo veniet tempus, quando eosdem amicos meos ad me colligam, ne videant mala, que illi regno superducam. Verumptamen aliqui amicorum meorum tunc viuent et videbunt in cumulum suorum meritorum.

39 Nunc igitur, quia reges et principes et prelati ex beneficiis meis me cognoscere nolunt, ut ad me veniant, ego pauperes, debiles, infantes et miserabiles personas congregabo, quibus loca eorum repleam, ne in exercitu meo ob eorum absenciam aliquis sit defectus."

40 Cum autem persona, cui hec fiebat reuelacio, ingemisceret et iudicium nimis durum conquereretur, adiunxit Dominus: "Quamdiu viuit homo, aditus celestis regni illi apertus est. Si ipsi nouerint mutare vitam, ego sentenciam noui mitigare."

41 Sed et opera, que ad presens occurrunt, presentis veritatis confirmatiua, hec sunt: Primum, quod una ignara mulier hec proponit, que nec fingere vult, cum sit nobilis et probate vite, in humilitate et viduitate viuens et, si vellet, nesciret nec minimum confingere, cum sit simplicissima et mansuetissima.

42 Secundum est, quod conscriptor horum, cum sit religiosissimus et simplicissimus, nulla racione volens manum mittere ad scribendum, reputans se propter ignoranciam suam ad tantum opus minus idoneum, coactus fuit metu mortis a Christo et fere mortuus, donec consensit; et consensu facto subito curatus est non successu temporis.

43 Tercium est, quod unus demoniacus in Osgocia, presentibus duobus fidedignis testibus, ad verba oris predicti religiosi, quorum formam hec mulier a Christo audiuit et frater secundum Christi imperium ad demonem dixit, purgatus est.

44 Quartum est, ut alter demoniacus in Suecia, presentibus tribus fidedignis testibus, eodem modo purgatus est per eundem religiosum.

45 Quintum est conuersio unius publice meretricis per beate Virginis, cum Christo dicte domine apparentis, subuencionem.

46 Sextum est conuersio plurium magnatorum in regno, qui tempore et loco una voce cordis sui mocionem in melius experti, nisi ingrati fuerint Christo, ab ipso factam ad verba eius ab ipso missa fatebuntur.

Caput 1Incipit liber celestis reuelacionum Dei primus. Verba Domini nostri Iesu Christi ad suam electam sponsam dilectissimam de certificacione sue excellentissime incarnacionis et de improbacione prophanacionis et fraccionis fidei nostre et baptismi et qualiter ad sui dileccionem inuitat prefatam dilectam sponsam.

"

Ego sum creator celi et terre, unus in deitate cum Patre et Spiritu sancto, ego, qui prophetis et patriarchis loquebar et quem ipsi expectabant. Ob quorum desiderium et iuxta promissionem meam assumpsi carnem sine peccato et concupiscencia ingrediens viscera virginea tamquam sol splendens per lapidem mundissimum. Quia sicut sol vitrum ingrediendo non ledit, sic nec virginitas Virginis in assumpcione humanitatis mee corrupta est.

2 Ego autem sic assumpsi carnem, ut non derelinquerem deitatem. Et non minor eram in deitate cum Patre et Spiritu sancto omnia regens et implens, licet in utero virginis essem cum huminitate. Quia sicut splendor numquam separatur ab igne, sic deitas mea numquam ab humanitate separata est nec in morte.

3 Deinde corpus ipsum, mundissimum a peccato, pro peccatis omnium a planta pedis usque ad verticem lacerari volui et cruci affigi. Hoc eciam cotidie nunc in altari immolatur, ut tanto amplius me homo diligeret et frequencius beneficia mea recoleret.

4 Sed nunc ex toto oblitus et neglectus sum et contemptus et tamquam rex a proprio regno expulsus, in cuius loco latro pessimus electus est et honoratus.

5 In homine denique regnum meum esse volui, et super eum de iure rex et dominus esse deberem, quia feci eum et redemi. Sed nunc fregit et prophanauit fidem, quam michi promisit in baptismo, violauit et spreuit leges meas, quas ei proposui. Diligit voluntatem propriam et me audire contempnit. Insuper et pessimum latronem, diabolum, super me exaltat et ei fidem suam dedit.

6 Qui vere latro est, quia animam hominis, quam sanguine proprio redemi, ipse mala suggerendo et falsa pollicendo ad se rapit. Nec ideo rapit, quasi quod potencior me sit, cum ita sim potens, ut omnia possim verbo, ita iustus, ut nec minimum quid, eciam si omnes sancti rogarent, facerem contra iusticiam. Sed quia homo, libero arbitrio datus, voluntarie mandatis meis contemptis consentit diabolo, ideo iustum est, ut homo tyrannidem eius experiatur.

7 Quia ipse diabolus, a me bonus factus sed mala voluntate sua corruens, quasi meus seruus est ad vindictam malorum. Sed licet modo ita despectus sim, tamen ita misericors sum, ut, quicumque misericordiam meam pecierint et se humiliauerint, indulgeo eis, quod commiserant, et ab iniquo latrone liberabo eos.

8 Qui autem in contemptu meo perstiterint, visitabo super eos iusticiam meam ita, ut audientes contremiscent et, qui experientur, dicent: 'Ve, quia umquam nati et concepti fuimus, ve, quia umquam Dominum maiestatis ad iram prouocauimus!'

9 Tu autem, filia mea, quam elegi michi et cum qua spiritu meo loquor, dilige me toto corde, non sicut filium et filiam seu parentes, sed plus quam aliquid in mundo! Quia ego, qui creaui te, nulli membro meo peperci ad supplicium pro te. Et adhuc sic caritatiue diligo animam tuam, ut, antequam ea carerem, adhuc iterum pro ea, si possibile esset, cruci affigerer.

10 Imitare humilitatem meam, quia ego, rex glorie et angelorum, pannis vilibus indutus fui, ad columpnam nudus stabam, omnia obprobria et derisiones audiui auribus meis.

11 Prepone eciam voluntatem meam voluntati tue, quia mater mea, domina tua, a principio usque ad finem numquam aliud voluit nisi quod ego. Si hoc feceris, tunc cor tuum erit cum corde meo et inflammabitur dileccione mea, quemadmodum aridum aliquid facile inflammatur ab igne. Anima tua implebitur de me, et ego ero in te, ita ut omnia temporalia fient tibi amara, omnis voluptas carnis quasi venenum.

12 Requiesces in brachiis deitatis mee, ubi nulla voluptas carnis sed gaudium et delectacio spiritus. Qua anima delectata interius et exterius plena est gaudio nec aliquid cogitat vel cupit nisi gaudium, quod habet.

13 Dilige ergo me solum, et omnia habebis, que velis, et habundabis. Numquid non scriptum est, quod oleum vidue non defecit, usquequo Dominus dedit pluuiam super terram iuxta verbum prophete? Ego sum verus propheta. Si verbis meis credideris et compleueris ea, oleum et gaudium et exultacio tibi non deficient usque in sempiternum."

Caput 2Verba Domini nostri Iesu Christi ad filiam, in sponsam iam sibi assumptam, de vere fidei articulis et que sunt ornamenta et signa et voluntas, que sponsa respectu sponsi debeat habere.

"

Ego sum creator celi et terre maris et omnium, que in eis sunt. Ego sum unus cum Patre et Spiritu sancto, non sicut dii lapidei vel aurei, ut olim dicebatur, nec plures, ut tunc putabatur, sed unus Deus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, trinus in personis, unus in substancia, omnia creans et a nullo creatus, immutabilis et omnipotens manens sine principio et sine fine.

2 Ego sum, qui de virgine natus sum, non amittens deitatem sed eam associans humanitati, ut in una persona essem verus filius Dei et filius virginis. Ego sum, qui in cruce pependi et mortuus fui et sepultus, deitate illesa permanente. Quia licet ex humanitate et carne, quam ego solus Filius assumpsi, mortuus fui, tamen in deitate, in qua cum Patre et Spiritu sancto unus eram Deus, viuebam.

3 Ego idem ipse sum, qui surrexi a mortuis et ascendi in celum, qui et nunc cum spiritu meo loquor tecum. Ego elegi te et assumpsi te michi in sponsam, ut ostendam tibi secreta mea, quia michi sic placet.

4 Tu eciam quodam iure facta es mea, cum in morte mariti tui voluntatem tuam in manus meas assignasti, cum eciam eo defuncto cogitasti et rogasti, quomodo pauper pro me esse posses, et voluisti omnia pro me relinquere. Et ideo de iure facta es mea. Et oportuit me pro tanta caritate tibi prouidere. Propterea assumo te michi in sponsam et in meam propriam delectacionem, qualem Deum decet habere cum anima casta.

5 Ad sponsam ergo pertinet paratam esse, quando sponsus voluerit nupcias facere, ut sit ornata decenter et munda. Tunc bene mundaris, si cogitacio tua sit semper circa peccata tua, quomodo te in baptismo de peccato Ade mundaui, quociens in peccata lapsam te supportaui et sustinui.

6 Debet eciam sponsa habere signa sponsi sui in pectore, hoc est attendere beneficia et opera, que pro te feci, scilicet quam nobiliter te creaui, tibi dando corpus et animam, quam nobiliter te ditaui, dando sanitatem et temporalia, quam dulciter te reduxi, cum pro te mortuus fui et hereditatem tibi restitui, si volueris habere.

7 Sponsa debet eciam facere voluntatem sponsi. Que est voluntas mea, nisi quod velis diligere me super omnia, nichil velle aliud nisi me? Ego creaui omnia propter hominem et subieci ei omnia, sed ipse omnia diligit preter me et nichil nisi me odit. Ego ei iterum emi hereditatem suam, quam perdidit, sed sic alienatus est et auersus a racione, ut magis velit honorem istum transitorium, qui non est nisi spuma maris, ascendens quasi mons in momento et cicius in nichilum depressa, quam honorem eternum, in quo est perpetuum bonum.

8 Tu autem, sponsa mea, si nichil nisi me desideraueris, si omnia pro me contempseris, non solum filios et parentes, sed eciam honores et diuicias, ego dabo tibi stipendium preciosissimum et dulcissimum. Non aurum et argentum sed me ipsum dabo tibi in sponsum et premium, qui sum rex glorie.

9 Si autem erubescis esse pauper et despecta, considera, quia Deus tuus precedit te, quem serui et amici reliquerunt in terra, quia non amicos terrenos quesiui, sed celestes. Quod si vereris et times pondus laboris et infirmitatis, considera, quam graue est ardere in igne!

10 Quid merereris, si aliquem dominum temporalem sicut me offendisses? Ego enim, quamuis te toto corde diligam, tamen contra iusticiam nec in uno puncto facio, quominus, sicut in omnibus membris deliquisti, sic et in omnibus satisfacias.

11 Propter voluntatem tamen bonam et propositum emendandi iusticiam in misericordiam commuto, remittendo grauiora supplicia pro modica emendacione.

12 Ergo amplectere libenter modicum laborem, ut mundata cicius ad magnum premium peruenias! Decet enim sponsam cum sponso fatigari laboribus, ut eo fiducialius cum eo requiescat."

Caput 3 Verba Domini nostri Iesu Christi ad sponsam de informacione dileccionis et honoris sponse ad ipsum sponsum et de odio iniquorum ad Deum et de dileccione ad mundum.

"

Ego sum Deus tuus et Dominus, quem colis. Ego sum ille, qui celum et terram potencia mea sustento, et non aliquibus rebus aliis sustentantur vel columpnis. Ego sum, qui sub specie panis in altari cotidie verus Deus et verus homo immolor. Ego idem sum, qui elegi te.

2 Honora Patrem meum! Dilige me! Obedi Spiritui meo! Defer matri mee tamquam domine tue! Honora omnes sanctos meos! Obserua fidem rectam, quam ille te docebit, qui duorum spirituum conflictum, falsitatis scilicet et veritatis, in se expertus auxilio meo deuicit!

3 Custodi humilitatem veram! Que est humilitas vera nisi laudem Deo pro bonis datis tribuere?

4 Sed nunc multi odiunt me et facta mea et verba reputant dolorem et vanitatem, adulterum autem, idest diabolum, amplectuntur et diligunt. Quidquid enim faciunt pro me, cum murmure et amaritudine est. Nec confiterentur nomen meum, si non timore hominum confunderentur.

5Mundum autem sic sincere diligunt, quod nocte et die in labore eius non lassescunt et in amore eius semper feruent. Horum seruicium sic michi placet, ac si quis daret inimico suo pecuniam ad hoc, ut interficiatur filius eius.

6 Sic faciunt ipsi. Dant enim michi modicam elemosinam et labiis honorant me ad hoc, ut mundana prosperitas eis succedat et maneant in honore et peccato suo. Unde occiditur bonus animus eorum a proficiendo in bono.

7 Si autem tu me diligere volueris toto corde et nichil desiderare nisi me, attraham te ad me per caritatem, sicut magnes, idest lapis calamite, attrahit sibi ferrum, et collocabo te in brachio meo, quod tam forte est, ut nullus possit extendere, tam rigidum, ut extensum nullus sufficit incuruare. Tam eciam dulce est, ut omnia aromata vincat et nullam comparacionem cum mundi delectacionibus habeat."

8 Iste fuit quidam sanctus vir, magister in theologia, qui vocabatur magister Mathias de Suecia, canonicus Lincopensis. Qui glosauit totam Bibliam excellenter. Et iste fuit temptatus a diabolo subtilissime de multis heresibus contra fidem catholicam, quas omnes deuicit cum Christi adiutorio, nec a demone potuit superari, ut in legenda vite domine Birgitte hoc clarius continetur.

9 Et iste magister Mathias composuit prologum istorum librorum, qui incipit "Stupor et mirabilia" etcetera. Fuit vir sanctus et potens spiritualiter opere et sermone.

10 Hic quando obiit in Suecia, sponsa Christi, tunc consistens Rome, orando audiuit in spiritu vocem sic dicentem: "O felix tu, magister Mathia, pro corona, que tibi in celis fabricata est. Veni igitur iam ad sapienciam, que numquam finietur!"

Caput 4 Verba Domini nostri Iesu Christi ad sponsam, qualiter non debeat timere de sibi ab eo reuelatis nec cogitare, quod maligni spiritus sint. Et de doctrina cognoscendi bonum vel malignum spiritum.

"

Ego sum creator tuus et redemptor. Quare timuisti de verbis meis? Et cur cogitasti, de quo spiritu essent, de bono an de malo? Dic michi, quid inuenisti in verbis meis, quod consciencia tua non dictabat tibi faciendum? Aut numquid aliquid precepi tibi contra racionem?"

2 Ad que sponsa respondit: "Nequaquam, sed omnia illa sunt vera et ego male erraui." Respondit spiritus seu sponsus: "Ego precepi tibi tria, ex quibus tu posses cognoscere spiritum bonum. Precepi tibi honorare Deum tuum, qui te fecit, et omnia, que habes, dedit tibi. Hoc tibi dicit racio tua, eum honorare pre omnibus.

3 Ego precepi tibi fidem tenere rectam, credere scilicet sine Deo nichil esse factum, sine Deo nichil posse fieri.

4 Precepi eciam tibi diligere continenciam racionabilem omnium rerum, quia mundus propter hominem factus est, ut homo eo ad necessitatem uteretur. Sic eciam per tria, istis contraria, potes cognoscere spiritum immundum.

5 Ipse enim suadet tibi laudem propriam querere et de datis tibi superbire. Ipse suadet eciam tibi perfidiam. Ipse suadet eciam tibi incontinenciam membrorum omnium et rerum omnium et ad hec inflammat cor.

6 Ipse quoque quandoque decipit sub specie boni. Propterea precepi tibi semper discutere conscienciam tuam et sapientibus spiritualibus aperire eam.

7 Propterea non dubites tunc spiritum Dei bonum esse tecum, cum nichil aliud desideraueris nisi Deum et de eo tota inflammaris. Hoc ego solus possum facere, et impossibile est diabolo appropinquare tibi. Sed nec alicui malo homini potest appropinquare, nisi permittatur a me, vel propter peccata vel propter aliquod occultum iudicium michi cognitum, quia ipse creatura mea est, sicut alia omnia, et a me bene factus fuit, sed malicia sua malus est et ideo ego sum dominus super eum.

8 Ideo aliqui imputant michi falsam culpam, qui dicunt, quod illi, qui michi seruiunt ex nimia deuocione, dicuntur insanire et habere demonium. Ipsi similem me faciunt homini, qui, castam habens uxorem et in virum suum bene confidentem, supponit eam adultero. Talis ego essem, si hominem, iustum habentem ad me caritatis animum, dimitterem demoni tradi.

9 Sed quia fidelis sum, in nullius michi deuote seruientis anima dominabitur demon. Licet autem quandoque amici mei quasi amentes videntur, hoc tamen non est propter passionem demonii nec quia seruiunt michi ex feruenti deuocione sed propter defectum cerebri vel propter aliam occultam causam, que est illis ad humiliacionem eorum.

10 Potest eciam fieri quandoque, quod diabolus accipit potestatem a me super carnem bonorum hominum ad eorum remuneracionem aut quod obumbret consciencias eorum, sed in animas eorum, qui in me habent fidem et delectacionem, numquam potest dominari."

Caput 5 Verba maximi amoris Christi ad sponsam in figura mirabili de castro nobili, per quod Ecclesia militans designatur, et qualiter precibus gloriose Virginis et sanctorum adhuc Dei Ecclesia reedificabitur.

"

Ego sum creator omnium, ego rex glorie et dominus angelorum. Ego fundaui michi castrum nobile et posui in eo electos meos.

2 Cuius fundamentum inimici mei perfoderunt et preualuerunt in amicos meos in tantum, quod de pedibus amicorum meorum, ligno, idest cippo, constrictis, exiit medulla.

3 Os eorum contunditur lapidibus et fame et siti cruciantur. Insuper et dominum eorum persequuntur. Iam amici mei petunt gemitibus auxilium, iusticia clamat vindictam, misericordia tamen dicit parcendum."

4 Tunc et ipse Deus ait ad exercitum celestem, qui astabat: "Quid videtur vobis de istis, qui castrum meum occupauerunt?"

5 Qui quasi una voce responderunt omnes: "Domine, in te est omnis iusticia et in te omnia videmus. Tu existens sine principio et sine fine filius Dei, tibi datum est omne iudicium, tu iudex es eorum."

6 Et ille ait: "Licet omnia scitis in me et videtis, tamen propter hanc sponsam, que astat, dicite iudicium iustum!" Et illi dixerunt: "Hec est iusticia, ut, qui suffoderunt murum, puniantur ut fures, et qui in malicia persistunt, puniantur ut inuasores, et qui captiui sunt, liberentur et famelici saturentur."

7 Tunc loquebatur mater Dei, Maria, tacens in voce priori, dicens: "Domine mi et fili carissime, tu fuisti in utero meo verus Deus et homo. Tu me, que eram vas terrenum, dignacione tua sanctificasti. Supplico: miserere eis adhuc semel!"

8 Tunc respondit Dominus ad matrem: "Benedictum sit verbum oris tui! Hoc quasi odor suauissimus ascendit in deitatem. Tu angelorum et omnium sanctorum gloria es et regina, quia a te deitas consolata est et omnes sancti letificati sunt. Et quia tua voluntas a principio iuuentutis tue erat sicut mea, ideo faciam adhuc semel, quod vis."

9 Ad exercitum autem ait: "Quia vos viriliter certastis, ideo propter caritatem vestram placabor adhuc. Ecce, ego propter preces vestras reedificabo murum meum.

10 Saluabo et sanabo eos, qui vi oppressi sunt, et in centuplum honorificabo illos pro contumelia, quam passi sunt. Violentis autem, si misericordiam pecierint, pacem et misericordiam dabo. Qui autem contempserint, iusticiam meam sencient."

11 Deinde ait ad sponsam: "Sponsa mea, ego elegi te et induxi te in spiritum meum. Tu audis verba mea et sanctorum meorum, qui, licet omnia vident in me, tamen propter te locuti sunt, ut tu intelligeres, quia tu, que adhuc es in carne, non potes ita videre in me, sicut hii, qui spiritus sunt.

12 Nunc eciam ostendam tibi, quid ista significent. Castrum illud, quod supra dixi, est ipsa sancta Ecclesia, quam de sanguine meo et sanctorum meorum edificaui et cemento caritatis mee coniunxi, et posui in ea electos meos et amicos.

13 Fundamentum huius est fides, scilicet credere me iustum iudicem et misericordem. Sed nunc suffossum est fundamentum, quia omnes credunt me et predicant misericordem, sed quasi nullus predicat nec credit me esse iuste iudicantem.

14 Ipsi habent me quasi iniquum iudicem. Iniquus enim esset iudex, qui ex misericordia dimitteret iniquos impunitos, ut iniqui iustos eo magis opprimerent. Sed ego sum iustus iudex et misericors, ita quod nec minimum peccatum relinquam impunitum nec minimum bonum irremuneratum.

15 Per huius muri suffossionem intrauerunt illi in Ecclesiam sanctam, qui absque timore peccant, qui me iustum esse negant et amicos meos sic conturbant, quemadmodum illos, qui sunt in cippo. Non enim est eisdem amicis meis gaudium nec consolacio, sed omne obprobrium et omnis dolor eis imponitur tamquam demoniacis.

16 Si veritatem de me dixerint, confutantur et mendacii arguuntur. Vehementer siciunt audire vel loqui recta, sed non est, qui eos audiat vel eis recta loquatur.

17 Ego quoque, Deus et creator, blasphemor. Dicunt enim: 'Nescimus, si est Deus. Et si est, non curamus.' Vexillum meum prosternitur et conculcatur, dicentes: 'Quare passus est? Quid prodest nobis? Si velit dare nobis voluntatem nostram, sufficit nobis, et habeat ipse regnum suum et celum!' Ego quoque ad eos ingredi volo, sed ipsi dicunt: 'Ante moriemur, quam voluntatem nostram relinquamus.'

18 Ecce, sponsa mea, quales ipsi sunt! Ego feci eos et uno verbo possem delere. Quomodo superbiunt contra me! Nunc autem propter preces matris mee et omnium sanctorum adhuc ita misericors sum et paciens, quod mittere eis volo verba mea, que de ore meo processerunt, et offerre eis misericordiam meam.

19 Si recipere voluerint, placabor, sin autem, sencient meam iusticiam ita, quod sicut fures publice coram angelis et hominibus confundentur et ab omnibus diiudicabuntur. Sicut enim homines, in furca suspensi, deuorantur a coruis, sic isti a demonibus deuorabuntur nec consumentur.

20 Sicut eciam illi, qui puniuntur in cippo ligneo, nullam requiem inueniunt ibidem, sic isti habebunt undique dolorem et amaritudinem. Fluuius ardentissimus fluet in os eorum nec implebitur venter, sed ad supplicium de die in diem renouabuntur.

21 Amici autem mei saluabuntur et de verbis, que procedunt de ore meo, consolabuntur. Iusticiam meam cum misericordia videbunt. Induam eos armis caritatis mee et sic fortes eos faciam, quod aduersarii fidei cadent retrorsum quasi lutum et erubescent perpetuo, cum videbunt iusticiam meam, ex eo quod paciencia mea abusi sunt."

Caput 6 Verba Christi ad sponsam, qualiter eius spiritus cum iniquis esse non potest, et de separacione malorum a bonis et de missione bonorum, spiritualibus armis armatorum, in bellum, idest contra mundum.

"

- Inimici mei sunt quasi bestie ferocissime: numquam saciari possunt nec requiescere. Horum cor sic est vacuum a caritate mea, quod numquam in eo intrat cogitacio passionis mee. Numquam semel adhuc processit de intimo corde eorum hoc verbum: 'Domine, redemisti nos, laus sit tibi pro amara passione tua!' Quomodo spiritus meus potest esse cum eis, qui nullam diuinam caritatem habent ad me, qui, ut voluntatem suam perficiant, libenter produnt alios?

2 Ipsorum cor plenum est vermibus vilissimis, idest affeccionibus mundi. In ore eorum posuit diabolus stercus suum, et ideo non placent eis verba mea. Ideo ego separabo eos ab amicis meis cum seca mea. Et sicut non est mors ulla morte sece amarior, sic non est supplicium, quo non participes fiant, et secabuntur per medium a diabolo et diuidentur a me. Sic sunt odiosi michi, quod eciam omnes, qui adherent eis, separabuntur a me.

3 Ideo mitto amicos meos, ut diuidant diabolos a membris meis, quia ipsi vere sunt inimici mei. Mitto ergo eos quasi milites in bellum. Omnis enim, qui affligit carnem suam et abstinet se ab illicitis, vere miles meus est.

4 Ipsi habebunt pro lancea verba mea, que ore meo locutus sum, in manu gladium, idest fidem, in pectore eorum erit lorica caritatis, ut, quidquid acciderit, non minus diligant me. Clipeum paciencie debent habere ad latus, ut omnia pacienter sustineant. Ego enim inclusi eos quasi aurum in vase, et nunc exire debent et incedere viam meam.

5 Ego non poteram ingredi secundum iusticiam ordinatam in gloriam maiestatis absque tribulacione cum humanitate mea. Quomodo ergo ipsi intrabunt? Si Dominus eorum paciebatur, non mirum, si et ipsi paciantur. Si Dominus sustinuit verbera, non magnum, si ipsi sustinebunt verba. Non timeant, quia ego numquam relinquo eos. Sicut impossibile est diabolo cor Dei tangere et diuidere, sic impossibile est diabolo separare eos a me.

6 Et quia ipsi sunt quasi aurum purissimum in conspectu meo, ideo, si modico igne probentur, non tamen relinquo eos, sed est ad eorum maiorem remuneracionem."

Caput 7 Verba Virginis gloriose ad filiam de modo induendi et qualia debent esse vestimenta et ornamenta, quibus debet esse ornata filia et induta.

"

Ego sum Maria, que peperi verum Deum et verum hominem, filium Dei. Ego sum regina angelorum. Filius meus diligit te toto corde. Ideo dilige tu eum! Tu debes esse ornata honestissimis vestibus. Que quomodo et quales debeant esse, monstrabo tibi.

2 Sicut enim tu prius habuisti camisiam, inde tunicam, calceos, pallium et monile in pectore, sic nunc spiritualiter habere debes. Camisia est contricio. Sicut enim camisia propinquior est carni, sic contricio et confessio prima via est conuersionis ad Deum. Qua mens, que gaudebat in peccato, mundatur et caro sordida refrenatur.

3 Calcei duo sunt duo affectus, voluntas scilicet emendandi commissa et voluntas faciendi bona et abstinendi a malis. Tunica tua est spes ad Deum, quia sicut tunica habet duas manicas, sic in spe sit iusticia et misericordia, ut sic speres de misericordia Dei, quod non negligas iusticiam eius. Et sic cogita iusticiam eius et iudicium, ut non obliuiscaris misericordiam, quia nec iusticiam aliquam facit sine misericordia nec misericordiam sine iusticia.

4 Pallium est fides. Sicut enim pallium omnia operit et omnia in eo concludentur, sic fide homo omnia potest comprehendere et attingere. Hoc pallium debet esse respersum signis caritatis sponsi tui, quomodo scilicet creauit te, quomodo redemit te, quomodo enutriuit te et induxit te in spiritum suum et aperuit tibi oculos spirituales.

5 Monile est consideracio passionis eius. Hoc sit iugiter fixum in pectore tuo, quomodo derisus et flagellatus, quomodo sanguinolentus et omnibus neruis confossis viuus stabat in cruce, quomodo in morte ex passione doloris acutissimi totum corpus contremuit, quomodo in manus patris commendabat spiritum. Hoc monile semper sit in pectore tuo.

6 Corona sit in capite tuo, idest castitas in affectu, ut malles pati verbera quam inquinari amplius. Inde sis verecunda et honesta. Nichil cogita, nichil desidera nisi Deum tuum, creatorem tuum, quem cum habueris, omnia habes. Et sic ornata expectabis sponsum tuum."

Caput 8 Verba celi regine ad filiam dilectam, informancia, qualiter Filium una cum matre debeat diligere et laudare.

"

Ego sum regina celi. Tu sollicita es, quomodo laudare me debes. Scias pro certo, quod omnis laus filii mei laus mea est. Et qui inhonorat eum, inhonorat me, quia ego sic feruenter dilexi eum et ipse me, quod quasi unum cor ambo fuimus. Et ipse me, que eram vas terrenum, sic honorifice honorauit, ut supra omnes angelos me exaltaret.

2 Sic ergo laudare debes me: 'Benedictus sis tu, Deus, creator omnium, qui in uterum Marie virginis descendere dignatus es. Benedictus sis tu, Deus, qui cum Maria virgine esse sine grauamine voluisti et de ea immaculatam carnem sine peccato sumere dignatus es. Benedictus sis tu, Deus, qui ad virginem cum gaudio anime eius et omnium membrorum venisti et cum gaudio omnium membrorum eius sine peccato de ea processisti.

3 Benedictus sis tu, Deus, qui Mariam virginem, matrem tuam, post ascensionem tuam crebris consolacionibus letificasti et per te ipsum eam consolando visitasti. Benedictus sis tu, Deus, qui corpus et animam Marie virginis, matris tue, in celum assumpsisti et super omnes angelos iuxta deitatem tuam honorifice collocasti. Miserere mei propter preces eius!'"

Caput 9 Verba regine celi ad dilectam de amore dulcissimo, quem Filius habuit ad matrem virginem, et qualiter ex coniugio castissimo Christi mater fuerit concepta et in utero sanctificata, et qualiter assumpta fuerit in corpore et anima in celum, et de eius nominis virtutibus et de angelis bono et malo, hominibus deputatis.

"

Ego sum regina celi. Dilige filium meum, quia ipse honestissimus est, et cum eum habueris, omnem honestatem habes. Ipse est eciam desiderantissimus, et cum eum habueris, omnia desiderabilia habes. Dilige eciam eum, quia ipse est virtuosissimus, et cum eum habueris, omnes virtutes habes.

2 Ego volo tibi dicere, quam dulciter ipse dilexit corpus meum, quam dulciter animam meam, quantum eciam honorauit nomen meum. Ipse filius meus prius me dilexit quam ego eum, quia creator meus est. Ipse coniugium patris mei et matris tanta castitate coniunxit, ut tunc non inueniretur castius coniugium et numquam conuenire vellent nisi iuxta legem, solummodo causa suscitandi prolem.

3 Et cum sibi nunciatum esset ab angelo, quod virginem parerent, unde salus mundi procederet, magis voluissent mori quam carnali amore conuenire, et voluptas in eis mortua erat. Tamen pro certo dico tibi, quod ex caritate diuina et ex verbo angeli annunciantis conuenerunt carne, non ex concupiscencia aliqua voluptatis sed contra voluntatem suam ex diuina dileccione, et sic ex semine eorum per diuinam caritatem caro mea compaginata est.

4 Facto autem corpore meo Deus a diuinitate sua animam creatam immisit corpori, et mox anima cum corpore sanctificata est, quam angeli custodiebant et seruabant die ac nocte. Cum autem anima sanctificaretur et corpori coniungeretur, tanta matri mee aduenit leticia, ut impossibile esset dictu. Deinde completo cursu vite mee, primo animam meam, quia ipsa domina erat corporis, ad deitatem excellencius ceteris eleuauit, inde corpus meum, ut nullius creature corpus sit tam propinquum Deo sicut meum.

5 Ecce quantum filius meus dilexit animam meam et corpus! Sed aliqui sunt, qui maligno spiritu negant me assumptam corpore et anima, aliqui eciam, qui nesciunt melius. Sed ista est pro certissimo rei veritas, quod cum corpore et anima ad deitatem assumpta sum.

6 Filius meus quantum eciam honorauit nomen meum, audi! Nomen meum est Maria, sicut legitur in euangelio. Hoc nomen cum angeli audiunt, gaudent in consciencia sua et regraciantur Deo, qui per me et mecum talem graciam fecit, et quod vident ipsi humanitatem filii mei in deitate glorificatam.

7 Illi, qui in purgatorio sunt, ultra modum gaudent tamquam eger, in lecto iacens, si audierit ab aliquibus verbum solacii et quod ei placet in animo, quod statim exultat.

8 Angeli eciam boni audito hoc nomine statim appropinquant magis iustis, quibus dati sunt ad custodiam, et gaudent de profectu eorum, quia omnibus hominibus angeli boni dati sunt ad custodiam et angeli mali ad probacionem. Non sic, quod ipsi angeli separentur a Deo, sed anime sic seruiunt, ut non relinquant Deum, sed iugiter sunt in conspectu eius et tamen inflammant et incitant animam ad agendum bonum.

9 Omnes eciam demones verentur hoc nomen et timent. Qui, audientes hoc nomen Maria, statim relinquunt animam de unguibus, quibus tenebant eam. Sicut enim auis, que in predam ungues et rostrum habet, si audierit sonum aliquem, relinquit predam, et cum nichil operis sequi videt, statim reuertitur ad eandem, sic demones audito nomine meo statim relinquunt animam quasi territi, sed iterum aduolant et reuertuntur ad eam quasi sagitta velocissima, nisi aliqua emendacio subsequatur.

10 Nullus eciam tam frigidus ab amore Dei est, nisi sit dampnatus, si inuocauerit hoc nomen hac intencione, ut numquam reuerti velit ad opus solitum, quod non discedat ab eo statim diabolus, et numquam amplius reuertitur ad eum, nisi resumpserit voluntatem peccandi mortaliter. Tamen quandoque permittitur ei turbare eum propter maiorem remuneracionem eius, sed non possidere."

Caput 10 Verba virginis Marie ad filiam, utilem doctrinam, qualiter viuere debeat, ponencia et multa mirabilia Christi passionis declarancia.

"

Ego sum regina celi, mater Dei. Ego dixi tibi, quod habere debeas monile in pectore tuo. Nunc plenius monstrabo tibi, quod ego a principio, cum audirem et intelligerem Deum esse, semper sollicita et timorata fui de salute et obseruancia mea. Cum autem audissem plenius ipsum Deum esse creatorem meum et iudicem de omnibus actibus meis, intime dilexi eum et omni hora timui et cogitaui, ne eum verbo vel facto offenderem.

2 Deinde cum audissem eum dedisse legem populo et precepta sua et fecisse cum eis tanta mirabilia, proposui firmiter in animo meo nichil nisi ipsum diligere, et amara michi erant mundana vehementer. Post hec audito eciam, quod ille idem Deus redempturus esset mundum et nasciturus de virgine, tanta circa eum caritate affecta fui, quod nichil nisi Deum cogitabam, nichil volebam nisi ipsum.

3 Ego elongaui me, quantum potui, a colloquiis et presencia parentum et amicorum et omnia, que habere potui, dedi indigentibus. Nichil nisi victum tenuem et vestitum reseruaui. Nulla michi nisi Deus placuerunt. Ego semper in corde meo optaui, ut viuerem ad tempus natiuitatis eius, si forte fieri mererer ancilla indigna matris Dei. Voui eciam in corde meo, si esset ei acceptabile, obseruare virginitatem, nichil umquam possidere in mundo.

4 Si autem aliter vellet Deus, fieret voluntas eius, non mea, quia credebam eum omnia posse et velle nichil nisi michi utile. Ideo ei omnem voluntatem meam commisi.

5 Instante vero tempore, quo secundum constitucionem virgines presentabantur in templo Domini, affui et ego inter eas propter obedienciam parentum meorum, cogitans mecum Deo nichil esse impossibile. Et quia ipse sciebat me nichil desiderare, nichil velle nisi se, posset me seruare in virginitate, si ei placeret; sin autem, fieret voluntas eius.

6 Auditis autem omnibus, que mandata erant in templo, regressa domum ampliori quam prius ardebam amore Dei et nouis cotidie inflammabar estibus et desideriis amoris. Propterea plus solito ab omnibus me elongaui et fui sola noctibus ac diebus, timens vehementissime, ne os loqueretur vel auris audiret aliqua contra Deum meum, vel ne oculi mei viderent aliqua delectabilia. Timida quoque fui in silencio et multum anxia, ne forte silerem ea, que magis loqui debuissem.

7 Cumque sic turbarer in corde sola mecum spemque omnem meam committerem Deo, illico venit in mentem meam cogitare Dei magnam potenciam, quomodo ei seruiunt angeli et omnia creata, qualis gloria eius est, que est ineffabilis et interminabilis.

8 Et cum hec mirarer, vidi tria mirabilia. Vidi namque sydus, sed non quale fulget de celo. Vidi lumen, sed non quale lucet in mundo. Sensi odorem, sed non qualis herbarum vel aliquid tale, sed suauissimum et vere ineffabilem, quo tota replebar et pre gaudio exultabam. Inde statim audiui unam vocem, sed non de ore humano. Et ea audita satis timui, reputans, ne forte esset illusio.

9 Et statim apparuit ante me angelus Dei quasi homo pulcherrimus, sed non carne vestitus, qui dixit ad me: 'Aue, gracia plena!' etcetera. Quod cum audissem, mirabar, quid significaret hoc, vel cur talem proferret salutacionem. Sciebam enim me et credebam indignam ad aliquid tale vel ad aliquid boni, Deo tamen non esse impossibile facere, quidquid vellet.

10 Tunc secundo angelus ait: 'Quod nascetur in te, sanctum est, et vocabitur filius Dei, et sicut ei placuerit, sic fiet.' Nec tamen credebam me dignam nec quesiui ab angelo: 'Quare' vel 'Quando fiet?', sed quesiui: 'Quomodo fiet, quod ego indigna sim mater Dei, que et virum non cognosco?' Et respondit michi angelus, sicut dixi, Deo nichil esse impossibile sed 'Quidquid ipse vult facere, fiet' etcetera.

11 Quo verbo angeli audito, feruentissimum affectum habui esse mater Dei, et loquebatur anima mea pre amore: 'Ecce ego, fiat voluntas tua in me!' Ad quod verbum illico concipiebatur filius meus in utero meo cum ineffabili exultacione anime mee et omnium membrorum.

12 Cumque haberem eum in utero, portabam eum sine dolore, sine grauedine et tedio ventris. Humiliabam me in omnibus, sciens eum esse omnipotentem, quem portabam. Quando vero peperi eum, sine dolore et peccato peperi eum, sicut et concepi, cum tanta anime et corporis exultacione, quod pedes mei pre exultacione non senciebant terram, ubi stabant. Et sicut in omnia membra mea cum gaudio tocius anime mee intrauit, sic cum gaudio omnium membrorum exultante anima ineffabili gaudio sine lesione virginitatis mee exiuit.

13 Cumque conspicerem et considerarem pulchritudinem eius, anima mea quasi rorem pre gaudio stillabat, sciens me indignam ad talem filium. Quando vero considerabam loca clauorum in manibus et pedibus, quos secundum prophetas crucifigendos audiui, tunc oculi mei replebantur lacrimis et cor meum quasi scindebatur pre tristicia. Et tunc filius meus inspexit oculos meos lacrimantes et tristabatur quasi ad mortem.

14 Cum vero considerarem potenciam deitatis eius, consolabar iterum, sciens, quod ipse sic vellet et sic expediret, et omnem voluntatem meam conformaui voluntati eius. Et sic semper erat leticia mea mixta cum dolore.

15 Instante tempore passionis filii mei, rapuerunt eum inimici eius, percucientes eum in maxilla et collo et conspuentes illuserunt ei. Deinde ductus ad columpnam, personaliter se vestibus exuit et personaliter manus ad columpnam applicuit, quas inimici sine misericordia ligauerunt.

16 Alligatus autem nichil omnino operimenti habebat sed, sicut natus est, sic stabat et paciebatur erubescenciam nuditatis sue. Consurrexerunt autem inimici eius, qui, fugientibus amicis suis, undique astabant et flagellabant corpus eius, ab omni macula et peccato mundum.

17 Ad primum igitur ictum ego, que astabam propinquius, cecidi quasi mortua et resumpto spiritu vidi corpus eius verberatum et flagellatum usque ad costas, ita ut eius coste viderentur. Et, quod amarius erat, cum retraherentur flagella, carnes ipsius flagellis sulcabantur.

18 Cumque filius meus totus sanguinolentus, totus sic laceratus stabat, ut in eo non inueniretur sanitas nec quid flagellaretur, tunc unus concitato in se spiritu quesiuit: 'Numquid interficietis eum sic iniudicatum?' Et statim secuit vincula eius.

19 Inde filius meus induit se vestibus suis. Tunc locum, ubi stabant pedes filii mei, totum repletum vidi sanguine, et ex vestigiis filii mei cognoscebam incessum eius. Quo enim procedebat, apparebat terra infusa sanguine.

20 Nec ipsi paciebantur, ut se indueret, sed compulerunt et traxerunt eum, ut acceleraret. Cum autem duceretur quasi latro, ipse filius meus extersit sanguinem ab oculis suis. Cumque iudicatus esset, imposuerunt sibi crucem portandam. Quam cum ad modicum portasset, veniens unus assumpsit eam sibi portandam.

21 Interim eunte filio meo ad locum passionis, alii percusserunt eum in collo, alii in faciem cederunt. Et tam fortiter et valenter percussus est, ut, licet ego non viderem percucientem, audiui tamen clare sonitum percussionis. Cumque venissem cum eo ad locum passionis, omnia instrumenta vidi ibi preparata ad mortem suam. Et ipse filius meus veniens ibi exuit se personaliter vestibus suis, ministris inter se dicentibus: 'Hec vestimenta nostra sunt nec ea rehabebit, quia dampnatus est ad mortem.'

22 Stante autem filio meo, sicut natus erat, nudo corpore, unus tunc accurrens apportauit sibi velamen, quo ipse exultans intime velabat verecundiora sua. Postea rapuerunt eum seui tortores et extenderunt in cruce, primo dexteram manum eius affigentes stipiti, qui pro clauis perforatus erat. Et manum ipsam ex ea parte perforabant, qua os solidius erat. Inde trahentes cum fune aliam manum eius, ad stipitem eam simili modo affixerunt.

23 Deinde dexterum pedem crucifixerunt et super hunc sinistrum duobus clauis ita, ut omnes nerui et vene extenderentur et rumperentur. Quo facto aptauerunt coronam de spinis capiti eius, que tam vehementer reuerendum caput filii mei pupugit, ut ex sanguine fluente replerentur oculi eius, obstruerentur aures et barba tota decurrente sanguine deturparetur. Cumque sic sanguinolentus et perforatus staret, condolens michi astanti et gementi, respexit sanguinolentis oculis ad Iohannem, sororium meum, et me commendabat ei.

24 In tempore illo audiui alios dicentes, quod filius meus latro erat, alios, quia mendax, alios, quod nullus dignior esset morte quam filius meus. Ex quorum auditu dolor meus renouabatur. Sed, sicut dictum est, cum primus clauus infigeretur ei, ego ad primum ictum conturbata cecidi quasi mortua, oculis obscuratis, manibus trementibus, pedibus nutantibus. Et non respexi pre amaritudine, antequam ex toto affixus erat.

25 Surgens vero vidi filium meum miserabiliter pendentem, et ego, mater eius mestissima, undique consternata, pre dolore vix stare potui. Filius autem meus, videns me et amicos suos inconsolabiliter flentes, flebili voce et alta clamabat ad Patrem suum, dicens: 'Pater, quare me dereliquisti?' quasi diceret: 'Nullus est, qui misereatur mei nisi tu, Pater.'

26 Tunc oculi eius apparuerunt semimortui, maxille eius submerse et vultus lugubris, os eius apertum et lingua sanguinolenta, venter dorso inherens consumpto humore, quasi non haberet viscera, omne corpus pallidum et languidum ex fluxu et egressione sanguinis. Manus et pedes eius rigidissime extenti erant et iuxta formam crucis cruci attracti et conformati. Barba et crines ex toto respersi sanguine.

27 Itaque cum filius meus sic laceratus et liuidus staret, solum cor recens erat, quia optime et fortissime nature erat. De mea enim carne corpus mundissimum et optime complexionatum sumpsit.

28 Cutis eius sic tenera et gracilis erat, quod numquam sic leuiter flagellabatur, quin statim exiret sanguis. Ipse quoque sanguis eius tam recens erat, ut in cute munda videri posset. Et quia optime nature erat, vita cum morte in corpore eius perforato certabat.

29 Nam quandoque dolor de membris et nerius corporis perforatis ad cor ascendebat, quod recentissimum erat et incorruptum, et incredibili dolore et passione vexabat ipsum. Et quandoque dolor a corde in membra lacerata descendebat et sic mortem prolongabat cum amaritudine.

30 Cumque filius meus hiis doloribus circumseptus respexisset ad amicos suos flentes, qui maluissent illam penam in se cum auxilio eius pertulisse vel in eternum in inferno ardere quam eum sic videre cruciari, dolor ille ex amicorum dolore omnem amaritudinem et tribulacionem, quam vel in corpore vel in corde sustinuit, excedebat, quia tenere diligebat eos. Tunc pre nimia corporis angustia ex parte humanitatis clamabat ad Patrem: 'O Pater, in manus tuas commendo spiritum meum.'

31 Hanc igitur vocem cum audissem ego, eius mestissima mater, contremuerunt omnia membra mea cum amaro cordis mei dolore. Et quociens postea hanc vocem cogitabam, quasi in aure mea presens et recens erat. Appropinquante autem morte, cum cor pre violencia dolorum rumperetur, tunc omnia membra contremuerunt et caput eius quasi modicum se erigens inclinabatur, os eius apertum videbatur et lingua tota sanguinolenta.

32 Manus eius retraxerunt se modicum de loco perforacionis et pondus corporis pedes amplius sustentabant. Digiti et brachia quodammodo extendebant se et dorsum fortiter stringebatur ad stipitem.

33 Tunc quidam dixerunt ad me: 'Maria, filius tuus mortuus est.' Alii autem dixerunt: 'Mortuus est sed resurget.' Omnibus itaque discedentibus, unus adueniens affixit lanceam in latus eius tam valide, ut pene per aliud latus eius transiret. Et cum extraheretur hasta, apparuit cuspis rubea sanguine. Tunc michi videbatur, quod quasi cor meum perforaretur, cum vidissem cor filii mei carissimi perforatum.

34Deinde depositus est de cruce. Quem ego recepi in genu meum quasi leprosum et totum liuidum. Nam oculi eius erant mortui et sanguine pleni, os frigidum quasi nix, barba quasi restis, facies contracta. Manus quoque sic diriguerant, quod non possent deponi nisi circa umbilicum. Sicut stetit in cruce, sic habui eum in genu quasi hominem contractum in omnibus membris.

35 Postea posuerunt eum in linteo mundo, et ego cum linteo meo extersi vulnera et membra eius et clausi oculos et os eius, que in morte fuerant aperta.

36 Deinde posuerunt eum in sepulchro. O quam libenter tunc posita fuissem viua cum filio meo, si fuisset voluntas eius!

37 Hiis completis venit ille bonus Iohannes et duxit me in domum. Ecce, filia mea, talia sustinuit filius meus pro te!"

Caput 11 Verba Christi ad sponsam, qualiter se tradidit spontanee suis inimicis crucifixoribus, et de modo viuendi in continencia omnium membrorum ab illicitis motibus exemplo sue dulcissime passionis.

-

Filius Dei loquebatur ad sponsam dicens: "Ego sum creator celi et terre, et corpus meum verum est, quod in altari consecratur. Dilige me toto corde, quia ego dilexi te et ego spontanee tradidi me inimicis meis, et remanserunt amici mei et mater mea in amarissimo dolore et fletu.

2 Cumque viderem lanceam, clauos, flagella et alia passionis genera parata, processi nichilominus letus ad passionem. Cumque caput meum esset undique corona cruentatum et undique sanguis flueret et eciamsi adhuc inimici tetigissent cor meum, magis hoc paterer diuidi et vulnerari, quam te carere vellem.

3 Propterea nimis ingrata es, si me pro tanta caritate non dilexeris. Si enim caput meum punctum est et inclinatum in cruce pro te, caput tuum debet inclinari ad humilitatem. Et quia oculi mei erant sanguinolenti et pleni lacrimis, ideo oculi tui debent abstinere a delectabili visu. Et quia aures mee implebantur sanguine et audiebant verba detraccionis mee, idcirco aures tue auertantur a scurrilibus et ineptis locucionibus.

4 Quia eciam os meum potatum est amarissima potacione et prohibitum a bona, ideo os tuum obstruatur a malis et aperiatur ad bona. Et quia manus mee extense sunt cum clauis, propterea opera tua, que figurantur in manibus, extendantur ad pauperes et ad precepta mea.

5 Pedes tui, idest affectus tui, quibus ad me ire debes, crucifigantur a voluptatibus, ut, sicut in omnibus membris passus sum ego, sic omnia membra tua parata sint ad obsequium meum. Quia maius seruicium exigo a te quam ab aliis, quia maiorem graciam feci tibi."

Caput 12 Qualiter angelus rogat pro sponsa et qualiter Christus querit ab angelo, quid est, quod querit pro sponsa, et quid expedit sponse.

-

Angelus bonus, custos sponse, videbatur rogare Christum pro eadem sponsa. Cui respondit Dominus dicens: "Qui rogare voluerit pro alio, salutem eius rogare debet. Tu enim es quasi ignis, qui numquam extinguitur, ardens caritate mea incessanter. Tu vides et scis omnia, cum vides me. Tu nichil vis, nisi quod ego. Dic ergo michi, quid isti mee noue sponse expedit!"

2 Et ille respondit: "Domine, tu scis omnia." Cui Dominus ait: "Omnia quidem, quecumque facta et futura sunt, eternaliter sunt in me, et omnia in celo et in terra noui et scio nec mutacio est apud me, tamen, ut ista sponsa intelligat voluntatem meam, dic modo ipsa audiente, quid ei expedit!"

3 Et angelus ait: "Elatum habet cor et magnum. Propterea necessaria est ei virga, ut edometur." Et tunc ait Dominus: "Quid igitur petis ei, amice mi?" Et ille: "Domine, peto misericordiam cum virga tua." Et Dominus ait: "Propter te hoc faciam ei, qui numquam facio iusticiam sine misericordia. Ideo diligere me hec sponsa debet toto corde."

Caput13 Qualiter inimicus Dei habet tres demones in se et de iudicio contra ipsum a Christo illato.

"

- Inimicus meus habet in se tres demones. Primus sedet in genitalibus, secundus in corde, tercius in ore. Primus est quasi nauta, qui facit aquam per carinam intrare, que paulatim inde crescendo replet nauem. Inde supereffluit aqua et nauis submergitur.

2 Hec nauis est corpus suum, temptacionibus demonum et cupiditatibus suis quasi procellis agitatum, in quod voluptas sua primo intrauit per carinam, idest delectacionem, qua delectabatur talibus cogitacionibus. Et quia non resistebat per penitenciam nec consolidabat clauis abstinencie, crescebat cotidie aqua voluptatis adhibendo consensum. Inde completa seu repleta naue ventris concupiscencia, effluebat aqua et operiebat nauem voluptate, ne veniret ad portum salutis.

3 Secundus demon, qui sedet in corde, est similis vermi iacenti in pomo, qui nucleum pomi primo comedit, inde, relictis ibi stercoribus suis, peruagatur totum pomum, donec totum fiet inane. Sic diabolus facit. Primo viciat voluntatem eius et desideria bona, que sunt quasi nucleus, unde omne robur mentis et bonum subsistit et, euacuato corde ab istis bonis, tunc relinquit pro eis in corde cogitaciones et affecciones mundi, quasi magis dilexit.

4 Nunc impellit ipsum corpus ad quod ei placet, et ex hoc minuitur ei fortitudo et intelligencia et accedit tedium vite. Ipse certissime est pomum sine nucleo, idest homo sine corde, quia sine corde intrat Ecclesiam meam, quia diuinam caritatem nullam habet.

5 Tercius demon est similis sagittario, qui, per fenestras circumspiciens, sagittat incautos. Quomodo non demon sedet in eo, qui numquam loquitur sine eo? Quod enim magis diligitur, frequencius nominatur. Verba sua amara, quibus alios vulnerat, sunt quasi iacula, que per tot fenestras emittuntur, quociens nominatur diabolus, quociens innocentes per verba eius vulnerantur, quociens simplices ex verbis eius scandalizantur.

6 Ideo in veritate mea, qui sum veritas, iuro, quod iudicabo eum sicut meretricem ad ignem sulphureum, sicut proditorem et insidiatorem ad omnium membrorum incisionem et sicut Domini sui contemptorem ad perpetuam confusionem. Verumptamen quamdiu anima et corpus insimul sunt, misericordia mea aperta est super eum.

7 Hoc est autem, quod requiro ab eo, scilicet ut frequencius intersit diuinis, nullum timeat obprobrium et nullum concupiscat honorem, et ut numquam nominetur in ore suo nomen sinistrum."

8 Hic prior ordinis Cisterciensis sepeliuit excommunicatum. Cumque legisset ultimam commendacionem pro eo, domina rapta in spiritu audiuit: "Iste fecit, ut potuit, et sepeliuit.

9 Iam scito pro certissimo, quod ipse post istum mortuum primus sepelietur. Nam peccauit in Patrem, qui dixit non esse acceptorem personarum nec honorare vultum diuitis contra iusticiam. Hic vero propter modicum corruptibile honorauit indignum et locauit, ut non debuit, inter dignos.

10 Peccauit eciam in Spiritum meum, qui est communio et communicacio iustorum, quando iniustum sepeliuit cum iustis. Peccauit et in me, Filium, quia ego dixi: 'Qui me spernit, spernetur.' Iste vero honorauit illum et exaltauit, quem Ecclesia mea et vicarius meus spreuit." Qui prior auditis verbis istis compunctus quarto die mortuus est.

Caput:14 Verba Christi ad sponsam de modo et respectu, quos debeat in oracione tenere, et de tribus generibus hominum in hoc mundo Deo seruiencium.

"

Ego sum Deus tuus, qui in cruce crucifixus verus Deus et verus homo in una persona sum cotidie in manibus sacerdotis. Cum michi aliquam oracionem facis, conclude sic semper oracionem tuam, ut scilicet velis fieri semper voluntatem meam, non tuam. Quia cum pro dampnatis exoras, non exaudio te.

2 Quandoque eciam contra salutem tuam optas fieri, et ideo necesse est tibi voluntatem tuam michi committere, qui omnia scio, qui prouideo tibi nichil nisi utile. Multi quippe orant non recta intencione, et ideo non exaudiri merentur.

3 Tria namque sunt genera hominum seruiencium michi in hoc mundo. Primi sunt, qui me credunt esse Deum et largitorem omnium et super omnia potentem. Hii seruiunt michi hac intencione, ut scilicet temporalia et honorem optineant, sed celestia sunt eis pro nichilo et gaudenter ea amittunt, ut optineant presencia. Hiis iuxta voluntatem eorum prosperitas seculi in omnibus accedit. Et sic amissis eternis, in temporali commoditate remunero eos, quidquid boni fecerint pro me, usque ad ultimum quadrantem et usque ad nouissimum punctum.

4 Secundi sunt, qui credunt me Deum omnipotentem et districtum iudicem, et isti seruiunt michi ex timore pene, non autem ex amore celestis glorie. Nisi enim timerent, non michi seruirent.

5 Tercii sunt, qui credunt me omnium creatorem et verum Deum, qui credunt me iustum et misericordem. Et seruiunt michi non ex timore alicuius pene sed ex diuina dileccione et caritate. Et mallent quippe omnem penam, si sufficerent, magis ferre quam me semel ad iram prouocare. Isti vero merentur audiri in prece sua, quia voluntas eorum est secundum voluntatem meam.

6 Primus enim numquam exiet de supplicio nec videbit faciem meam. Secundus autem tam magnum supplicium non habebit nec tamen faciem meam videbit, nisi correxerit illum timorem penitencia."

Caput 15 Verba Christi ad sponsam, condiciones magni regis Christo appropriancia, et de duobus gazophilaciis, per que amor Dei et amor mundi designantur, et de doctrina proficiendi in hac vita.

"

Ego sum sicut unus rex magnus et potens. Ad regem enim pertinent quatuor: primo debet esse diues, secundo mitis, tercio sapiens, quarto caritatiuus. Ego vere sum rex angelorum et omnium hominum. Ego eciam habeo illas quatuor proprietates, quas dixi.

2Primo namque sum ditissimus, quia omnibus do necessaria, nec minus habeo post datum. Secundo sum mitissimus, quia omnibus petentibus paratus sum dare. Tercio itaque sum sapientissimus, quia scio, quid unicuique debetur et expedit. Quarto eciam sum caritatiuus, quia paracior sum dare quam aliquis petere.

3 Ego habeo quasi duo gazophilacia. In primo enim gazophilacio sunt reposita ponderosa et grauia quasi plumbum, et cella ista, ubi ista sunt, est circumsepta acutis aculeis pungentibus. Sed qui hec primo incipit vertere et reuoluere et deinde portare didicerit, leuia videntur sibi postea quasi pluma. Et sic leuissima fiunt, que antea ponderosa videbantur, et suauia, que prius pungere credebantur.

4 In secundo gazophilacio videtur esse aurum resplendens et lapides preciosi et pocula odorifera et dulcia. Sed vere aurum illud est luteum et illa pocula sunt venenum.

5 Ad hec namque gazophilacia sunt due vie, sed ante erat unica via. In competis, idest in ingressu duarum viarum, stabat unus homo et clamabat ad tres homines, qui incedebant per viam aliam, dicens: 'Audite, audite verba mea, et si non audieritis, saltem videte oculis vestris, quia vera sunt, que loquor. Si autem non audieritis nec videritis, saltem attrectate manibus, et probabitis, quod in verbis meis nulla est falsitas.'

6 Tunc ait primus illorum: 'Audiamus et videamus, si verba eius vera sunt.' Secundus homo ait: 'Falsum est, quidquid dicit.' Tercius dixit: 'Scio, quod vera sunt, que dicit, sed non curo.'

7 Quid sunt ista duo gazophilacia nisi amor meus et amor mundi? Sed ad hec duo gazophilacia sunt due vie: abieccio et perfecta abnegacio proprie voluntatis, que ducit ad amorem meum, et carnis voluptas, que ducit ad amorem mundi.

8 In amore autem meo videtur aliquibus esse onus quasi plumbum, quia, cum ieiunare debent et vigilare seu refrenare carnem, quasi plumbum portare sibi videntur. Si autem verba et contumelias audierint, si in religione et oracione morantur, quasi inter aculeos resident et in omni hora angustiantur.

9 Sed qui in amore meo esse vult, incipiat primo vertere onus, idest conetur ad faciendum bona per voluntatem et continuum desiderium. Inde leuet modice et paulatim, idest faciat ea, que potest, cogitando sic: 'Hoc bene possum facere, si Deus dederit michi auxilium.'

10 Deinde perseuerans in incepto cum tanta alacritate ea, que videbantur sibi prius esse onerosa, incipit portare, quod omnis labor in ieiuniis seu vigiliis et aliis laboribus quibuscumque est sibi tam leuis quasi pluma. Et in tali sede quiescunt amici mei, que est malis et desidiosis quasi circumsepta aculeis et spinis, sed amicis meis est summa quies et lenis quasi rosa.

11 Ad hoc gazophilacium est via recta contemptus proprie voluntatis, quando homo, considerata passione et caritate mea, non curat facere voluntatem suam et resistit totis viribus et conatur semper ad maiora.

12 Et licet ista via in principio sit aliquantulum grauis, tamen in processu multum delectat, in tantum, quod ea, que prius videbantur ad ferendum impossibilia, fiunt postea leuissima, ut merito dicat intra se: 'Iugum Dei suaue est.'

13 Secundum gazophilacium est mundus, in quo sunt aurum, lapides preciosi et pocula, que videntur odorifera, sed tamen degustata amara sunt ut venenum. Omnis enim, qui portat aurum, contingit ei, quod, cum debilitatur eius corpus et deficiunt membra et cum eius annichilatur medulla et corpus ipsius cadit per mortem in terram, tunc relinquit aurum et lapides et non valent sibi plus quam lutum.

14 Pocula eciam mundi, idest delectaciones, videntur delectabilia, sed cum veniunt in ventrem, debilitant caput, grauant cor et omnia membra euertunt, et postea quasi fenum homo arescit. Et appropinquante dolore mortis omnia delectabilia fiunt amara quasi venenum.

15 Ad hoc gazophilacium ducit propria voluntas, quando homo non curat resistere affeccionibus suis prauis neque meditatur, que ego precepi et feci, sed quidquid venit in eius cogitacionem, siue licitum siue illicitum, hoc statim facit.

16 Per hanc viam tres viri ambulant, in quibus intelligo omnes reprobos, qui diligunt mundum et omnem voluntatem propriam. Hiis ego clamaui, qui stabam in competis seu in ingressu viarum, quia veniens in carne humana ostendi hominibus quasi duas vias, scilicet quid sequendum esset quidue fugiendum, que via scilicet ducebat ad vitam et que ad mortem. Nam ante aduentum meum in carne non erat nisi una via, qua omnes boni et mali ibant in infernum.

17 Ego autem sum ille, qui clamabat, et clamabam sic: 'O homines, audite verba mea, que ducunt ad viam vite, quia vera sunt, et sensu proprio percipere potestis illa esse vera, que loquor. Et si non auditis ea vel non potestis audire, saltem videte, scilicet fide et intellectu, quia vera sunt verba mea. Sicut enim oculis carnis cernitur visibile aliquid, sic oculis fidei cerni possunt inuisibilia et credi.

18 Multi denique sunt simplices in Ecclesia, qui pauca bona operantur, per fidem tamen saluantur, qua credunt me creatorem omnium et redemptorem. Nullus quippe est, qui me non possit intelligere esse Deum et credere, si considerat, quomodo terra fructificat et quomodo celum dat pluuias, quomodo arbores virent, quomodo animalia unumquodque in genere suo subsistunt, quomodo sydera homini seruiunt, quomodo contraria eueniunt voluntati hominis.

19 Ex hiis omnibus potest homo videre, quod mortalis est et quod Deus est ille, qui omnia ista disponit. Si enim non esset Deus, omnia ista irent inordinate. Ergo omnia sunt a Deo et omnia racionabiliter propter edificacionem hominis sunt disposita. Nec minimum est in mundo, quod sine racione sit vel subsistat. Ergo si homo non potest propter infirmitatem virtutem meam, sicut est, capere vel intelligere, potest tamen videre per fidem et credere.

20 Si autem, o homines, nolueritis considerare intellectu potenciam meam, potestis tamen attrectare manibus vestris opera, que ego feci et sancti mei. Quia sic aperta sunt, quod nullus dubitare potest esse opera Dei.

21 Quis suscitauit mortuos et illuminauit cecos nisi Deus? Quis expulit demones nisi Deus? Quid autem docui nisi utilia ad salutem anime et corporis et leuia ad portandum?' Sed primus homo ait, idest aliqui dicunt: 'Audiamus et probemus, si vera sunt!' Hii ad tempus stant in seruicio meo, non causa dileccionis sed experiencie et imitacionis aliorum, nec relinquendo voluntatem propriam sed suam faciendo cum mea voluntate.

22 Hii periculose positi sunt, quia duobus dominis seruire volunt, licet neutri bene seruire possint. Cum autem vocati fuerint, quem magis dominum dilexerint, ab eo remunerabuntur.

23 Secundus homo dicit, idest aliqui: 'Falsum est, quidquid loquitur, et falsa est Scriptura.' Ego sum Deus et creator omnium, et sine me nichil factum est. Ego condidi nouam legem et veterem et de ore meo processit, nec in ea est aliqua falsitas, quia ego sum veritas. Ergo qui me falsum dixisse dicunt et Scripturam sacram falsam dicunt, ipsi numquam videbunt faciem meam, quia consciencia eorum dicit eis me esse Deum, quia omnia fiunt secundum voluntatem meam et disposicionem meam.

24 Celum illuminat eos nec ipsi se illuminare possunt, terra fructum gignit, aer fecundat terram, omnia animalia habent certam disposicionem, demones confitentur me, iusti homines paciuntur incredibilia propter amorem meum. Hec omnia vident nec tamen vident me.

25 Ipsi eciam possunt videre me in iusticia mea, si considerarent, quomodo terra absorbuit impios, ignis combussit iniquos. Sic eciam possunt videre me in misericordia mea, quando aqua de petra fluxit iustis et aqua maris cedebat eis, quando ignis non ledebat eos, quando celum quasi terra nutriebat eos. Et ideo quia ista vident et adhuc dicunt me mentiri, numquam videbunt faciem meam.

26 Tercius homo dicit, idest aliqui: 'Bene scimus eum esse verum Deum, sed non curamus.' Isti in eternum cruciabuntur, quia contempnunt me Deum et Dominum suum. Numquid non est magnus contemptus, quod utuntur donis meis, et tamen ipsi contempnunt seruire michi? Si enim haberent ipsi ex industria propria et non totum ex me, leuis esset contemptus.

27 Qui autem onus meum vertere incipiunt, idest voluntarie et ex feruenti desiderio conantur ad faciendum illud modicum, quod ipsi possunt, hiis ego dabo graciam. Qui autem leuant pondera mea, idest pro amore meo de die in diem proficiunt, cum eis laboro et fortitudo illorum ero et inflammabo eos, ut amplius velint.

28 Qui autem sedent in sede, que pungere videtur - quietissima tamen est -, hii sunt in laboribus et paciencia nocte et die nec attediantur sed eo magis ardent, et modicum eis videtur esse id, quod agunt. Hii sunt amici mei carissimi, et hii valde pauci sunt, quia pocula secundi gazophilacii magis alios delectant."

Caput 16 Qualiter videbatur sponse, quod quidam sanctorum loquebatur ad Deum de quadam muliere, a demone terribiliter conculcata, que postea precibus Virginis gloriose fuit liberata.

-

Videbatur sponse, quod quidam sanctorum loquebatur ad Deum dicens: "Cur anima istius mulieris, quam sanguine tuo redemisti, sic conculcatur a diabolo?" Respondit statim demon dicens: "Quia de iure mea est." Et tunc dixit Dominus: "Quali iure tua est?" Cui respondit demon: "Due", inquit, "vie sunt. Una ducit ad celestia, alia ad infernum.

2 Cumque ipsa inspiceret ambas vias, consciencia sua et racio dicebat sibi, quod viam meam magis eligeret. Et quia liberam habuit voluntatem diuertendi ad quam viam magis vellet, videbatur sibi utile magis diuertere voluntatem suam ad peccati perpetracionem, et tunc incepit ambulare per viam meam. Postea decepi eam tribus viciis, scilicet gula, cupiditate pecunie et luxuria.

3 Ideo ego sedeo nunc in ventre eius et in natura eius. Et teneo eam quinque manibus. Cum una manu teneo oculos eius, ne videat spiritualia. Cum secunda manu teneo manus eius, ne faciat opera bona. Cum tercia manu teneo pedes eius, ne vadat ad bona, et cum quarta manu teneo intellectum, ne peccare erubescat. Cum quinta eciam manu teneo cor eius, ne redeat per contricionem."

4 Tunc beata virgo Maria dixit ad filium: "Fili, compelle eum dicere veritatem de ea re, quam ab eo querere volo." Et filius ait: "Tu es mater mea, tu regina celi, tu mater misericordie, tu consolacio eorum, qui sunt in purgatorio, tu leticia eorum, qui peregrinantur in mundo. Tu es domina angelorum, tu cum Deo excellentissima. Tu es eciam princeps super diabolum. Precipe ergo tu, mater, isti demoni ea, que tu vis, et ipse dicet tibi."

5 Tunc beata Virgo quesiuit ab illo diabolo: "Dic, diabole, qualem intencionem habuit mulier hec, antequam intrauerit Ecclesiam?" Cui diabolus respondit: "Ipsa habuit voluntatem abstinendi a peccato." Et virgo Maria dixit ei: "Cum voluntas, quam prius habuit, ducebat ad infernum, dic, ad quid tendit voluntas ista, quam iam modo habet, scilicet abstinendi a peccato?" Cui diabolus respondit inuitus: "Ipsa voluntas abstinendi ducit ipsam ad celum." Et tunc virgo Maria ait: "Quia ex iusticia accepisti, ut propter voluntatem priorem duceres eam a via sancte Ecclesie, nunc iusticia est, ut per voluntatem istam reducatur ad Ecclesiam.

6 Nunc eciam quero, diabole, ulterius a te: Dic, qualem voluntatem habet modo in hoc puncto, in quo nunc est sua consciencia?" Diabolus autem respondit: "Ipsa habet contricionem in mente pro hiis, que fecit, et magnum fletum, et proponit ulterius numquam talia committere, sed vult emendare, quantum potest."

7 Tunc Virgo quesiuit a diabolo: "Dicas michi, possuntne hec tria peccata, scilicet luxuria, gula et cupiditas, cum istis tribus bonis, scilicet contricione, fletu et proposito emendacionis simul esse in uno corde?" Cui diabolus respondit: "Non."

8 Et beata Virgo tunc ait: "Dicas michi ergo, que istorum debuerunt a corde suo fugere et recedere, an iste tres virtutes, an forte illa tria vicia, ex quo tu dicis, quod ibidem in eodem loco simul habitare non possunt?"

9 Diabolus autem ait: "Dico, quod 'peccata'." Et tunc Virgo respondit: "Ideo igitur clausa est ei via ad infernum, et via ad celestia sibi aperta est." Tunc ulterius quesiuit beata Virgo a diabolo: "Dic michi, si predo iacet ante fores sponse, volens violare eam, quid faciet tunc sponsus?"

10 Respondit diabolus: "Si bonus et magnanimus est ille sponsus, debet eam defendere et vitam suam opponere pro vita eius." Tunc Virgo ait: "Tu predo es pessimus, anima autem est sponsa sponsi, filii mei, qui eam proprio sanguine redemit. Hanc igitur tu corrupisti et violenter rapuisti. Propterea quia filius meus est sponsus anime et est dominus super te, ideo competit tibi fugere coram eo."

11 Hec eadem meretrix redire voluit ad seculum, quia diabolus molestabat eam die ac nocte in tantum, quod visibiliter oculos eius deprimebat et eam multis videntibus extraxit de lecto. Tunc presentibus multis fidedignis domina sancta Birgitta aperte dixit:

12 "Recede, diabole, quia satis inquietasti istam creaturam Dei." Et dicto verbo ipsa mulier per dimidiam horam depressit oculos in terram et eleuans se dixit: "Vere vidi diabolum in vilissima forma egredientem per fenestram et audiui vocem dicentem michi: 'Vere, mulier, liberata es.'"

13 Et post illam horam eadem mulier ab omni impaciencia liberata fuit nec sordidas cogitaciones paciebatur ulterius et bono fine quieuit.

Caput 17 Verba Christi ad sponsam, qualiter peccator assimilatur tribus, scilicet aquile, aucupi et pugili.

"

Ego sum Iesus Christus, qui loquor tecum, qui in ventre virginis verus Deus et verus homo fui, non minor cum Patre omnia regens, licet essem cum virgine. Ille talis inimicus meus pessimus similis est tribus: primo aquile, volanti in aere, sub qua alie aues volant; secundo similis est aucupi, cantanti in fistula linita bitumine tenaci, cuius voce aues delectate, cum ad fistulam aduolant, bitumine illo retinentur; tercio similis est pugili, qui primus est in omni certamine.

2 Ipse namque similis est aquile, quia per superbiam suam, qua nullos pateretur, si posset, esse superiores, lacerat omnes, quos potest, unguibus malicie. Ideo abscidam ei alas potencie sue et superbie. Auferam de terra maliciam eius. Ipsum autem tradam olle inextinguibili, ubi sine fine cruciabitur, nisi emendauerit se.

3Similis est eciam aucupi, quia scilicet per dulcedinem verborum et promissionum omnes sibi attrahit, sed quicumque ad eum venerint, sic infiguntur in perdicione, ut numquam possint inde fugere. Ideo aues inferni configent oculos eius, ne umquam videat gloriam meam sed sempiternas inferni tenebras.

4 Precident aures illius, ne audiat verba oris mei. A planta pedis usque ad verticem capitis facient ei pro dulcedine amaritudinem, ut tot penas sustineat, quot homines adduxit in perdicionem.

5 Similis est eciam pugili, qui primus in omni malicia nulli cedere vult et omnes deprimere proponit. Ideo sicut pugil primus erit in omni pena, semper innouabitur pena eius et non deficiet. Verumptamen quamdiu anima est cum corpore, misericordia mea parata est ei."

6 Hic fuit miles potentissimus, qui multum odiuit clerum, verba ignominiosa imponens eis. De quo facta est reuelacio precedens et subsequens.

7 Filius Dei loquitur: "O miles mundi, quere a sapientibus, quid contigit superbo Aman, qui despexit populum meum! Nonne mors ignominiosa et magna confusio? Sic iste deridet me et amicos meos.

8 Ideo sicut Israel non planxit mortem Aman, sic nec amici mei plangent super mortem istius sed amarissima morte morietur, nisi se emendauerit." Hec ita euenerunt.

Caput 18 Verba Christi ad sponsam, qualiter in domo Dei debet esse humilitas et qualiter per talem domum religio designatur, et eciam quod edificia et elemosine etcetera debent fieri de bene acquisitis et de modo restituendi.

"

- In domo mea debet esse omnis humilitas, que omnino nunc contempta est. Ibi debet esse murus fortis inter viros et mulieres, quia, licet omnes possem defendere et omnes sine muro tenere, propter cautelas tamen et astucias diaboli volo, quod unus murus diuidat utrasque habitaciones, qui sit fortis et non multum altus sed moderatus.

2 Fenestre sint simplicissime et lucide, tectum moderate altum, ita ut nichil ibi appareat, nisi quod humilitatem redoleat. Quia illi, qui michi nunc domos edificant, ipsi sunt similes magistris edificantibus. Ad quos cum dominus edificii ingreditur, recipiunt eum per crines et terunt eum sub pedibus, lutum ponunt in sublimi et aurum sub pedibus. Sic faciunt ipsi michi.

3 Edificant enim lutum, idest temporalia ista casura ponunt quasi ad celum. Animas autem, que sunt preciosiores auro, minime curant. Si ego ingredi volo ad eos per predicatores meos aut per cogitaciones bonas, ipsi arripiunt me per crines et conculcant me sub pedibus, idest blasphemiam michi inferunt et opera mea et verba mea contemptibilia reputant quasi lutum. Se autem estimant multo sapienciores. Si enim michi edificare vellent ad honorem meum, animas primo edificarent.

4 Quicumque autem domum meam edificat, summo studio apponat curam, ut non veniat ibi ad edificium unus denarius, qui non sit bene et iuste acquisitus. Multi quippe sunt, qui se male acquisita bona habere sciunt, et tamen de hoc non dolent nec voluntatem habent restituendi et satisfaciendi ipsis defraudatis et spoliatis, quamuis possent restituere et satisfacere, si vellent. Sed tamen, quia cogitant secum in eternum non posse possidere ea, dant partem ecclesiis ex illis bonis iniuste acquisitis, quasi per hanc donacionem placatum me habeant. Alia autem bona bene acquisita reseruant posteris suis. Hoc certe non placet michi.

5 Quicumque enim michi in donis suis placere vellet, deberet primo habere affeccionem emendandi se, deinde facere illa bona opera, que posset. Debet eciam lugere et plangere mala, que fecit, deinde restituere, si potest. Et si non potest, debet habere voluntatem restituendi defraudata.

6 Postea cauere debet, ne umquam talia ulterius committat. Si autem non superesset, cui redderet illa male acquisita, tunc posset michi dare, qui omnibus possum sua refundere. Quod si reddere non sufficit, tunc, si cum proposito emendandi et contrito corde humiliauerit se michi, ego diues sum reddere et possum restituere omnibus defraudatis partes suas vel in presenti seculo vel in futuro.

7 Ego volo tibi indicare, quid significat domus, quam edificari volo. Ipsa enim domus est religio, cuius fundamentum sum ego ipse, qui omnia condidi et per quem omnia facta sunt et subsistunt. In qua domo sunt quatuor parietes.

8 Primus est iusticia mea, qua aduersantes domui huic iudicabo. Secundus paries est sapiencia mea, qua inhabitantes cognicione mea et intelligencia illuminabo. Tercius est potencia mea, qua eos confortabo contra machinamenta diaboli. Quartus eciam paries est misericordia mea, que omnes suscipit petentes eam.

9 In hoc pariete est porta gracie, per quam omnes petentes suscipiuntur. Tectum domus est caritas, qua diligencium me peccata operio, ne pro illis peccatis iudicentur. Fenestra tecti, per quam intrat sol, est consideracio gracie mee, per quam intrat calor deitatis mee ad inhabitantes.

10 Quod autem murus debet esse fortis et grandis, significat, quod nullus valet infirmare verba mea nec ea destruere. Quod autem debet esse moderate altus, significat, quod sapiencia mea ex parte intelligi et comprehendi potest, sed numquam plenarie.

11 Fenestre simplices et lucide significant, quod verba mea licet simplicia sunt, tamen per ea lux cognicionis diuine intrabit in mundum.

12 Tectum moderate altum significat, quod verba mea non in sensu incomprehensibili sed comprehensibili et intelligibili sensu manifestabuntur."

Caput 19 Verba creatoris ad sponsam de magnificencia suarum potencie, sapiencie et virtutis, et qualiter contra eum magis peccant, qui nunc dicuntur sapientes.

"

Ego sum creator celi et terre. Ego habeo tria mecum. Ego sum potentissimus, ego sapientissimus, ego eciam virtuosissimus. Ego namque sum ita potens, quod angeli in celo honorant me, demones in inferno non audent inspicere me. Omnia elementa stant ad nutum meum.

2 Sum eciam ita sapiens, quod nullus valet inuestigare sapienciam meam, ita sciens, quod omnia, que iam fuerunt, et ea, que futura sunt, ego scio. Sum quoque ita racionabilis, quod nec minimum quidem, siue vermis siue aliquod aliud animal, quantumlibet deforme sit, est sine causa factum.

3 Sum eciam ita virtuosus, quod a me tamquam a fonte bono omne bonum emanat et sicut a vite bona omnis dulcedo procedit. Ideo nullus potest esse sine me potens, sine me sapiens, sine me virtuosus. Et ideo nimis potentes seculi contra me peccant, quibus dedi fortitudinem et potenciam, ut me honorarent, sed ipsi sibi attribuunt honorem, quasi quod illum a se ipsis habeant.

4 Non considerant miseri imbecillitatem suam. Si enim darem eis minimam infirmitatem, statim deficerent et omnia vilescerent eis. Sed quomodo tunc subsisterent ad fortitudinem meam et ad penas eternas?

5 Sed magis peccant contra me, qui nunc dicuntur sapientes. Ego enim dedi eis sensum et intellectum et sapienciam, ut me diligerent, sed ipsi nichil nisi suam utilitatem temporalem intelligunt. Oculos habent in occipite, videntes sunt ad sua delectabilia, sed ceci sunt ad gracias agendas michi, qui dedi eis omnia, quia, siue boni siue mali, nullus posset sine me sentire et intelligere, licet permitto malis voluntatem suam flectere ad quod voluerint.

6 Nullus eciam potest esse virtuosus sine me. Ideo ego possum nunc hoc prouerbium dicere, quod a vulgo communiter dicitur: 'Qui paciens est, ab omnibus contempnitur.' Sic ego propter pacienciam meam nimis videor ab omnibus fatuus esse et ideo ab omnibus contempnor.

7 Sed ve eis, cum ego eis ostendero iudicium meum post talem pacienciam! Ipsi namque erunt quasi lutum ante me, quod cadit in yma, et non subsistit, antequam venerit in profundum inferni."

Caput 20 Collocucio grata virginis Matris et Filii adinuicem et virginis Matris et Filii ad sponsam, et qualiter sponsa se debet preparare ad nupcias.

-

Mater videbatur dicere ad filium: "Tu es rex glorie, fili mi, tu es dominus super omnes dominos, tu creasti celum et terram et omnia, que in eis sunt. Fiat ergo omne desiderium tuum, fiat omnis voluntas tua!"

2 Respondit filius: "Prouerbium antiquum est, quod 'illud, quod iuuenis discit in iuuentute, hoc retinet in senectute.' Sic tu, mater, a iuuentute didicisti sequi voluntatem meam et relinquere omnem voluntatem tuam pro me. Ideo bene dixisti: 'Fiat voluntas tua!'

3 Tu enim quasi aurum preciosum, quod extenditur et percutitur super durum incudem, quia tu omnibus tribulacionibus percuciebaris et in passione mea pre ceteris paciebaris, quia, quando cor meum in cruce pre vehemencia doloris rumpebatur, tuum cor ex hoc quasi ferro acutissimo vulnerabatur, et libenter scindi permisisses, si fuisset voluntas mea.

4 Verumptamen eciam si potuisses restitisse passioni mee et optasse vitam meam, tu tamen noluisti nisi iuxta voluntatem meam. Ideo bene dixisti: 'Fiat voluntas tua!'

5 Deinde loquebatur Maria ad sponsam: "Sponsa filii mei, dilige filium meum, quia ipse diligit te! Honora sanctos eius, qui astant ei! Ipsi enim sunt quasi stelle innumerabiles, quorum lux et splendor nulli temporali luci comparari potest, quia sicut lux mundi differt a tenebris, sic et multo magis lux sanctorum differt a luce istius mundi.

6Vere dico tibi, quod, si sancti viderentur in claritate, sicut sunt, nullus humanus oculus hoc ferre posset sed corporali lumine priuaretur."

7 Inde loquebatur filius Virginis ad sponsam suam dicens: "Sponsa mea, tu debes habere quatuor. Primo debes esse parata ad nupcias deitatis mee, in quibus nulla est libido carnalis sed spiritualis delectacio suauissima, qualem decet Deum habere cum anima casta, ita ut non filiorum amor tuorum, non eciam bonorum vel parentum, retrahat te ab amore meo. Ne contingat tibi sicut illis virginibus fatuis, que imparate erant, quando Dominus voluit vocare eas ad nupcias, et ideo excludebantur.

8 Secundo debes esse credula verbis meis. Ego enim sum veritas et de ore meo numquam nisi veritas procedit, nec aliquis potest inuenire in verbis meis nisi veritatem. Quia quandoque spiritualiter intelligo, que loquor, quandoque sicut tunc ipsa littera sonat, et ipsa verba mea tunc nude debent intelligi, et ideo nullus potest me arguere de mendacio.

9 Tercio debes esse obediens, ut nullum sit membrum, in quo deliquisti, de quo non exigas dignam penitenciam et emendacionem. Quia licet sim misericors, tamen iusticiam non relinquo. Ideo, quibus teneris, obedias humiliter et hilariter, ita ut eciam, quod tibi videtur utile et racionabile, contra obedienciam non facias. Est enim melius propter obedienciam relinquere voluntatem tuam, licet bonam, et sequi voluntatem precipientis, si non est contra salutem anime vel alias irracionabilis.

10 Quarto debes esse humilis, quia coniugio spirituali copulata es. Ergo debes humilis esse in aduentu sponsi tui et verecunda. Ancilla tua sit moderata et refrenata, idest corpus tuum abstinens et bene disciplinatum. Eris enim fructifera semine spirituali multis profuturo. Sicut enim, surculus si inseritur trunco arido, truncus incipit florere, sic gracia mea fructificare et florere debes, que et inebriabit te, ut ex vino dulcedinis, quod tibi daturus sum, omnis celestis exercitus gaudeat.

11 Noli diffidere de bonitate mea! Dico tibi pro certo, quod sicut Zacharias et Elizabeth ineffabili gaudio gaudebant interius de promissione prolis future, sic et tu gaudebis de gracia mea, quam tibi facere volo, et insuper et alii gaudebunt per te.

12 Illis duobus, scilicet Zacharie et Elizabeth, loquebatur unus angelus, ego autem, Deus et creator angelorum et Deus tuus, loquor tecum. Illi duo genuerunt michi amicum meum carissimum Iohannem, et ego per te volo generare michi multos filios, non carnales sed spirituales.

13 Vere dico tibi, quod ipse Iohannes similis erat arundini plene dulcedinis et mellis, quia in os eius numquam intrauit aliquid immundum nec ultra mensuram perceptibilem suscepit vite necessaria. Nec umquam seminarius humor de corpore eius exiuit et ideo bene potest vocari angelus et virgo."

Caput 21 Verba sponsi ad sponsam in figura optima de quodam mago, per quem diabolus mirabiliter designatur et exponitur.

-

Sponsus Iesus loquebatur ad sponsam suam in figura ponens quoddam exemplum rane, dicens: "Quidam magus habebat optimum aurum splendidum. Ad quem veniens unus simplex et mitis homo voluit emere aurum illud. Cui ait magus: 'Non habebis hoc aurum, nisi melius aurum et maioris quantitatis dederis michi.'

2 Ad quem ille: 'Ego', inquit, 'in tantum desidero istud aurum tuum habere, quod ego, antequam caream, dabo tibi, sicut vis.' Et dato illi mago auro meliori et maioris quantitatis, recepit ab eo aurum splendidum et posuit in scrinio, cogitans facere sibi inde anulum super digitum suum.

3 Modico autem interiecto tempore venit magus ad hominem illum simplicem dicens: 'Aurum hoc, quod emisti et posuisti in scrinio tuo, non est aurum, ut putas, sed vilissima rana, que nutrita est in pectore meo et alita cibo meo. Et ut hec probes esse vera, aperi scrinium, et videbis, quod rana insiliet in pectus meum, de quo nutrita est.'

4 Cumque ille aperire vellet et experiri, apparuit rana in scrinio, cuius operculum pendebat super quatuor cardines, quasi cicius casuros. Tunc aperto ostio scrinii rana, viso mago, insiliit in pectus eius. Quod videntes serui et amici illius hominis simplicis dixerunt ad eum: 'Domine', inquiunt, 'aurum illud optimum iacet in rana, et si velles, faciliter posses optinere aurum.'

5 Et ille: 'Quomodo', inquit, 'quomodo hoc possem?' Qui dixerunt: 'Si quis reciperet acutissimam et feruentem lanceam et eam infigeret dorso rane, et ex ea parte dorsi, ubi concauum aliquid esset, tunc cicius posset optinere aurum. Si autem concauum in ea inueniri non posset, tunc deberet lancea nimis valenter et toto conamine infigi in eam, et sic habere posses, quod emisti.'

6 Quis est iste magus nisi diabolus, qui suadet hominibus delectaciones et honores, que non sunt nisi vana. Nam falsa promittit esse vera et vera facit videri falsa. Ipse enim possidet aurum illud preciosum, idest animam, quam preciosiorem omnibus stellis et planetis per potenciam deitatis mee feci, quam immortalem et stabilem et delectabiliorem michi ceteris creaui, et preparaui ei mecum eternam requiem et habitacionem.

7 Hanc ego de potestate diaboli meliori auro et maioris precii emi, quando pro ea dedi carnem meam, immunem ab omni peccato, et sustinui tam amaram passionem, quod nullum membrum meum esset sine vulnere. Redempta autem anima, posui eam in corpore tamquam in scrinio, donec eam in dignitate deitatis mee collocarem.

8 Nunc autem anima hominis sic redempta facta est velut turpissima et vilissima rana, saltans per superbiam et commorans in ceno per luxuriam, et abstulit michi aurum, idest omnem iusticiam meam. Et ideo diabolus bene potest dicere michi: 'Aurum, quod emisti, non est aurum, sed rana, nutrita in pectore delectacionis mee. Separa ergo corpus ab anima, et videbis, quod statim volabit ad pectus mee delectacionis, ubi nutrita est.'

9 Cui ego respondeo: 'Quia rana horrida est visu, horribilis voce et venenosa in tactu nec aliquid michi boni nec delectacionis confert, sed tibi, in cuius pectore nutrita est, tua propria sit, quia tua de iure est. Ideo aperto ostio, idest separata anima a corpore, statim volabit ad te, tecum sine fine mansura.'

10 Talis enim est anima illius, de quo tibi loquor. Nam ipsa est velut rana pessima, plena omni immundicia et voluptate, nutrita in pectore diaboli. Ad cuius scrinium, idest corpus, nunc per appropinquacionem mortis appropinquo, quod pendet in quatuor cardinibus casuris, quia corpus eius ex quatuor subsistit, scilicet fortitudine, pulchritutine, sapiencia et visu, que omnia iam nunc incipiunt sibi deficere.

11 Cumque anima eius separabitur a corpore, statim volabit ad diabolum, de cuius lacte nutrita est, quia oblita est dileccionis mee, qua supplicium eius, quod meruerat, pro ea suscepi. Nam michi non rependit dileccionem pro dileccione mea sed insuper aufert michi iusticiam meam, quia michi magis deberet seruire, qui redemi eam, quam alteri. Sed ipsa magis delectatur in diabolo.

12 Vox oracionis eius est michi sicut vox rane, visus eius in conspectu meo abhominabilis, auditus eius numquam audiet gaudium meum nec tactus eius venenatus senciet deitatem meam. Verumptamen quia misericors sum, et anima eius, licet immunda sit, si adhuc attrectaret aliquis et consideraret, si aliqua contricio esset in ea et voluntas bona, et infigeret menti eius lanceam acutissimam et feruentem, idest timorem districti iudicii mei, adhuc inueniret graciam meam, si vellet consentire.

13 Quod si nulla esset in eo contricio nec caritas, si quis tamen pungeret eum mordaci correpcione et reprehensione dura, adhuc esset in eo spes, quia, quamdiu anima cum corpore viuit, misericordia mea omnibus aperta est. Vide ergo, quia pro caritate mortuus sum et michi nullus rependit caritatem sed aufert michi iusticiam meam, quia iustum esset, ut homines eo melius viuerent, quo maiori labore redempti sunt.

14 Sed nunc eo deterius viuere volunt, quo eos amarius redemi, eo fiducialius peccare volunt, quo magis eis peccatum abhominabile ostendi. Ideo vide et considera, quia non sine causa irascor, quia graciam meam conuertunt sibi in iram. Redemi enim eos a peccato, et ipsi se magis nunc implicant peccato.

15 Tu ergo, sponsa mea, redde michi, que teneris, idest animam tuam mundam michi conserua, quia pro ea mortuus sum hac de causa, ut eam michi mundam seruares."

Caput 22 Interrogacio dulcissima Matris ad sponsam et responsio humilis sponse ad Matrem, et replicacio utilis Matris ad sponsam et de profectu bonorum inter malos.

-

Mater loquebatur ad sponsam filii dicens: "Tu es sponsa filii mei. Dicas, quid habes in animo et quid petis!" Cui sponsa respondit: "Tu domina, bene nosti, quia scis omnia." Et tunc beata Virgo ait: "Licet ego omnia sciam, tamen te loquente audientibus astantibus cognoscam."

2 Et sponsa dixit: "Duo", inquit, "timeo, domina. Primo pro peccatis, que non ploro nec emendo, ut vellem. Secundo contristor ex eo, quod inimici filii tui sunt multi." Tunc virgo Maria respondit: "Contra primum do tibi tria remedia. Primo cogita, quod omnia, que spiritum habent, sicut rane et cetera animalia, quandoque habent incommoda, nec tamen in eternum viuit spiritus eorum sed cum corpore moritur. Tua autem anima et omnis hominis viuit in eternum.

3 Secundo cogita misericordiam Dei, quia nullus homo sic peccator est, si cum emendacionis proposito et contricione rogauerit, quod non dimittatur ei peccatum. Tercio cogita, quanta gloria est anime, que cum Deo et in Deo sine fine viuit.

4 Contra secundum, scilicet quod inimici Dei sunt multi, do eciam tibi tria remedia. Primo considera, quod Deus tuus et creator tuus et eorum est iudex super eos, et numquam amplius ipsi iudicabunt eum, licet pacienter supportet ad tempus maliciam eorum. Secundo, quod filii dampnacionis sunt et quam graue et intolerabile erit eis semper ardere.

5 Ipsi sunt serui pessimi, qui carebunt hereditate, filii autem recipient hereditatem. Sed dices forte: 'Ergo non est eis predicandum?' Utique! Considera, quod inter malos frequenter sunt boni. Et filii adoptiui quandoque recedunt a bono, sicut ille filius prodigus, qui abiit in aliam regionem longinquam et vixit male.

6 Sed ipsi quandoque per predicacionem compuncti reuertuntur ad patrem et erunt eo accepciores, quo prius peccatores. Ideo eis magis predicandum est, quia, licet predicator fere omnes videat malos, consideret tamen secum: 'Forte sunt aliqui inter eos filii futuri Domini mei. Predicabo ergo eis.' Hic predicator optimam habebit mercedem.

7 Tercio considera, quod mali viuere permittuntur ad bonorum probacionem, ut ex eorum moribus exasperati paciencie fructu remunerentur, sicut eciam per exemplum intelligere poteris. Rosa enim suauiter redolet, pulchra est visu, lenis tactu, et tamen non crescit nisi inter spinas, que sunt aspere tactu, deformes visu, nichil boni redolentes.

8 Sic eciam boni et iusti homines, licet lenes sint paciencia, pulchri moribus, suaues bono exemplo, non tamen possunt proficere vel probari nisi inter malos. Quandoque eciam spina defendit rosam, ne carpatur ante maturitatem. Sic mali occasio sunt bonis, ne excedant in peccatis, quando per eorum maliciam refrenantur, ne immoderata leticia vel alio peccato dissoluantur.

9 Numquam eciam vinum seruatur bene in bonitate sua nisi in fece nec boni et iusti in virtutibus stare et proficere possunt, nisi probentur tribulacionibus et iniquorum persecucionibus. Ideo tu libenter supporta inimicos filii mei et cogita, quod ipse iudex eorum est et quod ipse, si sic esset iusticia, ut deberent destrui omnes, bene posset in momento delere eos. Ergo tolera tu, quamdiu ipse tolerat eos!"

Caput 23 Verba Christi ad sponsam de homine ficto, qui inimicus Dei est nuncupatus, et quam maxime de ypocrita, et eius ad plenum proprietates ponencia.

"

- Ille talis videtur hominibus quasi homo bene ornatus, fortis et decorus et in pugna domini sui strenuus sed, amota galea a capite eius, est abhominabilis ad videndum et inutilis ad operandum. Apparet enim cerebrum eius nudum. Aures habet in fronte, oculos in occipite. Nasus eius abscisus est. Gene eius ex toto contracte quasi hominis mortui. Maxilla eius ex dextera parte cum faucibus et dimidietate labii tota deciderat, ita quod nichil ex dextera parte remanet nisi guttur solum, quod nudum apparet.

2 Pectus eius plenum est vermibus scaturientibus, brachia eius quasi duo serpentes. Cor impletum est pessimo scorpione, dorsum eius velut combustus carbo. Intestina eius sunt fetencia et corrupta quasi caro habundans sanie, pedes eius mortui et inutiles ad incedendum. Quid autem ista significant, dicam tibi.

3 Ille talis videtur hominibus exterius bonis moribus et sapiencia ornatus et in honore meo strenuus esse, sed nequaquam ita est. Si enim amoueretur galea a capite eius, idest ostenderetur hominibus, qualis ipse est, esset pre omnibus vilissimus. Cerebrum quippe eius est nudum, quia insipiencia et leuitas morum eius satis euidentissimis signis ostendit eum bonis hominibus indignum esse tali honore. Si enim saperet ei sapiencia mea, intelligeret se tanto austeriori conuersacione debere pre aliis vestiri, quo maiori honore pre ceteris sublimatur.

4 Aures habet in fronte, quia pro humilitate, quam deberet habere in dignitate et ceteris lucere, non vult nisi audire laudem et honorem suum et pro eo assumit sibi superbiam, unde velit ab omnibus vocari magnus et bonus.

5 Oculos habet in occipite, quia cogitacio eius tota est ad presencia et non ad eterna, tota, quomodo placeat hominibus et quid utilitas carnis requirit et non quomodo placeat michi et prosit animabus.

6 Nasus eius abscisus est, quia discrecio ablata est ab eo, qua discernat inter peccatum et virtutem, inter honorem temporalem et eternum, inter diuicias seculi et eternas, inter delectaciones istas modicas et eternas.

7 Gene eius contracte sunt, idest verecundia omnis, quam deberet habere ad me, et pulchritudo virtutum, qua michi placeret, omnino quasi mortua est ad me. Quia pro hominum verecundia erubescit peccare, pro me autem nichil.

8 Altera pars maxille et labii deciderat, ita quod nichil remanet nisi guttur, quia imitacio operum meorum et predicacio verborum meorum cum oracione feruenti in eo iam cecidit, ita quod nichil remanet in eo nisi guttur gule sue. Imitacio autem prauorum et reuolucio secularium negociorum totaliter sana et pulchra sibi videntur.

9 Pectus eius plenum est vermibus, quia in pectore, ubi deberet esse recordacio passionis mee et memoria operum meorum et preceptorum, ibi est sollicitudo temporalium et cupiditas mundi, que quasi vermes eius conscienciam mordent, ne cogitet spiritualia.

10 In corde eius, ubi ego morari vellem et caritas mea sedere deberet, sedet pessimus scorpio, qui pungit cauda et blanditur facie, quia de ore eius satis blanda procedit loquela et racionabilis, sed cor eius plenum est iniusticia et fallacia, quia non curaret, quod Ecclesia, cui preest, destrueretur, si voluntatem suam posset perficere.

11 Brachia eius sunt sicut serpentes, quia per maliciam suam extendit se ad simplices, vocando eos cum simplicitate ad se sed occasione accepta miserabiliter supplantat. Inde quasi serpens retorquet se quasi in circulum, quia occultat maliciam suam et iniquitatem, ut vix aliqui eius astuciam possint deprehendere.

12 Iste est quasi vilissimus serpens in conspectu meo, quia sicut serpens omnibus animalibus est odiosior, sic iste omnibus michi deformior, quia iusticiam meam annichilat et reputat me quasi hominem, qui nolit vindicare.

13 Dorsum eius est velut carbo, quod tamen deberet esse sicut ebur, quia opera eius deberent esse forcia pre aliis et mundiora, ut infirmos portaret per pacienciam et per vite bone exemplum.

14 Sed nunc est quasi carbo, quia infirmus est ad paciendum unum verbum pro honore meo nisi causa utilitatis proprie. Verumptamen fortis sibi videtur esse ad mundum. Ideo, cum stare putat, cadet, quia sic deformis et mortuus est in conspectu meo et sanctorum meorum sicut carbo.

15 Interiora eius sunt fetencia, quia cogitacio eius et affeccio fetent in conspectu meo velut caro mortua, cuius fetorem nullus ferre potest. Sic eum nullus sanctorum ferre potest, sed omnes auertunt ab eo vultum suum et petunt super eum iudicium.

16 Pedes eius sunt mortui. Duo namque pedes sunt due affecciones eius ad me, scilicet voluntas emendandi commissa et voluntas faciendi bona. Sed hii pedes omnino in eo mortui sunt, quia omnis medulla caritatis consumpta est in eo et nichil remanet nisi ossa induracionis. Et sic stat coram me. Verumptamen quamdiu anima est cum corpore, misericordiam meam inuenire potest."

17 Apparuit sanctus Laurencius, dicens: "Ego cum essem in mundo, habui tria: continenciam ad me ipsum, misericordiam ad proximum, caritatem ad Deum. Ideo feruenter predicaui verbum Dei, sapienter distribui bona Ecclesie et gaudenter tolerabam verbera, ignem et mortem.

18 Hic vero episcopus tolerat et dissimulat incontinenciam cleri, expendit largiter bona Ecclesie in diuites, caritatem habet ad se et ad suos. Ideo notum ei facio, quod nubes leuissima iam ascenderat in celum, quam faces tenebrose obumbrant, ne videatur a pluribus.

19 Hec vero nubes est oracio matris Dei pro Ecclesia, quam faces cupiditatis et indeuocionis et defectus iusticie sic obnubilant, quod lenitas misericordie matris Dei corda miserorum ingredi non valeat.

20 Propterea conuertat se cicius episcopus ad diuinam caritatem, corrigendo se ipsum et subditos suos exemplo et verbis suis ammonendo et ad meliora prouocando. Alioquin senciet manum iudicantis et Ecclesia sua igne et gladio purgabitur et rapina et tribulacione affligetur in tantum, quod in longa tempora non erit, qui eam consoletur."

Caput 24 Verba Dei Patris coram celi exercitu et responsio Filii et Matris ad Patrem ad graciam pro filia impetrandam.

-

Pater loquebatur, audiente toto exercitu celi, dicens: "Coram vobis conqueror, quod filiam meam tradidi uni viro, qui nimis affligit eam et pedes eius cippo ligneo stringit ita, quod omnis medulla exit de pedibus eius." Cui respondit filius: "Ipsa est, pater, quam ego sanguine meo redemi et desponsaui michi, sed nunc violenter rapta est."

2 Deinde loquebatur mater dicens: "Tu es Deus meus et Dominus meus et membra filii tui benedicti fuerunt in corpore meo, qui verus filius tuus et verus filius meus est. Ego enim tibi nichil negaui in terra. Miserere filie tue propter preces meas!"

3 Post hec loquebantur angeli dicentes: "Tu es Dominus noster et in te omne bonum habemus nec aliquo indigemus nisi te. Quando sponsa tua de te processit, omnes nos gratulabamur. Nunc autem merito contristari possemus, quia tradita est in manus pessimi, qui eam omni vilitate et obprobrio confundit. Miserere igitur ei propter tuam magnam misericordiam, quia miseria eius magna est nimis, et non est, qui consoletur et liberet eam nisi tu, Domine Deus omnipotens."

4 Tunc respondit pater ad filium dicens: "Fili, querimonia tua querimonia mea est, verbum tuum verbum meum, opera tua opera mea sunt, tu in me et ego in te inseparabiliter. Fiat voluntas tua!"

5 Deinde ad matrem filii ait: "Quia tu michi nichil negasti in terra, ideo ego tibi nichil negabo in celo. Voluntas tua complebitur."

6 Ad angelos autem dixit: "Vos estis amici mei et flamma caritatis vestre ardet in corde meo. Faciam misericordiam filie mee propter preces vestras."

Caput 25 Verba creatoris ad sponsam, qualiter eius iusticia malos tripliciter sustinet et eius misericordia malis tripliciter parcit.

"

Ego sum creator celi et terre. Mirabaris tu, sponsa mea, quare sic paciens sum in malos. Hoc est, quia misericors sum. Nam tripliciter patitur eos iusticia mea et tripliciter parcit eis misericordia mea.

2 Primo eos iusticia mea patitur, ut tempus eorum compleatur ex toto. Sicut enim rex iustus, habens incarceratos aliquos, si ab eo queritur, cur non occiduntur, respondet, 'quia nondum venit placitum generale, ubi ad maiorem cautelam audiencium audiri possunt', sic ego supporto malos, donec venerit tempus eorum, ut innotescat eciam aliis malicia eorum.

3 Numquid non longe ante predixi de reprobacione Saulis, antequam innotuit hominibus? Quem, ut aliis malicia eius ostenderetur, diu supportaui. Secundo, quia mali aliqua bona opera fecerunt, pro quibus usque ad ultimum punctum remunerari debent, ut non sit aliquod minimum bonum, quod pro me fecerunt, pro quo non remunerentur, ut hic recipiant mercedem suam.

4 Tercio, ut honor Dei et eius paciencia manifestetur, ideo supportaui Pilatum, Herodem et Iudam, cum tamen dampnati essent. Ideo, si quis querit, quare illum et illum supporto, consideret Iudam et Pilatum.

5 Tripliciter eciam parcit malis hominibus misericordia mea. Primo propter nimiam caritatem. Longa enim est pena eterna. Ideo propter maximam caritatem supporto eos usque ad ultimum punctum, ut pena ex longa temporis protraccione tardius eis inchoetur.

6 Secundo, ut consumatur natura eorum in viciis. Per peccatum enim natura consumitur, ne mortem temporalem amariorem sentirent, si natura eorum esset recencior. Recens enim natura mortem prolixiorem et amariorem facit.

7 Tercio ad profectum bonorum et conuersionem aliquorum malorum. Cum enim boni homines et iusti per malos tribulantur, vel proficit ipsis bonis et iustis ad referenacionem peccati vel ad maius meritum acquirendum.

8 Similiter et mali viuunt malis ad bonum quandoque. Nam mali, cum aliquorum malorum casum et nequiciam considerant, cogitant secum dicentes: 'Quid prodest nobis sequi eos?' et 'Cum sic paciens est Dominus, melius est conuerti.'

9 Et sic quandoque redeunt ad me auersi, quia abhorrent talia facere, sicut illi mali faciunt, dicente eis consciencia eorum talia non facienda. Unde dicitur, quod aliquis percussus a scorpione, si perungitur oleo, in quo mortuus est alius serpens, sanatur.

10 Sic quandoque malus, videns alterius casum, compungitur et, considerata alterius iniquitate et vanitate, sanatur.

Caput 26 Verba laudis angelici exercitus ad Deum et de filiorum generacione, si parentes primi non peccassent, et qualiter Deus ostendit mirabilia per Moysen ad populum et postea ipse ad nos in eius aduentu etcetera, et de corrupcione huius temporis corporalis matrimonii et de condicionibus coniugii spiritualis.

-

Angelicus exercitus visus est astare Deo et ait totus exercitus: "Laus tibi sit, Domine Deus, et honor, qui es et qui eras sine fine! Nos serui tui sumus et triplici de causa laudamus et honoramus te. Primo, quia creasti nos, ut tecum gauderemus, et dedisti nobis lucem inenarrabilem, qua in perpetuum letaremur.

2 Secundo, quia in bonitate tua et in stabilitate tua omnia creata sunt et persistunt, et omnia ad tuam voluntatem stant et in tuo verbo permanent. Tercio, quia creasti hominem, pro quo sumpsisti humanitatem. Ex quo est maximum nostrum gaudium et de matre tua castissima, que te portare meruit, quem celi non potuerunt capere et concludere.

3 Ideo sit gloria et benediccio tua super omnia pro angelica dignitate, quam tanto honore sublimasti! Sit tua perpetua eternitas et stabilitas super omnia, que stabilia sunt et esse possunt! Sit tua caritas super hominem, quem creasti!

4 Tu, Domine, solus timendus es pro magna potencia tua, tu solus desiderandus es pro omni caritate tua, tu solus amandus es pro stabilitate tua. Ideo sit tibi laus sine fine incessanter in secula seculorum amen!"

5 Tunc Dominus respondit: "Vos digne honoratis me pro omni creatura. Sed dicite, quare laudatis me pro homine, cum ipse me plus omnibus creaturis ad iram prouocauit! Nam ego creaui eum excellenciorem omnibus inferoribus creaturis et pro nullo tam indigna passus sum et nullum tam care redemi sicut hominem.

6 Aut que creatura non tenet ordinem suum excepto homine? Sed ipse ceteris creaturis est michi molestior. Sicut enim creaui vos in laudem et gloriam meam, sic eciam feci hominem michi in honorem. Dedi enim ei corpus tamquam templum spirituale, in quo posui animam quasi angelum pulchrum, quia anima hominis quasi angelice virtutis est et fortitudinis.

7 In quo templo ego, Deus suus et creator, eram tercius, quo delectaretur et frueretur. Deinde feci ei aliud templum de costa sua propria huic simile.

8 Sed nunc, o tu sponsa mea, propter quam hec fiunt, potes querere: 'Quomodo de eis filii nascerentur, si non peccassent?' Respondeo tibi: Certe ex diuina caritate et mutua dileccione et commixtione sexus, qua ambo inuicem inflammarentur, sanguis caritatis fecundaretur in corpore mulieris absque aliqua turpi voluptate et sic mulier fructifera fieret.

9 Deinde infante concepto absque peccato et voluptuosa delectacione, ego ex deitate mea immitterem animam et sic absque dolore portaret puerum et pareret. Qui natus infans statim esset perfectus sicut Adam. Hunc honorem contempsit homo, quando consensit diabolo et desiderabat maiorem honorem quam ego dederam sibi.

10 Facta autem inobediencia venit angelus meus super eos et erubuerunt de nuditate sua et illico senserunt concupiscenciam carnis et passi sunt esuriem et sitim. Tunc eciam caruerunt me, quem cum habuerunt, non senserunt esuriem neque aliquam delectacionem carnis seu erubescenciam, sed ego solus eram eis omne bonum et omnis dulcedo et perfecta delectacio.

11 Cumque diabolus gauderet de perdicione eorum et casu, ego motus pietate super eos non reliqui eos sed triplicem misericordiam ostendi eis. Vestiui enim eos nudos et dedi eis panem de terra. Pro luxuria, quam diabolus aucta inobediencia suscitauit eis, dedi in semine eorum animas per deitatem meam. Et quidquid diabolus suggessit eis ad malum, hoc ego totum conuerti eis in bonum.

12 Deinde ostendi eis modum viuendi et colendi me et permisi eis licite commisceri, cum tamen ante permissionem meam et indicacionem timore percussi formidabant coniungi. Similiter et occiso Abel cum multo tempore lugerent et abstinerent, ego compassione permotus consolatus sum eos. Et tunc ipsi, cognita voluntate mea, iterum ceperunt coniungi et filios procreare. De quorum progenie ego ipse, creator eorum, promisi me nasciturum.

13 Cumque cresceret malicia filiorum Adam, et ego tunc ostendi iusticiam meam peccantibus sed electis meis misericordiam, quibus placatus seruaui eos a perdicione et exaltaui eos, quia seruabant precepta mea et crediderunt promissionibus meis.

14 Adueniente autem tempore miseracionis, per Moysen ostendi mirabilia mea. Nam saluaui populum meum iuxta promissionem meam. Paui eos manna et precessi eos in columpna nubis et ignis, dedi eis legem meam et ostendi eis secreta mea et futura per prophetas meos.

15 Post hec autem ego, qui omnia creaui, elegi michi virginem, natam de patre et matre, ex qua humanam carnem assumpsi, et ex ea nasci dignatus sum absque coitu et peccato, ut, sicut illi primi filii in paradiso nasci deberent misterio diuine caritatis et ex caritate mutua et dileccione generancium absque aliqua turpi voluptate, sic deitas mea humanitatem de femina virgine sine coitu et lesione virginitatis accepit.

16 Veniens igitur in carne verus Deus et homo, impleui legem et omnes scripturas, sicut antea de me prophetizatum erat, et incepi nouam legem, quia antiqua stricta erat et dura ad portandum nec erat aliud nisi figura futurorum faciendorum. Nam in illa lege antiqua licitum erat uni plures uxores habere, ne posteritas transiret sine liberis vel ne miscerentur gentibus.

17 In mea autem noua lege precipitur uni marito unam tantum habere uxorem et prohibetur illa viuente habere plures uxores. Quicumque ergo ex diuina caritate diuinoque timore propter suscipiendam prolem coniunguntur, hii sunt templum spirituale, in quo ego tercius habitare volo.

18 Sed homines huius temporis septemplici racione coniunguntur. Primo propter faciei pulchritudinem, secundo propter diuicias, tercio propter nimiam scurrilitatem et indecens gaudium, quod recipiunt in coitu, quarto, quia est ibi amicorum conuentus et immoderata gula, quinto, quia est ibi superbia in vestibus, in cibis et in ioculacionibus et aliis vanitatibus, sexto causa suscitande prolis, non ut Deo nutriatur vel in bonis operibus, sed ad diuicias et honores; septimo conueniunt causa luxurie et in luxurie appetitu velut iumenta.

19 Hii veniunt cum uno consensu et concordia ante fores ecclesie mee, quorum affeccio et interna cogitacio tota est contraria michi, et voluntatem suam, que ad placendum mundo est, preponunt voluntati mee. Si enim tota cogitacio eorum esset ad me et voluntatem suam committerent in manus meas et susciperent coniugium cum timore meo, tunc ego assentirem in eos et essem tercius cum eis.

20 Nunc autem consensus meus, qui deberem esse caput eorum, abest, quia luxuria est in corde eorum et non amor meus. Deinde procedunt ad altare meum, ubi audiunt, quod debent esse cor unum et anima una, sed tunc cor meum fugit ab eis, quia ipsi de corde meo non habent calorem et de carne mea non senciunt saporem.

21 Querunt enim calorem, cito periturum, et querunt carnem, quam vermes comesturi sunt. Ideo tales coniunguntur absque vinculo Dei Patris et eius unione et absque caritate Filii et absque consolacione Spiritus sancti.

22 Cum vero coniuges veniunt ad lectum, tunc statim discedit ab eis spiritus meus et appropinquat spiritus impurus, quia non conueniunt nisi causa luxurie, nec aliquid aliud inter eos tractatur et cogitatur. Verumptamen adhuc misericordia mea cum eis est, si conuertentur. Ex multa enim caritate mitto ego in semen eorum animam viuentem, a potencia mea creatam, et concedo aliquando, quod de malis parentibus quandoque generentur boni filii. Frequencius tamen nascuntur mali filii de malis parentibus, quia filii tales parentum iniquitatem imitantur, in quantum possunt, et plus imitarentur, si a paciencia mea permitterentur.

23 Tale enim coniugium numquam videbit faciem meam, nisi penituerint. Nullum enim peccatum tam graue est, quod penitencia non diluatur. Propterea conuertam me ad coniugium spirituale, quale decet habere Deum cum corpore casto et anima casta. Ibi enim alia septem bona inueniuntur, contraria prioribus predictis malis.

24 Nam ibi non desideratur forma aliqua seu pulchritudo corporis nec delectabilium visio sed solummodo visio et amor Dei; secundo nichil possidere nisi unde viuant, solummodo ad necessitatem, nichil ad superfluitatem; tercio vitant verba ociosa et scurrilia; quarto non curant videre amicos vel parentes, sed ego sum amor et desiderium eorum.

25 Quinto humilitatem cupiunt seruare interius in consciencia et exterius in habitu. Sexto habent voluntatem numquam velle luxuriari. Septimo generant Deo suo filios et filias per bonam conuersacionem et bonum exemplum et per spiritualium verborum predicacionem.

26 Hii tunc assistunt foribus Ecclesie mee, quando fidem inuiolabilem obseruant, ubi assenciunt in me et ego in eos. Procedunt vero ad altare meum et cum corpore et sanguine meo spiritualiter delectantur. In cuius delectacione cor unum et caro una et unius voluntatis esse volunt, et ego verus Deus et homo, potens in celo et in terra, ero tercius cum eis, qui implebo cor eorum.

27 Illi coniuges temporales incipiunt concupiscenciam sui coniugii in luxuria tamquam iumenta, et deteriores iumentis. Isti autem spirituales coniuges incipiunt in diuina caritate et diuino timore, nulli placere curantes nisi michi. Illos implet et excitat spiritus malus ad carnis delectacionem, in qua non est nisi fetor, sed isti implentur spiritu meo et igne caritatis mee accenduntur, qui numquam deficiet eis.

28 Ego sum unus Deus, trinus in personis, unus in substancia cum Patre et Spiritu sancto. Sicut enim impossibile est separari Patrem a Filio et Spiritum ab utroque et sicut impossibile est separari calorem ab igne, sic impossibile est tales coniuges spirituales a me separari, quin sim tercius cum eis. Semel enim corpus meum laceratum est in passione et mortuum, sed numquam amplius lacerabitur nec morietur.

29 Ita ipsi numquam morientur a me, qui michi fide recta et voluntate perfecta incorporantur. Nam ubicumque stant, sedent vel ambulant, ego semper sum tercius cum eis."

Caput 27 Verba Matris ad sponsam, qualiter in chorea sunt tria et quomodo per choream mundus iste designatur, et de tribulacione Matris in Christi morte.

-

Mater Dei loquebatur ad sponsam dicens: "Filia mea, volo te scire, quod, ubi est chorea, ibi sunt tria, scilicet inanis leticia, vox perfusa et labor superuacuus. Cum autem aliquis dolens vel tristis in domo choree intrauerit, tunc amicus eius, existens in illa choree leticia, videns amicum suum venientem tristem et mestum, statim dimissa leticia segregat se a chorea et condolet amico dolenti.

2 Chorea ista est mundus iste, qui semper voluitur sollicitudine, que hominibus stultis videtur esse leticia. In quo mundo sunt tria: inanis leticia, verba scurrilia, labor inutilis, quia omnia, per que homo laborat, relinquit post se. Qui autem est in hac mundi chorea, consideret laborem et dolorem meum et condoleat michi, que eram ab omni leticia mundi segregata, et segreget se a mundo. In morte namque filii mei eram sicut mulier, habens cor affixum quinque lanceis.

3 Prima enim lancea erat nuditas verecunda et vituperosa, quia videbam filium meum castissimum et potentissimum astare ad columpnam nudum et nichil operimenti habentem. Secunda erat accusacio eius. Nam accusabant eum, dicentes eum proditorem et mendacem et eciam insidiatorem, quem ego sciebam esse iustum et veracem nullumque offendisse vel voluisse offendere.

4 Tercia lancea michi erat spinea corona eius, que sic immaniter pupugit caput eius sanctissimum, ut sanguis deflueret in os eius et in barbam et in aures eius. Quarta lancea erat vox lamentabilis in cruce, qua clamabat ad Patrem dicens: 'O pater, quare me dereliquisti?' Ac si vellet dicere: 'Pater, non est, qui misereatur mei nisi tu.' Quinta lancea, que cor meum pertransibat, erat mors eius amarissima.

5 De quot enim venis sanguis eius exiuit preciosus, quasi tot lanceis cor meum perforatum est. Perforate sunt nempe vene manuum eius et pedum et dolor neruorum perforatorum accessit inconsolabiliter ad cor eius et de corde iterum ad neruos, et quia cor eius erat recentissimum et optimum, quia compaginatum de optima natura, propterea certabant inter se vita et mors, et sic amarius protrahebatur vita inter dolores.

6 Appropinquante autem morte cum pre intolerabili dolore rumperetur cor, tunc statim contremuerunt omnia membra eius, et caput, quod ad dorsum eius reclinabatur, eleuauit se modicum.

7 Oculi clausi semiaperiebantur, quasi ad medietatem. Os eius similiter aperiebatur et videbatur lingua eius sanguinolenta. Digiti et brachia, que erant quodammodo contracta, extendebantur. Tradito autem spiritu caput inclinabatur ad pectus. Manus de loco vulnerum modicum submiserunt se. Pedes sustentabant maius pondus.

8 Tunc aruerunt manus mee. Oculi obtenebrati sunt et facies palluit quasi mortui. Aures nichil audierunt. Os meum nichil potuit loqui. Pedes eciam mei nutauerunt, et tunc corpus meum cecidit ad terram. Surgens autem de terra cum viderem filium meum leproso despecciorem, posui voluntatem meam totam ad ipsum, sciens, quod secundum voluntatem eius omnia facta fuissent et non potuissent fieri nisi ipso permittente et regraciabar ei pro omnibus.

9 Leticiaque quedam mixta erat mesticie, quia videbam eum, qui numquam peccauit, ex tanta caritate voluisse talia pati pro peccatoribus. Ergo quicumque est in mundo, consideret, qualis ego eram in morte filii mei, et semper habeat pre oculis!"

Caput 28 Verba Domini ad sponsam, indicancia, qualiter quidam ante eius tribunal venerat iudicandus, et de terribili et horribili sentencia illata a Deo et ab omnibus sanctis contra eum.

-

Videbat sponsa Deum quasi iratum, qui dicebat: "Ego sum sine principio et sine fine. Nulla immutacio est apud me nec anni et dies. Sed omne tempus huius mundi est apud me, quasi esset una hora vel momentum.

2 Omnis, qui videt me, omne, quod est in me, videt quasi ad punctum et intelligit. Sed quia tu, sponsa mea, corporalis es, ideo non sic potes percipere et cognoscere sicut spiritus. Ideo indicabo propter te, quod actum est.

3 Ego sedi quasi in iudicio, quia omne iudicium datum est michi, et venit quidam iudicandus ante tribunal. Cui vox Patris sonuit, dicens ei: 'Ve tibi, quia umquam natus fuisti', non quia penituit Deum fecisse eum, sed sicut aliquis dolere solet pro alio compaciendo ei.

4 Deinde respondit vox Filii: 'Ego fudi sanguinem meum pro te et suscepi amarissimam penam pro te; ab hac enim tu omnino alienatus es nec habet aliquid tecum.' Vox Spiritus ait:

5 'Quesiui omnes angulos cordis eius, si forte inuenirem aliquam molliciem in corde eius et caritatem, sed frigidissimus est quasi gelu, durissimus sicut lapis; non est aliquid michi cum eo.'

6 Hee tres voces non ideo audite sunt, quasi sint tres dii, sed propter te, sponsa mea, facte sunt, quia tu non poteras hoc misterium aliter intelligere. Deinde iste tres voces predicte, scilicet Patris et Filii et Spiritus sancti, conuerse sunt statim in unam vocem tantum. Que vox sic intonuit, dicens: 'Nullatenus tibi debetur regnum celi.'

7 Mater misericordie siluit nec aperuit misericordiam suam, quia iste iudicandus indignus ea erat. Et omnes sancti una voce clamabant, dicentes: 'Hec est diuina iusticia, ut perpetuo exul sit a regno et gaudio tuo.'

8 Et tunc omnes illi, qui erant in purgatorio, dixerunt: 'Nulla pena est tam amara nobiscum, que sufficiat ad puniendum peccata tua. Maiora enim tormenta teneris portare; ideo a nobis sequestraberis.' Tunc autem et ipse iudicandus clamabat voce horrenda dicens: 'Ve, ve seminibus, que conuenerunt in ventre matris mee, de quibus formatus sum ego.'

9 Secundo eciam clamabat: 'Maledicta', inquit, 'sit hora, in qua anima mea cum corpore coniuncta fuit, et maledictus sit, qui dedit corpus et animam!' Tercio clamabat: 'Maledicta sit hora illa, in qua viuus de matris utero processi!'

10 Tunc contra eum venerunt tres horribiles voces de inferno dicentes: 'Veni ad nos, maledicta anima, quasi es fluens ad mortem perpetuam et vitam interminabilem!' Secundo clamabant: 'Veni, maledicta anima, vacua ad nostram maliciam! Nullus enim erit ex nobis, qui te malicia sua et pena non impleat.'

11 Tercio clamabant: 'Veni, maledicta anima, ponderosa quasi lapis, qui semper mergitur et numquam attingit fundum, in quo quiescat! Sic tu in profundum profundius nobis descendes, ut non possis subsistere, antequam veneris in yma abyssi.'

12 Et tunc ait Dominus: 'Ergo sicut homo, habens plures uxores et videns casum unius, auertit se ab illa et vertit se ad alias, que stant, et gratulatur cum eis, sic ego auerti faciem meam ab illo et misericordiam, et verto me ad famulos et seruos meos et gaudeo cum illis.

13 Propterea cum tu audisti casum illius et miseriam, ideo serui michi eo sincerius, quo maiorem misericordiam tecum feci! Fuge mundum et concupiscenciam eius! Numquid ego passionem tam amaram assumpsi propter gloriam mundi, vel quia celerius et leuius non potui consumare eam? Poteram utique.

14 Sed sic exigebat iusticia, ut, sicut homo in membris omnibus deliquerat, sic in omnibus satisfaciendum erat. Propter quod deitas, homini compaciens, tanta caritate exarsit ad unam virginem, ut de illa humanitatem susciperet, in qua humanitate sustineret Deus omnem penam, quam homo teneretur habere.

15 Ideo si ex caritate penam tuam suscepi in me, sta, sicut stant famuli mei, in vera humilitate, ut nichil erubescas, nichil timeas nisi me! Custodi os tuum, ut, si esset voluntas mea, tu numquam velles loqui. Non contristeris de temporalibus, quia caduca sunt, et ego ditare, quos voluero, et depauperare possum. Ideo, sponsa mea, pone spem tuam totaliter in me!"

16 Hic homo fuit nobilis et canonicus et subdyaconus, qui, optenta falsa dispensacione, desponsauit virginem diuitem. Sed preuentus morte subita non optinuit, quod concupiuit.

Caput 29 Verba Virginis ad filiam de duabus dominabus, quarum una nominabatur Superbia et altera Humilitas, per quam Virgo dulcissima designatur, et de occursu Virginis ad suos dilectos mortis sue tempore.

-

Mater Dei loquitur ad sponsam filii dicens: "Due sunt domine. Una est, que non habet nomen speciale, quia indigna est nomine; alia est Humilitas, que vocatur Maria. Super primam est dominus ipse diabolus, quia sibi dominatur.

2 Huic domine dicebat miles suus: 'O domina, quidquid possum, facere pro te paratus sum, tantum ut fruar semel concubitu tuo. Nam ego sum fortis viribus, magnanimus corde, nichil timeo, et paratus sum ire in mortem pro te.' Cui illa respondit: 'Serue meus, magna est caritas tua. Sed ego sedeo in sublimi sede nec habeo nisi unam sedem, et inter nos sunt tres porte.

3 Prima porta est sic arta, ut, quidquid homo habuerit in corpore, si ingreditur per eam, omnia dirumpuntur et abstrahuntur. Secunda est sic acuta, quod pungit usque ad neruos. Tercia porta est sic ardens, quod nulla est requies ardoris, sed qui ingreditur per eam, statim liquescet sicut es.

4 Ego autem sedeo sublimiter et qui sedere vult mecum, cum non habeam nisi unam sedem, cadet ad chaos maximum subtus me.' Cui ille diabolus respondit: 'Ego dabo vitam meam pro te, quia pro minimo est michi casus.'

5 Domina ista est Superbia, ad quam qui peruenire voluerit, ingredietur quasi per tres portas. Primam portam ingreditur, qui totum dat ad laudem hominum et pro superbia. Et si nichil habet, adhibet totam voluntatem suam, quomodo superbire et laudari possit. Secundam portam ingreditur ille, qui, quidquid laborat et quidquid facit, et totum tempus et cogitaciones et omnes vires suas dat ad hoc, ut superbiam perficiat.

6 Et si eciam posset carnem suam lacerandam tradere causa honoris et diuiciarum, libenter faceret. Terciam portam ingreditur, qui numquam requiescit et numquam silet et totus quasi ignis ardet, quomodo perueniat ad aliquem honorem vel mundi superbiam. Sed cum optinuerit, quod cupit, non potest diu in eodem statu manere sed cadet miserabiliter. Nichilominus tamen superbia remanet in mundo.

7 "Ego autem", ait Maria, "que humillima sum, sedeo in sede spaciosa et supra me non est sol nec luna nec stelle nec eciam nubes sed mira et inestimabilis claritatis serenitas, procedens a pulchritudine preclare maiestatis diuine. Infra me eciam non est terra vel lapides sed requies incomparabilis in virtute Dei. Iuxta me non est murus seu paries sed angelorum et sanctarum animarum gloriosus exercitus.

8 Et quamuis sic sublimiter sedeo, tamen audio amicos meos, in terra existentes, michi cotidie gemitus fundentes et lacrimas. Video labores eorum et efficaciam eorum maiorem quam illorum, qui pugnant pro sua domina superbia. Ideo ego visitabo eos et collocabo eos mecum in sede mea, quia spaciosa est et omnes potest bene capere. Sed nondum ad me venire nec sedere mecum adhuc potuerunt, quia duo muri sunt adhuc inter nos, per quos fiducialiter deducam eos, ut ad sedem meam veniant.

9 Primus murus est mundus, qui est artus. Propterea serui mei in mundo consolabuntur per me. Secundus murus est mors. Ideo ego, carissima domina eorum et mater, obuiabo eis et occurram eis in morte, ut eciam in ipsa morte consolacionem et refrigerium habeant, et collocabo eos mecum in sede celestis gaudii, ut in brachio dileccionis perpetue et eterne glorie cum exultacione immensa eternaliter requiescant."

Caput 30 Verba Domini maxime caritatis ad sponsam de multiplicacione falsorum Christianorum ad Christi crucifixionem et quomodo, si possibile esset, adhuc est paratus ad iterum mortem pro peccatoribus suscipiendam.

"

Ego sum Deus, qui omnia creaui ad utilitatem hominis, ut illa omnia seruirent homini et edificarent eum. Sed homo omnibus, que ei creaui ad utilitatem suam, abutitur in suum dampnum. Insuper et de Deo minus curat et eum minus diligit quam creaturam.

2 Iudei fecerunt michi tria genera penarum in passione mea: primo lignum, quo affixus sum et flagellatus et coronatus; secundo ferrum, quo affixerunt manus meas et pedes; tercio potum fellis, quo potauerunt me. Deinde blasphemabant me fatuum esse propter mortem, quam libenter sustinebam, et vocabant me mendacem propter doctrinam meam.

3 Tales nunc in mundo multiplicati sunt et pauci faciunt michi consolacionem. Nam affigunt me ligno per voluntatem peccandi, flagellant me per impacienciam, quia unum verbum pro me nullus ferre potest. Et coronant me spina superbie sue, qua alciores me esse volunt. Pungunt manus meas et pedes ferro induracionis, quia gloriantur de peccato et indurant se, ne timeant me.

4 Pro felle offerunt michi tribulacionem, pro passione, ad quam letus iui, dicunt me mendacem et fatuum. Ego enim potens sum submergere eos et totum mundum propter peccata sua, si vellem. Et tunc, si submergerem eos, illi, qui remanerent, seruirent michi ex timore, sed hoc non esset iusticia, quia ex caritate deberet michi homo seruire.

5 Si autem personaliter venirem inter eos visibilis, oculi eorum non sustinerent videre me nec aures audire me. Quomodo enim homo mortalis posset videre immortalem? Adhuc quippe ex caritate libenter iterum morerer pro homine, si esset possibile."

6 Tunc apparuit beata virgo Maria, cui dixit filius: "Quid vis, mater mea, electa mea?" Et ait illa: "Miserere creature tue, fili mi, propter caritatem tuam!" Et ille respondit: "Adhuc semel misericordiam faciam propter te."

7 Deinde loquebatur Dominus ad sponsam suam dicens: "Ego sum Deus tuus et Dominus angelorum. Ego sum Dominus super mortem et vitam. Ego idem volo habitare in corde tuo. Ecce, quantam caritatem habeo ad te!

8 Celi et terra et omnia, que in eis sunt, non possunt capere me et tamen in corde tuo, quod non est nisi modicum frustum carnis, habitare volo. Quem ergo tunc poteris timere quibusue indigere, cum tu habeas intra te potentissimum Deum, in quo est omne bonum?

9 Ergo in corde, quod est habitaculum meum, debent esse tria: lectus, in quo requiescamus, sedes, in qua sedeamus, lumen, quo illuminemur. In corde igitur tuo sit lectus quiescendi seu quietudinis, ut quiescas a prauis cogitacionibus et desideriis mundi. Et semper considera gaudium eternum!

10 Sedes debet esse voluntas manendi mecum, eciam si quandoque contingat excedere. Contra naturam enim est semper stare. Ille namque semper stat, qui semper habet voluntatem essendi cum mundo et numquam sedere mecum. Lux, seu lumen, debet esse fides, qua credas me omnia posse et omnipotentem esse super omnia."

Caput 31 Qualiter sponsa videbat dulcissimam virginem Mariam corona et aliis ornamentis inestimabiliter decoratam et quomodo sponse sanctus Iohannes Baptista, quid per coronam etcetera designetur, declarat.

-

Videbat sponsa reginam celi, matrem Dei, habentem preciosam coronam inestimabilem in capite suo et capillos extensos super spatulas admirabilis pulchritudinis, tunicam auream splendore indicibili coruscantem et mantellum de azuro seu sereni celi coloris.

2 Cumque de tam speciosa visione vehementer admiraretur sponsa et in tali admiracione tota staret quodam interno stupore suspensa, illico apparuit ei beatus Iohannes Baptista, qui ait illi:

3 "Audi diligenter, quid hoc notat! Corona igitur notat, quod regina et domina est et mater regis angelorum. Capilli protensi, quod virgo est purissima et immaculata. Mantellum celi coloris, quod omnia temporalia erant ei quasi mortua. Tunica aurea notat, quod diuina caritate ardens et feruida fuit interius et exterius.

4 In corona autem eius posuit filius eius septem lilia et inter hec lilia posuit septem lapides. Primum igitur lilium est eius humilitas, secundum timor, tercium obediencia, quartum paciencia, quintum stabilitas, sextum mititas, quia mitis est dare omnibus petentibus; septimum est misericordia in necessitatibus. In quacumque enim necessitate fuerit homo, si hanc toto corde inuocauerit, saluabitur.

5 Inter hec fulgencia lilia posuit filius eius septem lapides preciosissimos. Primus lapis est virtuositas singularis, quia non est aliqua virtus in aliquo spiritu siue in corpore aliquo, qua ipsa hanc eandem virtutem non habeat excellencius.

6 Secundus lapis est perfectissima mundicia, quia ista regina celi sic pura fuit, quod una macula peccati inueniri numquam potuit in ea a principio ingressus eius in mundum usque ad ultimam diem mortis ipsius. Nec omnes diaboli tantam impuritatem reperire poterant in ea, ubi cuspis acus poni posset. Ipsa vere erat purissima. Nam non decuit regem glorie iacere nisi in vase purissimo et mundissimo et electissimo pre omnibus angelis et hominibus.

7 Tercius lapis fuit pulchritudo eius, quia Deus de pulchritudine eiusdem matris sue iugiter laudatur a sanctis suis et gaudium sanctorum angelorum et omnium sanctarum animarum impletur ex pulchritudine eius.

8 Quartus lapis preciosus corone est sapiencia eiusdem virginis matris, quia ipsa impleta est omni diuina sapiencia cum Deo et ex ea omnis impletur et perficitur sapiencia.

9 Quintus lapis est fortitudo, quia ipsa sic est fortis cum Deo, quod omnia, quecumque creata et facta sunt, potest deprimere.

10 Sextus eciam lapis est claritas eius, que sic clara est, quod angeli, qui habent oculos clariores luce, illuminantur ex ea et demones non audent respicere in claritatem eius.

11 Septimus lapis est plenitudo omnis delectacionis et eciam spiritualis dulcedinis, que in ea sic plena est, quod non est aliquod gaudium, quod non augeatur ex ea, nulla delectacio, que non plenior fit et perficiatur ex ea et ex eius visione beata, quia ipsa impleta et repleta est gracia ultra omnes sanctos. Ipsa est enim puritatis vas, in quo iacuit panis angelorum et in quo est omnis dulcedo et pulchritudo.

12 Hos septem lapides posuit filius eius inter hec septem lilia, que erant in corona eius. Ipsam ergo, o sponsa filii eius, honora et lauda toto corde tuo, quia vere ipsa est omni laude et honore digna!"

Caput 32 Qualiter sponsa, ammonicione Dei preuenta, elegit sibi paupertatem et renuit diuicias et carnalitatem et de veritate in sibi reuelatis et de tribus notabilibus, a Christo sibi ostensis.

"

-T u debes esse sicut homo, qui relinquit et sicut, qui congregat. Debes enim relinquere diuicias et congregare virtutes, relinquere casura et congregare eterna, relinquere visibilia et congregare inuisibilia. Dabo enim tibi pro delectacione carnis anime exultacionem, pro iocunditate mundi iocunditatem celi, pro honore mundi honorem angelorum, pro visione parentum visionem Dei, pro possessione bonorum me ipsum, datorem et creatorem omnium.

2 Dic michi tria, que quero a te! Primo, si vis esse diues in hoc seculo an pauper." Et illa respondit: "Domine, volo magis esse pauper, quia diuicie nichil boni faciunt michi nisi quandam sollicitudinem et retrahunt me a seruicio tuo."

3 "Dic michi secundo, numquid inuenisti in verbis meis, que audisti de ore meo, aliquid reprehensibile secundum cor tuum vel falsum?" Et illa: "Non certe, quia omnia sunt secundum racionem."

4 "Tercio dic michi, utrum tibi placet delectacio carnis, quam prius habuisti, an delectacio spiritus, quam nunc habes!" Et illa respondit: "Pudor est in corde meo cogitare de illa carnis delectacione priori et est michi nunc quasi venenum et eo amarior nunc, quo prius dilexi eam feruencius. Mallem enim mori quam umquam in illam redire, et nulla est comparacio istius spirtualis delectacionis ad illam."

5 "Ergo", inquit, "probas in te ipsa omnia esse vera, que tibi dixeram. Quid ergo times vel cur sollicitaris, quia protraho ea, que facienda tibi dixi? Considera prophetas, considera apostolos et sanctos doctores! Numquid inuenerunt in me aliquid nisi veritatem? Ideo non curauerunt de mundo nec de eius concupiscencia.

6 Aut cur prophete tam longe vaticinati sunt de futuris, nisi quia voluit Deus, quod verba primo innotescerent, deinde venirent opera, et ut ad fidem erudirentur imperiti? Omnia nempe misteria incarnacionis mee antea innotuerunt prophetis, eciam stella, que precedebat magos, qui credentes verbis prophete meruerunt videre, quod crediderunt, et visa stella cicius certificati sunt.

7 Sic nunc verba mea prius debent annunciari et postea, cum venerint opera, euidencius credetur eis.

8 Tria ostendi tibi. Primo unius conscienciam, cuius peccatum cum manifestarem, signis euidentissimis probaui. Sed quare? Numquid non possem eum interficere personaliter? Aut non possem eum demergere in puncto, si vellem? Utique possem.

9 Sed propter erudicionem aliorum et euidenciam verborum meorum ut ostendam, quam iustus sim et paciens et quam infelix ille est, cui dominatur diabolus, ideo suffero eum adhuc. Nam ex voluntate, quam habet esse in peccato, et ex delectacione illius sic aucta est in eum potestas diaboli, quod nec lenitas verborum nec austeritas minarum nec timor gehenne potest eum reuocare.

10 Et bene digne, quia, cum semper habuerat voluntatem peccandi, eciam si non prodiret in opus, merito traderetur in eternum diabolo. Quia minimum peccatum, quicumque in eo delectatur nec emendat, satis est ei ad perdicionem.

11 Duos alios ostendi tibi. Quorum alterius corpus vexabat diabolus, sed non erat in anima; alterius conscienciam fallacia sua obumbrabat nec tamen in eius anima erat nec potestatem habuit super illam.

12 Sed forte potes querere: 'Numquid non idem sunt consciencia et anima? Numquid non tunc est in anima, cum est in consciencia?' Nequaquam. Sed sicut corpus habet duos oculos, quibus videt, et licet ab eis auferatur visus, corpus tamen nichilominus sanum esse potest, sic in anima est. Nam licet intellectus et consciencia quandoque perturbantur quantum ad penam, non tamen semper leditur anima quantum ad culpam. Et ideo preualuit diabolus in consciencia unius, non in anima.

13 Tercium ostendam tibi, in cuius anima et corpore totaliter dominatur diabolus. Qui, nisi potencia mea et gracia speciali coactus, numquam ab eo expelletur nec ab eo exibit. Ab aliquibus quippe hominibus exit diabolus libenter et cito et ab aliquibus non nisi inuitus et coactus.

14 Nam in aliquos intrat diabolus vel propter delictum parentum vel propter aliquod occultum iudicium Dei, utputa in pueros et insipientes; in aliquos propter infidelitatem vel aliud aliquod peccatum. Ab hiis libenter exit demon, si eicitur ab hiis, qui sciunt coniuraciones vel artem talem eiciendi demones, si ipsi faciunt talem eieccionem propter vanam gloriam vel propter aliquod lucrum temporale, quia diabolus habet potestatem ingrediendi in illum, qui eiecit, et in illum iterum, a quo eiectus est, quia in neutro diuina caritas fuit.

15 Ab illis autem, quorum animam et corpus totaliter possidet, numquam exit nisi per meam potenciam. Sicut enim acetum, si vino dulcissimo misceatur, totam vini dulcedinem inficit et numquam ab eo separatur, sic nec diabolus ab alicuius anima exit, quam possidet, nisi per meam potenciam.

16 Quid est autem hoc vinum nisi anima, que michi dulcissima fuit super omnem creaturam, que michi sic cara fuit, ut neruos meos incidi et carnes meas lacerari usque ad costas fecerim pro ea? Et, antequam ea carerem, eciam mortem recepi pro ea.

17 Hoc vinum conseruabatur in fece, quia ipsam animam posui in corpore, in quo tamquam in vase clauso custodiebatur ad meam voluntatem. Sed huic dulci vino mixtum est pessimum acetum, idest diabolus, cuius malicia est michi acrior et abhominabilior omni aceto.

18 Hoc acetum per meam potenciam ab homine isto, cuius nomen tibi dico, separabitur, ut in isto ostendam misericordiam meam et sapienciam, in priori vero iudicium meum et iusticiam."

19 Primus fuit nobilis et cantor superbus, qui, sine licencia pape Ierosolimam profectus, arreptus est a diabolo. De isto demoniaco habetur eciam.

20 Secundus demoniacus eiusdem capituli fuit monachus ordinis Cisterciensis, quem diabolus tantum vexabat, quod vix a quatuor teneri potuit. Cuius lingua extracta videbatur quasi bouis, cuius vincula manuum inuisibiliter confringebantur. Iste per dominam Birgittam post mensem et duos dies per verba sancti Spiritus saluatus est.

21 Tercius demoniacus fuit exactor Osgocie, qui, cum moneretur ad penitenciam, dixit monenti: "Numquid habitator domus sedere poterit, ubi sibi placuerit? Diabolus tenet cor et linguam meam. Quomodo possum penitere?" Qui eciam maledicens sanctis Dei ipsa nocte sine sacramentis et confessione mortuus est.

Caput 33Verba ammonicionis Domini ad sponsam de vera et falsa sapiencia et qualiter boni angeli bonis sapientibus et diaboli malis sapientibus assistunt.

"

- Amici mei aliqui sunt quasi scolares mei, qui habent tria: primo conscienciam intelligentem supra naturam cerebri, secundo sapienciam sine homine, quia personaliter doceo eos intus; tercio pleni sunt dulcedine et diuina dileccione, qua vincent diabolum.

2 Sed econtrario nunc addiscunt homines. Primo volunt esse scientes propter iactanciam, ut dicantur boni clerici. Secundo volunt esse scientes, ut habeant et optineant diuicias. Tercio volunt esse scientes, ut optineant honores et dignitates.

3 Propterea, cum adeunt scolas suas et ingrediuntur, ego exeo ab eis, quia ipsi addiscunt propter superbiam, et ego eos docui humilitatem. Ipsi ingrediuntur propter cupiditatem, et ego non habui, ubi caput meum reclinarem. Ipsi ingrediuntur, ut habeant dignitates, inuidentes aliis esse se superiores, et ego iudicabar a Pilato et ab Herode deridebar.

4 Ideo ego exeo ab eis, quia non addiscunt doctrinam meam. Sed tamen, quia mitis sum et bonus, do unicuique, quod petit. Qui enim petit a me panem, ipse habebit. Qui autem stramen, dabitur ei.

5 Amici autem mei ipsi petunt panem, quia sapienciam diuinam, in qua est caritas mea, querunt et addiscunt. Sed alii petunt stramen, idest mundialem sapienciam. Quia, sicut in stramine nulla est utilitas et cibus animalium irracionabilium est, sic in mundi sapiencia, quam ipsi querunt, nulla est utilitas, nulla anime refeccio nisi tantum nomen modicum et labor vacuus, quia, cum homo moritur, omnis sapiencia eius annichilatur et a quibus laudabatur non potest videri.

6 Unde ego sum quasi magnus dominus, multos habens seruos, qui dispensant ex parte domini, que omnibus necessaria sunt. Sic angeli boni et mali stant ad imperium meam.

7 Qui autem sapienciam meam, idest seruire michi, addiscunt, hiis administrant boni angeli, reficientes eos consolacione et delectabili labore. Sapientibus autem mundi assistunt angeli mali, qui eis, quod volunt, inspirant et informant eos iuxta voluntatem eorum et inspirant cogitacionem cum labore magno.

8 Verumptamen si ad me respicerent, ego sufficerem dare eis panem absque labore et mundum ad sacietatem, de quo numquam saciantur, quia dulce vertunt sibi in amarum.

9 Tu autem, sponsa mea, debes esse quasi caseus, corpus tuum quasi formella, in qua caseus, donec figuram formelle habuerit, formabitur. Sic anima tua, que est michi dulcis et delectabilis sicut caseus, tam diu probari et purgari debet in corpore, donec corpus et anima in unum concordent et unam formam continencie ambo tenuerint, ut caro obediat spiritui et spiritus carnem regat ad omnem virtutem."

Caput 34 Doctrina Christi ad sponsam de modo viuendi et qualiter diabolus Christo fatetur sponsam ipsum Christum super omnia diligere et de questione facta per diabolum Christo, cur tantum ipsam diligeret, et de caritate per diabolum patefacta, quam Christus habet ad sponsam.

"

Ego sum creator celi et terre, qui in utero virginis verus Deus et verus homo fui, qui mortuus fui et resurrexi et ascendi in celum.

2 Tu, noua sponsa mea, venisti in ignotum locum. Oportet ergo te habere quatuor: primo scire loquelam loci, secundo habere vestes debitas, tercio scire disponere dies et tempora iuxta constitucionem loci, quarto nouis cibis assuescere.

3 Sic tu, quia de mundi instabilitate venisti ad stabilitatem, ideo oportet te eciam habere loquelam nouam, idest abstinenciam ab inutilibus verbis et quandoque eciam a licitis propter grauitatem silencii et taciturnitatis.

4 Vestes tue debent esse humilitas interior et exterior, ut nec extollas te quasi aliis sancciorem interius nec erubsescas coram hominibus exterius exhibere te humilem.

5 Tercio moderacio temporis tui est, ut, sicut ad corporis necessitatem habuisti plura tempora, sic nunc unum tempus habeas ad animam, ut scilicet numquam contra me velis peccare.

6 Quarto nouus cibus est abstinencia a gula et a delicacioribus cum omni discrecione, prout natura ferre possit. Quidquid enim fit abstinencie ultra possibilitatem nature, michi non placet, quia racionabilia requiro et ut voluptas edometur."

7 Tunc in eodem momento apparuit diabolus. Cui dixit Dominus: "Tu fuisti creatus in me et vidisti omnem iusticiam in me. Responde michi, si ista noua sponsa est legitime mea et cum approbata iusticia! Permitto enim te videre cor eius et intelligere, ut scias, quid respondeas michi. Numquid ipsa diligit aliquid sicut me, aut vellet aliquid cambii recipere pro me?"

8 Cui demon respondit: "Nichil diligit sicut te et, antequam te careret, omne supplicium magis pateretur, si dares ei virtutem paciencie.

9 Ego video quasi quoddam ardens vinculum descendere de te in eam, quod sic alligat cor eius, ut nichil aliud cogitet vel diligat nisi te."

10 Tunc Dominus ait ad diabolum: "Dic michi, quomodo sedet in corde tuo aut quomodo tibi placet ista tanta dileccio mea, quam habeo ad eam?"

11 Et diabolus ait: "Ego", inquit, "habeo duos oculos, unum corporalem, licet non sim corporalis, quo temporalia cerno ita clare, quod nichil est sic occultum, nichil sic tenebrosum, quod occultare se possit a me.

12 Secundus oculus est spiritualis, cum quo nulla est pena tam modica, quam non video et intelligo, ad quod peccatum pertineat.

13 Et nullum eciam peccatum tam leue et modicum, quod penitencia non purgatum est, quod non video. Sed licet nulla membra passibiliora sint oculis, libentissime tamen paterer, ut due ardentes faces penetrarent oculos meos sine intermissione ad hoc, ut ipsa oculis spiritualibus non videret.

14 Ego eciam habeo duas aures, unam corporalem, qua nullus loquitur sic secrete, quod non audio et scio. Secunda est spiritualis, qua nullus cogitat vel affectat ad aliquod peccatum tam occulte, quod non audiam, nisi penitencia deletum sit.

15 Una est pena inferni, ebulliens quasi torrens, emanans ardore vehementissimo. Hanc libenter paterer influere et sine cessacione effluere in aures meas ad hoc, ut nichil audiret ipsa spiritualibus auribus.

16Ego eciam habeo spirituale cor, quod libenter paterer in frusta sine cessacione incidi et semper renouari ad supplicium ad hoc, ut eius cor frigesceret in amore tuo.

17 Nunc autem, quia tu iustus es, quero a te unum verbum, ut respondeas michi: Dic michi, quare tu in tantum diligis eam aut quare non elegisti tibi sancciorem, diciorem et pulchriorem?"

18 Cui respondit Dominus: "Quia sic exigebat iusticia. Tu quippe fuisti creatus in me et vidisti omnem iusticiam in me. Dic michi, ista audiente, que fuit iusticia, ut sic male caderes, au qualis fuit cogitacio tua tunc, cum cecidisti!"

19 Respondit diabolus: "Ego vidi in te tria: ego vidi gloriam tuam et honorem super omnia et cogitabam gloriam meam. Ideo superbiens proposui non tantum tibi esse par sed eciam super te.

20 Secundo vidi te esse potenciorem pre omnibus. Ideo cupiebam adhuc te esse potencior. Tercio vidi, que futura erant, et quia gloria tua et honor est sine principio et esset sine fine, inuidebam tibi et cogitabam, quod libenter cruciarer semper omni pena amarissima ad hoc, ut tu morereris. Et in tali cogitacione cecidi. Et ideo infernus est factus."

21 Respondit Dominus: "Tu quesisti a me, quare istam sic dilexerim. Certe quia omnem maliciam tuam commuto in bonum. Tu enim quia superbus factus es et noluisti me, creatorem tuum, habere parem, ideo ego, humilians me in omnibus, peccatores colligo et me eis comparo, dando eis gloriam meam.

22 Secundo, quia tu tam prauam cupiditatem habuisti, ut velles esse potencior me, ideo ego peccatores potentes facio super te et potentes mecum.

23 Tercio, quia tu inuidisti michi, ego sic caritatiuus sum, ut me pro omnibus offerrem."

24 Deinde et Dominus ait: "Nunc, diabole, illuminatum est tenebrosum cor tuum. Dic, ista audiente, qualem caritatem ego habeo ad illam!" Et diabolus: "Si possibile esset", inquit, "libentissime patereris unam penam talem in quolibet membro tuo specialiter, qualem semel in cruce in omnibus membris passus es, antequam ea careres."

25 Tunc respondit Dominus: "Si ergo sic misericors sum, ut nulli petenti veniam denegem, pete humiliter et tu misericordiam a me, et dabo tibi."

26 Cui respondit diabolus: "Nequaquam hoc faciam. Nam quando cecidi, ad quodlibet peccatum, siue cogitatum inutile siue dictum, statuta est pena, et unusquisque de spiritibus, qui ceciderunt, penam suam habebit.

27 Igitur antequam curuarem genu meum coram te, magis vellem omnes penas glutire in me, quamdiu os aperiri et claudi posset ad penam, ita ut semper renouatus essem ad penam."

28 Tunc ait Dominus ad sponsam suam: "Ecce quam induratus est princeps mundi et quam potens contra me ex occulta iusticia mea! Ego quippe possem delere eum ex potencia mea in uno puncto sed non facio ei maiorem iniuriam quam angelo bono in celo. Cum autem tempus eius venerit, quod nunc appropinquat, iudicabo eum cum sequacibus suis.

29 Ideo, sponsa mea, procede semper in bonis operibus! Dilige me toto corde! Nichil timeas nisi me! Ego enim sum dominus super diabolum et super omnia, quecumque sunt."

Caput 35 Verba Virginis ad sponsam, proprium dolorem in Christi passione explicancia, et qualiter per Adam et Euam mundus fuerit venditus et per Christum et eius matrem virginem fuerit redemptus.

-

Maria loquebatur: "Considera, filia, passionem filii mei! Cuius membra fuerunt michi quasi membra mea et quasi cor meum. Nam ipse, sicut alii filii in visceribus matris solent esse, sic fuit in me. Sed ipse conceptus est ex feruenti caritate diuine dileccionis, alii autem ex concupiscencia carnis.

2 Unde bene dicit Iohannes, frater consobrinus eius: 'Verbum caro factum est.' Nam per caritatem ipse venit et erat in me. Verbum autem et caritas ipsum fecerunt in me. Ipse quippe erat michi quasi cor meum.

3 Propterea, cum nasceretur ex me, sensi ego, quod quasi dimidium cor meum nasceretur et exiret ex me. Et cum ipse pateretur, sensi, quod quasi cor meum paciebatur.

4 Sicut enim illud, quod dimidium est extra et dimidium intra, et si illud pungitur, quod extra est, eque sentit dolorem, quod intus est, sic ego, cum flagellaretur et pungeretur filius meus, quasi cor meum flagellabatur et pungebatur.

5 Ego eciam fui propinquior ei in passione nec separabar ab eo. Ego stabam vicinius cruci eius et sicut hoc grauius pungit, quod vicinius est cordi, sic dolor eius grauior erat pre ceteris michi.

6 Cumque respexisset ad me de cruce et ego ad eum, tunc de oculis meis quasi de venis lacrime exibant. Et cum ipse me cerneret dolore confectam, in tantum amaricabatur de dolore meo, quod omnis dolor vulnerum suorum erat quasi sopitus sibi pre dolore meo, quem in me videbat.

7 Propterea audacter dico, quia dolor eius erat dolor meus, quia cor eius cor meum. Sicut enim Adam et Eua vendiderunt mundum pro uno pomo, sic filius meus et ego redemimus mundum quasi cum uno corde. Ideo, filia mea, cogita, qualis ego eram in morte filii mei, et non erit tibi graue relinquere mundum."

Caput 36 Responsio Domini angelo, oranti pro sponsa, quod sponse corporis et anime tribulacio concedatur et quod magis perfectis maiores tribulaciones tribuantur.

-

Angelo, oranti pro sponsa Domini sui, respondit Dominus: "Tu es quasi miles Domini, qui numquam deposuit galeam suam propter tedium et qui pro timore numquam diuertit oculos a prelio.

2 Tu es stabilis quasi mons, ardens quasi flamma. Tu es sic mundus, ut nulla sit in te macula. Tu petis misericordiam sponse mee. Licet omnia scias et videas in me, tamen, ista audiente, dic, qualem misericordiam petis ei!

3 Triplex enim est misericordia: una, qua corpus punitur et parcitur anime, sicut famulus meus Iob, cuius caro data est omnibus doloribus et anima seruata est; secunda misericordia est, qua parcitur corpori et anime a pena, sicut rex ille, qui in omnibus voluptatibus fuit et nullum dolorem nec ad corpus nec ad animam, in mundo dum viueret, habuit; tercia eciam misericordia est, qua punitur corpus et anima, ut et tribulacionem habeant in carne et dolorem in corde, sicut Petrus et Paulus et alii sancti.

4 Nam tres sunt status hominum in mundo: unus eorum, qui cadunt in peccata et iterum surgunt. Hos permitto quandoque tribulari ad corpus, ut salui fiant.

5 Secundus est eorum, qui in eternum libenter viuerent, ut in eternum peccarent, qui totam voluntatem habent ad mundum, et, si quandoque aliqua faciunt pro me, hac intencione faciunt, ut temporalia eis succrescant et proficiant.

6 Hiis non datur pena corporis nec dolor magnus cordis, sed in potestate propria et voluntate sua dimittuntur, quia pro minimo bono, quod fecerunt pro me, recipient hic mercedem suam, ut in eternum crucientur, quia, cum voluntas est eterna ad peccatum, pena erit eis eterna.

7 Tercius status est eorum, qui plus timent peccare contra me et offendere voluntatem meam quam de aliqua pena. Magisque in eternum cruciarentur pena intolerabili quam me scienter ad iram prouocarent.

8 Hiis datur tribulacio corporis et cordis, ut Petro et Paulo et aliis sanctis, ut, quidquid in hoc mundo deliquerint, in mundo emendent, vel ad maiorem gloriam et aliorum exemplum purgantur ad tempus. Hanc triplicem misericordiam feci in regno isto cum tribus, quorum nomina nota sunt tibi.

9 Nunc ergo, angele, serue meus, qualem misericordiam petis sponse mee?" Et ille "Anime", inquit, "et corporis, ut, quidquid hic deliquerit, in mundo emendet et nullum peccatum eius veniat in iudicium tuum." Respondit Dominus: "Fiat secundum voluntatem tuam!"

10 Deinde loquebatur ad sponsam: "Tu mea es. Ideo, sicut michi placet, faciam tecum. Nichil dilige sicut me! Munda te iugiter a peccato omni hora cum consilio eorum, quibus te commiseram! Nullum peccatum cela! Nullum dimitte indiscussum! Nullum peccatum puta leue, nullum negligendum!

11 Nam omnia, quecumque tu neglexeris, ego reducam ad memoriam et iudicabo. Nam nullum peccatum tuum in iudicium meum veniet, quod in vita tua penitencia erit punitum. De quibus autem penitencia facta non est, vel in purgatorio purgabuntur vel alio occulto iudicio meo, nisi satisfaccione hic emendentur."

Caput 37 Verba Matris ad sponsam, excellenciam sui filii ponencia, et qualiter Christus acrius nunc ab inimicis, malis Christianis, crucifigitur quam a Iudeis fuerit crucifixus et per consequens, quod tales acrius et amarius punientur.

-

Mater loquebatur: "Filius meus habuit tria bona. Primo, quia nullus sic delicatum corpus habuit sicut ipse, eo quod erat de duabus naturis optimis, diuinitate scilicet et humanitate, et ita mundum, quod, sicut in oculo clarissimo non inuenitur macula, sic nec in ipsius corpore aliqua deformitas inueniri potuit.

2 Secundum bonum erat, quod numquam peccauit. Nam alii filii portant quandoque peccata parentum suorum et propria; iste enim numquam peccauit et tamen omnium peccata portauit.

3 Tercium erat, quod aliqui moriuntur propter Deum et maiorem remuneracionem. Ipse autem moriebatur sic propter inimicos suos sicut propter me et amicos eius.

4 Sed quando inimici eius crucifixerunt eum, quatuor ei fecerunt: Primo coronauerunt eum spinis, secundo manus et pedes perforauerunt, tercio propinauerunt ei fel, quarto pupugerunt latus eius.

5 Sed nunc conqueror, quod filius meus ab inimicis suis, qui nunc sunt in mundo, amarius crucifigitur quam tunc Iudei crucifixerunt eum. Nam licet dicas, quod impassibilis sit nec mori possit, tamen cum propriis viciis crucifigunt eum.

6 Sicut enim aliquis homo imagini alicuius inimici sui contumeliam et lesionem faceret, licet imago non sentiret illata, tamen propter malam voluntatem ledendi lesor quasi pro opere argueretur et diiudicaretur, sic eorum vicia, quibus spiritualiter crucifigunt filium meum, abhominabiliora et grauiora sunt ei quam illorum, qui crucifixerunt eum in corpore.

7 Sed forte tu potes querere: 'Quomodo crucifigunt eum?' Utique, primo ponunt eum in cruce, quam sibi preparauerant, quando de preceptis creatoris sui et Domini non curant, et dehonestant eum, quando ipse monet eos per seruos suos seruire sibi, et ipsi hoc contempnentes faciunt, que sibi placent.

8 Deinde crucifigunt dexteram manum, quando tenent iusticiam pro iniusticia, dicentes: 'Peccatum non est sic graue et odiosum Deo, sicut dicitur, nec Deus in eternum affligit quemquam sed propter timorem minatus est. Quare enim redimeret hominem, si vellet eum perire?', non attendentes, quod minimum peccatum, si homo delectatur in eo, satis est ei ad supplicium eternum.

9 Et quia non minimum peccatum dimittit Deus impunitum, sicut non minimum bonum sine remuneracione, ideo sempiternum erit eis supplicium, quia sempiternam habent voluntatem peccandi, quam filius meus, qui videt cor, reputat pro opere. Quia, sicut habent voluntatem, sic eciam opere complerent, si permitteret filius meus.

10 Deinde crucifigunt sinistram manum eius, quando virtutem vertunt in vicium, volentes usque in finem peccare, dicentes: 'Si dixerimus in fine semel "Miserere mei, Deus!", tanta est misericordia Dei, quod habebimus veniam.'

11 Hoc non est virtus, velle peccare et non emendare, velle premium habere sine labore, nisi esset contricio in corde, quod libenter vellet emendare, si posset pre infirmitate vel aliquo alio impedimento.

12 Postea crucifigunt pedes eius, quando delectantur in faciendo peccatum et non semel cogitant amaram penam filii mei nec regraciantur ei semel de intimo corde, dicentes: 'O quam amara erat passio tua, Deus! Laus tibi sit pro morte tua!' Hoc numquam procedit de ore eorum.

13 Coronant eum deinde corona derisionis, quando derident seruitores eius et vanitatem reputant seruire ei. Dant ei fel bibere, quando gaudent et exultant in peccato. Nec semel ascendit in cor eorum, quam graue et quam multiplex sit. Pungunt latus eius, quando voluntatem habent perseuerandi in peccato.

14 Vere dico tibi, et hoc amicis meis dicere poteris, quod tales sunt ante filium meum iniustiores iudicantibus eum, immiciores crucifixoribus eius, impudenciores venditoribus eius, et maior pena debetur istis quam illis.

15 Pilatus quippe sciuit bene filium meum non peccasse nec dignum aliqua morte. Tamen, quia timuit amissionem temporalis potestatis et sedicionem Iudeorum, iudicauit quasi inuitus filium meum ad mortem.

16 Quid autem haberent isti timere, si ei seruirent? Aut quid de honore suo et dignitate amitterent, si ipsum honorarent?

17 Ideo grauius isti iudicabuntur et deteriores sunt Pilato in conspectu filii mei, quia Pilatus iudicauit eum propter peticionem et voluntatem aliorum cum timore quodam. Isti autem iudicant eum propter utilitatem propriam absque timore, quando inhonorant eum propter peccatum, a quo, si vellent, possent abstinere.

18 Sed nec a peccato abstinent nec pro peccato facto verecundantur, quia non attendunt, quod indigni sunt beneficiis eius, cui non seruiunt.

19 Deteriores sunt Iuda, quia Iudas, tradito Domino, sciuit bene ipsum esse Deum et grauiter contra eum peccasse, sed desperauit se ipsum et properauit dies suos ad infernum, credens se indignum viuere.

20 Isti autem bene sciunt peccatum suum et tamen perseuerant in eo, nullam pro hoc in corde compunccionem habentes, sed volunt cum violencia et potencia quadam sumere regnum celorum, quando hoc non operibus sed propter spem vanam habere cogitant, quod nulli dabitur nisi operanti et pacienti aliquid pro Deo.

21 Deteriores sunt eciam crucifixoribus, quia illi, cum viderunt opera filii mei bona, scilicet quod resuscitauit mortuos, leprosos mundauit, cogitabant apud se:

22 'Hic facit inaudita et mirabilia inusitata, nam prosternit, quos vult, uno verbo, scit cogitaciones nostras, facit, quecumque vult. Si processum suum habebit, omnes subiciemur potestati eius et subditi eius erimus.' Ideo, ne subicerentur ei, crucifixerunt eum propter inuidiam. Si enim sciuissent, quod fuisset rex glorie, numquam crucifixissent eum.

23 Isti autem vident opera eius cotidie et magna mirabilia, utuntur beneficiis eius et audiunt, quomodo ei seruire debent et ad eum venire, sed cogitant apud se:

24 'Si omnia temporalia relinquenda sunt, si voluntas eius et non nostra facienda est, graue est hoc et intolerabile.'

25 Ideo contempnentes voluntatem eius, ne sit super voluntatem eorum, crucifigunt filium meum per induracionem, addentes contra conscienciam suam peccatum super peccatum.

26 Isti autem peiores sunt crucifixoribus, quia Iudei fecerunt propter inuidiam et quia nesciebant eum esse Deum. Isti autem sciunt eum esse Deum et ex malicia sua et presumpcione causa proprie cupiditatis crucifigunt eum amarius spiritualiter quam illi carnaliter, quia isti redempti, illi nondum redempti erant.

27 Ergo, sponsa, obedi filio meo et time eum, quia ipse, sicut est misericors, sic est eciam et iustus!"

Caput 38 Collocucio grata Dei Patris et Filii adinuicem et qualiter Pater tradidit Filio nouam sponsam et Filius eam in suam gratanter recepit et quomodo sponsus informat sponsam de paciencia et simplicitate per exemplum.

-

Pater loquebatur ad Filium: "Ego veni cum caritate ad virginem et sumpsi verum corpus tuum ex ea. Ideo tu in me et ego in te. Sicut ignis et calor numquam separantur, sic deitatem ab humanitate impossibile erit separari."

2 Respondit Filius: "Omnis gloria et honor sit tibi, Pater! Fiat voluntas tua in me et mea in te!"

3 Respondit iterum Pater: "Ecce, fili, hanc nouam sponsam assigno tibi quasi ouem ad regendum et nutriendum. De qua, tamquam possessor ouis, habebis caseum ad reficiendum et lac ad bibendum et lanam ad vestiendum.

4 Tu autem, sponsa, debes obedire ei. Ad te enim pertinent tria: oportet te esse pacientem, obedientem et libentem."

5 Tunc ait Filius ad Patrem: "Tua voluntas cum potestate, potestas cum humilitate, humilitas cum sapiencia, sapiencia cum misericordia. Fiat voluntas tua, que est et erit sine principio et sine fine in me! Ego assumo eam michi in meam caritatem, in tuam potenciam et Spiritus sancti regimen, qui non tres dii sed unus Deus."

6 Tunc ait Filius ad sponsam suam: "Audisti, quomodo Pater assignauit te michi quasi ouem. Oportet ergo te esse simplicem et pacientem quasi ouem et fructuosam ad nutriendum et vestiendum.

7 Tres enim in mundo sunt. Primus est totus nudus, secundus est siciens, tercius esuriens. Primus significat fidem Ecclesie mee, que nuda est, quia omnes erubescunt loqui fidem et mandata mea. Et si sunt, qui loquuntur, contempnuntur et mendacii arguuntur.

8 Ideo verba mea, que de ore meo procedunt, vestire debent hanc fidem quasi lana. Sicut enim lana crescit in corpore ouis ex calore, sic de calore deitatis mee et humanitatis verba mea procedunt in cor tuum, que vestient fidem sanctam meam testimonio veritatis et sapiencie et probabunt eam esse veram, que nunc inanis reputatur, ut, qui usque adhuc tepidi fuerant vestire fidem operibus caritatis, audita caritate verborum meorum, conuertantur et reaccendantur ad loquendum fiducialiter et agendum fortiter.

9 Secundus significat amicos meos, qui desiderant more sicientis perfici honorem meum et turbantur ex inhonoracione mea. Hii ex dulcedine verborum meorum audita inebriabuntur caritate mea maiori et alii cum eis, nunc mortui, accendentur ad amorem meum, audito, qualem graciam facio cum peccatoribus.

10 Tercius significat illos, qui cogitant sic in corde suo: 'Si sciremus', inquiunt, 'voluntatem Dei et quomodo viuere possemus et bene instrueremur de via bona, libenter faceremus, qui possemus.' Hii sunt quasi esurientes scire viam meam, et nullus saciat eos, quia nemo perfecte ostendit eis, que agenda sunt. Et si ostenditur, nullus secundum ea viuit.

11 Et ideo videntur eis verba quasi mortua, quia nemo secundum ea viuit. Propterea ego ipse ostendam eis, que faciant, et saciabo eos dulcedine mea. Nam temporalia, que videntur et nunc fere ab omnibus appetuntur, saciare non possunt hominem sed excitant magis ac magis desiderium ad querendum.

12 Verba autem mea et caritas saciabunt homines et replebunt eos consolacione habundanti.

13 Ergo tu, sponsa mea, que es ouis mea, pacienciam et obedienciam cura seruare! Tu enim mea ex omni iusticia facta es. Et ideo oportet te sequi voluntatem meam.

14 Qui autem sequi vult voluntatem alterius, debet habere tria: primo cum eo unum consensum, secundo similia opera, tercio recedere ab inimicis eius. Qui autem sunt inimici mei nisi superbia et omnia peccata? Ab hiis ergo debes discedere, si cupis sequi voluntatem meam."

Caput 39 Qualiter in Christo tempore sue mortis fides, spes et caritas fuerint perfectibiliter et in nobis miseris sunt defectibiliter.

"

Ego habui tria in morte mea. Primo fidem, quando flectebam genua mea et orabam, sciens, quia posset me pater eripere de passione. Secundo spem, quando tam constanter expectabam et dicebam 'Non sicut ego volo'. Tercio caritatem, quando dicebam 'Fiat voluntas tua!'

2 Ego eciam habui angustias corporis ex timore naturali passionis, quando sudor sanguinis exiuit de corpore. Ideo, ne amici mei trepidarent se relictos, cum instat eis tribulacio, ego ostendi eis in me, quod caro infirma semper refugit molestias.

3 Sed potes querere, quomodo sudor sanguinis exiuit de corpore meo. Utique, sicut sanguis infirmi in omnibus venis siccatur et consumitur in venis, sic ex dolore naturali mortis sanguis meus consumebatur.

4 Pater denique volens ostendere viam, per quam aperiretur celum et homo exclusus ingrederetur, tradidit me ex caritate in passionem, ut corpus meum consumata passione glorificaretur in gloria. Non enim sine passione humanitas mea in gloriam venire posset ex iusticia, licet potuissem ex potencia deitatis mee fecisse.

5 Quomodo ergo illi merentur intrare in gloriam meam, qui modicam habent fidem, spem vanam et caritatem nullam? Si denique haberent fidem gaudii eterni et supplicii horribilis, nichil concupiscerent nisi me.

6 Si crederent, quod ego omnia video et scio et in omnia potens sum et de omnibus iudicium requiro, vilesceret eis mundus et timerent magis coram me peccare propter timorem mei quam pro hominibus.

7 Si haberent spem firmam, tunc tota mens et cogitacio eorum esset ad me. Si haberent caritatem diuinam, cogitarent saltem in animo, quid feci pro eis, quantus michi labor in predicacione, quantus dolor in passione, quanta michi caritas in morte, scilicet quod prius volui mori quam eos relinquere.

8 Sed fides eorum est infirma et quasi pendet in eis, cicius minans casum, quia credunt absente temptacionis impulsu, diffidunt autem accedente aliquo contrario.

9 Spes eorum est vana, quia sperant peccatum sine iusticia et veritate iudicii dimitti. Regnum celorum confidunt optinere gratis. Misericordiam meam absque temperamento iusticie optinere cupiunt.

10 Caritas eorum ad me tota est frigida, quia numquam accenduntur ad querendum me, nisi tribulacione cogantur. Quomodo cum talibus possum calefieri, qui nec fidem habent rectam nec spem firmam nec caritatem ad me feruentem?

11 Ideo, cum clamauerint ad me et dixerint 'Miserere mei, Deus!', non merentur audiri nec intrare in gloriam meam, quia nolunt sequi Dominum suum ad passionem, ideo nec sequentur eum ad gloriam.

12 Nullus enim miles placere potest domino suo et in graciam eius post lapsum recipi, nisi prius aliquam humilitatem fecerit ei pro contemptu suo."

Caput 40 Verba qualiter creator proponit sponse tres benignas questiones: primam de mariti seruitute et dominio uxoris, secundam de viri labore et de uxoris consumacione, terciam de contemptu domini et de serui honore.

"

Ego sum creator tuus et dominus. Dic michi tria, que quero a te!

2 Quomodo stat illa domus, ubi uxor vestitur sicut domina et maritus eius quasi seruus? Numquid decet sic?" 3 Tunc illa respondit intus in consciencia sua: "Non, Domine, decet sic."

4 Et Dominus: "Ego sum dominus omnium et rex angelorum. Ego vestiui seruum meum, idest humanitatem meam, non nisi ad utilitatem et necessitatem.

5 Nichil enim quesiui in mundo nisi solummodo tenuem victum et vestitum. Tu autem, que es sponsa mea, tu vis esse sicut domina, habere diuicias et honores et honorifice incedere.

6 Ad quid enim valent omnia ista? Certe omnia vana sunt et omnia relinquentur. Homo quippe non creatus fuit ad tantam superfluitatem sed ad necessitatem nature.

7 Hanc autem superfluitatem inuenit superbia, que nunc habetur et diligitur pro lege.

8 Secundo dic michi, numquid decens est, ut vir laboret de mane usque ad vesperam et uxor in una hora consumat omnia, que congregata sunt?"

9 Tunc illa respondit: "Non decet sic, sed iuxta voluntatem viri viuere et facere tenetur uxor."

10 Et Dominus: "Ego feci sicut vir, qui a mane usque ad vesperam laborat. Ego enim a iuuentute mea usque ad passionem laboraui, ostendens viam eundi ad celum predicando et opere complendo predicata.

11 Hunc omnem laborem meum uxor, idest anima, que deberet esse mea quasi uxor, tunc consumit, quando luxuriose viuit, ut nichil ei prosint, que ego feci, nec inuenio in ea aliquid virtutis, in qua possim cum ea delectari.

12 Tercio dic michi, in quacumque domo dominus contempnitur et seruus honoratur, numquid non indecens et abhominabile est?"

13 Et illa: "Vere, sic est." Et Dominus: "Ego sum dominus omnium. Domus mea mundus est et homo seruus meus de iure esse deberet. Sed ego, Dominus, nunc in mundo contempnor et homo honoratur. Ideo tu, quam elegi, cura facere voluntatem meam, quia omnia, que in mundo sunt, non sunt nisi quedam spuma maris et quedam visio vana!"

Caput 41 Verba creatoris, presentibus celesti exercitu et sponsa, qualiter idem creator conqueritur de quinque viris, scilicet de papa cum suo clero et de malis laicis et de Iudeis et de paganis et de auxilio misso amicis suis, per quos omnes homines intelliguntur, et de crudelissima sentencia contra inimicos illata.

"

-E go sum creator omnium, ego ante Luciferum a Patre genitus et inseparabiliter in Patre et Pater in me et unus Spiritus in ambobus. Ideo unus Deus Pater et Filius et Spiritus sanctus, et non tres dii.

2 Ego sum, qui Abrahe promisi hereditatem eternam et per Moysen eduxi populum meum de Egypto. Ego idem sum, qui in prophetis loquebar.

3 Pater misit me in visceribus virginis, non separans se a me sed manens inseparabiliter mecum, ut homo, a Deo recedens, ad Deum per caritatem meam rediret.

4 Nunc autem, presente exercitu meo, qui omnia videtis et scitis in me, tamen propter cognicionem et instruccionem istius astantis sponse, que spiritualia non potest percipere nisi per corporalia, conqueror coram vobis super quinque viros istos, hic astantes, quod multipliciter offendunt me.

5 Sicut enim per nomen Israel olim in lege intelligebam totum populum Israeliticum, sic nunc per quinque viros istos intelligo omnes homines in mundo.

6 Primus est Ecclesie rector et eius clerici, secundus est mali laici, tercius Iudei, quartus pagani, quintus amici mei.

7 Sed de te, Iudee, excipio omnes Iudeos, qui occulte sunt Christiani et seruiunt michi sincera caritate et recta fide et opere perfecto in occulto.

8 De te autem, pagane, excipio omnes, qui libenter incederent per viam mandatorum meorum, si scirent quomodo et si instruerentur, qui et opere faciunt, quantum sciunt et possunt. Hii nullatenus vobiscum iudicabuntur.

9 Nunc ergo conqueror super te, caput Ecclesie mee, qui sedes in sede mea, quam Petro et successoribus eius tradidi ad sedendum in ea triplici dignitate et auctoritate: primo, ut potestatem haberent ligandi animas et soluendi a peccato, secundo, ut aperirent celum penitentibus, tercio, ut clauderent celum maledictis et contempnentibus.

10 Sed tu, qui deberes soluere animas et ad me presentare, tu vere es animarum interfector. Ego enim institui Petrum pastorem et seruatorem ouium mearum.

11 Tu autem es dispersor et lacerator earum, tu autem peior es Lucifero. Ipse enim habebat ad me inuidiam et nullum concupiuit occidere nisi me, ut pro me dominaretur.

12 Tu autem tanto deterior es, quod non solum occidis me remouendo me a te per mala opera tua, sed et animas occidis per malum exemplum tuum.

13 Ego redemi animas sanguine meo et commisi eas tibi tamquam amico fideli. Tu autem tradis eas iterato inimico, a quo redemi eas.

14 Tu es iniustior Pilato, qui nullum iudicabat ad mortem nisi me. Tu autem non solum iudicas me quasi nullius dominatorem et nullius boni dignum, immo et animas innocentes condempnas et nocentes dimittis.

15 Tu es immicior Iuda, qui me solum vendidit. Tu autem non solum vendis me sed et animas electorum meorum pro turpi lucro tuo et vano nomine.

16 Tu es abhominabilior Iudeis. Ipsi crucifixerunt corpus meum solum. Tu autem crucifigis et punis animas electorum meorum, quibus malicia tua et transgressio amarior est omni gladio.

17 Et ideo, quia tu similis es Lucifero, iniustior Pilato, immicior Iuda, abhominabilior Iudeis, ideo merito conqueror super te."

18 Ad secundum autem, idest ad laicos, ait Dominus: "Pro utilitate tua omnia creaui. Tu consensisti in me et ego in te. Dedisti michi fidem tuam et promisisti cum iuramento tuo te michi seruiturum.

19 Nunc autem discessisti a me quasi homo, ignorans Deum suum. Verba mea habes pro mendacio, opera mea pro vanitate. Voluntatem meam et mandata mea dicis nimis grauia.

20 Tu factus es violator fidei promisse. Tu fregisti iuramentum tuum et reliquisti nomen meum. Tu dissociasti te a numero sanctorum meorum et venisti ad numerum demonum et eorum factus es socius.

21 Tibi videtur neminem laude et honore dignum nisi te ipsum. Omnia, que mea sunt et que michi facere teneris, sunt tibi difficilia, que autem tibi ipsi placent, facilia.

22 Ideo merito conqueror super te, quia fregisti fidem tuam, quam michi in baptismo et deinceps dedisti. Insuper et pro caritate mea, quam verbo et opere tibi monstraui, arguis me mendacem. Pro passione mea dicis me fatuum."

23 Ad tercium autem, idest ad Iudeos, ait: "Ego vobiscum incepi caritatem meam, elegi vos in populum meum, eduxi vos de seruitute, dedi legem meam et introduxi vos in terram, quam promisi patribus vestris, misi vobis prophetas in consolacionem.

24 Deinde ex vobis elegi virginem michi, ex qua suscepi humanitatem. Nunc autem conqueror super vos, quod adhuc non vultis credere, dicentes: 'Nondum venit Christus sed adhuc venturus est.'"

25 Ad quartum vero, idest ad gentilem, ait Dominus: "Ego creaui te et redemi sicut Christianum et omnia bona feci propter te. Tu autem es quasi homo amens, quia nescis, quid facis, quasi homo cecus, quia nescis, quo vadis.

26 Colis enim creaturam pro creatore, falsum pro vero et curuas genu tuum ante inferiorem tuum. Ideo conqueror super te."

27 Ad quintum autem ait: "Procede, amice, vicinius!" Et statim ait ad celestem exercitum: "Amici dilecti, ego habeo unum amicum, per quem intelligo plures.

28 Ipse est quasi homo inclusus inter malos et captiuatus duriter. Si loquitur vera, ipsi lapidant os eius. Si facit bona, lanceam mittunt in pectus eius.

29 Ecce, amici mei et omnes sancti, quamdiu paciar istos et quamdiu sufferam talem contemptum?"

30 Respondit sanctus Iohannes Baptista: "Tu es quasi speculum mundissimum. In te enim quasi in speculo videmus omnia sine verbo et scimus. Tu es dulcedo incomparabilis, in qua omne bonum sapit nobis. Tu es quasi gladius acutissimus, qui iudicas in equitate."

31 Tunc respondit ei Dominus: "Veri, amice mi, tu dicis verum. In me enim electi mei vident omne bonum et omnem iusticiam, et eciam spiritus maligni, licet non in luce sed in consciencia sua.

32 Sicut enim homo, positus in carcere, qui prius didicerat litteras, qui, licet in tenebris sit, nichilominus tamen scit ea, que didicit, quamuis non videat, sic demones, quamuis non videant iusticiam meam in luce claritatis mee, tamen sciunt et vident in consciencia sua.

33 Ego eciam sum quasi gladius, qui diuidit duo. Sic ego unicuique do, sicut meretur."

34 Deinde subiungens Dominus ait ad beatum Petrum: "Tu es fundator fidei et Ecclesie mee. Dic, audiente exercitu meo, iusticiam de hiis quinque viris!"

35 Respondit Petrus: "Laus et honor sit tibi, Domine, pro caritate tua, quam facis cum terra tua! Benedictus sis tu ab omni exercitu tuo, quia facis nos videre et scire in te omnia, que facta sunt et futura sunt!

36 In te enim omnia videmus et scimus. Hec autem est vera iusticia, ut primus, qui sedet in sede tua et opera habet Luciferi, amittat cum contemptu sedem, in qua presumpsit sedere, et particeps sit pene Luciferi.

37 De secundo est iusticia, ut, qui recessit a fide tua, descendat ad infernum capite inferius et pedibus sursum, quia contempsit te, qui deberes esse caput suum, et se ipsum dilexit.

38 De tercio est iusticia, ut non videat faciem tuam et puniatur iuxta maliciam suam et cupiditatem, quia perfidi non merentur videre visionem tuam.

39 De quarto est iusticia, ut sicut homo amens recludatur et in locis tenebrosis deputetur.

40 De quinto est iusticia, ut ei mittatur auxilium."

41 Quibus auditis respondit Dominus: "Iuro per Deum Patrem, cuius vocem in Iordane Iohannes Baptista audiuit, iuro per corpus, quod Iohannes in Iordane baptizauit, vidit et attrectauit, iuro per Spiritum, qui in columbe specie in Iordane apparuit, quod faciam iusticiam super istos quinque."

42 Tunc deinde addens Dominus dixit ad primum hominem de supradictis quinque: "Gladius mee seueritatis in corpus tuum intrabit, qui a superiori parte capitis ingredietur et sic profunde et valenter infigetur, ut numquam extrahatur.

43 Sedes tua demergetur quasi lapis ponderosus, qui non subsistit, antequam venerit in nouissimum profundi.

44 Digiti tui, idest assessores, ardebunt igne sulphureo et inextinguibili. Brachia tua, idest vicarii, que ad animarum profectum extendi deberent sed extenduntur ad utilitatem mundi et honorem, iudicabuntur pena, qua dicit Dauid: 'Fiant filii eius orphani et uxor eius vidua, et alieni recipient substanciam eius.'

45 Que est 'uxor eius' nisi anima, que relinquitur a gloria celesti et erit vidua a Deo?

46 'Filii eius', idest virtutes, quas habere videbantur, et simplices mei, qui sub ipsis erant, separabuntur ab eis et dignitas eorum et bona ad alios deuoluentur. Et ipsi pro dignitate eternam confusionem hereditabunt.

47 Deinde ornatus capitis eorum demergetur in lutum inferni, a quo numquam consurgent, ut, sicut hic per honorem et per superbiam super alios ascenderunt, sic in inferno pre aliis demergentur ita profunde, quod impossibile sit eis consurgere.

48 Membra eorum, idest omnes sequaces eorum et fautores clerici, abscidentur ab eis et disiungentur sicut murus destruendus, ubi non relinquitur lapis super lapidem, nec cementum adherebit lapidibus nec veniet super eos misericordia, quia caritas mea numquam calefaciet eos nec edificabit eos in eternam mansionem in celis, sed sine fine cum capitibus suis dissoluti ab omni bono cruciabuntur.

49 Ad secundum autem dico: Quia non vis tenere fidem michi promissam nec caritatem ad me habere, mittam ad te animal, quod de torrente impetuoso procedit, et absorbebit te.

50 Et sicut torrens semper ad inferiora deriuatur, sic animal illud deducet te ad inferiora inferni. Et sicut impossibile est tibi contra torrentem impetuosum ascendere, sic difficile est tibi ab inferno umquam consurgere.

51 Ad tercium dico: Quia tu, Iudee, iam non vis credere me venisse, ideo, cum venero ad secundum iudicium, videbis me non in gloria mea sed in consciencia tua, et probabis, quod omnia erant vera, que dixeram.

52 Tunc restat tibi pena iuxta merita tua.

53 Ad quartum dico: Quia iam non curas credere nec vis scire, lucebunt tibi tenebre tue et cor tuum illustrabitur, ut scias iudicia mea esse vera, nec tamen venies ad lucem.

54 Ad quintum dico: Tria tibi faciam. Primo implebo te intus calore meo, et secundo faciam os tuum durius omni lapide et stabilius, ita ut lapides in te iacientes redeant. Tercio armabo te sic armis meis, quod nulla lancea nocebit tibi sed omnia mollescent ante te quasi cera a facie ignis.

55 Ergo confortare et sta viriliter! Sicut enim miles, qui in bello sperat auxilium domini sui, tam diu pugnat, quamdiu aliquis liquor est in eo, sic tu sta firmiter et pugna, quia Dominus, Deus tuus, dabit tibi auxilium, cui nullus potest resistere.

56 Et quia paucum habes numerum, honorabo te et multiplicabo te.

57 Ecce, amici mei, hec videtis in me et scitis, et sic stant ante me. Verba mea, que nunc dicta sunt, complebuntur. Illi autem numquam intrabunt in regnum meum, quamdiu ego sum rex, nisi se emendauerint. Nullis enim dabitur celum nisi humiliantibus se et penitentibus."

58 Tunc respondit omnis exercitus: "Laus sit tibi, Domine Deus, qui es sine principio et sine fine!"

Caput 42 Verba exhortacionis Virginis ad sponsam, qualiter suum filium debeat diligere super omnia et qualiter in Virgine gloriosa omnes virtutes et gracie includuntur.

-

Mater loquebatur: "Ego habui tria, quibus placui filio meo: humilitatem, ut nulla creatura, nec angelus nec homo, esset me humilior; secundo habui obedienciam, qua studui obedire filio meo in omnibus; tercio habui precipuam caritatem.

2 Ideo tripliciter honorata sum a filio meo. Nam primo facta sum angelis et hominibus honorabilior, ita ut nulla sit virtus in Deo, que non fulgeat in me, licet ipse sit fons et omnium creator.

3 Ego autem sum creatura eius, cui graciam suam concessit pre ceteris.

4 Secundo pro obediencia tantam potestatem optinui, quod nullus tam immundus peccator est, si ad me cum emendacionis proposito conuertitur et cum corde contrito, quod non habebit veniam.

5 Tercio pro caritate sic appropinquat Deus michi, quod, qui videt Deum, videt me, et qui videt me, deitatem et humanitatem videre potest in me quasi in speculo et me in Deo.

6 Quicumque enim videt Deum, videt in eo tres personas, et quicumque videt me, videt quasi tres personas. Nam deitas conclusit me in se cum anima et corpore et impleuit me omni virtute, ut non sit virtus in Deo, que non splendeat in me, quamuis ipse Deus est pater et dator omnium virtutum.

7 Sicut enim duo corpora insimul coniuncta - quidquid unum receperit, hoc recipit aliud -, sic fecit Deus michi. Nam non est dulcedo, que non est in me, quemadmodum aliquis habens nucleum et partem alteri communicat.

8 Anima et corpus meum puriora sunt sole et mundiora speculo. Unde, sicut in speculo viderentur tres persone, si astarent, sic in puritate mea videri potest Pater et Filius et Spiritus sanctus.

9 Ego enim habui filium in utero meo cum deitate. Nunc ipse videtur in me cum deitate et humanitate quasi in speculo, quia glorificata sum.

10 Ergo, sponsa filii mei, stude sequi humilitatem meam et nichil diligas nisi filium meum!"

Caput 43 Verba Filii ad sponsam, qualiter ex modico bono homo ascendit ad perfectum bonum et ex modico malo descendit ad summum supplicium.

-

Filius loquebatur: "Ex modico bono oritur quandoque magna merces. Dactilus mirifici odoris est et in fructu eius lapis. Si ponitur in pingui terra, pinguescit et fructificat et crescit in magnam arborem.

2 Si autem ponitur in arida terra, arescit. Arida est nimis terra illa a bono, que delectatur in peccato. In qua si semen virtutum seritur, non pinguescit.

3 Pinguis autem est terra mentis illius, que cognoscit peccatum et gemit se peccasse. In qua si ponitur lapis dactili, idest seritur seueritas iudicii mei et potencie mee, radicatur tribus in mente radicibus.

4 Primo cogitat se nichil posse facere sine auxilio meo. Ideo aperit os suum ad rogandum me. Secundo incipit eciam modicam dare elemosinam pro nomine meo. Tercio exoccupat se a negociis suis ad seruiendum michi.

5 Deinde incipit abstinere in ieiunio et in abdicacione voluntatis proprie, et hoc est corpus arboris.

6 Postea crescunt caritatis rami, quando trahit omnes, quos potest, ad bonum.

7 Deinde crescit fructus, quando eciam alios docet, in quantum scit, et tota deuocione intendit, quomodo honorem meum possit ampliare. Talis fructus michi summe placet.

8 Sic igitur ex modico ascendit ad perfectum. Quando primo radicatur per modicam deuocionem, crescit corpus per abstinenciam, multiplicantur rami per caritatem, pinguescit fructus per predicacionem.

9 Simili modo per modicum malum descendit homo ad summam malediccionem et summum supplicium.

10 Numquid scis, quid est onus grauissimum de hiis, que crescunt? Certe hoc est infantis, qui venit ad partum et non potest nasci sed intra viscera matris moritur, et ex hoc eciam mater rumpitur et moritur, quam pater cum filio defert ad sepulchrum et cum putredine sepelit.

11 Sic diabolus facit anime. Anima quippe viciosa est quasi uxor diaboli, cuius in omnibus sequitur voluntatem; que tunc concipit ex diabolo, quando peccatum placet ei et gaudet in eo.

12 Sicut enim mater ex modico semine, quod non est nisi putredo, concipit et fructificat, sic et anima, cum delectatur in peccato, facit magnum fructum diabolo.

13 Inde formantur membra et robur corporis, quando peccatum super peccatum additur et cotidie augmentatur. Augmentatis itaque peccatis mater intumescit, volens parere, sed non valet, quia, consumpta natura in peccato, tedio habetur vita et libenter vellet plus peccare, sed non potest nec permittitur a Deo.

14 Tunc adest timor, quod non potest perficere voluntatem suam. Abest fortitudo et leticia. Undique est dolor et sollicitudo.

15 Tunc rumpitur venter, quando desperat se posse facere bona. Tunc quoque moritur, quando blasphemat iudicium Dei et reprehendit, et sic ducitur a diabolo patre ad sepulchrum inferni, ubi cum putredine peccati et filio delectacionis praue sepelitur sine fine.

16 Ecce quomodo ex modico augetur peccatum et crescit ad dampnacionem!"

Caput 44 Verba creatoris ad sponsam, qualiter nunc despicitur et vituperatur ab hominibus, non attendentes, quid fecerit ex caritate monendo in prophetis et eciam ipse paciendo pro ipsis, nec curantes de eius ira, quam contra obstinatos exercuit crudeliter corrigendo.

"

-E go sum creator omnium et Dominus. Ego feci mundum et mundus spernit me. Ego audio de mundo vocem quasi apis maioris, que in terra congregat mel.

2 Nam sicut apis maior, cum volat, statim ad terram iterum se deprimit et nimis raucam vocem emittit, sic in mundo nunc audio vocem illam raucam dicentem: 'Non curo, quid sequitur post hec.' Omnes quippe iam clamant: 'Non curo.'

3 Vere, homo non attendit nec curat, quid feci ex caritate monendo in prophetis, predicando per me ipsum, paciendo pro ipsis. Non curant, quid feci in ira mea corrigendo malos et inobedientes.

4 Vident se mortales et incertos de morte et non curant. Audiunt et vident iusticiam meam, quam exercui propter peccata in Pharaone et Sodomitis, quam feci in regibus et aliis principibus, quam permitto cotidie fieri in gladio et aliis tribulacionibus. Et hec sunt eis quasi ceca omnia.

5 Ideo sicut apes maiores volant ad quodcumque volunt. Volant quippe quandoque quasi saltando, quia superbia sua se eleuant sed deprimunt se cicius, quando ad luxuriam et gulam suam reuertuntur.

6 Congregant eciam dulcedinem, sed sibi ipsis et in terra, quia homo laborat et congregat ad utilitatem corporis, non anime, et ad honorem terrenum, non eternum.

7 Vertunt sibi temporale in penam, illud, quod ad nichil est utile, in supplicium sempiternum. 8 Ideo propter preces matris mee mittam apibus istis, a quibus exempti sunt amici mei, qui non sunt in mundo nisi corpore, vocem meam claram, que predicabit misericordiam; quam si audierint, saluabuntur."

Caput 45 Responsio Matris et angelorum, prophetarum, apostolorum et demoniorum ad Deum, presente sponsa, testificando eius magnificenciam in creacione et incarnacione et redempcione etcetera, et qualiter nunc homines omnibus istis contradicunt, et de seuero eorum iudicio.

-

Mater loquebatur: "Vesti te, sponsa filii mei, et sta stabilis, quia appropinquat tibi filius meus.

2 Caro eius fuit pressa quasi in torculari. Sicut enim in omnibus membris homo deliquit, sic ipse filius meus in omnibus satisfecit.

3 Crines filii mei erant extenti, nerui distenti, iuncture extracte de compaginibus, ossa laniata, manus et pedes confixe. Mens turbabatur, cor dolore afficiebatur, intestina ad dorsum contrahebantur, quia in omnibus membris peccauit homo."

4 Deinde loquebatur filius, astante celesti exercitu, et ait: "Licet omnia sciatis in me, tamen propter istam sponsam meam, que astat, loquor.

5 Quero a vobis, angeli: Dicite michi, quid est hoc, quod fuit sine principio et erit sine fine? Et quid est hoc, quod omnia creauit et a nullo creatum est? Dicite et perhibete testimonium!"

6 Responderunt angeli quasi una voce dicentes: "Domine, tu es ille. Perhibemus enim tibi testimonium de tribus:

7 Primo, quod tu es creator noster et omnium, que sunt in celo et in terra. Secundo, quia tu es sine principio et eris sine fine, dominacio tua et potestas tua eterna. Sine te enim nichil factum est et sine te nichil fieri potest.

8 Tercio testificamur, quod omnem iusticiam et omnia, que facta sunt et futura sunt, videmus in te, et omnia sunt in tua presciencia sine principio et sine fine."

9 Deinde dixit ad prophetas et patriarchas: "Quero a vobis: Quis eduxit vos de seruitute in libertatem? Quis diuisit coram vobis aquam? Quis dedit vobis legem? Quis dedit vobis prophetis spiritum loquendi?"

10 Responderunt ei: "Tu, Domine. Tu eduxisti nos de seruitute. Tu dedisti legem. Tu suscitasti spiritum nostrum ad loquendum."

11 Deinde ait ad matrem: "Dic testimonium veritatis, quod scis de me!"

12 Respondit illa: "Antequam angelus, missus a te, veniret ad me, fui sola cum corpore et anima. Dicto autem verbo angeli, corpus tuum fuit in me cum deitate et humanitate et sensi in meo corpore corpus tuum.

13 Ego portaui te sine dolore, peperi sine angustia. Ego inuolui te pannis, paui te lacte meo. Ego fui tecum a natiuitate usque ad mortem."

14 Deinde ad apostolos ait Dominus: "Dicite, quis est ille, quem vidistis, audistis et sensistis?"

15 Responderunt illi: "Nos audiuimus verba tua et scripsimus ea. Nos audiuimus magnalia tua, cum dedisti nouam legem, cum verbo precepisti demonibus et exierunt, cum verbo resuscitasti mortuos et sanasti infirmos.

16 Nos vidimus te in humano corpore. Nos vidimus magnalia tua in diuina gloria cum humanitate. Nos vidimus te traditum inimicis et pendere in ligno. Nos vidimus in te passionem amarissimam et in sepulchro positum. Nos sensimus te, cum resurrexisti.

17 Attrectauimus crines tuos et faciem tuam. Attrectauimus loca vulnerum tuorum et membra tua.

18 Tu comedisti nobiscum et dabas colloquia tua. Tu vere es filius Dei et filius virginis.

19 Sensimus eciam, cum ascendisti ad dexteram Patris cum humanitate, ubi es sine fine."

20Deinde dixit Deus ad spiritus immundos: "Licet in consciencia vestra celatis veritatem, precipio tamen vobis dicere, quis minuit potestatem vestram."

21 Responderunt ei: "Sicut fures, nisi ligno duro grauentur pedes eorum, non dicunt veritatem, sic nec nos, nisi coacti diuina et terribili potencia tua, non diceremus veritatem.

22 Tu es, qui ad infernum cum fortitudine tua descendisti. Tu minuisti potestatem nostram in mundo. Tu ius tuum de inferno suscepisti."

23 Tunc ait Dominus: "Ecce omnes, qui habent spiritum et non vestiuntur corpore, perhibent michi testimonium veritatis. Qui autem habent spiritum et corpus, scilicet homines, contradicunt michi. Quidam autem sciunt sed non curant. Alii nesciunt. Ideo non curant sed dicunt omnia esse falsa."

24 Iterum ait ad angelos: "Ipsi dicunt testimonium vestrum esse falsum, quod non sum creator nec omnia sciuntur in me. Ideo diligunt magis creaturam quam me."

25 Ad prophetas autem ait: "Vobis contradicunt, dicentes legem esse vanitatem, fortitudine vestra vos esse liberatos et sollercia, spiritum fuisse falsum et vos propria voluntate locutos esse."

26 Ad matrem autem ait: "Aliqui dicunt te non fuisse virginem, alii me non sumpsisse corpus de te, alii sciunt sed non curant."

27 Ad apostolos autem ait: "Vobis contradicunt, quia dicunt vos esse mendaces, legem nouam ad nichil utilem et sine racione. Alii sunt, qui credunt esse verum sed non curant. Nunc igitur quero vos: Quis erit iudex istorum?"

28 Responderunt ei omnes: "Tu, Deus, qui es sine principio et sine fine. Tu, Iesu Christe, qui es cum Patre. Tibi datum est iudicium a Patre, tu es iudex istorum."

29 Respondit Dominus: "Ego, qui conquerebar super eos, nunc sum iudex eorum, sed licet omnia possim et nouerim, tamen vos date iudicium vestrum super eos!"

30 Responderunt ei: "Sicut totus mundus in principio mundi aquis diluuii periit, sic nunc est dignus mundus igne perire, quia habundat nunc magis iniquitas et iniusticia quam tunc."

31 Respondit Dominus: "Quia sum iustus et misericors nec iudicium facio sine misericordia nec misericordiam sine iusticia, ideo adhuc semel propter preces matris mee et sanctorum meorum mittam mundo misericordiam meam. Si autem noluerint audire, tanto seuerior sequetur iusticia."

Caput 46 Verba laudis Matris et Filii adinuicem, presente sponsa, et qualiter nunc Christus ab hominibus inhonestus, turpissimus et vilissimus reputatur et dicitur, et de eterna talium dampnacione.

-

Maria loquebatur ad filium suum dicens: "Benedictus sis tu, qui es sine principio et sine fine! Tu habuisti corpus honestissimum et decentissimum. Tu fuisti vir strenuissimus et virtuosissimus. Tu fuisti dignissima creatura."

2 Respondit filius: "Verba tua, que procedunt de ore tuo, sunt michi suauia et delectant intima cordis tamquam potus suauissimus. Tu es michi pre omni creatura suauissima. Sicut enim in speculo diuerse facies considerantur sed nulla magis placet quam propria, sic ego, licet sanctos meos diligam, te tamen precipua dileccione diligo, quia de carne tua generatus sum.

3 Tu es quasi mirra, cuius odor ascendit ad deitatem et deduxit eam in corpus tuum. Hic idem odor traxit corpus tuum et animam in deitatem, ubi nunc es cum corpore et anima.

4 Benedicta sis tu, quia ex pulchritudine tua gaudent angeli et ex virtute tua omnes, qui inuocant te sincero corde, liberantur. In luce tua omnes demones contremiscunt nec audent ad tuum fulgorem subsistere, quia semper volunt esse in tenebris.

5 Tu dedisti michi triplicem laudem, quia dixisti me habere honestissimum corpus, secundo virum strenuissimum, tercio dixisti me esse dignissimum creaturarum.

6 Sed hiis tribus contradicunt illi solummodo, qui habent corpus et animam. Dicunt enim me habere corpus inhonestum, virum esse abiectissimum, creaturam vilissimam.

7 Quid est inhonestius quam alios prouocare ad peccatum? Sic dicunt corpus meum trahere ad peccatum. Dicunt quippe peccatum non esse sic deforme, ut dicitur, nec tantum displicere Deo.

8 'Non enim', inquiunt, 'esset aliquid, nisi Deus vellet, nec aliquid est sine ipso creatum. Quare ergo non debemus uti hiis, que facta sunt, ad voluntatem nostram? Fragilitas nature hoc exigit et sic omnes ante nos vixerunt et viuunt.'

9 Sic nunc loquuntur michi homines. Humanitatem autem meam, in qua verus Deus inter homines apparui, quia dissuasi peccatum et ostendi, quam graue est, dicunt inhonestatem, quasi suaserim inutilitatem et inhonestatem. Nichil quippe dicunt honestum nisi peccatum et quod placet voluntati eorum.

10 Dicunt eciam me esse virum turpissimum. Quid enim est illo turpius? Qui cum loquitur veritatem, os eius contunditur lapidibus et in faciem ceditur, insuper et audit obprobrium dicencium: 'Si esset virilis, vindicaret se.' Sic faciunt michi.

11 Ego loquor eis per doctores et sanctam Scripturam, sed dicunt, quod loquor mendacium. Contundunt os meum lapidibus et pugno, quando faciunt adulterium, homicidium et mendacium, et dicunt: 'Si esset virilis, si esset Deus potentissimus, vindicaret transgressionem talem.'

12 Ego autem suffero per pacienciam meam et audio cotidie eos dicentes, quod pena non est eterna nec amara, sicut dicitur, et iudicantur verba mea mendacium esse.

13 Tercio iudicant me vilissimam creaturam. Quid enim abieccius in domo est quam canis et murilegus, pro quibus, qui commutare vellet, libenter reciperet equum?

14 Sed homo habet me deteriorem cane. Ad hoc enim, ut careret cane, nollet me recipere, et antequam careret pelle, pocius me abiceret et abiuraret. Que autem res tam modica, menti alludens, non feruencius quam ego cogitatur et concupiscitur? Si enim me plus quam aliam creaturam estimarent, plus me diligerent quam alia.

15 Ipsi nichil habent tam modicum, quod non diligant preter me. De omnibus dolent preter de me. Dolent dampna propria et amicorum. Dolent lesionem unius verbi. Dolent, quod offendunt alios homines se excellenciores, sed non dolent, quod offendunt me, omnium creatorem.

16 Quis homo est tam abiectus, quod, si peteret, non audiretur, si daret, non retribueretur ei aliquid? Ego autem sum abiectissimus et vilissimus in conspectu eorum, quia me nullius boni reputant dignum, qui omnia bona dedi eis.

17 Ergo, mater mea, quia tu plus de sapiencia mea gustasti et numquam de ore tuo nisi veritas processit, sic de ore meo numquam nisi veritas procedit. Ego excusabo me in conspectu omnium sanctorum coram primo, qui dixit me corpus habere indecentissimum, et probabo me habere veraciter corpus honestissimum sine deformitate et peccato, et ipse veniet in obprobrium sempiternum, quod omnes videbunt.

18 Ille autem, qui dicebat mea verba mendacium et nescire, utrum Deus sum an non, probabo me esse veraciter Deum, et ipse quasi lutum defluet in infernum.

19 Tercius autem, qui iudicauit me vilissimum, ego iudicabo eum ad eternam dampnacionem, ut numquam videat gloriam meam et gaudium meum."

20 Deinde ait ad sponsam: "Sta firmiter in seruicio meo! Tu venisti quasi in quendam murum, in quo clausa non poteris fugere nec fodere fundamentum. Suffer ergo voluntarie modicam tribulacionem, et sencies eternam requiem in brachio meo!

21 Tu nosti voluntatem Patris, tu audis verba Filii et sentis Spiritum meum. Tu habes delectacionem et consolacionem in allocucione matris mee et sanctorum meorum. Ergo sta firmiter! Alioquin sencies iusticiam meam, per quam cogeris facere, que nunc moneo beniuole."

Caput 47 Verba Domini ad sponsam de legis noue adieccione et qualiter nunc ipsa lex reprobatur et contempnitur a mundo et quomodo mali sacerdotes non sunt Dei sacerdotes sed Dei proditores et de malediccione talium et dampnacione.

"

-E go sum Deus ille, qui olim dicebatur Deus Abraham et Deus Ysaac et Deus Iacob. Ego sum Deus, qui dedi legem Moysi. Hec erat quasi vestis. Sicut enim mater, que habet infantem in ventre, preparat vestes puero, sic Deus preparauit legem, que non erat nisi vestis et umbra et signa futurorum faciendorum.

2 Ego autem vestiui me et inuolui me in istis vestibus legis. Deinde sicut crescente puero mutatur habitus antiquus et assumitur nouus, sic ego, completa et deposita veste antique legis, assumpsi nouam vestem, idest legem nouam, et dedi omnibus, qui voluerunt habere vestes mecum.

3 Vestis autem ista non est stricta vel difficilis sed ubique moderata. Non enim precipit nimis ieiunare vel laborare vel se occidere vel aliquid ultra possibilitatem facere, sed proficua est ad animam et ad corpus moderandum et castigandum apta.

4 Corpus enim cum nimium peccato adherent, ipsum peccatum corpus consumit.

5 In lege ergo noua duo inueniuntur: primo discreta temperancia et rectus usus omnium rerum anime et corporis; secundo facilitas seruandi legem, quia, qui non potest stare in uno, potest in alio.

6 Ibi inuenitur, quod, qui non potest esse virgo, licite potest esse in coniugio. Qui cadit, potest resurgere. Sed lex ista nunc reprobatur et contempnitur a mundo.

7 Dicunt enim legem ipsam strictam esse, grauem et deformem. Strictam dicunt eam, quia lex precipit contentari de necessariis et fugere superflua. Ipsi autem volunt habere omnia extra racionem quasi iumenta super vires corporis. Ideo stricta est eis.

8 Dicunt eam secundo esse grauem, quia lex dicit voluptatem cum racione habere et temporibus constitutis. Sed ipsi volunt perficere suam voluptatem plus quam expedit et plus quam constitutum est.

9 Tercio dicunt eam esse deformem, quia lex iubet diligere humilitatem et Deo omne bonum ascribere. Ipsi autem volunt de bonis, a Deo datis, superbire et se extollere. Ideo est eis deformis. Ecce sic contempta est vestis mea.

10 Ego omnia priora compleui et incepi noua, quia antiqua nimis erant difficilia, ut durarent, usquequo venirem ad iudicium. Sed viliter proiecerunt vestem, qua tegitur anima, idest fidem rectam.

11 Insuper et peccatum peccato addunt, quia me volunt eciam prodere. Numquid Dauid dicit in psalmo: 'Qui edebat panem meum, cogitauit aduersum me prodicionem.'?

12 In illis verbis volo te duo notare. Primo, quod non dicit 'cogitat' sed 'cogitauit', quasi iam preteritum est. Secundo, quod notat ibi non nisi unum hominem, qui prodidit.

13 Ego autem dico, quod ipsi sunt proditores mei, qui sunt in presenti, non qui fuerunt vel qui futuri sunt, sed qui iam viuunt. Ego eciam dico, quod non solum unus homo sed quia multi sunt.

14 Sed tu forte potes querere a me: 'Nonne duo sunt panes, unus inuisibilis et spiritualis, quo viuunt angeli et sancti, secundus de terra, quo vescuntur homines? Sed angeli et sancti nichil aliud volunt nisi iuxta tuam voluntatem et homines nichil aliud possunt nisi sicut tibi placuerit. Quomodo ergo possunt te prodere?'

15 Respondeo tibi, audiente celesti exercitu meo, qui omnia sciunt et vident in me, sed propter te, ut scias: Vere duplex est panis.

16 Unus angelorum, qui comedunt panem meum in regno meo, ut sacientur ineffabili gloria mea. Ipsi enim non produnt me, quia nichil aliud volunt nisi sicut ego.

17 Sed illi me produnt, quo comedunt panem meum in altari. Ego vere sum ille panis. In pane illo videntur tria: figura, sapor et rotunditas.

18 Ego vere sum panis. Ego namque sicut panis habeo in me tria, saporem, figuram et rotunditatem. Saporem, quia, sicut sine pane omnis cibus est quasi insipidus et quasi nullius confortacionis, sic sine me omne, quodcumque est, est insipidum et omne infirmum et vanum.

19 Ego habeo eciam figuram panis, quia de terra sum. Ego enim sum de matre virgine, mater de Adam, Adam de terra.

20 Habeo eciam rotunditatem, ubi non inuenitur finis nec principium, quia ego sum sine principio et sine fine. Nullus potest considerare vel inuenire finem vel principium in sapiencia mea, potencia vel caritate. Ego sum intra omnia et supra omnia et extra omnia.

21 Eciam si aliquis volaret quasi sagitta sine cessacione in perpetuum, numquam inueniret finem vel profundum in potencia et virtute mea.

22 Propter ista ergo tria, scilicet saporem, figuram et rotunditatem, ego sum panis ille, qui in altari panis videtur et sentitur sed in corpus meum, quod crucifixum est, conuertitur.

23 Sicut enim aliquid aridum et cito arsurum, si igni admouetur, cito consumitur et nichil remanet de figura lignorum sed totum est ignis, sic, dictis verbis illis, scilicet 'Hoc est corpus meum', quod prius fuit panis, fit statim corpus meum nec incenditur sicut ligna igne sed deitate mea. Ideo, qui comedunt meum panem, produnt me.

24 Que autem poterit esse abhominabilior interfeccio quam illa, ubi aliquis interficit se ipsum? Aut que deterior prodicio quam ubi duo, indissolubili vinculo iuncti, alius alium prodit, utputa coniuges?

25 Quid autem facit consors, cum prodere voluerit consortem? Vere dicit ei sub simulacione: 'Eamus ad locum illum, ut impleam tecum voluntatem meam!' Illa autem in vera simplicitate, parata ad omnem voluntatem consortis, vadit cum eo.

26 Sed cum oportunum tempus et locum inuenerit, producit contra eam tria instrumenta prodicionis. Aut enim habet aliquid ita ponderosum, quod uno ictu interficit eam, aut ita acutum, quod statim intrat in viscera, aut aliquid, quo suffocatur statim et intercluditur spiritus vitalis.

27 Cum autem mortua fuerit, cogitat proditor apud se: 'Nunc male feci. Si apertum et publicum erit facinus meum, condempnabor ad mortem.' Ideo vadit et ponit corpus illud consortis mortue in occulto loco, ne detegatur peccatum suum.

28 Sic faciunt nunc sacerdotes michi, qui proditores mei sunt. Ipsi enim et ego uno vinculo ligamur, quando sumunt panem et proferendo verba faciunt inde corpus meum verum, quod de virgine sumpsi. Hoc non possunt omnes angeli facere, quia sacerdotibus solis illam dignitatem dedi et ad summos ordines ipsos elegi.

29 Sed ipsi faciunt michi sicut proditores. Nam ostendunt michi faciem letam et blandam et ducunt me in occultum locum, ut prodant.

30 Sacerdotes ipsi tunc ostendunt faciem letam, cum videntur esse boni et simplices, ducunt me in conclaui, cum procedunt ad altare. Tunc ego paratus sum quasi sponsa vel sponsus facere omnem voluntatem eorum, sed ipsi produnt me.

31 Primo adhibent michi ponderosum, quando diuinum officium, quod dicunt michi, est eis onerosum et graue. Magis enim loquuntur centum verba pro mundo quam pro honore meo unum. Magis darent centum marcas auri pro mundo quam unum denarium pro me. Magis cencies laborarent pro propria utilitate et mundi quam semel pro meo honore. Hoc onere deprimunt me, quasi mortuus sim a cordibus eorum.

32 Secundo pungunt me quasi acuto ferro, quod intrat in viscera, quando sacerdos accedit ad altare et cogitat se peccasse et penitet, habens firmam voluntatem peccandi iterum peracto officio, cogitando secum: 'Bene peniteo de peccato, sed non relinquam illam a me, cum qua peccaui, ita quod non amplius faciam.' Isti quasi ferro acutissimo me pungunt.

33 Tercio quasi suffocatur spiritus, cum cogitant secum sic: 'Bonum et delectabile est esse cum mundo, bonum est luxuriari et non possum continere. Faciam voluntatem meam in iuuentute. Cum autem senuerim, tunc abstinere volo et me emendare.' Et ex ista pessima cogitacione suffocatur spiritus.

34 Sed queritur, quomodo. Utique, cor eorum sic frigidatur et tepescit a me et ab omni bono, ut numquam calefieri possit nec resurgere ad caritatem meam.

35 Sicut enim ex glacie, eciam si adhibeatur ignis, non surgit flamma sed liquescit, sic isti, eciam si dedero eis graciam meam et audierint verba ammonicionis, non tamen exurgunt ad viam vite sed arent et deficiunt ab omni bono.

36 Sic ergo produnt me, ex eo scilicet, quod ostendunt se simplices et non sunt et quia grauantur vel turbantur ex honore meo, quo deberent delectari, et ex eo eciam, quod habent voluntatem peccandi et quod promittunt se usque in finem peccaturos.

37 Tunc eciam quasi abscondunt me et ponunt me in loco occulto, quando cogitant apud se sic: 'Scio me peccasse. Si abstineo a sacrificio, confundor et diiudicor ab omnibus.' Et accedunt ad altare impudenter et ponunt me ante se et tractant me, Deum verum et hominem. Cum quibus sum quasi in occulto loco, quia nullus scit nec considerat, quam praui et deformes sunt, ante quos quasi in occulto iaceo Deus, quia, eciam si pessimus homo fuerit sacerdos et dixerit verba illa, scilicet 'Hoc est corpus meum', ipse consecrat verum corpus meum et iaceo ante eum verus Deus et homo.

38 Sed cum ipse applicauerit me ad os suum, tunc ego desum per graciam cum deitate et humanitate mea ab ipso - forma autem panis et sapor remanet sibi -, non quod non veraciter ibi sim ita cum malis sicut cum bonis propter sacramenti institucionem, sed quia similem effectum non habent boni et mali.

39 Ecce tales sacerdotes non sunt mei sacerdotes sed veri proditores! Ipsi enim et me vendunt quasi Iudas et produnt. Ego conspicio paganos et Iudeos sed nullos video eis deteriores, quia ipsi sacerdotes sunt in peccato eodem, quo cecidit Lucifer.

40 Nunc eciam dico tibi iudicium eorum et cui sunt similes. Horum iudicium est malediccio. Sicut maledixit Dauid eis, qui non obediunt Deo, - qui, cum esset iustus propheta et rex, non maledixit ex ira vel mala voluntate seu ex impaciencia sed ex iusticia Dei - sic ego, qui melior sum Dauid, maledico eis, qui sunt sacerdotes, non ex ira vel voluntate mala sed ex iusticia.

41 Maledictum ergo sit omne, quod de terra ad utilitatem suam receperint, quia non laudant Deum et creatorem suum, qui dedit eis hec. Maledictus sit cibus et potus eorum, qui intrat in os eorum, qui pauit corpus in cibum vermium et animam ad infernum.

42 Maledictum sit corpus eorum, quod resurget in inferno sine fine arsurum. Maledicti sint anni eorum, quibus vixerunt inutiliter. Maledicta sit hora, que incipit eis in inferno et numquam finietur.

43 Maledicti sint oculi eorum, quibus viderunt lumen celi. Maledicte sint aures eorum, quibus audierunt verba mea et non curabant. Maledictus sit gustus eorum, quo gustauerunt dona mea.

44 Maledictus sit tactus eorum, quo tractauerunt me. Maledictus sit odoratus eorum, quo odorauerunt delectabilia et me neglexerunt, delectabiliorem super omnia.

45 Sed queritur, quomodo maledicuntur. Utique maledictus erit visus eorum, quia non videbunt visionem Dei in se sed tenebras et penas inferni. Maledicte sunt aures eorum, quia non audient verba mea sed clamorem inferni et horrorem.

46 Maledictus est gustus eorum, quia non gustabunt de bonis meis eternis et gaudium sed amaritudinem eternam. Maledictus est tactus eorum, quia non tractabunt me sed ignem perpetuum. Maledictus est odoratus eorum, quia non odorabunt odorem suauissimum illum in regno meo, excedentem omnia aromata, sed fetorem in inferno habebunt amariorem felle et peiorem sulphure.

47 Maledicte sint a terra et celo et ab omnibus creaturis insensatis, quia ipsa obediunt Deo et laudant et isti spreuerunt.

48 Propterea iuro in veritate mea, qui sum veritas, quod, si sic moriantur et in tali disposicione, qua nunc sunt constituti, numquam caritas mea nec virtus concludet eos in se sed sine fine dampnabuntur."

Caput 48 Qualiter, celi exercitu et sponsa presentibus, deitas loquitur humanitati contra Christianos, sicut Deus Moysi contra populum, et qualiter maledicti sacerdotes diligunt mundum et despiciunt Christum et de eorum malediccione et dampnacione.

-

Videbatur exercitus magnus in celo, ad quem dixit Deus: "Ecce audientibus amicis meis, qui omnia scitis et intelligitis et videtis in me, loquor propter istam sponsam meam, que hic astat.

2 Ecce quemadmodum aliquis ad se ipsum, sic deitas mea loquitur ad humanitatem meam. Moyses fuit cum Domino in monte quadraginta diebus et noctibus. Quem cum populus abesse tam diu vidissent, receperunt aurum et proiecerunt in ignem et inde conflatus est vitulus, quem vocauerunt deum suum.

3 Tunc dixit Deus ad Moysen: 'Populus peccauit. Ego delebo eum, sicut aliquid scriptum abraditur de libro.'

4 Respondit Moyses: 'Non, Domine mi! Recordare, quod eduxisti eos de mari rubro et fecisti eis mirabilia. Si deleueris eos, ubi est tunc promissio tua? Ne, queso, facias hoc, quia tunc dicent inimici tui: Malus est Deus Israel, qui eduxit populum de mari et interfecit eos in deserto.' Et placatus est Deus de verbis istis.

5 Ego sum Moyses ille in figura. Deitas mea loquitur ad humanitatem, quasi ad Moysen, dicens: 'Vide, quid populus tuus fecit, quomodo contempsit me! Omnes Christiani interficientur et delebitur fides eorum.'

6 Respondit humanitas mea: 'Non, Domine. Recordare, quod eduxi populum per mare in sanguine meo, quando a planta pedis usque ad verticem laceratus sum! Ego promisi eis vitam eternam. Miserere eis propter passionem meam!'

7 Hiis auditis placata est deitas ex verbis istis et ait: 'Fiat voluntas tua, quia tibi omne iudicium datum est! Ecce amici mei, qualis caritas! Sed nunc coram vobis, amicis meis spiritualibus, scilicet angelis et sanctis, et coram amicis meis corporalibus, qui sunt in mundo, qui tamen non sunt in mundo nisi corpore, conqueror, quod populus meus collegit ligna et incendit ignem et proiecit in eum aurum, et inde surrexit eis vitulus, quem adorant ut deum.

8 Ipse stat quasi vitulus super quatuor pedes, habens caput cum gutture et cauda. Moyse autem tardante in monte dixit populus: 'Nescimus, quid acciderit ei.' Et displicuit eis, quod eduxerit eos de captiuitate, dicentes: 'Queramus alium Deum, qui nos precedat!'

9 Sic nunc faciunt michi isti maledicti sacerdotes. Dicunt enim: 'Cur magis nos austeriorem vitam agimus quam alii?' aut 'Que merces nostra? Melius est nobis esse in pace nostra et voluptate. Diligamus ergo mundum, de quo certi sumus! De promissione enim eius incerti sumus.'

10 Deinde colligunt ligna, idest omnes sensus suos applicant ad amorem mundi. Incendunt ignem, cum voluntatem perfectam habent ad mundum. Ardent autem, cum voluptas feruet in mente et prodit in actu. Postea proiciunt aurum, idest omnem caritatem et honorem, quem michi deberent facere, faciunt pro mundi honore.

11 Tunc surgit vitulus, idest completus amor mundi, qui habet quatuor pedes, scilicet accidiam, impacienciam, gaudium superfluum et auariciam. Ipse enim sacerdotes, qui deberent esse mei, accidiosi sunt ad honorem meum, impacientes ad ferendum, nimii in gaudio et numquam contentantur de optentis.

12 Iste vitulus habet eciam caput et guttur, idest voluntatem omnem ad gulam, ut numquam saciari possit, eciam si influeret totum mare. Cauda vero huius vituli est malicia eorum, quia nullum permitterent possidere sua, si possent.

13 Vulnerant enim et subuertunt omnes, qui seruiunt michi, exemplo suo prauo et contemptu. Talis amoris vitulus est in cordibus eorum. Ad talem gaudent et delectantur.

14 De me, sicut illi de Moyse, cogitant: 'Diu', inquiunt, 'defuit. Verba sua videntur vana et opera onerosa. Habeamus voluntatem nostram, potestas nostra et voluptas sit Deus noster!'

15 Nec eciam hiis contentantur nec ex toto me obliuiscuntur sed habent me pro idolo.

16 Gentiles colebant ligna et lapides et homines mortuos. Inter quos colebatur unum idolum nomine Belzebub, cuius sacerdotes offerebant ei thus et faciebant ei genuflexiones et clamores laudis.

17 Totum eciam, quod de sacrificio eorum erat inutile, cecidit in terram, et aues et musce comederunt illud. Omnia autem, que utilia erant, sacerdotes reseruabant sibi.

18 Ipsi quoque clauserunt portam super idolum suum et personaliter seruabant clauem, ne quis alius ingrederetur.

19 Sic sacerdotes faciunt michi isto tempore. Ipsi offerunt michi thus, idest loquuntur et predicant verba pulchra ad laudem propriam et ad habendum aliquid temporale, non ex caritate mea.

20 Ideo sicut odor thuris non capitur sed sentitur et videtur, sic verba eorum non veniunt ad effectum animarum, ut radicari vel teneri possint corde, sed audiuntur solummodo verba et quasi ad tempus delectare videntur.

21 Offerunt preces, sed nullo modo michi placabiles. Sicut illi, qui clamant ore laudem et silent corde, stant quasi iuxta me ore clamantes sed corde circumuagantur mundum.

22 Si enim deberent loqui homini alicuius dignitatis, cor haberent cum locucione, ne deuiarent in loquendo, ne forte in aliquibus notarentur.

23 Apud me autem orant sacerdotes quasi homines, qui sunt in extasi, qui aliud loquuntur ore et aliud habent in corde. De quorum verbis auditor nullam potest habere certitudinem.

24 Flectunt genua michi, idest humilitatem et obedienciam michi promittunt. Sed vere humiles sunt quasi Lucifer. Obedientes sunt desideriis suis, non michi.

25 Claudunt eciam super me et personaliter habent clauem. Tunc aperiunt super me et laudant, quando dicunt: 'Fiat voluntas tua sicut in celo et in terra!'

26 Sed claudunt super me, cum voluntas eorum perficitur; mea autem quasi clausi hominis et nullipotentis, quod nec videri nec audiri potest.

27 Seruant personaliter clauem, cum eciam alios, qui voluntatem meam facere volunt, retrahunt exemplo suo. Et, si possent, libenter eciam prohiberent, ne voluntas mea egrederetur et perficeretur nisi iuxta voluntatem eorum.

28 Deinde in sacrificio custodiunt omnia, que sunt eis necessaria et utilia, et omnem honorem et debitum suum exigunt, sed de corpore hominum, quod cadit in terram per mortem, pro quo potissimum sacrificium offerre tenerentur, quasi inutile iudicant, tradentes muscis, idest vermibus.

29 De debito autem eius aut de salute anime minimum curant nec attendunt.

30 Sed quid dictum est Moysi? 'Interfice eos, qui hoc idolum fecerunt!' Ubi si aliqui sunt interfecti, non tamen omnes. Sic nunc venient verba mea, que occident eos, alios ad corpus et animam per eternam dampnacionem, alios ad vitam, ut conuertantur et viuant, alios ad celerem mortem, quia ipsi sacerdotes sunt michi omnino odiosi.

31 Et cui eos similabo? Ipsi vere sunt similes fructui spine, qui exterius est pulcher et rubicundus, intus vero est plenus immundicia et aculeis. Sic ipse accedunt ad me quasi homines rubicundi caritate, et mundi videntur hominibus sed intus pleni sunt omni spurcicia.

32 Hic fructus si ponatur in terram, inde iterum alie spine succrescunt. Sic ipsi in corde quasi in terra occultant peccata sua et malicias et sic radicantur in malo, quod eciam non erubescant prodire foras et gloriari de peccato suo.

33 Unde alii non solum sumunt occasionem peccandi sed eciam grauiter vulnerantur ad animam, cogitantes secum sic: 'Si sacerdotes hoc faciunt, multo magis est nobis licitum.'

34 Ipsi quippe non solum fructui sed et spine similes sunt, quia dedignantur tangi correccionibus et ammonicionibus et nullos reputant se ipsis sapienciores sed omnia posse facere, que volunt.

35 Ideo iuro in deitate mea et humanitate angelis omnibus audientibus, quod frangam ostium, quod clauserunt super voluntatem meam, et ipsa complebitur et eorum voluntas annichilabitur et claudetur sine fine in pena.

36 Propterea, sicut antiquitus dictum est, incipiam iudicium meum in clero et ab altari meo."

Caput 49 Verba Christi ad sponsam, qualiter ipse Christus similatur Moysi in figura, educenti populum de Egypto, et qualiter maledicti sacerdotes, quos loco prophetarum in maiores amicos elegit, nunc clamant: "Discede a nobis!"

-

Filius loquebatur: "Ego similaui me prius Moysi in figura. Qui cum educeret populum, stabat aqua quasi murus a dexteris et sinistris.

2 Ego certe sum ille Moyses in figura, qui eduxi populum Christianum, idest aperui eis celum et ostendi eis viam. Sed nunc elegi michi alios amicos prophetis specialiores et secreciores, videlicet sacerdotes, qui non solum verba mea audiunt et vident, cum me ipsum vident, immo eciam tractant me manibus suis, quod nullus prophetarum vel angelorum facere poterat.

3 Isti sacerdotes, quos loco prophetarum in amicos elegi, clamant ad me non cum tali desiderio et caritate, quali prophete, sed clamant duabus contrariis vocibus.

4 Non enim clamant sicut prophete: 'Veni, Domine, quia dulcis es!', sed clamant: 'Discede a nobis, quia verba tua sunt amara et opera tua grauia et scandalum nobis faciunt!'

5 Ecce maledicti sacerdotes quid dicunt! Ego sto ante eos quasi ouis mitissima, de qua sumunt lanam ad vestiendum et lac ad reficiendum et adhuc pro tanta dileccione abhominantur me.

6 Ego sto ante eos quasi hospes, qui dicit: 'Amice, da michi necessaria vite, quia indigeo, et recipe mercedem optimam a Deo!'

7 Sed ipsi pro ouis simplicitate repellunt me quasi lupum insidiantem ouibus patris familias. Pro hospitalitate confundunt me quasi proditorem indignum hospicio et colligere me renuunt.

8 Sed quid facturus est hospes repulsus? Numquid debet producere arma contra domesticum repellentem se? Nequaquam. Hoc enim non est iusticia, quia possessor sui potest dare et negare sua, cui voluerit.

9 Quid ergo hospes facturus est? Utique tenetur dicere repellenti se: 'Amice, quia tu non vis colligere me, vadam ad alium, qui faciet misericordiam mecum.'

10 Qui, veniens ad alium, audit ab illo: 'Bene venisti, domine mi, omnia mea tua sunt. Tu sis nunc dominus, ego autem volo esse seruus et hospes.'

11 In tali hospicio, ubi ego talem vocem audio, placet michi habitare. Ego quippe sum quasi hospes repulsus ab hominibus sed, licet ubique possum ingredi per potenciam, tamen, dictante iusticia, non ingredior nisi ad eos, qui bona voluntate me tamquam verum dominum, non quasi hospitem, suscipiunt et qui voluntatem suam in manus meas relinquunt."

Caput 50 Verba Matris et Filii benediccionis et laudis adinuicem et de gracia a Filio Matri concessa pro in purgatorio existentibus et in isto mundo manentibus.

-

Maria loquebatur ad filium dicens: "Benedictum sit nomen tuum, fili mi, sine fine cum deitate tua, que est sine principio et sine fine! In deitate tua sunt tria mirabilia, scilicet potencia, sapiencia et virtus.

2 Potencia tua est quasi ignis ardentissimus, ante cuius faciem omne, quodcumque est firmum et forte, tamquam stramen desiccatum in igne reputatur.

3 Sapiencia tua est quasi mare, quod pre magnitudine hauriri non potest, quod eciam, cum excrescit et effluit, valles et montes operit.

4 Sic sapiencia tua comprehendi et inuestigari non potest. Quam sapienter creasti hominem et constituisti eum super omnem creaturam tuam! Quam sapienter disposuisti aues in aere, bestias in terra, pisces in mari, et unicuique dedisti tempus suum et ordinem!

5 Quam mirabiliter das omnibus vitam et aufers! Quam sapienter insipientibus das sapienciam et aufers a superbis!

6 Virtus tua est quasi lumen solis, quod lucet in celis et terram sua luce replet. Sic virtus tua supera et infera saciat et omnia replet. Ideo sis tu benedictus, fili mi, qui es Deus meus et Dominus meus!"

7 Respondit filius: "Carissima mater mea, verba tua dulcia sunt michi, quia de anima tua procedunt. Tu es quasi aurora procedens cum serenitate.

8 Tu radiasti super omnes celos; lux tua et serenitas tua excessit omnes angelos. Tu attraxisti ad te serenitate tua solem verum, idest deitatem meam, in tantum, quod sol deitatis mee veniens in te fixit se in te, ex cuius calore calefacta es super omnes caritate mea, ex cuius splendore illuminata es plus omnibus sapiencia mea.

9 Tenebre terre fugate sunt et omnes celi illustrati sunt per te.

10 In veritate mea dico, quod puritas tua, que michi super omnes angelos placuit, traxit deitatem meam in te, ut ex calore Spiritus inflammareris, quo Deum verum et hominem in utero tuo conclusisti, quo homo illuminatus est et angeli letificati sunt.

11 Ideo benedicta sis tu a benedicto filio tuo! Propterea et nulla erit peticio tua ad me, que non exaudiatur, et per te omnes, qui petunt misericordiam cum voluntate emendandi, graciam habebunt. Quia sicut calor procedit a sole, sic per te omnis misericordia dabitur. Tu enim es quasi fons largifluus, de quo misericordia miseris fluit."

12 Respondit mater iterum filio: "Omnis virtus et gloria sit tibi, fili mi! Tu es Deus meus et misericordia. A te est omne bonum, quod habeo.

13 Tu es quasi semen, quod non est seminatum et tamen creuit et dedit ex se fructum centesimum et millesimum. De te enim procedit omnis misericordia, que, quia innumerabilis et indicibilis est, bene significari potest in centenario numero, in quo notatur perfeccio, quia a te est omnis perfectus et perfeccio."

14 Respondit matri filius: "Vere, mater, bene similasti me semini, quod non seminabatur et tamen creuit, quia cum deitate veni in te et humanitas mea non ex commixtione seminabatur et tamen creuit in te, ex qua omnibus profluxit misericordia. Ideo bene dixisti. Nunc ergo, quia per dulcissima verba oris tui trahis misericordiam a me, pete quodcumque vis, et dabitur tibi."

15 Respondit mater: "Fili mi, quia misericordiam ego a te consecuta sum, ideo misericordiam et auxilium peto miseris. Quatuor quippe sunt loca. Primus est celum, in quo angeli et sanctorum anime nullo indigent nisi te, quem habent. In te enim habent omne bonum.

16 Secundus locus est infernus, et habitantes in eo impleti sunt malicia et exclusi ab omni misericordia. Ideo nichil ad eos potest amplius intrare de bono.

17 Tercius locus est purgandorum. Ipsi enim indigent triplici misericordia, quia tripliciter affliguntur. Turbantur quippe auditu, quia nichil aliud audiunt nisi dolores pene et miserie.

18 Affliguntur visu, quia nichil vident nisi miseriam suam.

19 Affliguntur tactu, quia senciunt calorem ignis intolerabilis et grauis pene. Da eis, Domine mi et fili mi, misericordiam tuam propter preces meas!"

20 Respondit filius: "Libenter propter te dabo eis triplicem misericordiam. Primo auditus eorum alleuiabitur, visus mitigabitur, pena remissior et micior erit.

21 Insuper, quicumque ab ista hora sunt in summa pena purgatorii, venient ad mediam. Et qui sunt in media, venient in leuissimam penam. Qui autem sunt in leuissima pena, transibunt ad requiem."

22 Respondit mater: "Laus et honor sit tibi, Domine mi!" Et statim mater subiunxit ad filium: "Quartus locus est mundus et habitatores eius indigent tribus: primo contricione pro peccatis, secundo satisfaccione, tercio fortitudine ad faciendum bona."

23 Respondit filius: "Omnis, quicumque inuocauerit nomen tuum et spem habet in te cum proposito emendandi commissa, ista tria dabuntur ei, insuper et regnum celeste. Tanta enim est michi dulcedo in verbis tuis, ut non possim negare, que petis, quia nichil aliud vis, nisi quod ego.

24 Tu denique es quasi flamma lucens et ardens, qua luminaria extincta accenduntur et inaccensa conualescunt. Sed ex caritate tua, que ascendit in cor meum et attraxit me ad te, reuiuiscent, qui in peccatis sunt mortui, et tepidi, quasi fumus nigri, in caritate mea conualescent."

Caput 51 Verba benediccionis Matris ad Filium, audiente sponsa, et qualiter Filius gloriosus figurat pulcherrime suam dulcissimam matrem per florem, natum in valle etcetera.

-

Mater loquebatur ad filium dicens: "Benedictum sit nomen tuum, fili mi Iesu Christe! Honor sit humanitati tue super omnia, que creata sunt! Gloria sit deitati tue super omina bona, que est cum humanitate tua unus Deus."

2 Filius respondit: "Mater mea, tu es similis flori, qui creuit in una valle. Circa quam vallem erant quinque alti montes. Et flos ipse creuit de tribus radicibus cum recto hastili, quod nullos habebat nodos.

3 Hic flos habebat quinque folia, plena omni suauitate. Vallis autem excreuit cum flore suo super istos quinque montes et folia floris dilatauerunt se super omnem altitudinem celi et super omnes choros angelorum.

4 Tu, dilecta mater mea, tu es vallis illa propter humilitatem tuam, quam pre aliis habuisti. Hec excessit quinque montes.

5 Primus mons erat Moyses propter potestatem. Ipse enim habuit in lege potestatem super populum meum, ac si fuisset conclusus in pugno suo. Tu autem conclusisti omnium legum dominum in utero tuo. Ideo tu alcior illo monte.

6 Secundus mons erat Helias, qui sic sanctus fuit, quod cum anima et corpore fuit assumptus in sanctum locum. Tu autem, carissima mater mea, anima tua assumpta fuit super omnes choros angelorum ad thronum Dei et cum ea est mundissimum corpus tuum. Ideo tu alcior Helia.

7 Tercius mons erat fortitudo Sampsonis, quam habuit super omnes homines. Tamen vicit eum diabolus fallacia sua. Tu autem vicisti diabolum fortitudine tua. Ideo tu forcior Sampsone.

8 Quartus mons erat Dauid, qui fuit vir secundum cor meum et voluntatem meam et tamen cecidit in peccatum. Tu autem, mater mea, sequebaris omnem voluntatem meam et numquam peccasti.

9 Quintus mons erat Salomon, qui fuit plenus sapiencia. Tamen fuit infatuatus. Tu vero, mater mea, plena fuisti omni sapiencia et numquam fuisti insipiens nec decepta. Ideo alcior Salomone.

10 Flos autem prodiit de tribus radicibus, quia tu a iuuentute tua habuisti tria, scilicet obedienciam, caritatem et diuinam intelligenciam.

11 De hiis enim tribus radicibus creuit hastile rectissimum sine omni nodo, idest voluntas tua, que numquam flectebatur nisi ad velle meum.

12 Flos enim iste habuit quinque folia, que excreuerunt super omnes choros angelorum. Vere tu, mater mea, flos istorum quinque foliorum es.

13 Primum folium est honestas tua in tantum, quod angeli mei, qui sunt honesti ante me, considerantes honestatem tuam viderunt eam supra se esse et eminenciorem illorum sanctitate et honestate. Ideo tu alcior es angelis.

14 Secundum folium est misericordia tua, que tanta fuit, quod, cum videres omnium animarum miseriam, compaciebaris eis et passa es penam in morte mea.

15 Angeli pleni sunt misericordia. Tamen numquam paciuntur dolorem, sed tu, piissima mater, miserta es miseris, quando senciebas omnem dolorem de morte mea et propter misericordiam voluisti magis pati dolorem quam exempta esse ab eo. Ideo misericordia tua excessit omnium angelorem misericordiam.

16 Tercium folium est mititas tua. Angeli quippe mites sunt et cupiunt omnibus bonum, sed tu, mater mea carissima, ante mortem tuam habuisti in anima tua et corpore voluntatem quasi angelus et fecisti omnibus bonum. Et nulli adhuc negas, qui racionabiliter petit suam utilitatem. Et ideo mititas tua excellencior est angelis.

17 Quartum folium est pulchritudo tua. Angeli enim considerant alter alterius pulchritudinem et pulchritudinem omnium animarum et omnium corporum admirantur, sed anime tue pulchritudinem vident esse super omnia, que creata sunt, et corporis tui honestatem excellere omnes homines, qui creati sunt. Et sic omnes angelos et omnia, que creata sunt, excessit pulchritudo tua.

18 Quintum folium erat diuina delectacio tua, quia nichil delectabat te nisi Deus. Sic nec delectat aliud angelos nisi Deus, et quilibet eorum sentit et senciebat delectacionem suam in se. Cum autem viderunt delectacionem tuam in te ad Deum, videbatur eis in consciencia sua, quod delectacio eorum arderet in eis quasi lumen in diuina caritate.

19 Videntes autem tuam delectacionem esse tamquam ardentissimum rogum, ardentem feruentissimo igne et sic alto, quod flamma eius appropinquabat deitati mee. Et ideo, mater dulcissima, bene ardebat delectacio tua diuina super omnes choros angelorum.

20 Hic flos, qui habuit hec quinque folia, honestatem scilicet et misericordiam, mititatem et pulchritudinem et summam delectacionem, erat plenus omni dulcedine.

21 Quicumque autem voluerit gustare suauitatem, debet appropinquare suauitati et recipere eam in se. Sic et fecisti tu, bona mater. Tu enim fuisti sic dulcis patri meo, quod ipse recepit te totam in spiritum suum, et dulcedo tua super omnes placuit ei.

22 Flos eciam portat semen ex calore et ex virtute solis, ex quo crescit fructus. Sed benedictus ille sol, scilicet deitas mea, que suscepit humanitatem de virgineis tuis visceribus! Nam sicut semen, ubicumque seminatur, tales flores germinat, quale semen fuerit, sic membra mea conformia fuerunt membris tuis in forma et facie. Tamen ego fui vir et tu virgo femina.

23 Hec vallis exaltata est super omnes montes cum flore suo, quando corpus tuum exaltatum est super omnes choros angelorum cum sanctissima anima tua."

Caput 52 Verba Matris benediccionis et rogacionis ad Filium, ut verba sua dilatentur per mundum et radicentur in cordibus amicorum suorum, et qualiter ipsa Virgo per florem, in orto natum, mirabiliter designatur. Et de verbis Christi, per sponsam transmissis ad papam et ad alios prelatos Ecclesie.

-

Beata virgo loquebatur ad filium dicens: "Benedictus sis tu, fili mi et Deus meus et dominus angelorum et rex glorie! Rogo te, ut verba tua, que locutus es, radicentur in cordibus amicorum tuorum et ita firmiter mentibus inhereant sicut bitumen, quo archa Noe linita est, quam nec procelle nec venti dissoluere potuerunt.

2 Dilatentur eciam per mundum sicut rami et flores suauissimi, quorum odor late spargitur. Fructificent insuper et dulcescant sicut dactilus, cuius suauitas nimium animam delectat."

3 Respondit filius: "Benedicta sis tu, carissima mater mea! Gabriel, angelus meus, dixit tibi: 'Benedicta', inquit, 'sis tu, Maria, pre mulieribus!' Et ego perhibeo tibi testimonium, quod tu benedicta et sanctissima es super omnes angelorum choros.

4 Tu es quasi flos in orto, quem licet diuersi odoriferi flores circumstent, tamen ipse omnes excellit in odore, in pulchritudine et virtute.

5 Flores isti sunt omnes electi ab Adam usque ad finem mundi. Qui, in orto mundi plantati, diuersis virtutibus nituerunt et floruerunt, sed inter omnes, qui fuerunt et qui post futuri sunt, tu excellencior fuisti in odore bone vite et humilitatis, in pulchritudine gratissime virginitatis, in virtute abstinencie.

6 Testimonium enim perhibeo tibi, quod tu in passione mea plus fuisti quam martir, in abstinencia tua plus quam aliquis confessorum, in misericordia et bona voluntate plus quam angelus.

7 Ideo propter te verba mea radicabo quasi bitumen fortissimum in cordibus amicorum meorum. Dilatabuntur quasi flores odoriferi et fructificabunt quasi dactilus suauissimus et dulcissimus."

8 Deinde loquebatur Dominus ad sponsam: "Dic amico tuo, ut patri suo, cuius cor est secundum cor meum, quod hec verba conscripta exponat diligenter, et ipse archiepiscopo et postea alii episcopo assignabit. Quibus diligenter informatis postea transmittat ad tercium episcopum.

9 Dic enim ei ex parte mea: 'Ego sum creator tuus et redemptor animarum. Ego sum Deus, quem pre ceteris diligis et amas. Considera et vide, quod anime, quas redemi sanguine meo, sunt quasi anime illorum, qui ignorant Deum, et sunt captiue a diabolo tam horribiliter, quod in omnibus membris punit eas quasi in prelo arto.

10 Propterea, si vulnera mea tibi sapiunt in animo, si flagellacionem meam et dolorem alicuius reputacionis habes, ostende operibus tuis, quantum me diligis!

11 Et verba mea, que proprio ore locutus sum, in publicum venire facias et ad caput Ecclesie personaliter defer! Dabo enim tibi spiritum meum, ut, ubicumque duorum fuerit dissensio, in nomine meo ex virtute tibi data confederare possis, si crediderint.

12 Insuper et ad maiorem euidenciam verborum meorum eorum testimonia tecum ad pontificem deferes, quibus verba mea sapiunt et delectant.

13 Verba enim mea sunt quasi aruina, que, quanto maior calor intus fuerit, tanto cicius liquescit. Ubi autem calor non fuerit, reicitur et non peruenit ad interiora.

14 Sic verba mea sunt, quia, quanto homo plus caritate mea feruens mandit ea et terit, tanto plus impinguatur ex dulcedine celestis desiderii et interni amoris et tanto plus inardescit ad amorem meum.

15 Quibus autem non placent verba mea, quasi aruinam habent in ore. Qua degustata statim eiciunt ab ore et conculcant. Sic verba mea ab aliquibus despiciuntur, quia dulcedo spiritualium non sapit eis.

16 Princeps autem terre, quem in membrum meum elegi et vere meum feci, viriliter adiuuabit te et necessaria pro via de bonis bene acquisitis ministrabit tibi.'"

Caput 53 Verba Matris et Filii benediccionis et laudis adinuicem et qualiter Virgo figuratur per archam, ubi erant virga, manna et tabule legis, in qua figura multa mirabilia continentur.

-

Maria loquebatur ad filium: "Benedictus sis tu, fili mi, Deus meus et dominus angelorum! Tu es ille, cuius vocem prophete audierunt, cuius corpus apostoli viderunt, quem Iudei et inimici tui senserunt.

2 Tu es cum deitate et humanitate et Spiritu sancto unus Deus. Nam Spiritum audierunt prophete, deitatis gloriam viderunt apostoli, humanitatem tuam crucifixerunt Iudei. Ideo sis tu benedictus sine principio et sine fine!"

3 Respondit filius: "Benedicta sis tu, quia virgo es et mater! Tu es archa illa, que erat in lege, in qua erant tria, scilicet virga, manna et tabule.

4 Cum virga facta sunt tria. Primo mutata est in serpentem, qui erat sine veneno. Secundo per eam mare diuisum est. Tercio de petra educta est aqua.

5 Ego sum virga illa in figura, qui in ventre tuo iacui et humanitatem de te accepi. Ego primo, sicut serpens Moysi, sic terribilis sum inimicis meis. Ipse quippe fugiunt a me quasi a conspectu serpentis, pauent a me et abhominantur quasi serpentem, cum tamen ego sim sine veneno malicie, plenus omni misericordia.

6 Ego pacior me teneri ab eis, si voluerint, ego reuertor ad eos, si me quesierint. Curro ad eos quasi mater ad filium perditum et inuentum, si me inuocauerint. Exhibeo eis misericordiam meam et dimitto peccata eorum, si clamauerint. Hoc facio eis, et adhuc abhominantur me quasi serpentem.

7 Secundo per virgam istam diuisum est mare, quando via ad celum, que clausa erat per peccatum, per sanguinem et dolorem meum aperiebatur. Tunc certe rumpebatur mare et inuium factum est via, quando dolor omnium membrorum meorum accessit ad cor et cor pre violencia doloris ruptum est.

8 Postea traducto populo per mare non duxit eos Moyses statim in terram promissionis sed in desertum, ut ibi probarentur et instruerentur.

9 Sic et nunc accepta fide et mandato meo non statim introducitur populus in celum, sed necesse est, ut in deserto, idest in mundo, probentur homines, quomodo diligunt Deum.

10 Sed per tria prouocauit populus Deum in deserto. Primo quia fecerunt sibi idolum et adorauerunt ipsum. Secundo quia concupierunt carnes, quas habuerant in Egypto. Tercio per superbiam, quando sine voluntate Dei ascendere voluerunt et pugnare cum inimicis.

11 Sic nunc eciam peccat homo contra me in mundo. Primo colit idolum, quia plus amat mundum et que in eo sunt quam me, qui eorum creator sum.

12 Sed mundus quippe est deus eorum, non ego. Ego enim dixi in euangelio meo: 'Ubi est thesaurus hominis, ibi est cor eius.' Sic thesaurus hominis est mundus, quia ad hunc habet cor suum, non ad me.

13 Ideo, sicut illi in deserto corruerunt gladio in corpore, sic isti cadent in gladio eterne dampnacionis ad animam, in qua sine fine viuent.

14 Secundo peccauerunt per concupiscenciam carnium. Ego enim dedi homini omnia necessaria ad honestatem et ad moderanciam, sed ipse omnia vult habere immoderate et indiscrete.

15 Ipse enim, si sufficeret natura, sine cessacione vellet commisceri, sine refrenacione bibere, sine modo concupiscere. Quamdiu enim posset peccare, numquam cessaret a peccato.

16 Ideo continget eis, sicut illis in deserto, quod morientur subitanea morte. Quid enim est vita istius temporis nisi quasi quidam punctus ad eternitatem? Propterea quasi subitanea morte morientur in corpore propter breuitatem huius vite et viuent in pena ad animam sine fine.

17 Tercio peccabant in deserto per superbiam, quia sine voluntate Dei volebant ascendere in pugnam. Sic homines per superbiam suam volunt ascendere in celum et non confidunt in me, sed in se, facientes voluntatem suam et meam relinquentes.

18 Propterea, sicut illi ab hostibus, sic isti interficientur a demonibus in anima, et cruciatus eorum erit sempiternus. Sic ergo odiunt me quasi serpentem, colunt pro me idolum, affectant concupiscenciam suam plus quam me, diligunt superbiam suam pro humilitate mea.

19 Verumptamen adhuc sic misericors sum, quod, si conuersi fuerint ad me cum contrito corde, ego conuerto me ad eos sicut pater pius et suscipio eos.

20 Tercio per virgam istam petra dedit aquam. Petra hec est cor durum hominis. Hoc enim, si percutitur timore et amore meo, statim effluunt lacrime contricionis et penitencie.

21 Nullus sic indignus, nullus sic malus, si vertit se ad me, si passionem meam intime considerat, si potenciam meam attendit, si bonitatem meam, qualiter terra fructificat et arbores, perpendit, quod non fluunt ora eius lacrimis et omnia membra eius ad deuocionem excitantur.

22 Secundo in archa Moysi iacuit manna. Sic in te, mea mater et virgo, iacuit panis angelorum et sanctarum animarum et iustorum in terra, quibus nichil placet nisi dulcedo mea, quibus mundus omnis mortuus est, qui libenter, si esset voluntatis mee, essent sine corporali cibo.

23 Tercio in archa illa erant tabule legis. Sic in te iacuit dominus omnium legum. Ideo benedicta sis tu pre omnibus, que sunt in celo et in terra creata!"

24 Postea loquebatur ad sponsam dicens: "Dic amicis meis tria! Ego, cum corporaliter conuersabar in mundo, sic temperaui verba mea, quod boni fiebant ex ipsis forciores et feruenciores. Mali vero fiebant meliores, ut patuit in Magdalena, Matheo et aliis multis.

25 Sic eciam temperaui verba mea, ut inimici mei non possent infirmare ea. Propterea laborent illi feruenter, quibus verba mea mittuntur, ut boni ex verbis meis fiant ardenciores in bono, mali resipiscant a malo et ab inimicis meis caueant, ne verba mea impediantur.

26 Ego quippe non maiorem iniuriam facio diabolo quam angelis in celo. Si enim vellem, bene possem loqui verba mea, ut totus mundus audiret.

27 Ego sufficerem eciam aperire infernum, ut omnes viderent penas eius, sed hoc non esset iusticia, quia tunc homo seruiret michi ex timore, sed ex caritate deberet michi homo seruire. Nam nullus, nisi qui caritatem habet, intrabit in regnum celorum.

28 Tunc denique iniuriam facerem diabolo, si iuri eius mancipatum reciperem ab eo sine bonis operibus. Angelo in celo eciam facerem iniuriam, si ei, qui mundus est et caritate feruentissimus, spiritus hominis immundi coequaretur.

29 Ideo nullus intrabit in celum, nisi qui quasi aurum in igne purgatorio probatus est aut bonis operibus sic diutina probacione in mundo exercitatus est, quod non sit in eo macula, que debeat purgari.

30 Si ignoras, quibus mitti debeant verba mea, ego dicam tibi. Ille dignus est habere verba mea, qui promereri vult operibus, ut veniat ad regnum celorum, vel qui operibus bonis precedentibus promeruerat; illis aperientur verba mea et in illos ingredientur.

31 Nam illi, quibus sapiunt verba mea et qui nomen suum humiliter sperant scriptum in libro vite, hii tenent verba mea. Quibus autem non sapiunt, considerant quidem verba et statim proiciunt et euomunt."

Caput 54 Verba angeli ad sponsam de spiritu cogitacionum suarum, an bonus vel malus sit, et qualiter duo sunt spiritus, scilicet unus increatus et alius creatus, et de eorum qualitatibus.

-

Angelus loquebatur ad sponsam dicens: "Duo sunt spiritus, unus increatus, alter creatus. Increatus habet tria. Primo est calidus, secundo dulcis, tercio mundus.

2 Primo calefacit, non de aliquibus rebus creatis sed a se ipso, quia ipse cum Patre et Filio est omnium creator et omnia potens. Calefacit autem, quando anima tota ardet ad amorem Dei.

3 Secundo est dulcis, quando anime nichil placet, nichil dulcescit nisi Deus et recordacio operum eius.

4 Tercio est mundus, ut nullum peccatum in eo inueniri possit, nichil deforme, nichil corruptibile et mutabile. Calefacit autem non sicut ignis materialis aut sicut sol visibilis aliquid liquefaciens, sed calor eius est amor internus anime et desiderium, replens et absorbens animam in Deum.

5 Dulcescit eciam anime, non sicut vinum desiderabile aut voluptas vel aliquid aliud mundanum, sed dulcedo illa spiritus incomparabilis est omnibus dulcoribus temporalibus et inexogitabilis non sapientibus illam.

6 Tercio est spiritus ille sic mundus quemadmodum radii solis, in quibus nulla macula inueniri possit.

7 Secundus spiritus, qui est creatus, similiter habet tria. Est enim ardens, est amarus, est et immundus.

8 Primo est ardens et consumens quasi ignis, quia animam, quam possidet, totam incendit igne luxurie et praue cupiditatis, ut anima preter eius explecionem nichil aliud cogitare, nichil desiderare possit in tantum, quod quandoque propter illam amittitur vita temporalis et omnis honor et consolacio.

9 Secundo est amarus quasi fel, quia animam sic sua delectacione inflammat, quod gaudia futura videntur ei esse nulla et bona eterna fatuitas. Omnia quoque, que de Deo sunt et que tenetur ei facere, amarescunt ei et abhominabilia sunt ei quasi vomitus et quasi fel.

10 Tercio est immundus, quia animam sic vilem facit et pronam ad peccatum, ut de nullo peccato erubescat et a nullo peccato desisteret, si non plus hominum timeret verecundiam quam Dei.

11 Et ideo est spiritus ille ardens quasi ignis, quia ipse ardet ad iniquitatem et alios secum accendit. Ideo vero amarus, quia omne bonum est amarum ei et aliis secum amarescere vult. Ideo autem est immundus, quia ipse delectatur ex immundicia et alios similes secum querit habere.

12 Sed nunc querere potes et dicere michi: 'Numquid non tu es eciam spiritus creatus sicut ille? Quare ergo tu non es talis?'

13 Respondeo tibi: vere ego creatus sum ab eodem Deo, quo et ipse, quia non est nisi unus Deus, Pater et Filius et Spiritus sanctus, et hii non tres dii, sed unus Deus. Et ambo bene creati sumus et ad bonum, quia Deus nichil nisi bonum creauit.

14 Sed ego sum quasi stella, quia in bonitate et caritate Dei, in qua creatus sum, steti. Ipse autem est quasi carbo, quia a caritate Dei discessit.

15 Ergo, sicut stella non est sine claritate et splendore nec carbo sine nigredine, sic angelus bonus, qui est quasi stella, non est sine splendore, idest Spiritu sancto.

16 Omne enim, quod habet, hoc habet a Deo, Patre scilicet et Filio et Spiritu sancto. Huius amore incalescit, huius splendore nitescit et ei iugiter inheret et ad voluntatem eius se conformat nec umquam vult aliud nisi quod Deus. Ideo ardet, ideo et mundus est.

17 Diabolus autem est quasi carbo deformis, et omnium creaturarum deformior, quia sicut pulchrior erat ceteris, sic deformior aliis deberet fieri, quia creatori suo se opposuit.

18 Sicut autem angelus Dei splendet luce Dei et ardet caritate eius incessanter, sic demon malicia sua semper inardescit et angustiatur. Eius malicia insaciabilis est, sic et bonitas Spiritus sancti et gracia eius inenarrabilis. Nam nullus est in mundo sic radicatus cum diabolo, cuius cor non quandoque visitet et commoueat spiritus bonus; sic eciam nullus est sic bonus, quem diabolus non apponit libenter tangere temptacione.

19 Multi quippe boni et iusti temptantur ex permissione Dei a diabolo. Hoc non est pro malo eorum sed ad maiorem eorum gloriam.

20 Dei quippe Filius, unus in deitate cum Patre et Spiritu sancto, in assumpta humanitate temptatus est. Quanto magis electi eius ad maiorem remuneracionem eorum!

21 Multi eciam boni quandoque in peccata cadunt et obumbratur consciencia eorum fallacia diaboli, sed virtute Spiritus sancti robustius surgunt et forcius stant.

22 Verumptamen nullus est, qui in consciencia sua non intelligat, utrum suggestio diaboli ducat ad deformitatem peccati an ad bonum, si diligenter cogitare et examinare voluerit.

23 Ideo tu, sponsa Domini mei, non habes dubitare de spiritu cogitacionum tuarum, utrum bonus sit an malus. Consciencia enim tua dicit tibi, que omittenda sunt et que eligenda.

24 Quid autem faciet ille, cum quo plenus est diabolus? Non enim in eum ingredi potest spiritus bonus, quia plenus est malo. Tria sunt ei facienda, scilicet quod habeat puram et integram peccatorum confessionem, que, licet in contrito corde non statim poterit esse propter obduratum cor, tamen prodest tantum, quod propter hanc dat diabolus quasi quandam cessacionem et saltum spiritui bono.

25 Secundo habeat humilitatem, scilicet quod proponat emendare peccata, que commisit, et facere bona, que poterit, et tunc incipit egredi diabolus.

26 Tercio, ut optineat iterum spiritum bonum, humili prece supplicare debet Deo et conteri de peccatis factis cum caritate vera, quia caritas ad Deum interficit diabolum.

27 Ipse denique mallet cencies mori, quam homo minimum bonum caritatis exhiberet Deo suo. Sic inuidus et maliciosus est."

28 Postea loquebatur beata Virgo ad sponsam dicens: "Sponsa noua filii mei, indue te vestibus tuis, impone tibi monile tuum, idest passionem filii mei!"

29 Cui illa respondit: "Impone tu, domina mea!" Et illa: "Ego utique faciam. Ego volo tibi dicere, quomodo filius meus dispositus erat et quare a patribus sic feruenter desiderabatur.

30 Ipse stabat quasi homo in medio duarum urbium intersticio, et vox de prima urbe clamauit ad eum dicens: 'Tu homo, qui stas in media via inter urbes, tu es homo sapiens. Scis enim cauere ab imminentibus periculis.

31 Tu quoque fortis ad paciendum mala incumbencia. Tu es eciam magnanimus, quia nichil times. Nos enim desiderauimus te et expectauimus te.

32 Aperi ergo portam nostram! Inimici enim obsident eam, ne aperiatur.'

33 Vox de secunda urbe audiebatur dicens: 'Tu, homo humanissime et fortissime, audi querimoniam nostram et gemitum! Nos sedemus in tenebris et patimur famem et sitim intolerabilem.

34 Considera ergo miseriam nostram et penuriam miserabilem! Sumus enim percussi quasi fenum excisum falcastro. Aruimus ab omni bono et defecit omne robur nostrum.

35 Veni ad nos et salua nos, quia te solum expectauimus, te liberatorem nostrum sperauimus! Veni et dissolue penuriam nostram, conuerte planctum nostrum in gaudium! Tu esto auxilium nostrum et salus! Veni, o dignissimum et benedictum corpus, quod de virgine pura processit!'

36 Has duas voces audiuit filius meus de duabus urbibus, celo scilicet et inferno. Ideo misertus aperuit per amarissimam passionem suam et per effusionem sanguinis sui portam inferni et eripuit amicos suos. Aperuit et celum et letificans angelos introduxit in eum ereptos de inferno.

37 Hec, filia mea, cogita et habeto semper pre oculis!"

Caput 55 Qualiter Christus similatur potenti domino, edificanti magnam ciuitatem et optimum palacium, per que mundus et Ecclesia designantur, et qualiter iudices et defensores et laboratores in Ecclesia Dei conuersi sunt in arcum prauum.

"

-E go sum similis potenti domino, qui edificans ciuitatem imposuit ei nomen ex suo nomine. Deinde construxit in ciuitate palacium, in quo mansiuncule diuerse pro necessariis capiendis erant. Constructo vero palacio et rebus suis ordinatis populum suum disposuit in tres partes dicens:

2 'Vie mee sunt ad remotas partes. State et laborate viriliter pro honore meo! Constitui enim vobis necessaria vestra et victualia. Habetis et iudices, qui vos iudicent. Habetis defensores, qui vos ab inimicis defendant.

3 Constitui et laboratores, qui vos pascant, et de labore suo decimam partem michi persoluent et utilitati mee et honori reseruabunt.'

4 Interiecto autem aliquo tempore nomen ciuitatis oblitum est. Tunc dixerunt iudices: 'Dominus noster ad remotas partes profectus est. Iudicemus rectum iudicium et faciamus iusticiam, ut redeunte domino nostro non arguamur sed reportemus honorem et benediccionem.'

5 Tunc dixerunt defensores: 'Dominus noster confidit in nos et reliquit nobis custodiam domus sue. Abstineamus ergo a superfluitate cibi et potus, ne ad pugnam simus inepti! Abstineamus et ab immoderato sompno, ne incauti decipiamur! Simus et bene armati et continue vigilantes, ne venientibus hostibus imparati inueniamur!

6 In nobis enim honor domini nostri maxime pendet et salus populi eius.'

7 Tunc et laboratores dixerunt: 'Magna est gloria domini nostri et remuneracio eius gloriosa. Laboremus ergo fortiter et demus ei non solum decimam partem laboris nostri sed et, quidquid ultra victum nostrum superfuerit, offeramus ei! Tanto enim gloriosior erit merces, quo maiorem caritatem nostram viderit.'

8 Post hec procedente iterum aliquo tempore obliuioni datus est dominus ciuitatis et palacii. Tunc dixerunt iudices ad se ipsos: 'Longa est mora domini nostri et nescimus, utrum reuertetur an non. Iudicemus ergo secundum voluntatem nostram et, quod nobis placuerit, faciamus!'

9 Deinde dixerunt defensores: 'Fatui sumus, quia laboramus et nescimus propter quam mercedem. Confederemus nos pocius inimicis nostris, dormiamus et bibamus cum eis! Non enim est curandum nobis, cuius fuerint inimici.'

10 Postea dixerunt laboratores: 'Quare seruamus aurum nostrum alteri? Et, quis reportet illud post nos, ignoramus. Melius est ergo, ut utamur eo nos ipsi disponendo ad voluntatem nostram.

11 Demus enim iudicibus decimam partem, et placatis eis facere possumus, quod volumus.'

12 Ego vere sum similis illi potenti domino, qui edificaui michi ciuitatem, idest mundum, in quo constitui palacium, idest Ecclesiam. Nomen mundi fuit diuina sapiencia, quia a principio mundus hoc habuit nomen, quod erat factus in diuina sapiencia.

13 Hoc nomen venerabatur ab omnibus, et laudabatur Deus a creatura sua in sapiencia sua et mirabiliter predicabatur. Nunc autem inhonoratum est nomen ciuitatis et immutatum et accessit nouum nomen, idest humana sapiencia.

14 Iudices enim, qui prius iudicabant in iusticia et in timore domini, nunc conuersi sunt ad superbiam et homines simplices supplantant. Appetunt esse eloquentes, ut habeant laudes hominum, loquuntur placencia, ut obtineant fauores.

15 Verba leuiter ferunt, ut boni et mites vocentur, recipiunt munera, ut peruertant iudicium. Sapientes sunt pro temporali utilitate sua et voluntate propria sed muti pro laude mea.

16 Simplices conculcant sub pedibus et obmutescere faciunt. Cupiditatem suam dilatant ad omnes et de recto faciunt falsum. Hec sapiencia nunc diligitur, mea autem data est obliuioni.

17 Defensores vero Ecclesie, qui curiales et milites sunt, vident inimicos meos et impugnatores Ecclesie mee et dissimulant. Audiunt verba improperii eorum et non curant.

18 Intelligunt et senciunt opera impugnatorum mandatorum meorum et tamen pacienter ferunt. Aspiciunt eos cotidie licite perpetrare omnia mortalia peccata et non compunguntur sed dormiunt et conuersantur cum eis et alligant se iuramento ad societatem eorum.

19 Laboratores vero, qui sunt communitas tota, respuunt mandata mea et retinent dona mea et decimas meas. Offerunt dona iudicibus suis et eis reuerenciam exhibent, ut eos beniuolos et placabiles inueniant.

20 Vere audacter dicere possum, quod gladius timoris mei et Ecclesie mee in mundo abiectus est et pro eo assumptus est sacculus pecunie."

Caput 56 Verba qualiter Deus capitulum superius immediate dictum declarat et de sentencia contra tales illata et qualiter Deus ad tempus propter bonos sustinet malos.

"

-D ixi tibi prius, quia gladius Ecclesie abiectus est et pro eo assumptus saccus pecunie, qui ex una parte apertus est et ex alia sic profundus, quod, quidquid ingreditur, numquam capit fundum nec umquam impletur.

2 Hic saccus est cupiditas, que omnem modum et mensuram excedit et in tantum inualuit, quod contempto Domino nichil desideratur nisi pecunia et propria voluntas.

3 Attamen ego sum sicut dominus, qui et pater et iudex est. Cui eunti ad iudicium dicunt circumstantes: 'Domine, procede cicius et fac iudicium!' Quibus respondit dominus: 'Expectate modicum usque cras, quia forte filius meus adhuc interim emendabit se.'

4 Veniente autem eo altero die, dicunt ei populi: 'Procede et fac iudicium, domine! Usquequo protrahis iudicium et non iudicas nocentes?'

5 Respondit dominus: 'Adhuc modicum expectate, si filius meus emendet se! Et tunc, si non resipiscet, faciam, quod iustum est.'

6 Sic ego pacienter suffero hominem usque ad nouissimum punctum, quia et pater et iudex sum. Verumptamen, quia iusticia mea incommutabilis est et quamuis diu protrahitur, tamen aut puniam, si non emendauerint se peccatores, aut misericordiam faciam in conuersos.

7 Dixi eciam tibi prius, quod populum diuisi in tres partes, scilicet in iudices, in defensores et laboratores. Quos enim significant isti iudices nisi clericos, qui diuinam sapienciam verterunt in prauam sapienciam et vanam?

8 Sicut illi clerici solent facere, qui recipiunt multa verba et componunt in pauca - et illa pauca verba sonant idem, quod illa multa -, sic clerici huius temporis receperunt decem mandata mea et composuerunt in unum verbum.

9 Quid est hoc unum verbum? 'Porrige manum et da pecuniam!' Hec est sapiencia eorum, loqui pulchre et agere male, simulare se meum et agere nequiter contra me.

10 Ipsi denique pro muneribus peccantes libenter paciuntur in peccatis, simplices exemplo suo precipitant. Insuper euntes per viam meam odiunt.

11 Secundo defensores Ecclesie, idest curiales, sunt infideles. Qui fregerunt promissionem suam et iuramentum et peccantes contra fidem sancte Ecclesie mee et constitucionem libenter tolerant.

12 Tercio laboratores, idest communitas, sunt sicut tauri indomiti, quia habent tria. Effodiunt enim terram pedibus, secundo implent se ad sacietatem, tercio complent voluptatem suam iuxta desiderium suum.

13 Sic communitas nunc totis affeccionibus inhiat temporalibus. Implet se immoderata gula et vanitate mundi. Complet absque racione carnis sue delectacionem.

14 Sed licet multi sint inimici mei, tamen inter eos multos habeo amicos, quamuis occultos. Sicut dicebatur ad Heliam, qui nullum putabat superesse amicum meum nisi se solum: 'Habeo', inquit, 'septem milia virorum, qui non flectebant genua sua ante Baal', sic ego, licet multi sint inimici, habeo tamen occultos amicos inter eos, qui cotidie plorant, quod inimici mei preualuerunt et quod nomen meum despicitur.

15 Propterea propter preces eorum, sicut rex caritatiuus et bonus, sciens opera ciuitatis mala, pacienter tolerat inhabitantes et mittit litteras amicis suis, faciens eos cautos de periculo suo, sic ego verba mea mitto amicis meis, que non sic obscura sunt ut Apocalipsis, quem Iohanni ostendi sub obscuritate, ut a spiritu meo in suo tempore, cum michi placeret, explanarentur.

16 Nec ita occulta sunt, ut non annuncientur - sicut Paulus videbat de misteriis meis, que non licebat loqui -, sed sic aperta sunt, quod omnes tam parui quam magni intelligant, tam leuia, ut omnes, qui velint, possint capere.

17 Ergo amici mei verba mea venire faciant ad inimicos meos, si forte conuertantur, et innotescat eis periculum et iudicium eorum, ut compungantur de factis suis!

18 Alioquin iudicium erit ciuitatis, et sicut interrumpitur murus, ubi non relinquitur lapis super lapidem nec in fundamento duo lapides sibi mutuo adherebunt, sic ciuitati, idest mundo, fiet.

19 Iudices vero ardebunt igne ardentissimo. Nullus autem ignis ardencior est quam qui nutritur aliqua pinguedine.

20 Isti iudices pingues fuerunt, quia plus occasionem habuerunt complendi voluntatem suam, plus aliis excedebant honore et habundancia temporalium, plus aliis habundabant malicia et iniquitate. Ideo in sartagine feruentissima ardebunt.

21 Defensores vero suspendentur in altissimo patibulo. Patibulum enim constat ex duobus lignis erectis et tercio posito ex transuerso ut superliminare.

22 Hoc patibulum cum duobus lignis est pena eorum seuissima, que constat quasi ex duobus lignis. Primo, quod non sperabant premium meum eternum nec pro eo operibus laborabant.

23 Secundum lignum est, quod diffidebant de potencia et bonitate mea, quod non omnia possem nec vellem dare eis ad sufficienciam.

24 Lignum autem ex transuerso est consciencia eorum praua, ex eo videlicet, quod intelligebant bene et faciebant mala nec verecundabantur facere contra conscienciam suam.

25 Funiculus autem patibuli est ignis eternus, qui non extinguitur aqua nec rescinditur forpicibus nec finietur vel rumpetur vetustate.

26 In hoc patibulo, ubi est pena seuissima et ignis inextinguibilis, pendebunt et habebunt confusionem sicut proditores.

27 Sencient miserias, quia fuerunt infideles. Audient obprobria, quia displicuerunt eis verba mea. Erit ve in ore eorum, quia laus et honor proprius dulcis fuit eis.

28 In hoc patibulo lacerabunt eos corui viui, idest demones, qui numquam saciantur. Sed nec lacerati consumentur: sine fine viuent cruciati et sine fine viuent cruciatores.

29 Ibi erit ve, quod numquam finietur, miseria, qua numquam mitigabitur. Ve eis, quod umquam nati fuerunt! Ve eis, quod vita eorum prolongata fuerat!

30 Tercio iusticia laboratorum est qualis taurorum. Tauri habent carnem et pellem nimis duram. Ideo iudicium eorum est ferrum acutissimum. Hoc ferrum acutissimum est mors inferni, que cruciabit eos, qui me contempserunt et propriam voluntatem pro mandato meo dilexerunt.

31 Littera igitur, idest verba mea, scripta est. Laborent amici mei, ut ad inimicos meos sapienter et discrete veniant, si forte audire velint et resipiscere.

32 Si autem aliqui auditis verbis meis dixerint: 'Expectemus adhuc modicum, tempus nondum veniet, nondum est tempus eius', ego iuro in deitate mea, que Adam expulit de paradiso, Pharaoni decem plagas immisit, quod venio eis cicius, quam credunt;

33 ego iuro in humanitate mea, quam de virgine assumpsi sine peccato pro salute hominum, in qua tribulacionem habui in corde, penam sum passus in carne, mortem pro vita hominum, in qua resurrexi et ascendi et sedeo ad dexteram Patris verus Deus et homo in una persona, quod complebo verba mea;

34 ego iuro in Spiritu meo, qui super apostolos in die pentecostes est missus et inflammauit eos, ut omnium gencium linguis loquerentur, quod, nisi cum emendacione ad me quasi serui et fragiles redierint, vindicabor in eos in ira mea.

35 Tunc ve erit eis in corpore et in anima. Ve, quia viui in mundum venerunt et in mundo vixerunt. Ve, quia modica fuit eorum voluptas et adhuc illa vana, et cruciatus eorum erit perpetuus.

36 Tunc sencient, quod nunc credere contempnunt, quod verba mea fuerunt caritatis. Tunc intelligent, quod quasi pater monui eos et me noluerunt audire.

37 Ecce, si verbis noluerint credere beniuolencie, credent operibus, cum venerint."

Caput 57 Verba Domini ad sponsam, qualiter ipse sit in Christianorum animabus cibus abhominabilis et despectus et per contrarium mundus in eis sit delectabilis et dilectus, et de iudicio terribili contra tales illato.

-

Filius loquebatur ad sponsam: "Sic faciunt michi Christiani nunc, sicut Iudei fecerunt michi. Ipsi eiecerunt me de templo et habebant perfectam voluntatem interficiendi me, sed quia nondum venerat hora mea, exiui de manibus eorum. 2 Sic Christiani faciunt michi nunc. Ipsi eiciunt me de templo suo, idest de anima eorum, que templum meum esse deberet, et libenter occiderent me, si possent.

3 Ego sum in ore eorum quasi caro putrida et fetens et videor eis quasi homo loquens mendacium, et nichil curant de me. Ipsi vertunt ad me dorsum et ego ad eos vertam occiput, quia in ore eorum nichil est nisi cupiditas, in carne luxuria quasi iumenti. In auditu eorum placet sola superbia, in visu delectabilia mundi.

4 Passio vero mea et caritas mea est eis abhominabilis et vita mea grauis.

5 Propterea ego faciam sicut animal illud facit, quod multa habet latibula: quod cum persecutum a venatoribus fuerit in uno latibulo, fugit in aliud. Sic ego faciam, quia Christiani persequuntur me malis operibus suis et eiciunt me de latibulo cordis sui.

6 Ideo ingredi volo ad paganos, in quorum ore nunc sum amarus et insipidus, et ero in ore eorum dulcis super mel. Attamen adhuc ita sum misericors, quod, quicumque pecierint veniam et dixerint: 'Domine, ego cognosco me grauiter peccasse et libenter volo me emendare per graciam tuam. Miserere mei propter amaram passionem tuam!', ego gaudenter suscipio eum.

7 Qui autem perstiterint in malo suo, veniam eis quasi gigas, qui habet tria, scilicet terribilitatem, fortitudinem et asperitatem.

8 Sic ego veniam Christianis terribilis, ut non minimum digitum audeant mouere contra me. Veniam et sic fortis, quod quasi culex erunt ante me. Tercio veniam eis sic asper, quod ve sencient in presenti et ve sine fine."

Caput 58 Verba Matris ad sponsam et Matris et Filii dulciter adinuicem et qualiter iniquis Christus est amarus, amarior et amarissimus et bonis dulcis, dulcior et dulcissimus.

-

Mater loquebatur ad sponsam: "Considera, sponsa noua, passionem filii mei, cuius passio omnium sanctorum passionem in amaritudine superauit. Sicut enim mater, si filium suum viuum incidi videret, amarissime turbaretur, sic ego in passione filii mei visa amaritudine eius turbabar."

2 Deinde loquebatur ad filium: "Benedictus sis tu, fili mi, quia sanctus es, sicut cantatur: 'Sanctus, sanctus, sanctus Dominus Deus Sabaoth.' Benedictus sis tu, quia dulcis es, dulcior et dulcissimus!

3 Tu sanctus eras ante incarnacionem, sanctus in utero, sanctus post incarnacionem. Tu eciam dulcis fuisti ante mundi creacionem, dulcior angelis, dulcissimus michi in incarnacione."

4 Respondit filius: "Benedicta sis tu, mater, pre omnibus angelis! Sicut enim tibi, ut nunc dixisti, fui dulcissimus, sic malis sum amarus, amarior, amarissimus.

5 Amarus sum illis, qui dicunt me creasse multa sine causa, qui blasphemant me hominem creasse ad mortem, non ad vitam. O misera et insensata cogitacio!

6 Numquid ego iustissimus et virtuosissimus angelos creaui sine racione? Numquid ego tanta bonitate ditassem hominem, si creassem eum ad dampnacionem? Nequaquam.

7 Ego quippe omnia bene feci et ex caritate omne bonum dedi homini. Ipse autem omnia bona vertit sibi in malum, non quod ego aliquid malum fecerim, sed quia ipse homo, cum aliter, quam tenetur secundum diuinam constitucionem, mouet voluntatem suam. Hoc est malum.

8 Hiis autem sum amarior, qui dicunt me liberum arbitrium dedisse ad peccandum et non ad faciendum bonum, qui dicunt me iniustum esse, eo quod alios dampno, alios iustifico, qui imputant michi, quod mali sunt, quia subtraho eis graciam.

9 Hiis vero sum amarissimus, qui dicunt legem et mandata mea difficillima et neminem posse implere ea, qui dicunt passionem meam eis nichil valere. Ideo et pro nichilo reputant eam.

10 Propterea iuro in vita mea, sicut olim iurabam prophetis, quod excusabo me coram angelis et omnibus sanctis meis, et probabunt hii, quibus amarus sum, me omnia racionabiliter et bene creasse et ad utilitatem et erudicionem hominis nec minimum vermem sine causa subsistere.

11 Hii vero, qui me amariorem habent, probabunt me liberum arbitrium pro bono hominis sapienter dedisse. Scient et me esse iustum, qui bono homini do eternum regnum, malo vero supplicium.

12 Non enim deceret diabolum qui a me bene factus est et ex malicia sua lapsus, ut cum bono societatem haberet. Probabunt eciam mali homines non esse propter meam culpam, quod ipsi mali sunt sed propter suam culpam propriam.

13 Ego enim, si possibile esset, libenter pro unoquoque homine talem penam exciperem, qualem semel in cruce pro omnibus recepi ad hoc, ut ad promissam hereditatem redirent.

14 Sed homo voluntatem suam semper habet michi contrariam. Cui ideo dedi libertatem, ut seruiret michi, si vellet, et haberet eternum premium. Si autem nollet, haberet supplicium cum diabolo, propter cuius maliciam et eius sequacium infernus iuste factus est.

15 Ego enim, quia caritatiuus sum, nolo, ut homo seruiat michi ex timore vel coactus quasi animal irracionabile sed ex diuina caritate, quia nullus potest videre faciem meam, qui inuitus seruit michi vel ex timore pene.

16 Illi vero, quibus amarissimus sum, intelligent in consciencia sua legem meam fuisse leuissimam et iugum meum suauissimum et dolebunt inconsolabiliter, quod spreuerunt legem meam et quod dilexerunt magis mundum, cuius iugum est grauius et difficilius multo quam meum."

17 Tunc respondit mater: "Benedictus sis tu, fili mi, Deus meus et Dominus meus! Rogo te, ut, quia tu michi fuisti dulcissimus, alii participes fiant dulcedinis mee."

18 Cui respondit filius: "Benedicta sis tu, carissima mater! Verba tua dulcia sunt et caritate plena. Ideo quicumque de dulcedine tua in os suum receperit et perfecte tenuerit, proficiet ei.

19 Qui autem receperit et reiecerit, tanto amarius supplicium habebit." Tunc respondit Virgo: "Benedictus sis tu, fili mi, pro omni dileccione tua!"

Caput 59 0 Verba Christi presente sponsa, scilicet qualiter Christus per rusticum, boni sacerdotes per bonum pastorem, mali sacerdotes per malum pastorem et boni Christiani per uxorem designentur et figurentur. In qua figura multa utilia continentur.

"

Ego sum, qui numquam dixi falsum. Ego reputor in mundo quasi rusticus, cuius nomen videtur contemptibile. Verba mea reputantur fatua et domus mea reputatur tugurium vile.

2 Iste rusticus habuit uxorem, que nichil voluit nisi iuxta voluntatem eius, que possidebat omnia cum viro et habuit eum pro domino suo, obediens ei in omnibus quasi domino suo.

3 Iste rusticus habuit eciam multas oues, ad quarum custodiam conduxit sibi pastorem pro quinque aureis et ut ministraret ei necessaria vite sue.

4 Iste pastor, quia bonus erat, auro utebatur ad utilitatem suam, victualibus ad necessitatem vite.

5 Post istum pastorem transeunte tempore aliquo venit alius deterior, qui cum auro emit sibi uxorem, ad quam detulit cibaria sua, continue requiescens cum illa, non curans de ouibus, que miserabiliter a bestiis crudelibus dispergebantur.

6 Tunc rusticus, videns dispersionem ouium suarum, clamabat dicens: 'Pastor meus est michi infidelis. Oues mee disperse sunt et a bestiis ferocissimis alique deuorate penitus cum corpore et vellere, alique mortue sunt, sed corpora incomesta.'

7 Tunc dixit rustico, viro suo, uxor: 'Domine mi, corpora, que deuorata sunt, certum est, quod non rehabebimus. Ergo corpora illa, que remanent intacta, quamuis sine spiritu sint, deferamus domum et utamur eis! Si enim ex toto caruerimus, intolerabile erit nobis.'

8 Respondit ei maritus: 'Quid ergo faciemus? Quia animalia venenata erant dentibus, caro ouium similiter infecta est veneno mortifero, pellis corrupta est, lana conglobata in unum.'

9 Respondit uxor: 'Si omnia maculata sunt et omnia auferuntur, unde tunc viuemus?'

10 Respondit maritus: 'Ego video in tribus locis viuentes oues. Quedam sunt similes mortuis ouibus, que pre timore non audent respirare. Secunde iacent in luto profundo nec sufficiunt eleuare se. Tercie stant in latebris nec audent procedere.

11 Ergo, uxor mea, veni et erigamus oues, que conantur surgere et sine auxilio non sufficiunt, et utamur eis!'

12 Ecce ego Dominus sum ille rusticus, quia ab hominibus reputor quasi asinus nutritus in cubili suo iuxta modum et mores suos. Nomen meum est sancte Ecclesie disposicio.

13 Hec reputatur contemptibilis, quia sacramenta Ecclesie, scilicet baptismus, crisma, unccio, penitencia et coniugium, recipiuntur quasi pro derisione et dantur aliis pro cupiditate.

14 Verba mea iudicantur fatua, quia verba, que proprio ore loquebar cum similitudinibus, vertuntur de spirituali intelligencia ad corporis alleuiacionem.

15 Domus mea videtur contemptibilis, quia terrena diliguntur pro celestibus.

16 Per pastorem istum primum, quem habui, intelligo amicos meos, scilicet sacerdotes, quos olim in sancta Ecclesia habui, quia per unius vocabulum intelligo plures. Hiis commisi oues meas, idest corpus meum dignissimum sanctificandum et animas electorum meorum gubernandas et defendendas.

17 Quibus eciam dedi quinque bona, preciosiora omni auro, scilicet conscienciam intelligentem super omnia irracionabilia, ut discernerent inter bonum et malum, inter verum et falsum.

18 Secundo dedi eis spiritualium rerum intelligenciam et sapienciam; que nunc oblita est et diligitur pro ea humana sapiencia.

19 Tercio dedi eis castitatem, quarto temperanciam omnium rerum et abstinenciam ad corporis moderacionem, quinto stabilitatem in bonis moribus, verbis et operibus.

20 Post istum primum pastorem, idest amicos meos, qui antiquitus erant in Ecclesia mea, subintrauerunt nunc alii pastores iniqui, qui pro auro emerunt sibi uxorem, idest pro castitate et illis quinque bonis assumpserunt sibi femineum corpus, idest incontinenciam, propter quam spiritus meus discessit ab eis.

21 Quando enim voluntatem completam habent peccandi et saciandi coniugem suam, idest voluptatem suam ad libitum suum, tunc spiritus meus abest ab eis, quia non curant de ouium dampno, si possint voluntatem suam perficere.

22 Oues autem, que ex toto sunt deuorate, illi sunt, quorum anime in inferno sunt et corpora condita in sepulchris expectancia resurreccionem dampnacionis eterne.

23 Oues vero, quarum carnes remanent et spiritus ablatus est, sunt illi, qui nec diligunt nec timent me nec aliqua deuocione et cura afficiuntur circa me.

24 Ab illis enim longe est spiritus meus, quia caro eorum ex venenatis bestiarum dentibus venenata est, idest anima eorum et cogitaciones, que designantur in carne ouium et intestinis, sic amara sunt michi et abhominabilia ad delectandum in eis quemadmodum caro venenata.

25 Pellis eorum, idest corpus eorum, aridum est ab omni bono et ab omni caritate et nulli usui aptum in regno meo sed tradetur igni perpetuo in inferno post iudicium.

26 Lana eorum, idest opera eorum, sic ex toto inutilia sunt, ut nichil inueniatur in eis, pro quibus caritatem meam et graciam digni sint habere.

27 Quid ergo nunc, o uxor mea, idest boni Christiani, quos in uxore intelligo, faciemus? Ego video in tribus locis viuentes oues. Quedam sunt similes mortuis ouibus, que pre timore non audent respirare.

28 Hii sunt gentiles, qui libenter vellent habere fidem rectam, si scirent quomodo. Sed ipsi non audent respirare, idest non audent pre timore dimittere fidem, quam habent, nec audent recipere rectam.

29 Secunde oues sunt, que stant in latebris nec audent procedere. Hee sunt Iudei, qui stant quasi sub velamine. Qui libenter procederent, si scirent pro certo me natum.

30 Occultant autem se quasi sub velamento, quia in figuris et in signis, que me in lege significabant et in me veraciter completa sunt, sperant salutem et ex illa vana spe timent ad fidem rectam procedere.

31 Tercie oues, que in luto stant, sunt Christiani, in mortalibus peccatis constituti. Ipsi enim propter timorem supplicii libenter surgerent, sed non possunt propter peccata grauia et quia nullam habent caritatem.

32 Ergo uxor mea, idest Christiani boni, iuuate me! Nam sicut uxor et vir una caro et unum membrum esse tenentur, sic Christianus membrum meum est et ego suum, quia ego in eo et ipse in me.

33 Ideo, o uxor, idest boni Christiani, currite mecum ad oues, que adhuc habent spiritum, et erigamus eas et refoueamus! Compatimini michi, quia multum care emi oues! Recipe mecum et ego tecum, tu in dorsum et ego in caput!

34 Gaudenter duco eas inter manus meas. Ego portaui eas omnes semel in dorso meo, quando erat totum sauciatum et stipiti affixum.

35 O amici mei, sic tenere diligo oues istas, quod, si possibile esset adhuc mori propter quamlibet ouem speciali morte, qualem in cruce semel pro omnibus passus sum, magis redimerem quam eis carerem.

36 Ergo clamo ad amicos meos toto corde, non parcant labori pro me, non bonis, et si michi de verbis improperii non parcebatur, dum eram in mundo, non parcant ipsi veritatem loqui de me.

37 Ego non erubui illam contemptibilem mortem pro eis. Ego, sicut natus fui, nudus stabam ante oculos inimicorum meorum. Ego fui percussus cum pugno in dentes, ego tractus in crinibus cum digitis eorum, ego flagellatus flagellis eorum, ego affixus ligno cum instrumentis eorum et pendebam cum furibus et latronibus in cruce.

38 Propterea, amici mei, non parcatis laborare pro me, qui talia sustinui ex caritate propter vos! Laborate viriliter et ferte ouibus indigentibus auxilium!

39 Ego iuro in humanitate mea, que est in Patre, et Pater in me, et per deitatem, que est in Spiritu meo, et Spiritus in ea et idem Spiritus in me et ego in eo et hii tres unus Deus in tribus personis, quod quicumque laborauerint et portauerint oues meas mecum, occurram eis in media via ad succurrendum et dabo eis stipendium preciosissimum, idest me ipsum, in gaudium sempiternum."

Caput 60 Verba Filii ad sponsam de tribus generibus Christianorum, figuratis per Iudeos in Egypto existentes, et qualiter ista ad sponsam reuelata sunt transferenda et testificanda et predicanda per Dei amicos personis ignorantibus.

-

Filius loquebatur ad sponsam dicens: "Ego sum Deus Israel et ille, qui cum Moyse loquebatur. Moyses, cum ad populum meum mitteretur, peciit signum aliquod, dicens: 'Non credit michi aliter populus.'

2 Si ergo erat populus Domini, ad quem Moyses mittebatur, quare diffidebat? Sed scire debes, quod in populo illo tria genera hominum erant.

3 Quidam credebant Deo et Moysi. Secundi erant, qui credebant Deo et diffidebant de Moyse, reputantes, ne forte ex adinuencione propria et presumpcione talia loqui vel facere presumeret. Tercii erant, qui nec Deo nec Moysi credebant.

4 Si nunc tria genera hominum sunt inter Christianos, qui in Hebreis signantur. Aliqui sunt, qui bene credunt Deo et verbis meis. Alii sunt, qui credunt Deo sed diffidunt de verbis meis, quia nesciunt discernere inter spiritum bonum et spiritum malum. Tercii sunt, qui nec credunt michi nec tibi, cum qua verba mea locutus sum.

5 Sed, sicut dixi, licet Hebreorum quidam diffidebant de Moyse, tamen omnes cum eo mare rubrum transierunt in heremum, ubi, qui diffidebant, colebant idola et prouocauerunt Deum ad iram. Ideo et consumpti sunt misera morte, sed hoc non fecerunt nisi illi soli, qui malam fidem habuerunt.

6 Propterea, quia humanus animus tardus est ad credendum, ideo amicus meus transferet verba mea ad eos, qui credunt ei. Ipsi postmodum diffundent ad alios, qui nesciunt discernere inter bonum spiritum et malum.

7 Si autem audientes pecierint signum, ostendant eis virgam, sicut Moyses fecit, idest verba mea explanent eis. Sicut enim virga Moysi recta erat et terribilis propter immutacionem in serpentem, sic verba mea recta sunt, ut nulla in eis inueniatur falsitas.

8 Terribilia sunt, quia iudicium rectum sonant. Proponant et testificentur, quod ad verbum et sonum unius oris cessit et recessit diabolus a Dei creatura, qui, nisi potestate mea refrenaretur, eciam mouere posset montes.

9 Qualis tunc eius potencia cum permissione Dei, qui ad unius vocis sonitum fugabatur? Propterea, sicut illi Hebrei, qui nec crediderunt Deo nec Moysi, processerunt de Egypto in terram promissionis quasi coartando se cum aliis, sic nunc multi Christiani quasi inuiti procedent cum electis meis, quia non confidunt de potencia mea, quod saluare eos possim.

10 Nullatenus credunt verbis meis, falsam spem habent ad virtutem meam. Attamen verba mea sine voluntate eorum complebuntur et quasi artabunt se ad perfeccionem, usquequo veniant ad locum, qui michi placuerit."

 

<a name="_Toc149482876"></a><a name="_Toc149482293"></a><a name="_Toc149479281"></a>1                 Liber II - Ad sponsam contra diabolum

Caput 1 Informacio Filii ad sponsam contra diabolum et responsio Filii ad sponsam, qualiter non subtrahit malos, antequam veniunt in peccatum, et qualiter baptizatis morientibus infra annos discrecionis datur regnum celorum.

-

Filius loquebatur ad sponsam dicens: "Quando diabolus temptat te, dic ei ista tria: 'Verba Dei non possunt esse nisi vera.' Secundo: 'Deo nichil est impossibile.' Tercio, quod 'eciam tu, diabole, non poteris michi dare talem feruorem caritatis, qualem dat michi Deus.'"

2 Item ait Dominus ad sponsam dicens: "Ego video hominem tripliciter: Primo corpus extra, qualiter dispositum est. Secundo conscienciam intus, ad quid tendit et qualiter. Tercio cor eius, quid desiderat.

3 Sicut enim auis, que, videns piscem in mari, considerat profunditatem, attendit et procellas, sic ego vias omnium scio et considero et, quid unicuique debetur, attendo, quia perspicacioris visus et consideracionis sum ad sciendum, que sunt circa hominem, quam ipse sit ad cognoscendum se.

4 Ergo, quia omnia sic video et scio, potes querere a me, quare non subtraho malos, antequam venerint in profundum peccati. Ad quod ego personaliter, qui querebam, respondeo tibi:

5 'Ego sum creator omnium, et omnia sunt in presciencia mea, et que facta et que futura sunt, omnia scio et video. Sed licet omnia possum et scio, ex iusticia tamen non facio magis contra naturalem disposicionem corporis quam contra disposicionem anime. Omnis quippe homo secundum naturalem disposicionem corporis, que est in presciencia mea et erat ab euo, subsistit.'

6 Quod autem unus longioris vite erit, alter breuioris, hoc est secundum fortitudinem et infirmitatem nature et secundum quod corporalis disposicio habet se.

7 Quod autem unus cecus, alter claudus efficitur, vel aliquid huiusmodi, hoc non est propter prescienciam meam, cum omnia ita prescio, quod nullus fiet ex ea deterior vel aliquibus obsit presciencia mea.

8 Nec fit ex elementorum cursu et stacione sed ex occulta iusticia, indisposicione et inconseruacione nature. Peccatum enim et indisposicio nature multipliciter deformitatem adducunt membrorum.

9 Nec ideo fit, quia volo, sed quia ex iusticia permitto fieri. Quamuis enim omnia possim, iusticie tamen non resisto. Ergo, quod aliquis minus vel plus viuit, hoc est secundum nature infirme vel fortis disposicionem, que in presciencia mea est, contra quam venire nullus potest.

10 Similiter per similitudinem intelligere potes. Dato, quod essent due vie et ad eas una sola via duceret. In illis autem viis essent innumerabiles fosse, una contra aliam et super aliam. Finis vero unius illarum duarum viarum directa tendebat in infimum et finis alterius tendebat sursum.

11 In compitis vero viarum sic erat scriptum: 'Quicumque vadit per istam viam, incipit eam cum delectacione et voluptate carnis et terminat eam in magna miseria et confusione. Qui autem vadit per istam aliam viam, incipit cum modico et tolerabili labore et terminatur cum maximo gaudio et consolacione.'

12 Ille vero, qui incedebat primo per illam unam viam, cecus ex toto erat. Sed cum venisset ad compita viarum, aperiebantur oculi eius et videbat scripturam illam, in qua continebatur finis illarum duarum viarum.

13 Quam quidem scripturam cum ille attenderet et secum deliberaret, apparuerunt statim duo viri iuxta eum, ad quorum custodiam pertinebant ille due vie. Qui, considerantes viatorem in compitis, loquentes inter se dixerunt:

14 'Consideremus diligenter, per quam viam magis incedere voluerit, et eius, cuius viam magis elegerit, proprius erit.'

15 Viator autem, considerans secum fines viarum et merita, prudenti usus consilio eligebat magis viam, cuius principium erat modici doloris et finis gaudium, quam illam, que in gaudio incipiebat et terminabatur in dolore.

16 Tolerabilius enim credebat et sanius fore modico fatigari labore in principio et in fine quiescere secure.

17 Numquid scis tu, quid ista significent? Ego certe dicam tibi. Due iste vie sunt bonum et malum, quod ante hominem est. Quod magis eligere velit, in potestate sua et libero arbitrio suo constitutum est, cum venerit ad annos discrecionis.

18 Ad has duas vias, scilicet eleccionis boni et mali, una via ducit, scilicet etas adolescencie, ducens ad annos discrecionis. Qui hanc viam primam ambulat, quasi cecus est, quia ab adolescencia, usquequo homo venerit ad annos discrecionis, quasi cecus est, nesciens discernere inter bonum et malum, inter peccatum et virtutem, inter mandata et prohibita.

19 Ergo homo, ambulans in una sola via, scilicet in etate puerili, similis ceco est. Cum autem venerit ad compita viarum, idest ad annos discrecionis, tunc aperiuntur ei oculi intelligencie. Nam tunc scit considerare, quid sit melius, modicum habere dolorem et eternum gaudium quam modicum gaudium et eternum dolorem.

20 Et tunc, quamcumque viam elegerit, non deerunt illi, qui gressus eius diligenter numerabunt.

21 In istis autem viis multe sunt fosse, una contra aliam et una ante aliam, quia in etate iuuentutis et in etate senectutis unus moritur cicius, alter tardius, unus in iuuentute, alter in senectute. Ergo finis huius vite bene in fossis significari potest, quem habebunt omnes, unus sic, alius vero sic, prout naturalis disposicio exigit et prout in presciencia mea est.

22 Si enim aliquem contra naturalem disposicionem corporis subtraherem, statim contra me occasionem haberet diabolus. Et ideo, ne diabolus in minimo inueniat in me aliquid contra iusticiam, non magis facio contra naturalem disposicionem corporis quam anime.

23 Attamen considera bonitatem et misericordiam meam! Ego enim, sicut dicit magister, facio illis virtutem, qui non habent virtutem. Ego ex multa caritate omnibus illis, qui baptizati sunt et infra annos discrecionis moriuntur, do regnum celorum, sicut scribitur: Complacuit Patri meo talibus dare regnum celorum.

24 Adhuc eciam ex pietate mea facio cum infantibus paganorum misericordiam. Nam quicumque eorum infra annos discrecionis moriuntur, quia ad cognicionem faciei mee venire non possunt, venient in locum quendam, tibi non licitum scire, ubi sine cruciatu morabuntur.

25 Qui autem ab una via progressi veniunt ad illas, duas, idest ad annos discrecionis boni et mali, tunc in eorum potestate est eligere, quod magis eis placuerit, et secundum quod tunc flectunt voluntatem suam, talis eorum sequitur remuneracio, quia tunc sciebant legere scripturam scriptam in compitis viarum, scilicet, quod melius esset modicum habere dolorem in principio et in procinctu gaudium quam in principio gaudium et in fine dolorem.

26 Verumptamen contingit quandoque, quod ante naturalem disposicionem corporis aliqui subtrahuntur, utputa per homicidium, ebrietatem et aliquid huiusmodi, quia diaboli malicia tanta est, quod nimis longam peccator ille haberet penam, si diucius perseueraret in mundo.

27 Et ideo, exigente iusticia et peccatis, aliqui ante naturalem disposicionem corporis subtrahuntur. Que quidem subtraccio in presciencia mea ab euo fuit, contra quam aliquem venire impossibile est.

28 Sic eciam quandoque boni ante naturalem disposicionem corporis subtrahuntur, quia ex nimia caritate, quam ad eos habeo, et ipsi ex feruore dileccionis et ex labore refrenacionis corporis, quam habent ad me, sicut in presciencia mea ab euo fuerat, exigente iusticia quandoque subtrahuntur.

29 Ergo non magis facio contra naturalem disposicionem corporis quam anime."

Caput 2 Filii querimonia de quadam anima dampnanda presente sponsa et responsio Christi ad diabolum, cur permisit istam animam et permittit malos suum verum corpus contingere et sumere vel recipere.

-

Videbatur Deus iratus et ait: "Opus manuum mearum hoc me plus contempnit, quod in maiorem honorem constitui. Ista anima, cui omnem curam adhibui caritatis mee, tria michi fecit:

2Auertebat oculos suos a me et vertebat ad inimicum. Voluntatem suam firmauit ad mundum. Fiduciam sibi posuit, quod libere posset contra me peccare.

3 Propterea quia non curauit respicere me, ego feci ei iusticiam meam subitam. Quia vere firmauit velle suum contra me et fiduciam sibi posuit falsam, ego abstuli ei desiderium suum."

4 Tunc quidam diabolus exclamauit dicens: "Iudex, hec anima mea est." Respondit iudex: "Quid cause habes contra eam?" Respondit ille: "Proposicio querimonie tue mea est accusacio, quod scilicet contempsit te, creatorem suum, propter quod facta est ancilla mea.

5 Et quia subito sublata est, quomodo subito poterat te placare? Nam et cum in mundo vixisset sano corpore, non tibi seruiuit sincero corde, quia dilexit feruencius creaturam, non pacienter tulit egritudinem et quia non considerauit opera sua, ut debuit.

6 In fine vero non arsit caritatis igne. Et quia subito abstulisti eam, ideo mea est."

7 Respondit iudex: "Non dampnaret subitus finis, nisi discordarent opera. Nec voluntas sine diligenti deliberacione perpetuo dampnatur."

8 Tunc mater Dei veniens ait: "Fili, seruus negligens, qui habet amicum familiarissimum domino, numquid ille familiarissimus non astabit ei? Aut non debet propter eum, si pecierit, saluari?"

9 Respondit iudex: "Omnis iusticia debet esse cum misericordia et sapiencia; misericordia ad remittendum rigiditatem, sapiencia, ut tamen seruetur equitas. Sed si talis fuerit transgressio, que non est digna remitti, propter familiaritatem tamen salua iusticia poterit mitigari."

10 Tunc ait mater: "Benedicte fili mi, hec anima continue habuit me in memoria et exhibuit michi reuerenciam et pro me solempnitatem suam afficiebatur facere, quamuis frigidus erat ad te. Ideo miserere ei!"

11 Respondit iterum filius: "Scis, mater benedicta, et vides omnia in me. Hec anima, quamuis te in memoria habuerit, plus tamen propter bonum temporale faciebat quam propter spirituale. Nam corpus meum mundissimum non sic tractabat, ut debuit.

12 Os namque fetidum prohibuit mee caritatis dileccionem. Amor mundi et dissolucio abscondit ei meam passionem. Presumpcio nimia venie et finis sue inconsideracio accelerauit vitam suam.

13 Et quamuis me sumpsit continue, non tamen ex hoc multum meliorabatur, quia non se preparauit, ut debuit. Qui enim colligere vellet hospitem bonum et dominum, preparare debet non solum hospicium sed et omnia utensilia.

14 Sic non iste, qui, et si mundauit domum, non tamen scopauit eam reuerenter et diligenter. Nec pauimentum strauit virtutum floribus nec utensilia membrorum suorum impleuit abstinenciis.

15 Ideo, quid ei faciendum sit, satis vides, et quid promeruerit. Quamuis enim incomprehensibilis sim et inuiolabilis et ubique sum per deitatem meam, tamen certe cum homine mundo est michi delectacio, licet et cum bono ingredior et cum dampnato.

16 Nam boni suscipiunt corpus meum hoc, quod crucifixum est et ascendit in celum, quod prefigurabatur in manna et in farina vidue. Similiter et mali, sed boni ad confortacionem maiorem, mali vero ad maiorem iudicii iusticiam, quia non timent indigni accedere ad tantam dignitatem."

17 Respondit diabolus: "Si accessit ad te indigne et iudicium suum ex hoc augmentabatur, cur permisisti eum accedere ad te et contingere te tam dignum?"

18 Respondit iudex: "Non queris ex caritate, quam non habes, sed quia ex virtute mea compelleris propter istam sponsam meam, que hec audit.

19 Sicut enim in humanitate mea et boni et mali tetigerunt me ad ostendendum veram humanitatem et paciencie humilitatem, sic et boni et mali comedunt me in altari; boni ad maiorem perfeccionem, mali autem, ne credant se esse dampnatos et ex eo, quod possunt, hoc corpore meo sumpto, si volunt, personaliter mutare voluntatem et conuerti.

20 Et quam caritatem maiorem possum ego ostendere quam quod mundissimus ingredior eciam ad immundissimum vas, quamuis sicut sol materialis a nullo possum inquinari?

21 Hanc enim caritatem tu et amici tui contempnitis, quia vos contra caritatem obfirmastis.

22 Tunc ait iterum mater: "O bone fili, quocienscumque accessit ad te, tamen timebat te, licet non ut debuit. Penituit eciam offendisse te, licet non perfecte. Hoc, fili mi, proficiat sibi propter me."

23 Respondit iterum filius: "Ego sum, sicut dixit propheta, sol verus, sed tamen longe melior sole materiali. Sol materialis non penetrat montes nec mentes, sed ego possum utrumque.

24 Si ergo mons obsistit soli materiali, ut non tangat terre propinquitatem, quid michi obsistit nisi peccatum, ne hec anima afficeretur caritate mea?

25 Quod et si pars aliqua montis remoueretur, necesse tamen est, ut, quod vicinius est, a calore euacuetur. Ego autem si intrauero in partem unam mentis munde, que michi erit consolacio, si ex parte alia senciatur fetor?

26 Ideo depelli debet, quod sordidum est, et tunc post pulchritudinem subsequitur dulcedo."

27 Respondit mater: "Fiat voluntas tua cum omni misericordia!"

28 Hic sacerdos fuit sepe ammonitus de incontinencia sua et nolens resipiscere cum quadam die exisset in pratum ad curandum equum suum, venerunt fulgura et tonitrua, quibus combustus est et mortuus omni corpore illeso preter verenda, que ex toto combusta apparuerunt.

29 Tunc dixit spiritus Dei: "Filia, talia merentur illi in anima sicut iste in corpore, qui talibus miseriis et delectacionibus implicantur."

Caput 3 Verba matris Dei admiracionis ad sponsam et qualiter in hoc mundo sunt quinque domus, quarum habitatores sunt quinque status hominum, scilicet infideles Christiani, Iudei indurati, pagani per se, Iudei simul et pagani, et amici Dei, et nota in isto capitulo multa utilia.

-

Maria loquebatur: "Magna res est, quod dominus omnium et rex glorie contemptus est. Ipse quasi peregrinus fuit in terra, vadens de loco in locum et quasi viator pulsans ostia multorum, ut suscipi mereretur.

2 Mundus enim quasi quidam fundus erat, in quo quasi quinque domus erant. Ad primam autem domum cum filius meus in habitu peregrini venisset, pulsans ad portam ait:

3 'Amice, aperi michi et introduc me in requiem et cohabitacionem tuam, ne forte fere noceant michi, ne imber, ne pluuie venient super me!

4 Da michi de vestibus tuis, quibus frigidus calefiam, nudus cooperiar! Da michi de cibo tuo, quo esuriens reficiar, de potu tuo, quo siciens refociallari merear, et recipe mercedem a Deo tuo!'

5 Tunc respondit, qui erat intus: 'Tu nimis es impaciens. Ideo non potes concordare et cohabitare nobiscum. Tu nimis longus es. Propterea non sufficimus vestire te.

6 Tu nimis cupidus es et gulosus. Ideo non sufficimus saciare te, quia cupiditas tua nullum habet fundum.'

7 Respondit iterum Christus peregrinus, qui erat extra: 'Amice, induc me hilariter et voluntarie, quia in modico ego concludor loco!

8 Da michi de vestibus tuis, quia non est tam paruum vestimentum in domo tua, quia non ad calefaciendum me sufficiat! Da michi de cibo tuo, quia eciam mica saciare me potest, et stilla aque dabit michi refrigerium et fortitudinem!'

9 Respondit iterum, qui erat intus: 'Nos bene cognoscimus te. Tu es humilis in verbis et importunus ad rogandum. Tu videris modestus ad contentandum, sed tamen insaciabilis es ad implendum, frigidissimus et difficillimus ad cooperiendum. Vade, quia non colligam te!'

10 Tunc venit ad secundam domum et ait: 'Amice, aperi et vide me! Ego enim dabo tibi, quibus indigueris. Ego defendam te ab inimicis tuis.'

11 Respondit, qui erat intus: 'Oculi mei debiles sunt. Noceret eis, si videro te. Ego abundo in omnibus et non indigeo tuis. Ego potens et fortis sum. Quis michi nocere potest?'

12 Tunc veniens ad terciam domum ait: 'Amice, eleua aures tuas et audi me! Extende manus tuas et contracta me! Aperi os tuum et gusta me!'

13 Respondit habitator domus: 'Clama alcius, quia bene audiam te! Si lenis fueris, attraham te. Si dulcis fueris, recipiam te.'

14 Tunc iuit ad quartam domum, cuius porta quasi ad dimidium aperta erat, et ait: 'Amice, si considerares tempus tuum inutiliter expensum, colligeres me.

15 Si intelligeres et audires, que ego feci pro te, compatereris michi. Si attenderes, quantum offendisti me, ingemisceres et peteres veniam.'

16 Respondit ille: 'Nos sumus quasi mortui in expectacione et desiderio tui. Compatere ergo miserie nostre, et libentissime damus nos tibi.

17 Respice miseriam nostram et considera corporis nostri angustiam, et ad omnia, que vis, parati erimus.'

18 Tunc venit ad quintam domum, que ex toto aperta erat, et ait: 'Amice, hic libenter ingredi volo, sed scito, quod requiem quero molliorem quam plume prestare solent, calorem feruenciorem quam qui fieri ex lana solet, recenciorem cibum quam caro recens animalis prestare poterit.'

19 Responderunt, qui erant intus: 'Mallei iacent ad pedes nostros. Hiis libentissime confringemus pedes et crura nostra, et medullam de hoc fluentem dabimus tibi in requiem.

20 Viscera nostra et interiora omnia libenter tibi aperiemus. Eciam ingredere in hec!

21 Sicut enim medulla nostra nichil est mollius tibi ad requiescendum, sic visceribus nostris nichil est tibi melius ad calorem.

22 Cor nostrum recencius est inter animalia. Hoc libenter scindemus in cibum tuum. Tantummodo ingredere! Dulcis enim es ad gustandum et desiderabilis ad fruendum.'

23 Quinque domorum inhabitatores hii sunt quinque status hominum in mundo. Primi sunt infideles Christiani, qui iudicia filii mei dicunt iniusta, promissa eius falsa et mandata eius intolerabilia.

24 Isti sunt, qui ad predicatores filii mei dicunt cogitacione, dicunt intellectu, dicunt blasphemia: 'Omnipotens si vere esset, longissimus est et non potest attingi.

25 Latissimus et altissimus est et non potest vestiri. Insaciabilis est et non potest refici. Impacientissimus est et non potest cohabitari.'

26 Longissimum eum dicunt, quia pusilli sunt opere et caritate et non conantur ad eius bonitatem assurgere.

27 Latissimum eum dicunt, quia cupiditas eorum nescit modum. Causantur semper defectum, suspicantur malum, antequam venerit.

28 Insaciabilem quoque arguunt, quia celum et terra non ei sufficiunt; quin et ab homine dona pociora exigit. Omnia dare pro anima secundum preceptum fatuissimum reputant, pro corpore pauciora graue dampnum.

29 Impacientissimum quoque eum dicunt, quia odit vicia et immittit contraria voluntati eorum, nichil reputantes pulchrum et utile nisi que suggerit eis voluptas corporalis.

30 Nunc autem filius meus vere est omnipotens in celo et in terra, creator omnium et a nullo creatus, ante omnia manens et post eum nullus futurus.

31 Ipse quippe est longissimus, altissimus et latissimus inter omnia et extra et super omnia.

32 Quamuis autem sic potens est, tamen ex caritate ministerio hominis vestiri desiderat, qui vestimento non indiget, quia vestit omnia, vestitus ipse eternaliter et immutabiliter honore perpetuo et gloria.

33 Refici caritate hominis desiderat, qui panis est angelorum et hominum, omnia reficiens et ipse nullorum indigens.

34 Pacem peciit ab homine, qui pacis reformator est et conditor.

35 Ergo quicumque ipsum colligere voluerit hilari mente, saciare eum poterit eciam mica panis, si voluntas fuerit bona. Vestire eum sufficit filo, si caritas est ardens. Potare eum poterit stilla, si affectus fuerit rectus. Recipere eum valet in cor et loqui cum eo, si deuocio fuerit feruens et stabilis.

36 Spiritus enim est Deus. Ideo et in spiritualia voluit commutari carnalia et in eternalia ea, que sunt casura.

37 Illud quoque sibi ipsi fieri et exhiberi reputat, quod exhibetur suis membris. Nec opus et facultatem solam attendit sed feruentem voluntatem et qua opus factum fuerit intencione.

38 Verum isti, quo plus filius meus ad eos occultis inspiracionibus clamat, que plus in predicatoribus suis eos ammonuerit, eo plus mentem suam contra eum affirmant, nec audiunt nec ei ostium per voluntatem aperiunt nec operibus caritatis eum introducunt.

39 Ideo, cum tempus eorum venerit, falsitas, cui innituntur, annichilabitur, veritas exaltabitur et gloria Dei erit manifestata.

40 Secundi sunt Iudei indurati. Hii sibi ipsis in omnibus videntur esse racionabiles, sapienciam suam habent pro legali iusticia, opera sua predicant et tenent ceteris honoraciora.

41 Isti si facta filii mei audierint, reputant contemptibilia. Si verba eius et mandata audierint, dedignantur, immo et peccatores et maculosos se existimant, si considerant et audiunt, que pertinent ad filium meum, infeliciores quoque et miserabiliores, si eius imitarentur opera.

42 Quamdiu autem mundus eis afflauerit, reputant se felicissimos. Quamdiu sani sunt viribus, credunt se fortissimos. Ideo spes eorum cadet in nichilum et gloria eorum in confusionem.

43 Tercii sunt pagani. Horum quidam deridendo clamant cotidie: 'Quis est ille Christus? Si dulcis est in dando presencia, libenter recipiemus eum, si mitis in condonando peccata, libencius honorabimus eum.'

44 Sed isti clauserunt oculos intelligencie sue, ne intelligant iusticiam et misericordiam Dei. Obturant aures suas, ut non audiant, quid filius meus fecit pro eis et pro omnibus.

45 Contrahunt os suum et non inquirunt, quid futurum erit eis et quid expedit. Complicant manus suas et laborare renuunt ad perquirendum viam, quomodo fugiant mendacium et inueniant veritatem.

46 Propterea quia nolunt intelligere et cauere, cum possunt et tempus habent, cadent cum habitacione sua et in tempestate inuoluentur.

47 Quarti sunt illi Iudei et pagani, qui libenter essent Christiani, si scirent quomodo et quid filio meo esset placitum et si haberent adiutorem.

48 Hii audiunt cotidie a circumiacentibus et intelligunt ex clamore interno amoris et signis, quanta fecit filius meus et passus est pro omnibus. Ideo in consciencia sua clamant ad filium meum dicentes:

49 'O Domine, audiuimus, quod promisisti te nobis daturum. Ideo expectamus te. Veni et comple promissum tuum!

50 Intelligimus enim et videmus de hiis, qui dii coluntur, quod in eis est nulla deitatis virtus, nulla animarum caritas, nulla castitatis predicanda magnitudo. Sed inuenimus in eis corporum amiciciam, honoris presentis mundi dileccionem.

51 Intelligimus quoque de lege tua et audimus opera tua magnalia in omni misericordia et iusticia. Audimus de prophetarum tuorum dictis, quod te, quem prophetauerunt, expectabant.

52 Ergo, piissime Domine, veni! Libenter enim nosmetipsos dabimus tibi, quia intelligimus, quod in te est animarum caritas, omnium rerum discretus usus, perfecta puritas et vita sempiterna.

53 Ergo veni cicius, quia mortui sumus pre expectacione tui, et illumina nos!'

54 Sic igitur isti clamant ad filium meum. Et ideo quasi ad dimidietatem apertum est ostium eorum, quia completam habent voluntatem ad bonum, sed nondum peruenerunt ad effectum. Isti sunt, qui merentur habere graciam filii mei et consolacionem.

55 In quinta domo sunt amici mei et filii mei, quorum mentis ostium ad plenum apertum est filio meo. Isti filium meum vocantem libenter audiunt. Pulsanti non solum aperiunt sed et venienti hilariter occurrunt.

56 Isti frangunt malleis diuinorum preceptorum, quidquid in eis est distortum. Et preparant filio meo requiem, non in plumis auium sed in concordia virtutum et in refrenacione malarum affeccionum, que est medulla omnium virtutum.

57 Isti eciam filio meo exhibent calorem, non qui fit de lana sed in caritate tam feruenti, quod non solum tribuunt sua filio meo sed et se ipsos.

58 Insuper et refeccionem ei preparant recenciorem omni carne, que est in corde perfectissimo, quo nichil desiderant, nichil diligunt nisi Deum suum.

59 In istorum corde habitator celi dominus est, et ex istorum caritate Deus, omnia reficiens, suauiter reficitur. Isti semper oculos habent ad ostia, ne intret inimicus, aures ad Dominum, manus ad pugnandum contra inimicum.

60 Hos tu, filia, in quantum potes, imitare, quia fundamentum eorum in petra est firmissima. Alie vero domus fundamentum habent in luto et ideo veniente vento concucientur."

Caput 4 Verba matris Dei ad Filium pro sponsa et qualiter Christus per Salomonem figuratur et de crudeli sentencia contra falsos Christianos.

-

Mater Dei loquebatur ad filium dicens: "Ecce, fili, sponsa tua plorat, quia pauci sunt amici tui et inimici multi."

2 Respondit filius: "Scriptum est, quod filii regni eicientur et filii non regni accipient hereditatem. Sic eciam scribitur, quod quedam regina de ultimis finibus venit videre diuicias Salomonis et audire sapienciam eius.

3 Que cum vidit, vix pre admiracione habuit spiritum. Qui autem erant in regno eius, non attendebant sapienciam eius nec admirabantur diuicias eius.

4 Ego sum ille Salomon in figura, sed longe dicior et sapiencior Salomone, quia a me est omnis sapiencia et si quis sapiens est.

5 Diuicie mee sunt vita eterna et gloria indicibilis. Has ego promisi Christianis et prebui tamquam filiis, ut, si me imitarentur et verbis meis crederent, sine fine eas possiderent.

6 Sed isti sapienciam meam non attendunt, opera despiciunt, promissionem meam et diuicias meas habent pro nichilo. Quid ergo faciam eis?

7 Utique, quia filii nolunt habere hereditatem, extranei, idest pagani, recipient. Ipsi enim sicut regina extranea, per quam intelligo infideles animas, venient et admirabuntur diuicias glorie mee et caritatis in tantum, quod a spiritu infidelitatis sue cadent et spiritu meo replebuntur.

8 Quid autem faciam filiis regni? Faciam eis sicut sapiens figulus, qui materiam, quam prius de luto fecit, cum non perspexerit eam honestam et aptam, deprimit eam ad terram et comminuit. 9 Sic ego Christianis faciam. Qui cum mei esse deberent, quia eos ad imaginem meam formaui et per sanguinem meum redemi, sed deformati sunt contemptibiliter. Propterea sicut terra conculcabuntur et in infernum deprimentur.

Caput 5 Verba Dei presente sponsa de sui magnificencia et in figura mirabili, qualiter Christus per Dauid et Iudei et mali Christiani et pagani per tres filios Dauid designantur et qualiter Ecclesia subsistit in septem sacramentis.

"

-E go sum Deus, non lapideus vel ligneus nec ab aliquo creatus sed omnium creator, manens sine principio et sine fine. Ego sum, qui veni in virginem et fui cum virgine, non tamen amittens deitatem.

2 Sed ego, qui eram per humanitatem in virgine manente deitate, ego idem cum Patre et Spiritu sancto regnabam in celo et in terra per deitatem.

3Ego eciam Spiritu meo inflammabam virginem, non quod Spiritus meus, qui inflammabat, separaretur a me, sed idem, qui inflammabat, idem erat in Patre et in me Filio, et in eo Pater et Filius, et hii unus Deus, non tres dii.

4 Ego sum similis Dauid regi, qui habuit tres filios. Unus eorum vocabatur Absalon, qui querebat vitam patris. Secundus eorum querebat regnum patris sui, scilicet Adonias. Tercius optinuit regnum, scilicet Salomon.

5 Primus notat Iudeos. Hii sunt, qui vitam meam et mortem meam querebant et despiciebant consilium meum. Propterea nunc cognita retribucione eorum possum dicere, sicut dixit Dauid de filio suo mortuo:

6 'Fili mi Absalon!', idest: O filii Iudei, ubi est nunc desiderium vestrum et expectacio? O filii mei, ubi est nunc finis vester?

7 Compaciebar vobis ex eo, cum me desiderastis venturum, quem tot signis audistis venisse, cum desiderastis fugitiua, que omnia iam fugerunt.

8 Sed nunc magis compacior, sicut Dauid reiterans verbum primum, quia video finem vestrum in miseria mortis. Ideo adhuc ex maxima caritate dico, sicut Dauid dixit: 'Fili mi, quis det michi, ut moriar pro te?'

9 Dauid enim sciuit se bene non posse morte sua filium reuocare mortuum, sed ut ostenderet affectum caritatis paterne et voluntatis bone promtissimum, si possibile fuisset, libenter, licet sciret impossibile esse, mortem suscepisset pro filio.

10 Sic ego nunc dico: O filii Iudei, qui licet habuistis malam voluntatem ad me et, in quantum potuistis, fecistis contra me, si possibile esset et Patri sic placeret, libenter adhuc semel morerer pro vobis, quia compacior miserie vestre, quam vobis exigente iusticia vos ipsi fecistis.

11 Dixi enim vobis facienda verbo et ostendi exemplo. Precessi vos quasi gallina alis caritatis fouendo, sed omnia spreuistis.

12 Ideo omnia, que desiderastis, fugerunt. Finis vester est in miseria et labor omnis euacuatus.

13 In secundo filio Dauid notantur mali Christiani. Qui contra patrem suum in senectute deliquit. Cogitauit enim secum sic: 'Pater meus senex est et deficit viribus.

14 Si locutus ei aliqua sinistra fuero, non respondet. Si fecero aliqua contraria, non vindicabit. Si attemptauero contra eum aliqua, pacienter suffert. Propterea faciam, que volo.'

15 Hic cum quibusdam seruis Dauid patris sui ascendebat in lucum, ubi pauce erant arbores, ut regnaret. Sed, apparente sapiencia et voluntate patris, immutatum est consilium eius et ipsi, qui cum ipso erant, dehonestati sunt.

16 Sic faciunt nunc michi Christiani. Ipsi cogitant apud se sic: 'Signa Dei et iudicia non aperta sunt nunc ut prius. Nos possumus loqui, que volumus, quia misericors est et non attendit. Faciamus, que nobis placent, quia faciliter indulget.'

17 Ipsi diffidunt de potencia mea, quasi nunc infirmior sim ad faciendum, que volo, quam prius. Ipsi caritatem meam minorem arbitrantur, quasi noluerim iam eis ut patribus eorum misereri. Ipsi et iudicium meum reputant ludibrium et iusticiam meam vanitatem.

18 Propterea et ascendunt in lucum cum quibusdam seruis Dauid, ut regnent fiducialiter.

19 Quis est iste lucus, ubi pauce arbores stare solent, nisi sancta Ecclesia, que ex septem sacramentis quasi ex paucis arboribus subsistit?

20 In hanc Ecclesiam intrant, sed cum aliquibus seruis Dauid, idest cum paucis operibus bonis, ut fiducialiter optineant regnum Dei. Quia ipsi faciunt modica opera bona, ex quibus confidunt, quod, in quocumque peccato fuerint et qualecumque peccatum fecerint, nichilominus regnum celeste quasi hereditario iure habere possint.

21 Sed sicut filius Dauid, qui contra voluntatem Dauid regnum optinere voluit, repulsus est cum dedecore, quia ambiuit iniuste et iniustus erat, et dabatur sapienciori et meliori, sic ipsi a regno meo expellentur et dabitur eis, qui voluntatem Dauid faciunt, quia nullus, nisi qui caritatem habuerit, regnum meum optinere poterit.

22 Nec nisi mundus et secundum cor meum se dirigens michi mundissimo poterit appropinquare.

23 Tercius filius Dauid erat Salomon. Hic significat paganos. Cum audiuit Bersabee, quod alter quam Salomon, cui Dauid promisit post se regnaturum, a quibusdam electus esset, intrauit ad Dauid et ait:

24 'Domine mi, tu iurasti michi, quod Salomon post te regnaret. Nunc autem alter electus est. Si sic contingit et si sic habebit processum, tunc ego quasi adultera iudicor ad ignem et filius meus erit illegit/t/imus.'

25 Quibus auditis Dauid erexit se et dixit: 'Iuro per Deum, quod Salomon in sede mea sedebit et post me regnabit.'

26 Et precepit seruis suis, ut Salomonem exaltarent in sede regni sui et predicarent regem, quem Dauid elegisset. Qui preceptum domini sui complentes cum potestate magna exaltauerunt Salomonem, et omnes alii, qui fratri suo consenserunt, fugati sunt et in seruitutem redacti.

27 Que est ista Bersabee, que se pro adultera, si alius rex eligitur, reputabit, nisi fides paganorum? Nullum enim peius adulterium est quam fornicari a Deo et a fide recta et alium Deum credere quam creatorem omnium.

28 Sed tamquam Bersabee quidam gentilium cum humili corde et contrito veniunt ad Deum dicentes: 'Domine, nos in futurum esse Christianos promisisti; perfice ergo promissum tuum!

29 Si alius rex, idest alia fides, amplius quam tua super nos surrexerit, si tu separaueris te a nobis, incendemur miseri et quasi adultera, que pro legit/t/imo suscepit adulterum, moriemur. 30 Et tu licet in eternum viuas, tu tamen morieris a nobis et nos a te, cum tu per graciam tuam elongas te a cordibus nostris et nos per diffidenciam nostram opponimus nos tibi.

31 Propterea comple promissum tuum et conforta infirmitatem nostram et illumina tenebras nostras! Nam si distuleris, idest si te a nobis elongaueris, periemus.'

32 Quibus auditis ego quasi alter Dauid volo nunc erigere me per graciam meam et misericordiam. Iuro igitur per deitatem meam, que est cum humanitate mea, et per humanitatem, que est in Spiritu meo, et per Spiritum meum, qui est in deitate et humanitate mea, et hii tres non tres dii sed unus Deus, quod complebo promissionem meam.

33 Mittam enim amicos meos, qui Salomonem filium meum, idest paganos, introducant in lucum, idest in Ecclesiam, que ex septem sacramentis quasi ex septem arboribus subsistit, scilicet baptismo, penitencia, confirmacione crismatis, sacramento altaris et sacerdocio, coniugio et unccione, et requiescent in sede mea, idest fide recta sancte Ecclesie.

34 Christiani autem mali fient eorum serui. Illi gaudebunt de hereditate perpetua et dulcedine, quam eis preparabo. Isti autem in miseria ingemiscent, que incipiet eis in presenti et in perpetuum durabit.

35 Ergo amici mei, quia iam tempus est vigilandi, non dormitent, non attedientur, nam merces gloriosa sequitur laborem eorum."

Caput 6 Verba Filii, presente sponsa, de quodam rege existente in campo cum amicis ad dexteram et inimicis ad sinistram et qualiter per talem regem Christus, habens Christianos ad dexteram et paganos ad sinistram, designatur et qualiter reiectis Christianis suos mittit predicatores ad paganos.

-

Filius loquebatur: "Ego sum quasi rex, qui stabat in campo, ad cuius dexteram stabant amici et ad sinistram inimici. Quibus stantibus vox una cuiusdam clamantis venit ad dexteram, ubi omnes bene armati stabant.

2 Galeas habebant ligatas et facies conuersas ad dominum. Clamabat autem vox sic: 'Vertite vos ad me et credite michi! Ego habeo aurum dare vobis.'

3 Qui audientes verterunt se ad eum. Quibus versis dixit vox secundo: 'Si volueritis videre aurum, soluite galeas vestras, et si possidere desideratis, ego iterum ligabo galeas vestras ad voluntatem meam.'

4 Quibus fauentibus ei, ligauit galeas eorum ex transuerso ita, quod anteriora foramina, per que videre debebant, erant in occipite, et posteriora galee obumbrabant oculos, ne viderent. Et sic ille clamans cecos duxit eos post se.

5 Quibus gestis nunciauerunt amici quidam regis domino suo, quod homines sui ab inimicis suis essent supplantati. Qui ait ad amicos suos:

6 'Exite inter illos et clamate sic: Soluite galeas vestras et videte, quia decepti estis! Conuertimini ad me, et ego recipiam vos in pace!'

7 Qui noluerunt audire sed habuerunt pro derisu.

8 Quod serui audientes, nunciauerunt hoc domino suo, qui ait: 'Ergo quia ipsi contempserunt me, cito procedite ad sinistram et dicite eis, qui ad sinistram stant, hec tria: Via, que ducit vos ad vitam, parata est vobis. Porta aperta est. Et dominus personaliter cum pace vult occurrere vobis.

9 Ergo credite firmiter viam esse paratam! Sperate stabiliter portam esse apertam et verba eius esse vera! Occurrite cum caritate domino, et ipse cum caritate et pace suscipiet vos et ducet in perpetuam pacem!'

10 Qui audientes verba nunciorum crediderunt et suscepti sunt in pace.

11 Ego sum ille rex, qui Christianos habui ad dexteram, quia eis eternum bonum preparaui. Quorum galee tunc ligate et facies ad me verse erant, quando voluntatem perfectam habuerunt facere voluntatem meam, obedire mandatis meis et desiderium totum erat ad celum.

12 Tandem vox diaboli, idest superbia, sonuit in mundo, que ostendit mundi diuicias et carnalem voluptatem. Ad quam tunc se verterunt, cum affectum et consensum superbie dederunt.

13 Pro qua et tunc galeas deposuerunt, cum affectum opere compleuerunt et temporalia spiritualibus preposuerunt.

14 Depositis ergo galeis diuine voluntatis et armis virtutum, tantum nunc superbia preualuit in eis et tantum eos sibi obligauit, quod libenter usque in finem volunt peccare, et libenter in eternum vellent viuere, ut in eternum possent peccare.

15 Que eciam sic obumbrauit eos, quod foramina galearum, per que videre deberent, stant in occipite et in fronte tenebre sunt.

16 Que enim sunt foramina galearum nisi consideracio futurorum et prouida circumspeccio presencium?

17 Per primum foramen deberent considerare premia eterna, quam delectabilia sunt, et futura supplicia, quam horribilia sunt, ac Dei iudicia quam terribilia.

18 Per secundum foramen deberent considerare, que essent precepta a Deo et que prohibita, quantum excederent a mandatis Dei et quomodo emendarent.

19 Sed hec foramina stent in occipite, ubi nichil videtur, quia consideracio celestium tradita est obliuioni. Amor Dei refriguit, amor autem mundi tam suauiter consideratur et amplectitur, quod eos ducit tamquam rotam bene unctam ad quodcumque velit.

20 Verumptamen amici mei, videntes dehonestatem meam, animarum casum et diaboli dominium, cotidie pro eis ad me precibus suis clamant.

21 Quorum preces penetrauerunt celum et intrauerunt aures meas, et flexus precibus eorum misi eis cotidie predicatores meos, ostendi signa et multiplicaui eis graciam meam. Sed omnia spernentes, peccata peccatis addiderunt.

22 Propterea dicam nunc seruis meis et in veritate complebo: Procedite, serui mei, ad sinistram, idest ad paganos, qui tamquam ad sinistram in contemptu usque huc fuerunt! Procedite, inquam, et dicite sic:

23 'Dominus celi et creator omnium facit vobis dici: Via celi aperta est vobis. Habete voluntatem intrandi cum firma fide! Porta celi stat vobis aperta. Sperate firmiter, et intrabitis in eam!

24 Rex celi et dominus angelorum vult personaliter occurrere vobis et dare pacem et perpetuam benediccionem. Occurrite ei et suscipite eum cum fide eius, quam vobis ostendit, qua via celi preparatur!

25 Suscipite eum cum spe, qua speratis, cum ipse habet iam velle dare vobis celum! Diligite eum toto corde et opere complete, et ingredimini portas Dei, a quibus Christiani, qui eas ingredi nolunt et se indignos per opera sua faciunt, repellentur!'

26 In veritate mea dico vobis, quod complebo verba mea et non dimittam. Suscipiam vos in filios et ero vobis in patrem, quem Christiani contemptibiliter contempserunt.

27 Vos ergo, amici mei, qui estis in mundo, procedite securi et clamate, annunciate eis voluntatem meam et iuuate, ut possint complere! Ego ero in corde et in ore vestro. Ego ero dux vester in vita et conseruator in morte.

28 Non relinquam vos. Procedite audacter, quia ex labore crescit gloria! Omnia enim possem in uno puncto et verbo, sed volo, ut ex certamine crescat vobis merces et ex virilitate vestra crescat honor meus.

29 Nec miremini, quod loquor! Nam si sapientissimus in mundo posset considerare, quot anime descendunt cotidie in infernum, plures essent quam arena maris dinumerata et lapilli riparum.

30 Hec enim est iusticia, quia se a Deo et Domino suo separauerunt. Propterea ut minuatur numerus diaboli, sciatur periculum et impleatur exercitus meus, loquor, si forte audierint et resipiscant."

Caput 7 Verba Iesu Christi ad sponsam, qualiter eius deitas corone comparatur et quomodo status clericorum et laicorum per Petrum et Paulum designatur, et de modis contra inimicos tenendis et de condicionibus penes milites seculares habendis.

-

Filius loquebatur ad sponsam dicens: "Ego sum rex corone. Numquid scis tu, quare dixerim 'rex corone'?

2 Certe deitas mea sine principio erat et sine fine erit et est. Hec deitas mea corone assimilatur, quia sine inicio et sine fine est.

3 Sicut autem in regno corona seruatur regi futuro, sic deitas mea seruabatur hamanitati mee, qua ipsa coronaretur.

4 Ego autem habui duos famulos. Unus erat clericus, alter laicus. Primus erat Petrus, clerici officium habens. Paulus autem quasi laicus.

5 Petrus fuit alligatus coniugio. Qui, videns coniugium cum officio clerici non posse conuenire et rectitudinem mentis sue in incontinencia periclitari perpendens, separauit se quantum ad commixtionem a coniugio, quamuis licito, et perfecta mente adhesit michi.

6 Paulus autem castitatem seruauit et se immaculatum a thoro custodiuit.

7 Ecce qualem caritatem cum istis duobus feci! Primo, idest Petro, dedi claues celi, ut, quecumque ligaret et solueret in terra, ligata et soluta essent in celo.

8 Secundo, idest Paulo, dedi, ut similis Petro fieret in gloria et honore. Sicut enim in terra pares fuerunt et coniuncti, sic nunc in celo in gloria perpetua coniuncti sunt et glorificati.

9 Sed licet istos duos expresse nominauerim, tamen cum eis et in eis alios amicos meos intelligo. Sicut enim olim in lege ad solum Israel quasi ad unum hominem loquebar, cum tamen totum Isra/h/eliticum populum in illo nomine notabam, sic nunc in istis duobus plures intelligo, quos gloria mea et caritate repleui.

10 Procedente autem aliquo tempore ceperunt mala multiplicari et caro infirmari et procliuior solito ad malum esse.

11 Propterea utrique statui, clericorum scilicet et laicorum, quos in Petro et Paulo intelligo, misericorditer consulens, permisi clericos bona Ecclesie ad utilitatem corporis moderate habere, ut eo feruenciores et frequenciores essent in seruicio meo. Permisi et laicis coniugium iuxta ritum Ecclesie.

12 Inter clericos erat quidam bonus homo, qui cogitabat apud se: 'Caro trahit me ad prauam voluptatem, mundus ad nociuum visum, diabolus ponit michi multipliciter peccati insidias.

13 Ideo, ne supplanter a carne et a voluptate, ponam modum in omnibus actibus meis, moderabo me in refeccione et quiete, seruabo tempus debitum in labore et oracione, refrenabo carnem meam ieiuniis.

14 Secundo, ne mundus trahat me ab amore Dei, omnia, que mundi sunt, quia caduca sunt, relinquere volo. Paupertate Christum sequi tucius est.

15 Tercio, ne diabolus decipiat me, qui semper falsa ostendit pro vero, subiciam me regimini et obediencie alterius, omnem voluntatem propriam abiciam et paratum me exhibeo ad omnia, quecumque michi ab alio fuerint imperata.'

16 Hic est, qui primum instituit monasterium et laudabiliter in eo perseuerans aliis vitam suam imitandam dereliquit.

17 Status laicorum bene erat ad tempus dispositus. Quidam eorum excolebant terram et labori agrorum viriliter instabant.

18 Alii velificabant nauibus et mercimonia aliis regionibus deferebant, ut unius regionis fertilitas alterius subleuaret inopiam.

19 Quidam instabant operi manuum et diuersarum arcium. Inter istos quidam erant defensores Ecclesie mee, qui nunc dicuntur curiales. Qui assumpserunt sibi arma ad ulcionem Ecclesie sancte, ad expugnacionem inimicorum eius.

20 In istis curialibus apparuit quidam bonus homo et amicus meus, qui cogitabat apud se:

21 'Non excolo terram ut agricultor, non desudo in fluctibus maris ut mercator, non insisto labori manuum ut operator egregius.

22 Quid ergo faciam aut quibus operibus placabo Deum meum? Sed nec virilis sum in labore Ecclesie.

23 Corpus meum debile est et molle ad paciendum vulnera, manus remissa ad feriendum inimicos, mens fastidiosa ad cogitandum celestia. Quid ergo faciendum est modo?

24 Certe scio, quid faciam. Surgam et obligabo me cum iuramento stabili sub temporali principe, quod defensurus sim viribus meis et sanguine meo fidem sancte Ecclesie.'

25 Veniens autem ille amicus meus ad principem ait: 'Domine, ego sum de defensoribus Ecclesie.

26 Corpus meum nimis molle est ad paciendum vulnera, manus remissa ad feriendum, mens instabilis ad cogitandum bona et laborandum, voluntas michi placet propria, requies non sinit me fortiter pro domo Dei stare.

27 Ideo constringo me cum iuramento publico sub obediencia sancte Ecclesie et tua, o princeps, quod eam defensurus sim omnibus diebus vite mee, ut si forte tepida mens et voluntas fuerit ad certandum, propter iuramentum teneor et compelli possum ad laborandum.'

28 Cui respondit princeps: 'Vadam tecum ad domum Domini et ero testis iuramenti tui et promissionis tue.'

29 Venientes autem ambo ad altare meum, amicus meus flexo genu ante altare meum dixit: 'Ego nimis infirmus sum in carne mea ad paciendum vulnera, voluntas propria nimis est michi cara, manus tepida ad percuciendum.

30 Ideo in presenti promitto obedienciam Deo et tibi, qui caput es, cum iuramento meo firmiter astringens me sanctam Ecclesiam contra inimicos eius defensurum, amicos Dei confortaturum, viduis, orphanis et fidelibus Dei benefacturum, contra Ecclesiam Dei et fidem eius numquam aliquid contrarium acturum.

31 Insuper obligo me correccioni tue, si errare me contingat, ad hoc, ut obligatus ad obedienciam tanto magis cauere possim peccata et voluntatem propriam et tanto feruencius et facilius insistere voluntati Dei et tue sciamque tanto michi esse dampnabilius ceteris et contemptibilius, si violata obediencia mandatis tuis contraire presumpsero.'

32 Facta autem ista professione ad altare meum, princeps sapienter considerans disposuit sibi habitum, ab aliis secularibus distinctum, in signum abdicacionis voluntatis proprie et ut sciret se superiorem habere et debere ei obtemperare.

33 Dedit eciam princeps in manu eius gladium dicens: 'Hoc gladio inimicos Dei comminues et interficies.'

34 Dedit et in brachio eius clipeum dicens: 'Hoc clipeo defende te contra inimicorum iacula et pacienter tolera illata, ut prius crepat clipeus quam fugias!'

35 Iste amicus meus hec omnia, audiente clerico meo, qui presens erat, firmiter seruaturum se promisit. Qui clericus, facta promissione, dedit ei corpus meum in robur et fortitudinem, ut amicus meus, per corpus meum michi unitus, numquam a me separaretur.

36 Talis fuit amicus meus Georgius et plures alii. Tales et deberent esse milites, qui nomen deberent habere propter dignitatem, habitum propter operacionem et defensionem fidei sancte.

37 Audi nunc, quid inimici mei faciunt contra ea, que amici mei prius fecerunt!

38 Denique amici mei ingrediebantur monasteria ex discreto timore et diuina caritate. Sed hii, qui nunc sunt in monasteriis, vadunt in mundum pro superbia et cupiditate, habentes propriam voluntatem, facientes corporis sui delectamenta.

39 Istorum, qui in tali voluntate moriuntur, iusticia est, quod non senciant nec optineant celeste gaudium sed penam in inferno sine fine.

40 Scito eciam, quod claustrales, qui coguntur contra velle proprium ex diuina caritate fieri prelati, non sunt in eorum numero computandi.

41 Milites quoque, qui mea portabant arma, fuerunt parati dare vitam pro iusticia et effundere sanguinem propter fidem sanctam, indigentes promouendo ad iusticiam, malosque deprimere et humiliare.

42 Sed nunc audi, quomodo auersi sunt! Placet quippe nunc eis magis mori in bello pro superbia, cupiditate et inuidia iuxta diabolicas suggestiones quam secundum mandata mea viuere ad optinendum gaudium sempiternum.

43 Ergo omnes, qui in tali voluntate moriuntur, dabitur eis stipendium ex iudicio iusticie, scilicet animabus eorum in eterna diaboli coniunccione.

44 Hii vero, qui michi seruiunt, tenentur habere stipendium cum celesti exercitu sine fine.

45 Hec verba ego, Iesus Christus, locutus sum, verus Deus et homo, unus cum Patre et Spiritu sancto, semper Deus."

Caput 8 Verba Christi ad sponsam de cuiusdam militis retrocessione a vera milicia, idest ab humilitate, obediencia, paciencia, fide etcetera ad falsam, idest ad superbiam et per contrarium, et de sue dampnacionis experiencia et de dampnacionis incursu propter malam voluntatem sicut propter opus.

"

-E go sum verus Dominus. Nullus enim dominus est me excellencior, nec ante me fuit nec post me erit, sed omne dominium est a me et per me.

2 Ideo ego verus sum Dominus, nec aliquis vere est dominus dicendus nisi ego solus, quia a me est omnis potestas.

3 Dixi tibi prius, quod duos habui famulos, quorum alter vitam laudabilem viriliter assumpsit et virilius consumauit. Quem innumerabiles postea in eadem vita et milicia sequebantur.

4 Nunc dicam tibi, quis de professione milicie, institute ab amico meo, primo recessit. Nomen eius non dico tibi, quia non cognoscis eum ex nomine, sed intenciones eius et affectum tibi ostendam, qualis erat.

5 Quidam volens fieri miles venit ad templum meum, qui ingrediens audiuit vocem: 'Si tu vis fieri miles, oportet te habere ista tria:

6 Primo debes credere panem, qui videtur in altari, esse Deum verum et hominem, celi et terre creatorem.

7 Secundo debes habere maiorem abstinenciam a voluntate tua post assumptam miliciam quam antea consueuisti.

8 Tercio non debes curare de honore mundi, et dabo tibi delectacionem diuinam et honorem sempiternum.'

9 Quibus auditis et ipso secum hec tria deliberante, audiuit in mente sua vocem aliam pessimam, tribus primis tria contraria sonantem: 'Si', inquit, 'volueris michi seruire, dabo tibi alia tria.

10 Dabo tibi possidere, que vides, audire, que delectant, optinere, que appetis.'

11 Qui audiens ista cogitauit apud se: 'Ille dominus primus iubet me credere, que non video, promittit, que nescio, iubet abstinere a delectacionibus, quas desidero et video, iubet sperare incerta.

12 Alter autem promittit michi mundi honorem, quem video, delectacionem, quam appeto, auditum delectabilium et visum non prohibet.

13 Certe melius est michi sequi eum et habere, que video, uti hiis, de quibus certus sum, quam sperare incerta.'

14 Iste homo sic cogitans cepit primo de vera milicia retrocedere. Ipse abnegauit professionem veram et promissionem irritauit.

15 Clipeum paciencie proiecit ante pedes meos, gladium defensionis fidei reiecit de manibus suis et sic exiuit de templo meo.

16 Cui dixit vox illa pessima: 'Si, sicut dixi, volueris esse meus, tunc debes procedere cum omni superbia in campum et in plateas, ut, sicut ille Dominus precepit suis habere humilitatem in omnibus, sic nullum sit genus ostentacionis et superbie, quod te fugiat.

17 Et sicut ille intrauit cum obediencia et omni se subdidit obediencie, sic nullum tu patere te esse superiorem! Nulli curues per humilitatem ceruicem tuam.

18 Gladium assume in manibus ad hoc, ut effundas sanguinem proximi tui et fratris tui propter acquisicionem possessionis eius!

19 Clipeum pone in brachio ad hoc, ut libenter des vitam tuam pro acquisicione honoris!

20 Pro fide, quam ille habet, tu dilige templum corporis tui, ut a nulla voluptate, que te delectat, abstineas!'

21 In talibus ergo homine illo firmante voluntatem suam et intencionem, princeps suus imposuit collo eius manum suam in loco ad hoc constituto.

22 Locus enim qualiscumque non obest alicui, si voluntas fuerit bona, nec prodest, si intencio fuerit praua.

23 Dictis autem verbis confirmacionis milicie sue, recessit ille, miliciam suam exercens ad omnem mundi superbiam, paruipendens miser, quod ad maiora quam prius et austeriorem vitam fuerat obligatus.

24 Hunc militem infinite milicie sequebantur et sequuntur in superbia, et profundius propter milicie professionem descendunt in abyssum.

25 Sed potes querere, quod multi volunt exaltari in mundo et vocari magni sed tamen non preualent: 'Numquid isti propter voluntatem malam eque punientur sicut hii, qui omnem processum iuxta desiderium habebant?'

26 Ad hoc ego respondeo tibi: Quicumque completam habet voluntatem et facit, quantum potest, ut exaltari possit in mundo et in mundi honore et nomine vano vocari nec tamen propter occultum iudicium meum permittitur effectus voluntati, pro certo dico tibi, quod secundum voluntatem illam malam ita punietur sicut ille, qui compleuit opere, nisi penitencia voluntas corrigatur.

27 Ecce de duobus, satis notis pluribus, dico tibi exemplum:

28 Quorum unus iuxta voluntatem suam prosperabatur et fere omnia, que concupiuit, optinuit. Alter eandem voluntatem habuit sed non optinuit posse.

29 Primus optinuit honorem mundi, dilexit templum corporis sui in omni voluptate, dominabatur, ut voluit, ad omnia, quo misit manum, proficiebat.

30 Alter eorum, voluntate consimilis, minorem habuit honorem. Qui gaudenter cencies fudisset sanguinem proximi sui, ut cupiditatem suam perficere potuisset.

31 Qui et fecit, quod potuit, et voluntatem suam iuxta desiderium suum adimpleuit.

32 Isti duo pares sunt in supplicio horrendo; qui licet non uno tempore et una hora fuerunt mortui ambo, tamen sic loquor de anima unius sicut de duabus, quia ambarum una est dampnacio, una et vox ambarum erat in separacione corporis animeque egressu.

33 Egressa ergo anima de corpore, ipsa loquebatur ad corpus sic: 'Dic michi, ubi est nunc visio oculorum delectabilis, quam michi promisisti, ubi voluptas, quam michi ostendisti, ubi verba delectabilia, quibus me uti precepisti?'

34 Affuit mox demon et respondit: 'Visio promissa non est nisi puluis, verba non sunt nisi aer, voluptas non est nisi lutum et putredo. Hec ad nichilum tibi valent.'

35 Tunc clamabat anima: 'Heu, heu, quam miserabiliter decepta sum! Ego video tria. Video enim illum, qui in similitudine panis michi promittebatur.

36 Ipse est rex regum et dominus dominorum. Ego video, quod promisit, et hoc est indicibile et inexcogitabile.

37 Audio iam abstinenciam, quam suasit, fuisse utilissimam.'

38 Deinde alcius clamabat cum tribus ve: 'Ve', inquit, 'quia nata sum! Ve, quia tam longa fuit vita mea super terram! Ve, quia victura sum in morte perpetua, que numquam potest terminari!'

39 Ecce quantam miseriam miseri habebunt pro contemptu Dei sui et pro transitoria felicitate! Ideo, sponsa mea, regraciare michi, quia vocaui te de tanta miseria!

40 Obedi Spiritui meo et electis meis!"

Caput 9 Verba Christi ad sponsam, capituli immediate precedentis declaracionem inferencia, et de occursu diaboli ad supradictum militem et de eius horribili condempnacione per iusticiam.

"

-O mne tempus huius vite non est nisi quasi una hora apud me. Ideo, quod dico tibi nunc, hoc semper fuit in presciencia mea.

2 Dixi prius, quod unus erat, qui incepit veram miliciam, alter, qui misere discessit ab ea. Ille vero, qui discessit a vera milicia, proiecit clipeum ante pedes meos, gladium ad latus meum, quando scilicet fregit promissionem et professionem sanctam.

3 Quid autem notat clipeus, quem proiecit, nisi fidem rectam, qua contra inimicos fidei et anime sue se defenderet?

4 Quid vero sunt pedes mei, quibus ad hominem vado, nisi diuina delectacio, qua hominem michi attraho, et paciencia mea, qua eum suffero pacienter?

5 Hunc autem clipeum proiecit, quando ingrediens templum meum cogitabat apud se: 'Hunc dominum sequi volo, qui consuluit michi nullam abstinenciam, qui michi dat, que desidero, qui permittit me audire, que delectant aures.'

6 Sic ergo proiecit clipeum fidei mee, quando magis sequi voluit voluntatem propriam quam me, quando plus dilexit creaturam quam Creatorem.

7 Si enim habuisset rectam fidem, si credidisset me omnipotentem, si iuste iudicantem et datorem eterne glorie, nichil nisi me desiderasset, nichil nisi me timuisset.

8 Sed fidem meam abiecit, et hoc ante pedes meos, quando, spreta fide mea et pro nichilo reputata, nec gaudium meum querebat nec pacienciam meam attendebat.

9 Deinde proiecit gladium ad latus meum. Quid notat gladius nisi timorem Dei, quem verus miles Dei debet habere continue in manibus, idest in operacionibus suis?

10 Quid vero significat latus meum nisi custodiam et proteccionem meam, sub qua filios meos sicut mater pullos suos foueo et defendo, ne diabolus noceat eis, ne pericula intolerabilia adveniant eis?

11 Sed ille abiecit gladium timoris mei, quando non curauit cogitare potenciam meam nec attendebat caritatem meam et pacienciam.

12 Proiecit autem ad latus meum, quasi dicat: 'Non timeo nec curo de defensione tua. Ex industria enim mea est et nobilitate, quod habeo.'

13 Fregit eciam promissionem michi factam. Que est promissio vera, quam homo tenetur vouere Deo? Utique opus caritatis, ut, quidquid fecerit homo, hoc ex caritate Dei faciat.

14 Sed hanc irritauit, quando caritatem Dei retorsit ad amorem proprium, omnem voluptatem suam preposuit delectacioni future et eterne.

15 Ecce sic separabatur a me et exiuit de templo humilitatis mee. Omnia quippe Christianorum corpora, in quibus regnat humilitas, templum meum sunt.

16 In quibus autem est superbia, non templum meum sunt sed diaboli, qui eos iuxta voluntatem suam regit ad mundi appetitum.

17 Egressus autem de templo humilitatis mee et, reiecto clipeo fidei sancte et gladio timoris mei, ascendit in campum cum omni superbia, exercuit se in omni voluptate et appetitu voluntatis proprie, contempto timore meo proficiens in peccato suo et voluptate.

18 Dum autem venisset ad extremum finem vite sue et anima exiret de corpore, demones occurrerunt ei cum impetu.

19 Contra quam tres voces de inferno sonuerunt. Prima dixit:

20 'Numquid non est iste, qui recessit de humilitate et sequebatur nos in omni superbia? Et si adhuc duobus pedibus alcius in superbia supra nos ascendere posset, ut excederet nos et primatum haberet in superbia, libenter fecisset.'

21 Cui anima respondit: 'Vere ego sum.'

22 Cui respondit iusticia: 'Hec est retribucio tue superbie, ut de uno demone cadas ad alium, usquequo venias ad nouissimum inferni.

23 Et sicut nullus demonum erat, qui non sciebat certam penam suam et supplicium pro omni cogitatu inutili et opere infligendum, sic nullius supplicium effugies, quin omni malicie et nequicie particeps sis.'

24 Secunda vox clamabat dicens: 'Numquid non est iste, qui de milicia Dei professa se separauit et adhesit milicie nostre?'

25 Respondit anima: 'Vere ego sum.' Et dixit iusticia: 'Hec est sors premii tui, ut omnis, quicumque maliciam tuam sequitur, malicia sua et pena dolorem tuum et penam augmentabit et in aduentu suo ad te quasi letali vulnere percuciet te.

26 Sicut enim ille, qui haberet vulnus seuum, si ei vulnus super vulnus, usquequo corpus vulneribus plenum esset, inferretur, intolerabiliter affligeretur et clamaret ve super ve, sic miseria super miseriam veniet tibi.

27 Dolor tuus super omnem dolorem renouabitur, pena tua numquam deficiet et ve tuum numquam minuetur.'

28 Tercia vox clamabat: 'Numquid non est iste, qui vendidit Creatorem pro creatura, caritatem Creatoris pro amore suo?'

29 Respondit iusticia: 'Utique ipse est. Ideo aperientur ei quasi due aperture.

30 Per unam ingredietur ei omnis pena, constituta pro minimo peccato usque ad maximum, quia vendidit Creatorem suum pro voluptate sua.

31 Per secundam ingredietur ei omnis labor et confusio nec umquam ingredietur ei consolacio et caritas diuina, quia dilexit se pro Creatore suo.

32 Ideo sine fine durabit vita et sine fine durabit pena, quia ab eo omnes sancti auertunt faciem suam.'

33 Ecce, sponsa mea, quam miseri erunt, qui me contempnunt, et quantum dolorem emunt pro modica voluptate!"

Caput 10 Christi loquela ad sponsam sicut ad Moysen de rubo, qualiter per Pharaonem diabolus et per populum Israel moderni milites et per rubum corpus Virginis designantur et qualiter milites et moderni episcopi modernis temporibus parant mansiones diabolo.

"

-S cribitur in lege Moysi, quod Moyses, custodiens pecora in deserto, cum videret rubum, qui inflammabatur et non ardebat, timuit et velabat faciem suam.

2 Cui dixit vox de rubo: 'Affliccio populi mei ascendit in aures meas et misereor eis, quia durissimo seruicio opprimuntur.'

3 Ego sum illa vox de rubo sonans, qui nunc loquor tecum. Miseria populi mei ascendit in aures meas.

4 Quis erat populus meus nisi Israel? Per hunc nunc intelligo milites in mundo, qui professi sunt miliciam meam, qui deberent esse mei sed nimis a diabolo affliguntur.

5 Quid autem fecit Pharao populo meo Israel in Egypto? Certe tria mala:

6 Primo, quod in structura murorum suorum non ministrabantur laboratoribus palee, quibus conficerent lapides, sed personaliter congregabant sibi per regionem, ubi possent.

7 Secundo, quod edificatores pro labore suo non reportabant grates, quamuis impositum numerum lapidum impleuissent.

8 Tercio, quod affligebantur vehementer a prepositis, si in consueto numero defecissent.

9 Iste populus meus duas urbes in maxima affliccione edificauerunt Pharaoni.

10 Quis est iste Pharao nisi diabolus, qui affligit populum meum, idest milites, qui tenentur esse populus meus?

11 In veritate dico, quod, si milites stetissent in disposicione et constitucione ab amico meo primo incepta, inter cariores fuissent michi.

12 Sicut enim Abraam, accipiens primo mandatum circumcisionis et obediens michi, factus est meus amicus carissimus necnon et, quotquot sequebantur fidem Abrae et operacionem eius, facti sunt participes dileccionis et glorie eius, sic milites inter alios ordines michi precipue placuerunt, quia vouerunt, quod habebant carius, scilicet sanguinem suum pro me fundere.

13 Per quod votum michi summe placuerunt, sicut Abraam in circumcisione, et purgabantur cotidie in obseruacione professionis et assumpcione sancte caritatis.

14 Nunc autem milites isti miserabili seruitute diaboli opprimuntur ita, quod vulnerat eos diabolus letali vulnere, insuper et detrudit illos in supplicium et dolorem.

15 Episcopi eciam Ecclesie edificant ei, sicut filii Israel, duas urbes.

16 Prima urbs est labor corporis et superuacua sollicitudo acquirendi mundialia.

17 Secunda est inquietudo et turbacio mentis, quia ab appetitu mundi numquam sinuntur quiescere.

18 Exterius est labor et intus est inquietudo et anxietas, spiritualia faciens onerosa.

19 Sed sicut Pharao non ministrabat populo meo necessaria ad conficiendos lateres nec areas dabat plenas frumento, non vinum et alia utilia, sed cum dolore et tribulacione spiritus populus sibi personaliter acquirebat, sic nunc facit eis diabolus.

20 Quamuis ipsi laborant et totis medullis cordis inhiant mundo, non tamen possunt perficere, quod cupiunt, nec possunt saciare sitim cupiditatis sue.

21 Ideo uruntur dolore interius et exterius labore.

22 Ob quod compacior affliccioni eorum, quod milites mei et populus meus diabolo edificant mansiones et laborant indesinenter et quod non possunt complere, quod cupiunt, et quod angustiantur in superuacuis et pro ipsa angustia non reportant fructum benediccionis sed retribucionem confusionis.

23 Propterea, cum Moyses mitteretur ad populum, dedit ei Deus signum triplici de causa:

24 Primo, quia unusquisque in Egypto colebat singulariter deum suum, et innumerabiles erant, qui dicebantur dii.

25 Et ideo dignum erat fieri signum, ut, ostenso mirabili signo et potencia Dei, unus deus et unus omnium creator esse per signa crederetur et idola omnia vana esse probarentur.

26 Secundo dabatur Moysi signum in figura et representacione corporis mei futuri.

27 Quid enim rubus ardens et non combustus designabat nisi Virginem de Spiritu sancto fecundatam et absque corrupcione parientem?

28 Ego certe de rubo illo processi, ego de virginea carne Marie assumpsi humanitatem. Similiter eciam serpens, Moysi in signum datus, significabat corpus meum.

29 Tercio dabatur signum Moysi propter veritatem astruendam faciendorum et per figuram signorum implendorum, ut veritas Dei tanto verior et cercior esse probaretur, quo ea, que signa significabant, tempore suo euidencius fuissent adimpleta.

30 Nunc autem mitto verba mea ad filios Israel et ad milites, quibus non est necesse fieri signum triplici de causa:

31 Primo, quia iam colitur et scitur unus deus et omnium creator ex Scriptura sancta et multiplicibus signis.

32 Secundo, quia non sperant me nasciturum, quia veraciter me sciunt natum et sine /in/corrupcione incarnatum, quia Scriptura omnis completa est.

33 Nec melior fides et cercior haberi et credi debet quam, que nunc a me et sanctis predicatoribus meis predicata est.

34 Verumptamen tria tecum feci, quibus credi potest: Primo, quod verba mea vera sunt et non discrepant a vera fide, secundo, quod ad verbum meum exiuit de homine possesso demonium, tercio, quia uni dedi diffidencia corda ad caritatem mutuam reformare.

35 Ideo non dubites de hiis, qui credituri sunt michi. Qui enim credunt michi, credunt et verbis meis.

36 Quibus ego sapio, eis et sapiunt verba mea.

37 Propterea scribitur, quod Moyses ex collocucione Dei velabat faciem suam. Tu autem non debes velare faciem tuam.

38 Ego quippe aperui tibi oculos spirituales, ut videas spiritualia, aperui aures, ut audias, que spiritus sunt.

39 Ego denique ostendam tibi corporis mei effigiem, quale fuit in passione et ante passionem, quale fuit post resurreccionem, quod Magdalena et Petrus et alii viderunt.

40 Audies eciam vocem meam, que loquebatur in rubo Moysi. Hec eadem nunc loquitur in anima tua."

Caput 11 Verba melliflua Christi ad sponsam de gloria et honore boni et veri militis et de occursu angelorum ad ipsum mirifico et qualiter ipsum gloriosa trinitas piissime ad indicibilem requiem pro paruo labore recipit et assumit.

"

-D ixi tibi prius de fine et pena militis, qui primo recessit a milicia michi professa.

2 Nunc dico tibi per similitudinem - quia aliter spiritualia non poteris intelligere - de gloria et honore illius, qui viriliter miliciam veram primo incepit et virilius consumauit.

3 Iste amicus meus cum venit ad finem vite sue et anima de corpore exiret, quinque legiones angelorum mittebantur in cursum eius.

4 Inter quos venerunt innumerabiles demones, ut aliquid sui iuris inuenirent, quia pleni malicia sunt et ab ea numquam cessant.

5 Tunc autem una vox clare et lucide sonuit in celo dicens: 'Numquid non est iste, o Domine Pater, qui se ad voluntatem tuam alligauit et eam perfecte compleuit?'

6 Tunc ipse personaliter respondit in consciencia sua: 'Vere ego sum.'

7 Deinde tres voces audiebantur, una ex parte deitatis dicens: 'Numquid non ego te creaui et dedi tibi corpus et animam?

8 Tu es filius meus et voluntatem patris tui fecisti. Veni ergo nunc ad potentissimum creatorem tuum et dulcissimum patrem!

9 Tibi enim debetur eterna hereditas, quia filius es. Tibi debetur hereditas patris, quia ei obedisti.

10 Veni ergo, dulcissime, ad me, et ego recipiam te cum leticia et honore!'

11 Secunda vox audiebatur ex parte humanitatis dicens: 'Frater mi, veni ad fratrem tuum! Ego enim optuli me pro te in bellum, ego fudi sanguinem meum pro te.

12 Veni ad me, quia sequebaris voluntatem meam! Veni ad me, quia rependisti sanguinem pro sanguine, qui paratus fuisti dare mortem pro morte et vitam pro vita.

13 Ideo tu, qui sequebaris me in vita tua, veni nunc in vitam meam et gaudium meum, quod non finietur! Veraciter enim confiteor te fratrem meum.'

14 Tercia vox audiebatur ex parte Spiritus, qui non tres dii sed unus: 'Veni', inquit, 'miles meus, qui fuisti sic desiderabilis intus, quod concupiui habitare tecum!

15 Tu fuisti sic virilis extra, quod dignus eras, ut defenderem te.

16 Ideo pro corporis tui inquietudine intra in requiem! Pro mentis tue tribulacione ingredere in consolacionem ineffabilem! Pro caritate tua et virili decertacione intra in me ipsum, et habitabo in te et tu in me!

17 Veni ergo, egregie miles, ad me, quia nichil desiderasti nisi me! Veni, et repleberis diuina voluptate!

18 Postea quinque legiones angelorum quasi quinque vocibus sonuerunt.

19 Prima loquebatur dicens: 'Precedamus egregium militem istum et feramus ante eum arma sua, idest presentemus Deo nostro fidem suam, quam inconcussam conseruauit et ab inimicis iusticie defensauit!'

20 Secunda vox ait: 'Feramus ante eum clipeum suum, idest demonstremus Deo nostro pacienciam suam, que, quamuis Deo nostro nota sit, gloriosior tamen ex nostro erit testimonio.

21 Per pacienciam enim non solum aduersa sustinuit pacienter sed et pro aduersis gracias Deo referebat.'

22 Tercia vox ait: 'Precedamus eum et presentemus conspectui Dei nostri gladium eius, idest demonstremus obedienciam eius, qua in duris et lenibus iuxta modum professionis sue obediuit!'

23 Quarta vox ait: 'Venite et ostendamus Deo nostro equum suum, idest testimonium perhibeamus humilitatis eius!

24 Sicut enim equus fert corpus hominis, sic humilitas eius, precedens eum et subsequens, ad omne bonum opus ferebat eum.

25 Nichil quippe in eo inuenit superbia suum; ideo secure equitabat.'

26 Quinta vox ait: 'Venite et presentemus Deo nostro galeam eius, idest testimonium demus de diuino desiderio eius, quod habuit ad Deum!

27 Ipse denique omni hora meditabatur eum in corde. Ipsum habebat in ore, ipsum in operibus, ipsum super omnia desiderabat.

28 Pro eius amore et honore exhibuit se mortuum mundo. Ergo presentemus hec Deo nostro, quia dignus est iste pro modico labore eternam quietem et cum Domino suo letari, quem tantum et tociens desiderabat!'

29 Cum talibus vocibus et mirabili choro angelorum ferebatur amicus meus in requiem perpetuam.

30 Que videns anima exultans intime ait: 'Felix ego, quod umquam creata fui! Felix ego, quia Deo meo seruiui, quem nunc video! Felix ego, quia gaudium habeo et gloriam, que non finietur!'

31 Ecce taliter amicus meus venit ad me et tali premio remuneratus est!

32 Et quamuis non omnes effuderint sanguinem pro nomine meo, nichilominus tamen eandem mercedem habebunt, si habent voluntatem dare vitam suam pro me, tempore se sic offerente et necessitate fidei ingruente.

33 Ecce quantum voluntas bona facit!"

Caput12 Verba Christi ad sponsam de sue iusticie immutabilitate et eternitate et qualiter assumpta humanitate talis iusticia in caritate per ipsum fuerit illuminata et quomodo pie suam misericordiam exercet in dampnatis et dulciter ad misericordiam monet milites prelibatos.

"

-E go sum verus rex, et nullus est dignus vocari rex nisi ego, quia a me est omnis honor et potestas.

2 Ego sum, qui iudicaui primum angelum, qui cecidit propter superbiam, cupiditatem et inuidiam.

3 Ego sum, qui iudicaui Adam et Cain et totum mundum immittendo propter hominum peccata diluuium.

4 Ego idem sum, qui populum Isra/h/eliticum permisi in captiuitatem venire et eum mirabiliter in signis mirabilibus eduxi.

5 In me est omnis iusticia, et erat et est sine principio et fine, nec aliquando imminuitur apud me sed semper vera in me permanet et immutabilis.

6 Et quamuis nunc isto tempore iusticia mea videatur aliquantulum micior et Deus quasi in iudicando nunc paciencior, hoc tamen non est immutacio iusticie mee, que numquam immutatur, sed ostensio maior caritatis mee.

7 Eadem quippe iusticia et eadem veritate iudicii nunc mundum iudico, qua tunc, cum populum meum Egypciis seruire permisi, qua et in deserto afflixi.

8 Sed ante incarnacionem meam occultabatur dileccio, quam in iusticia habui, quasi lux abscondita seu aliqua nube obumbrata.

9 Assumpta vero humanitate licet mutabatur lex data, non tamen mutabatur iusticia sed euidencius apparuit et copiosius illuminabatur in caritate per filium Dei, et hoc tripliciter.

10 Primo, quia mitigabatur lex, que erat dura propter inobedientes et induratos, et difficilis propter domandos superbos.

11 Secundo, quia filius Dei passus et mortuus est.

12 Tercio, quia iudicium quasi longius nunc quam antea ex misericordia et protrahi videtur et micius esse nunc in peccantes.

13 Multum quippe rigida et stricta videtur iusticia in primis parentibus, in unda diluuii, in morte in heremo prostratorum, et eadem iusticia nunc mecum est et eternaliter fuit.

14 Sed nunc magis misericordia et caritas apparet, que tunc racionabiliter in iusticia occultabatur et misericorditer, licet occulcius, exhibebatur, quia numquam iusticiam sine misericordia feci nec facio nec sine iusticia pietatem.

15 Nunc autem potes querere: 'Si in omni iusticia habeo misericordiam, quomodo misericors sum in dampnatos?'

16 Respondeo tibi per exemplum, quasi aliquis iudex sederet in iudicio et frater eius veniret ad iudicium iudicandus. Cui dixit iudex:

17 'Tu frater meus es et ego iudex tuus et, licet te intime diligo, tamen non potero nec decet facere contra iusticiam.

18 Tu vides omnem iusticiam in consciencia tua secundum merita tua. Secundum hanc ergo oportet te iudicari.

19 Si enim possibile esset venire contra iusticiam, libenter pro te iudicium portarem.'

20 Ego sum sicut iudex ille. Homo frater meus est per humanitatem. Quo veniente ad iudicium meum, consciencia eius dicit culpam suam et intelligit, secundum quam iudicandus est.

21 Ego vero, quia iustus sum, respondeo anime per similitudinem dicens sibi: 'Tu vides omnem iusticiam in consciencia tua. Dic ergo, quid mereris!'

22 Tunc respondet michi anima: 'Iudicium meum dicit michi consciencia mea et ipsum est pena digna pro meritis, quia non obediui tibi.'

23 Cui ego respondeo: 'Ego, iudex tuus, suscepi omnem penam pro te et notum feci tibi periculum tuum et viam eundi, ne tu venires in penam.

24 Iusticia quippe fuit, ut ante satisfaccionem culpe celum non intrares. Hanc ego sustinui pro te, quia personaliter impotens eras ad paciendum.

25 Ego ostendi tibi per prophetas, que michi erat futura, et nec minimum punctum, de quo prophete vaticinabantur, preteriui.

26 Ego ostendi tibi omnem dileccionem, quam poteram, ut verteres te ad me. Sed quia auertisti te a me, ideo iusticia nunc es dignus, quia misericordiam contempsisti.

27 Verumptamen adhuc ita misericors sum, quod, si possibile esset me iterato mori, magis eandem penam, quam in cruce semel paciebar, iterum magis paterer pro te quam tali iusticia viderem te iudicari.

28 Sed iusticia dicit impossibile esse me iterato mori. Misericordia vero dicit, si possibile esset, morerer libenter pro te.

29 Ecce quomodo misericors sum eciam in dampnatos et quam caritatiuus! Quidquid enim facio, hoc facio, ut ostendam caritatem meam.

30 Ab inicio quippe dilexi hominem, eciam cum iratus viderer, sed dileccionem meam nullus curat nec attendit.

31 Nunc ergo, quia iustus et misericors sum, moneo eos, qui dicuntur milites, ut querant misericordiam meam, ne inueniat eos iusticia mea, que est stabilis sicut mons, ardens sicut ignis, horribilis quasi tonitruum, subita quasi arcus extensus ad sagittandum.

32 Ego moneo eos tripliciter. Primo sicut pater filios, ut reuertantur ad me, quia ego pater et creator eorum sum.

33 Reuertantur, et dabo eis patrimonium, quod paterno iure debetur eis! Reuertantur, quia, licet contemptus sum, attamen cum gaudio suscipiam eos et occurram eis cum caritate!

34 Secundo rogo eos sicut frater, ut recordentur vulnerum et operum meorum. Reuertantur, et suscipiam eos quasi frater!

35 Tercio rogo ut dominus, ut reuertantur ad dominum suum, cui dederunt fidem, cui et obsequium tenentur et iuramento se obligauerunt.

36 Ergo, o milites, reuertimini ad me, patrem vestrum, qui cum caritate educaui vos! Considerate me, fratrem vestrum, pro vobis et vobiscum factum similem!

37 Reuertimini ad me, pium dominum! Inhonestas quippe magna est alii domino dare fidem, alii obsequium.

38 Vos enim dedistis michi fidem, quod defenderetis Ecclesiam meam, quod miseris subueniretis.

39 Et ecce inimico meo datis obsequium, deponitis eciam vexillum meum et vexillum inimici mei erigitis!

40 Ergo, o milites, redite ad me cum vera humilitate, qui a me per superbiam discessistis! Si durum vobis videtur aliquid pro me pati, considerate, quid ego feci pro vobis!

41 Ego iui causa vestri sanguinolentis pedibus ad crucem, ego habui pro vobis manus et pedes perforatos, ego nulli membro meo peperci pro vobis. Et tamen hoc totum negligitis recedendo a me.

42 Redite ergo, et dabo vobis in auxilium tria! Primo fortitudinem contra inimicos corporales et spirituales.

43 Secundo magnanimitatem, qua nichil nisi me timebitis, qua delectabile videbitur vobis pro me laborare.

44 Tercio dabo vobis sapienciam, qua intelligetis veram fidem et Dei voluntatem.

45 Ergo redite et state viriliter! Ego enim, qui moneo vos, sum ille, cui angeli seruiunt, qui patres vestros obedientes liberaui, inobedientes iudicaui et superbos humiliaui.

46 Ego fui primus in bello, primus in passione. Sequimini ergo me, ne sicut cera ab igne dissoluamini!

47 Cur rescinditis promissionem vestram? Cur iuramentum contempnitis?

48 Numquid ego minor et indignior sum amico vestro temporali, cui si datis fidem soluitis? Michi autem, datori vite et honoris, conseruatori sanitatis, non redditis promissum.

49 Propterea, boni milites, soluite promissum et, si non sufficitis opere, saltem conemini voluntate! Ego enim, compaciens seruituti vestre, qua diabolus opprimit vos, voluntatem recipiam pro opere.

50 Si reditis ad me cum caritate, laborate pro fide Ecclesie mee, et ego cum omni exercitu meo quasi pius pater occurram vobis! Daboque vobis pro premio quinque bona:

51 Primo honor etrnus numquam recedet de auditu vestro;

52 secundo facies et gloria Dei numquam recedet a visione vestra;

53 tercio laus Dei numquam recedet de ore vestro;

54 quarto anima vestra habebit omnia, que desiderabit et nichil aliud desiderabit nisi, quod habet;

55 quinto numquam separabimini a Deo vestro, sed sine fine durabit gaudium et sine fine in gaudio viuet vita vestra.

56 Ecce, o milites, talis erit retribucio, si fidem meam defenditis et pro honore meo plus quam vestro laboratis!

57 Recordamini, si intellectus est vobis, quia ego paciens in vos sum et quod infertis michi talem contumeliam, qualem vos ipsi a vestris non vultis pati.

58 Sed, licet omnia ex potencia mea possum et licet iusticia clamat super vos vindictam, adhuc tamen misericordia mea, que est in sapiencia et bonitate, parcit vobis.

59 Propterea querite misericordiam! Ex caritate enim prebeo ea, ad que rogari humiliter deberem."

Caput 13 Verba potencie Christi ad sponsam contra huius temporis milites et de forma tenenda in militibus procreandis et quomodo Deus talibus robur et auxilium in agendis prestat et administrat.

"

-E go sum cum Patre et Spiritu sancto unus Deus, trinus in personis. Unus non separatur ab alio nec diuiditur, sed Pater est in Filio et Spiritu et Filius in Patre et Spiritu et Spiritus in ambobus.

2 Deitas misit verbum suum Marie virgini per angelum suum Gabrielem. Nichilominus tamen idem Deus mittens et missus a se ipso erat cum angelo, erat in Gabriele et ante Gabrielem in Virgine.

3 Dicto autem verbo ab angelo verbum factum est caro in Virgine. Hoc verbum ego sum, qui loquor tecum.

4 Pater misit me per se ipsum cum Spiritu sancto in ventrem Virginis, non sic, quod angeli caruerunt visione et presencia Dei, sed ego Filius, qui fui cum Patre et Spiritu sancto in ventre virgineo, idem eram in celo cum Patre et Spiritu sancto in visione angelorum, omnia gubernans omniaque sustentans, licet humanitas mea, a me solo Filio assumpta, requieuit in ventre Marie.

5 Ego igitur, in deitate et humanitate unus Deus, ad ostensionem caritatis mee et in robur fidei sancte non dedignor loqui tecum.

6 Et licet humanitas mea videatur esse iuxta te et loqui tecum, verisimilius est tamen, quod anima tua et consciencia tua mecum est et in me. Nichil enim michi impossibile est et nichil difficile in celo et in terra.

7 Ego quippe sum sicut rex potens, qui, cum exercitu suo veniens ad ciuitatem, omnia loca implet, omnia occupat. Sic gracia mea omnia membra tua implet, omnia fortificat.

8 Ego denique sum in te et extra te. Ego quamuis loquar tecum, idem tamen sum in gloria.

9 Quid michi difficile est, qui potencia mea omnia sustento, sapiencia mea omnia dispono, virtuositate mea omnia supero?

10 Ego igitur, cum Patre et Spiritu sancto sine principio et sine fine unus Deus, qui pro salute hominum in humanitate assumpta, deitate illesa permanente, vere passus sum, resurrexi et ascendi, nunc veraciter loquor tecum.

11 Dixi tibi prius de milicia, que michi quondam gratissima fuit, eo quod vinculo caritatis michi colligata fuit.

12 Nam voto suo obligabant se milites dare carnem suam pro carne mea, sanguinem suum pro sanguine meo. Ideo et ego consensi in eos et coniunxi eos michi in unum vinculum et in unam societatem.

13 Sed nunc conqueror super ipsos milites, qui tenerentur esse mei, quod auersi sunt.

14 Ego quippe sum creator eorum et redemptor, ego et auxiliator.

15 Ego creaui eis corpus et membra. Ego omnia, que in mundo sunt, ad utilitatem eorum feci.

16 Ego redemi eos sanguine meo. Ego emi eis hereditatem eternam passione mea.

17 Ego in omnibus periculis defendo eos. Ego do eis fortitudinem ad agendum et laborandum.

18 Nunc autem ipsi auersi sunt a me. Ducunt pro nichilo passionem meam, negligunt verba mea, quibus anima eorum delectari et pasci deberet.

19 Contempnunt me eligentes animo et toto affectu carnem suam dare et lacerare pro laude hominum, sanguinem suum fundere propter explecionem cupiditatis sue, libenter mori propter mundana et verba diabolica et inania.

20 Adhuc tamen, licet sic auersi sunt, misericordia mea et iusticia mea est in eis. Nam per misericordiam custodio eos, ne tradantur diabolo.

21 Per iusticiam tolero eos pacienter et, si adhuc reuerti voluerint, ego gaudenter suscipio eos et occurro eis letanter.

22 Dic ergo illi, qui miliciam suam ad me conuertere vellet, quod sub hac forma michi denuo placere posset.

23 Quicumque enim miles fieri vellet, deberet cum equo suo et apparatu ad cimiterium ecclesie procedere et ibi eum relinquere, quia equus non est creatus ad superbiam hominum sed ad vite utilitatem et ad defensionem et inimicorum Dei expugnacionem.

24 Deinde assumat mantellum, cuius ligatura ponenda est super frontem, ut, sicut diaconus assumit stolam in signum obediencie et paciencie diuine, sic ipse miles assumit mantellum et ligaturam ponit super frontem in signum professe milicie et obediencie pro crucis mee defensione assumenda.

25 Quem eciam precedat vexillum potestatis secularis, ut sciat se potestati mundane in omnibus, que non sunt contra Deum, debere obedire.

26 Ingresso autem eo cimiterium clerici occurrant ei cum vexillo ecclesie, in quo depicta sit passio mea et vulnera mea in signum, quod Ecclesiam Dei et fidem defendere deberet et prelatis eius eciam obtemperare.

27 Cum autem ingreditur ecclesiam, vexillum temporalis potestatis foras ecclesiam remaneat et vexillum meum precedat eum in ecclesiam in signum, quod diuina potestas precedit secularem et quod de spiritualibus plus est curandum quam de temporalibus.

28 Dicta vero missa usque ad 'Agnus Dei' prelatus, scilicet rex vel alius, procedat ad militem circa altare et dicat: 'Vis tu fieri miles?'

29 Quo respondente 'Volo', subiungat: 'Promitte', inquit, 'Deo et michi te fidem sancte Ecclesie defendere et prelatis eius in omnibus, que ad Deum sunt, obedire!'

30 Quo respondente 'Volo', tradat gladium in manus eius et dicat: 'Ecce trado tibi gladium in manus tuas, ut non parcas vite tue pro fide et Ecclesia Dei, ut inimicos Dei deprimas et ut amicos Dei defendas.'

31 Postea committat ei clipeum et dicat: 'Ecce do tibi clipeum, ut defendas te contra inimicos Dei, ut viduis et orphanis tribuas auxilium et ut honorem Dei in omnibus augmentes.'

32 Postea manum imponit collo eius dicens: 'Ecce obediencie subiectus es/t/ et potestati. Vide ergo, ut, sicut ligasti te professione, sic impleas et opere!'

33 Post hoc autem mantellum adaptet sibi et ligaturam, ut cotidie habeat in memoria, quid Deo vouit et quod ad Ecclesie Dei defensionem plus quam alii se professione in facie ecclesie obligauit.

34 Hiis ergo peractis et dicto 'Agnus Dei' sacerdos, qui missam celebrat, tradat sibi corpus meum, ut fidem sancte Ecclesie defendat.

35 Ego ero in eo et ipse in me. Ego ministrabo ei auxilium et robur et incendam eum flamma caritatis mee, ut nichil velit nisi me, nichil timeat nisi me, Deum suum.

36 Quod si forte fuerit in campo et ibi pro honore meo et fide mea defendenda sumpserit miliciam, nichilominus ei prodest, si intencio fuerit recta.

37 Ego denique in omni loco sum per potenciam meam, et omnes michi intencione recta et voluntate bona placere possunt.

38 Ego autem sum caritas, et nullus ad me venire potest nisi qui habeat caritatem. Ideo nullis precipio hoc facere, quia tunc seruirent michi ex timore.

39 Sed quicumque vellent sic assumere miliciam, michi placere possent. Dignum quippe esset, ut, sicut per superbiam a vera professione milicie excessum est, sic per humilitatem ad vere milicie cultum se reuerti velle ostenderent."

40 Hic miles creditur fuisse dominus Karolus, filius sancte Birgitte.

Caput 14 Qualiter Christus per fabrum et Dei verba per aurum designantur et quomodo talia verba caritatem diuinam, conscienciam rectam, sensus ordinatos habentibus sunt proponenda et quomodo Dei predicatores debent esse solliciti et non desidiosi ad aurum vendendum, idest ad verba Dei proponendum.

"

-E go sum quasi bonus aurifaber. Qui, mittens famulum suum ad vendendum aurum suum per terram, dicit ei: 'Tria debes facere.

2 Primo non debes aliquibus committere aurum meum nisi eis, qui serenos et lucidos habent oculos.

3 Secundo non committas eis, qui nullam habent conscienciam.

4 Tercio habe aurum meum venale pro decem talentis ponderis duplicati!

5 Qui enim bis ponderare renuerit, aurum meum non habebit.

6 Sed inimicus meus tria habet aduersum te, pro quibus tibi cauendum est.

7 Primo vult te facere desidiosum in proferendo et demonstrando aurum meum.

8 Secundo desiderat plantare et inserere aliquid viciosum in aurum meum, ut videntes et probantes aurum credant aurum meum esse lutum et putredinem.

9 Tercio ponit in os amicorum suorum, quomodo resistant tibi et dicant constanter aurum meum non esse bonum.

10 Ecce ego sum quasi aurifex iste. Ego omnia, que sunt in celo et in terra, fabricaui, non malleis et instrumentis sed potencia mea et virtute.

11 Et omnia, quecumque sunt et fuerunt et futura sunt, omnia in presciencia mea sunt.

12 Nam non minimus vermis et non minimum granum sine me est nec sine me subsistere potest, nec tam minimum, quod se a presciencia mea occultare possit, quia omnia a me sunt et omnia in presciencia mea.

13 Inter omnia tamen, que feci, verba mea, que proprio ore locutus sum, digniora sunt, tamquam aurum ceteris metallis.

14 Ideo famulis meis, cum quibus aurum meum per terras mitto, tria facienda sunt.

15 Primo ut non committant aurum meum illis, qui non habent lucidos et claros oculos.

16 Sed potes querere: 'Quid sibi hoc vult habere clarum visum?'

17 Utique, ille clare videt, qui diuinam sapienciam habet cum diuina caritate. Sed quomodo hoc cognoscendum est?

18 Certe hoc manifeste patet. Ille enim, qui secundum hoc, quod intelligit, viuit, qui se a mundi vanitate et curiositate subtrahit, qui nichil sic querit sicut Deum suum, hic habet clarum visum. Huic committendum est aurum meum.

19 Ille autem, qui habet scienciam sed non diuinam caritatem in operando, quod intelligit, ipse est similis ceco, qui videtur quidem oculos habere ad Deum sed non habet, quia vertit eos ad mundum et occiput ad Deum.

20 Secundo non est committendum aurum meum ei, qui non habet conscienciam.

21 Quis habet conscienciam nisi qui disponit temporalia ista et caduca in eterna, qui animum habet in celo et corpus in terra, qui cotidie ruminat, quomodo exeat de terra et respondeat Deo de factis suis? Huic committetur aurum meum.

22 Tercio debet habere aurum meum venale pro decem talentis bis ponderatis.

23 Quid notatur in statera, in qua ponderatur aurum, nisi consciencia? Quid vero manus, que ponderare debent, nisi voluntas bona et desiderium? Quid autem sunt pondera imponenda nisi corporalia et spiritualia opera?

24 Aurum ergo meum, idest verba mea, qui emere et habere voluerit, debet in consciencie sue statera examinare et considerare cum bona voluntate, ut reddentur pro eo decem talenta, ad voluntatem meam bene ponderata.

25 Primum talentum est visus hominis modestus, ut homo cogitet, quantum distat inter corporalem visum et spiritualem, que utilitas in pulchritudine et visu corporali, que honestas in pulchritudine et honore angelorum et virtutum celestium, qui vincunt splendore omnia celi sidera, que dulcedo et quale animi gaudium in mandatis Dei et eius honore.

26 Hoc talentum, scilicet corporalis visus et spiritualis, quod est in mandatis Dei et pudicicia, non equa lance appendi debent, sed spiritualis visus corporali preponderet et plus in statera appendat, quia ad anime utilitatem et corporis necessitatem aperiendi sunt oculi, ad inania vero et scurrilia sunt claudendi.

27 Secundum talentum est auditus bonus. Consideret ergo homo, ad quid valent verba scurrilia, ad quid inepta et risoria. Recte non sunt nisi vanitas et quasi aer pertransiens.

28 Ergo audire debet laudes Dei et cantica eius, audire debet facta et dicta sanctorum meorum, audire debet necessaria anime et corporis in bono edificatoria.

29 Iste auditus plus appendet in statera quam auditus scurrilium. Iste bonus auditus, cum alio appensus in statera, totum pondus contineat, alius vero quasi vacuus ascendens euanescat.

30 Tercium talentum est talentum oris. Appendat enim homo in statera consciencie sue verba edificatoria et modesta, quantum sint utilia et honesta.

31 Attendat eciam verba vana et ociosa, quantum sint nociua et inutilia, et dimittat verba vana et diligat bona.

32 Quartum talentum est gustus. Quid enim est gustus mundi nisi miseria? In principio ingressionis labor, in progressu dolor et amaritudo in fine.

33 Ergo appendat homo diligenter spiritualem gustum cum temporali, et spiritualis temporali gustui preponderet. Qui spiritualis gustus numquam terminatur, numquam tedio habetur, numquam minuitur.

34 Hic gustus incipit in presenti in refrenacione voluptatis et modesta disposicione vite sue et durat sine fine in celis in fruicione et dulcedine Dei.

35 Quintum talentum est talentum tactus. Appendat enim homo, quantam sollicitudinem et miseriam sentit ex corpore, quantam inquietudinem a mundo, quantam contrarietatem a proximo, et ubique sentit miseriam.

36 Appendat eciam, qualis requies est anime et animi bene disciplinati, quanta dulcedo non sollicitari in superuacuis, et tunc ubique senciet consolacionem.

37 Qui ergo bene ponderare voluerit, apponat ad stateram tactum spiritualem et corporalem, et sic appendat, ut spiritualis plus appendat et ponderet quam corporalis.

38 Hic tactus spiritualis incipit et progreditur in paciencia contrariarum rerum, in perseuerancia mandatorum Dei, et durat eternaliter in gaudio et pace quietissima.

39 Qui autem plus appendit corporalem requiem et tactum mundi et eius gaudii quam eterni, non est dignus tangere aurum meum nec frui leticia mea.

40 Sextum talentum est opus hominis. Appendat homo diligenter in consciencia sua spirituale opus et corporale!

41 Illud ducit ad celestia et istud ad mundum, illud ad eternam vitam sine supplicio, istud vero ad tribulacionem magnam cum supplicio.

42 Sed qui aurum meum desiderat, appendat plus spirituale opus, quod est in dileccione mea et ad honorem meum, quam corporale opus, quia spiritualia manent, corporalia autem casura sunt.

43 Septimum talentum est disposicio temporis. Aliud tempus accepit homo ad solam spiritualium rerum vacacionem, aliud ad corporis necessitatem, sine qua non potest esse, quod et inter spiritualia, si racionabiliter fit, reputatur; aliud ad corporalis utilitatis exercitacionem.

44 Et quia homo racionem temporis sui sicut et operum redditurus est, ideo tempori corporalis laboris spirituale tempus preponderet, et sic disponatur tempus, ut spiritualia plus reputentur quam temporalia, et nullum tempus sine discussione et equa iusticie lib/e/racione pertransire permittatur.

45 Octauum talentum est equa dispensacio temporalium bonorum concessorum, ut, qui diues est, in quantum facultas se extendit, cum caritate diuina pauperibus tribuat.

46 Sed potes querere: 'Quid debet dare pauper, qui nichil habet?'

47 Utique habeat voluntatem et consideret sic secum: 'Si haberem aliquid, libens largiter darem.'

48 Hec enim voluntas reputatur ei pro opere. Si autem talis fuerit voluntas pauperis, quod libenter haberet temporalia sicut et ceteri, non tamen vellet dare pauperibus nisi modicum et abiecciora, talis voluntas reputatur ei pro modico opere.

49 Ergo homo diues, qui habet bona, faciat opera cum caritate. Qui vero non habet, habeat voluntatem dandi, et proderit ei.

50 Qui autem plus appendit temporale quam spirituale, qui unum denarium da/n/t michi et centum mundo et sibi mille, non eque mensurat, et talis mensurator indignus est habere aurum meum.

51 Quia ego, qui omnia dedi et omnia possum auferre, digniori parte dignus sum. Temporalia autem ad utilitatem hominis et necessitatem creata sunt, non ad superfluitatem.

52 Nonum talentum est diligens consideracio temporis sui transacti et preteriti. Consideret enim homo facta sua, qualia fuerunt et quanta et quomodo emendata et quam digne.

53 Attendat eciam, ne forte opera bona minora fuerunt quam mala. Quod si inuenerit mala sua maiora quam bona, assumat sibi voluntatem perfectam emendandi et contricionem veram de commissis.

54 Et si fuerit hec vera et firma, plus ponderabit coram Deo quam omnia peccata sua.

55 Decimum talentum est consideracio et disposicio temporis sui futuri.

56 Si homo talem habet intencionem, quod nichil vult diligere nisi que Dei sunt, nichil desiderare nisi que placere nouerit Deo, omnem tribulacionem libenter et pacienter amplecti, eciam inferni penas, si Deus haberet inde consolacionem et si sic esset voluntas Dei, ferre, hoc talentum omnia excedit.

57 Per hoc talentum omnia veniencia facile vitantur. Quicumque ergo hec decem talenta dederit, ipse habebit aurum meum.

58 Sed eos, qui aurum meum deferunt, tripliciter, sicut dixi, vult impedire inimicus. Primo vult facere eos desidiosos.

59 Alia enim est desidia corporalis, alia spiritualis. Corporalis est, quando corpus attediatur ad laborandum, ad surgendum, et huiusmodi.

60 Spiritualis desidia est, quando homo spiritualis, senciens spiritus mei dulcedinem et graciam, magis vult in illa dulcedine quiescere solus quam ad alios egredi et alios secum iuuare, ut et illi de dulcedine sua participarent.

61 Numquid non Petrus et Paulus habuerunt dulcedinem copiosam spiritus mei? Qui, si michi fuisset acceptabile, magis cum dulcedine interna, quam habuerunt, in profundissimo loco terre iacuissent absconditi quam exissent in mundum.

62 Attamen ut alii fierent participes dulcedinis eorum et alios secum edificare possent, magis elegerunt egredi ad aliorum profectum et maiorem eorum gloriam quam soli esse et nullos de gracia eis data confortare.

63 Sic eciam amici mei nunc, quamuis libenter soli vellent esse et letari de dulcedine, quam habent, attamen egredi debent, ut et alii participes fiant gaudii eorum.

64 Sicut enim temporalibus aliquibus abundans non utitur eis solus sed committit aliis, sic eciam verba et gracia mea non occultari debent sed diffundi in alios, ut et ipsi edificentur.

65 Tribus enim generibus hominum amici mei succurrere possunt. Primo dampnatis, secundo peccatoribus, scilicet cadentibus in peccata et resurgentibus, tercio bonis stantibus.

66 Sed potes querere: 'Quomodo quis potest succurrere dampnatis, cum indigni sunt gracia et impossibile est eis redire ad graciam?'

67 Ad quod ego volo respondere tibi per exemplum.

68 Sicut enim, si in profundissimum aliquod precipicium essent infinite fosse, per quas, qui in profundum caderet, necesse esset, ut descenderet, si aliquis autem obstrueret aliquam illarum fossarum, non tam profunde propter obstruccionem descenderet sicut aliter, si nulla fossa esset obstructa, sic eciam in dampnatis est.

69 Quamuis enim ex iusticia mea et malicia eorum indurata prefinito tempore et prescito dampnandi sunt, leuius tamen supplicium fieret eis, si per aliquem a malis aliquibus refrenarentur et incitarentur ad aliquod bonum.

70 Ecce quam misericors sum eciam in dampnatos! Quibus et si misericordia diceret parcere, iusticia tamen et eorum malicia contradicit.

71 Secundo possunt succurrere cadentibus et resurgentibus, si docent eos, quomodo resurgant, precautos contra casum faciunt, instruunt, quomodo proficiant et cupiditatibus suis resistant.

72 Tercio possunt proficere iustis et perfectis. Numquid et ipsi cadunt?

73 Utique, sed ad maiorem eorum gloriam et diaboli confusionem. Sicut enim miles in bello leuiter percussus amplius ex percussione excitatur et ad bellum forcius exacuitur, sic electi mei ex temptacione diabolice aduersitatis amplius excitantur ad spiritualem laborem et humilitatem et eo feruencius proficiunt ad coronam glorie acquirendam.

74 Ergo verba mea ab amicis meis non occultentur, quia audita gracia mea amplius ad deuocionem meam possunt excitari.

75 De secundo, scilicet quod inimicus meus laborat, ut aurum meum videatur lutum per aliquam infidelitatem, ideo, cum transcribuntur aliqua, adducat scriptor in testimonium duos fideles vel unum probate consciencie et examinato, ab eo, quod scriptum est, transmittat ad quos velit, ne forte, si absque testimonio in manus inimicorum venerit, addatur eis aliquid falsitatis, ex quo verba veritatis apud simplices possint denigrari.

76 De tercio, scilicet quod inimicus meus ponit in os amicorum suorum, ut resistatur auro meo, ideo dicant amici mei contradicentibus ista verba:

77 'In auro verborum ostensorum non sunt nisi quasi tria verba. Docent enim timere recte, diligere pie, desiderare celestia sapienter.

78 Probate verba et videte et, si aliter inueneritis, contradicite!'"

Caput 15 Verba Christi ad sponsam de via paradisi, in sui aduentu aperta, et de ardenti eius caritate nobis ostensa multas passiones a sui natiuitate usque ad mortem pro nobis sustinendo et qualiter nunc via inferni est lata et via paradisi stricta.

"

-M iraris, quare talia loquor et tanta ostendi tibi. Numquid propter te solam? Non utique, sed propter aliorum erudicionem et salutem.

2 Nam mundus erat quasi quedam solitudo, in qua non erat nisi una via, que deducebat ad maximam abyssum.

3 In abysso autem duo erant receptacula. Unum erat sic profundum, quod nullum habebat sub se fundum, in quod qui descenderunt numquam ascenderunt.

4 Secundum vero non erat sic profundum ut primum nec ita horribile, sed quicumque descenderunt in ipsum, sperabant sibi auxilium, desiderium et dilacionem quandam habebant, non miseriam, tenebras experiebantur, non penas.

5 Isti autem, qui habitabant in isto secundo receptaculo, clamabant cotidie ad ciuitatem quandam optimam prope iacentem, que plena erat omnibus bonis et delectacionibus.

6 Clamabant autem valenter, quia sciebant viam ad ciuitatem, quam irent. Sed solitudo et silua sic arta et densa erat, quod pre densitate nec transmigrare nec incedere valebant, sed nec fortitudinem ad preparandam viam habebant.

7 Sed quid clamabant? Vere clamabant sic:

8 'O Deus, veni et da auxilium, monstra viam et illumina nos, qui expectamus te! In alio enim non est salus nobis nisi in te.'

9 Iste clamor ascendebat in celum ad aures meas, iste me traxit ad misericordiam. Ego autem, mitigatus clamore tanto, veni in solitudinem sicut peregrinus.

10 Sed antequam incedere et laborare inciperem, vox ante me sonuit, que dixit: 'Securis iam posita est ad arborem.'

11 Que fuit vox ista nisi Iohannes Baptista, qui ante me in heremo missus clamabat: 'Securis ad arborem posita est', quasi diceret:

12 'Homo iam paratus sit, quia iam securis parata est, et venit ille quasi preparando viam ad ciuitatem et extirpabat omnia obstacula.'

13 Ego autem veniens ab ortu solis usque ad occasum laboraui, idest ab incarnacione mea usque ad mortem crucis operatus fui salutem hominis.

14 Fugiens in principio ingressionis in solitudinem istam propter inimicos meos, scilicet Herodem persequentem, temptatus a diabolo fui et persecuciones passus ab hominibus.

15 Deinde labores multiplices passus comedebam et bibebam et alias nature necessitates expleui absque peccato ad fidei instruccionem et vere nature assumpte ostensionem.

16 Deinde viam ad ciuitatem, scilicet celestem, preparans et contraria suborta extirpans, aculei et spine acutissime pupugerunt latus meum, et acerbi claui vulnerauerunt manus et pedes meos.

17 Dentes mei et gene mee male contracte sunt. Ego autem pacienter sufferens non retrocessi, sed eo feruencius processi tamquam animal, quod inedia confectum, cum conspicit hominem, lanceam contra se tendentem, irruit in lanceam propter desiderium viri.

18 Et quo plus homo lanceam in viscera animalis intruserit, tanto plus animal propter desiderium hominis se ipsum econtra intrudit in lanceam, donec viscera et totum corpus perfodiuntur.

19 Sic ego tanta caritate arsi ad animam, quod, cum viderem omnia acerbissima tormenta et experirer, quo magis homo voluntarius fuit ad occidendum me, tanto plus ardencior eram ad paciendum propter salutem animarum.

20 Sic igitur ego in solitudine ista mundi in labore et miseria processi et preparaui viam in sanguine et sudore meo.

21 Qui quidem mundus bene solitudo dici potest, quia ab eo omnis virtus deficiebat et solitudo viciorum remanebat.

22 In quo non erat nisi una via, per quam omnes ad infernum descendebant, sed dampnati ad dampnacionem, boni autem ad tenebras solas.

23 Longum igitur future saluacionis desiderium misericorditer audiens veni sicut peregrinus ad laborandum et incognitus secundum potenciam et deitatem meam preparaui viam, que ducit ad celum.

24 Hanc viam amici mei videntes et difficultates laboris mei et alacritatem animi considerantes, gaudentes secuti sunt multi et multo tempore.

25 Sed nunc vox immutata est, que clamabat: 'Estote parati!'

26Via mea immutata est et succreuerunt iterum frutecta et spineta cessaueruntque incedentes per eam.

27 Via autem inferni aperta est et lata, et transeunt per eam plurimi.

28 Attamen via mea ne esset omnino oblita et neglecta, pauci amici mei pre desiderio celestis patrie transeunt adhuc per eam quasi aues transmigrantes de rubo in rubum et quasi occulte et pre timore seruientes, quia per viam mundi transire omnibus iam videtur felicitas et gaudium.

29 Propterea quia via mea facta est arta et via mundi lata, clamo nunc in solitudine, idest in mundo, ad amicos meos, ut a via, que ducit ad celum, extirpent spinas et tribulos et proponent viam meam incedentibus.

30 Nam, sicut scriptum est: 'Beati sunt, qui non viderunt me et crediderunt', similiter felices sunt illi, qui nunc credunt verbis meis et opere ea complent.

31 Ego quippe sum sicut mater occurrens filio suo erranti, que in via porrigit ei lumen, ut videat iter, obuiat ei pre amore in via breuiando viam eius et appropinquans amplectitur eum et gratulatur.

32 Sic ego omnibus reuertentibus ad me et amicis meis occurram cum caritate et illuminabo cor et animam eorum ad diuinam sapienciam.

33 Amplecti eos volo cum omni gloria et celesti curia, ubi non est celum subtus vel terra inferius sed Dei visio, ubi non est cibus et potus sed diuina delectacio.

34 Malis autem aperitur via ad infernum, in quem ingredientes numquam ascendent. Carebunt enim gloria et leticia et implebuntur miseria et obprobrio sempiterno.

35 Ideo loquor verba ista et ostendo caritatem meam, ut reuertantur ad me, qui auersi sunt, et recognoscant me, creatorem suum, quem obliti sunt."

Caput 16 Verba Christi ad sponsam, quare ei magis loquitur quam aliis, ipsa melioribus, et de tribus a Christo sponse preceptis et de tribus prohibitis et de tribus permissis et de tribus consultis optimum documentum.

"

-M irantur multi, cur tecum loquor et non cum aliis, qui meliorem habent vitam et longiori tempore michi seruierunt. Quibus per exemplum respondeo:

2 Est dominus, qui habet plures vineas, et in pluribus terrarum locis, et uniuscuiusque vinee vinum sapit de terra illa, in qua plantatum est.

3 Cum vero vinum expressum fuerit, dominus vinearum quandoque bibit de vino mediocri et leuiori, et non de meliori.

4 Quod si forte aliquis videncium et astancium dixerit sic domino: 'Cur sic voluerit facere?', respondebit dominus, quia hoc vinum magis sapuit sibi et dulcius fuit tunc temporis.

5 Nec ideo dominus meliora vina effundit et contempnit, sed et ea ad honorem et utilitatem suam tempore congruo reseruat, unumquodque ad quod tunc est aptum.

6 Sic ego feci tibi. Ego multos habeo amicos, quorum vita dulcior est michi melle, delectabilior omni vino, lucidior in conspectu meo sole.

7 Attamen, quia michi sic placuit, elegi te in spiritum meum, non quia tu illis es melior aut eis comparanda vel meritis eorum dignior, sed quia sic volui, qui de insipientibus facio sapientes, de peccatoribus iustos, nec quia tecum talem graciam feci, ideo eos contempno.

8 Sed magis eos ad aliam meam utilitatem et honorem, prout tunc iusticia exiget, reseruabo.

9 Ideo humilia te in omnibus, et non turberis nisi de peccatis tuis! Dilige omnes, eciam qui te odire videntur et tibi detrahere, quia ipsi maiorem occasionem dant tibi ad coronam!

10 Tria precipio tibi facere. Tria precipio non facere. Tria permitto tibi facere. Tria consulo tibi facere.

11 Primo precipio tibi tria facere, scilicet nichil desiderare nisi Deum tuum, secundo abicere omnem superbiam et arroganciam, tercio odire in perpetuum carnis luxuriam.

12 Tria mando tibi non facere. Primo non diligere, scilicet verba vana et scurrilia, secundo excessum ciborum et aliarum rerum superfluitatem, tercio fugere mundi gaudium et leuitatem.

13 Tria permitto tibi facere. Primo moderatum sompnum ad habitudinem bonam, secundo temperatas vigilias ad corporis exercitacionem, tercio moderatum cibum ad corporis fortitudinem et sustentacionem.

14 Tria consulo tibi. Primo laborem in ieiuniis et operibus bonis, quibus promittitur regnum celorum, secundo ea, que habes, ad honorem Dei disponere; tercio consulo tibi cogitare duo continuo in corde tuo.

15 Primo, que feci pro te paciendo et moriendo pro te. Hec cogitacio excitat caritatem ad Deum. Secundo considera iusticiam meam et futurum iudicium! Hec incutit timorem in animo.

16 Quartum demum est, quod et precipio et mando et consulo et permitto. Hoc est obedire, ut teneris.

17 Hoc precipio, quia Deus tuus sum. Hoc mando, ut non aliter facias, quia Dominus tuus sum. Hoc permitto tibi, quia sponsus tuus sum. Hoc consulo, quia amicus tuus sum.

Caput 17 Verba Christi ad sponsam, qualiter deitas virtus veraciter est nuncupanda, et de multiplici supplantacione hominis per diabolum instigata et de multiplici remedio in hominis adiutorium per Christum addito et suppleto.

-

Filius Dei loquebatur ad sponsam dicens: "Credis tu firmiter, quod hoc, quod presbiter tenet in manibus, sit corpus Dei?"

2 Respondit illa: "Ego credo firmiter, quod, sicut verbum missum Marie factum est in ventre eius caro et sanguis, sic hoc, quod nunc video in manibus sacerdotis, credo esse verum Deum et hominem."

3 Cui respondit Dominus: "Ego sum idem, qui loquor tecum, eternaliter in deitate manens et in utero Virginis humanatus, non tamen amittendo deitatem.

4 Deitas mea merito potest vocari virtus, quia in ipsa sunt duo, scilicet potencia potentissima, a qua est omnis potencia, secundo sapiencia sapientissima, de qua et in qua est omnis sapiencia.

5 In ipsa quippe deitate omnia, quecumque sunt, racionabiliter et sapienter ordinata sunt.

6 Nam non est una titella in celo, que non est in ea et per eam constituta et preuisa.

7 Non unus athomus in terra, non una scintilla in inferno est, que eius constitucionem excedat et quod ab eius /se/ presciencia se possit occultare.

8 Numquid miraris, quare dixi 'unam titellam in celo'? Denique, sicut titella est perfeccio verbi glosati, sic verbum Dei perfeccio omnium et in honore omnium institutum.

9 Quare autem dixi 'unum athomum in terra', nisi quia omnia terrena transitoria sunt? Nec tamen illa, quantumcumque modica, disposicionem et prouidenciam Dei excedunt.

10 Quare autem dixi 'unam scintillam in inferno', nisi quia in inferno nichil est nisi inuidia?

11 Sicut enim scintilla procedit ab igne, sic ab immundis spiritibus procedit omnis malicia et inuidia, ut semper ipsi et eorum fautores habeant inuidiam, caritatem vero nullam.

12 Ergo, quia in Deo est perfecta sciencia et potencia, ideo unumquodque sic dispositum est, ut potencie Dei nichil preualeat, nec irracionabiliter aliquid causari potest factum, sed omnia racionabiliter facta sunt, sicut unicuique rei congruebat.

13 Deitas igitur, quia veraciter virtus nuncupari potest, virtutem suam maximam ostendit in creacione angelorum.

14 Creauit quippe eos sibi in honorem et sibi ipsis in delectacionem, ut caritatem haberent et obedienciam: caritatem, qua nichil diligerent nisi Deum, obedienciam, qua Deo in omnibus obedirent.

15 Contra hec duo quidam angelorum male errantes male mouerunt voluntatem suam. Verterunt quippe voluntatem suam directe contra Deum ita, quod virtus erat eis odiosa et ideo, quod erat Deo contrarium, eis erat carum.

16 Et ex isto inordinato motu meruerunt casum, non quod deitas eum ipsis creasset, sed quia ipsi ex inordinacione sciencie sue sibi ipsis procurauerunt eundem casum.

17 Cum ergo vidisset Deus in exercitu suo celesti diminucionem, ex proprio vicio ipsorum factam, fecit iterum deitas virtutem suam.

18 Nam creauit hominem cum corpore et anima. Eidem vero dedit duo bona, scilicet libertatem faciendi bona et omittendi mala, quia, cum plures angeli creari non deberent, iustum fuit, ut homo haberet libertatem ascendendi, si vellet, in dignitatem angelorum.

19 Anime eciam hominis Deus dedit duo bona, racionem scilicet discernendi contraria a contrariis et meliora ab optimis; secundo dedit fortitudinem in bono standi.

20 Cumque istam caritatem Dei ad hominem videret diabolus, cogitauit secum ex inuidia sic: 'Ecce Deus quoddam nouum fecit, quod in locum nostrum potest ascendere et pugnando vincere, quod nos negligenter reliquimus! Si poterimus illud supplantare et decipere, deficiet a pugna, et tunc ad tantam dignitatem non ascendet.'

21 Deinde excogitato consilio decepcionis deceperunt ex malicia sua primum hominem et in eum ex iusticia permissione mea preualuerunt.

22 Sed quomodo vel quando victus est homo? Utique, quando dimisit virtutem et fecit prohibitum, quando magis delectabat promissio serpentis quam obediencia mea.

23 Propter hanc igitur inobedienciam non debebat esse in celo, quia contempsit Deum, nec eciam in inferno, quia anima, succurrente racione, considerabat diligenter, quid fecit et assumpsit sibi contricionem pro commisso.

24 Propterea virtuosus Deus, considerans miseriam hominis, disposuit ei quasi unam custodiam et locum captiuitatis, ut in ea homo experiretur infirmitatem suam et lueret inobedienciam suam, donec mereretur ascendere ad dignitatem, quam amisit.

25 Hoc iterum perpendens diabolus voluit interficere animam hominis per ingratitudinem.

26 Et immittens stercus suum in animam sic obumbrabat intellectum eius, quod nec habebat Dei caritatem nec timorem.

27 Obliuiscebatur quippe iusticia Dei, et iudicium eius contemnebatur, et ideo non timebatur et dabatur obliuioni bonitas Dei et donum eius.

28 Et ideo tunc non diligebatur, sed sic obumbrata consciencia miserabiliter stabant homines et miserabilius ceciderunt.

29 Quamuis vero sic dispositus erat homo, non tamen adhuc defuit virtus Dei; immo ostendit misericordiam suam et iusticiam. Misericordiam, quando ostendit hominibus, scilicet Ade et aliis bonis, quod tempore diffinito optinerent auxilium, per quod feruor et dileccio ad Deum excitabatur.

30 Ostendit et iusticiam, scilicet in diluuio sub Noe, per quod timor Dei in cordibus infundebatur.

31 Post hec autem diabolus non destitit adhuc iterum inquietare hominem sed duabus maliciis aliis aggressus est eum.

32 Primo immisit ei perfidiam, secundo desperacionem.

33 Perfidiam, ne crederent homines verbo Dei et ut mirabilia eius fato deputarent.

34 Desperacionem vero, ne sperarent salutem et glorie amisse adepcionem.

35 Contra hec duo Deus virtuosus non destitit alia duo remedia opponere. Nam contra desperacionem dedit spem, nominans nomen Abrahe et promittens se de semine eius nasciturum, qui ad amissam hereditatem reduceret eum et eius sequaces.

36 Insuper et instituit prophetas, quibus modum redempcionis et loca et tempora passionis sue ostendit.

37 Contra secundum, scilicet contra perfidiam, loquebatur Deus Moysi et ostendit ei legem et voluntatem suam, et verba sua signis et operibus adimplebat.

38 Hiis impletis nec adhuc malicia diaboli destitit, sed hominem ad deteriora semper instigans immisit cordi eius alia duo: primo scilicet cogitare legem nimis intolerabilem et inquietari in eius obseruacione;

39 secundo immisit ei, quod quasi incredibile videretur et nimis difficile ad credendum, quod Deus ex caritate vellet mori et ex caritate tribulari.

40 Contra hec duo Deus iterum alia duo remedia dedit. Primo, ne homo inquietaretur in legis duricia, misit filium suum in virginis uterum; qui assumpta humanitate compleuit ea, que legis erant, et deinde ipsam legem mitigauit.

41 Contra secundum ostendit Deus virtutem maximam. Nam mortuus est Creator pro creatura, iustus pro impiis; tribulatus est innocens usque ad ultimum punctum, sicut per prophetas fuit prophetatum.

42 Nec adhuc cessauit nequicia diaboli, sed erexit se adhuc contra hominem alia duo immittendo.

43 Primo enim immisit cordi eius, ut verba mea haberentur pro derisione; secundo ut opera mea quasi darentur obliuioni.

44 Contra hec duo virtus Dei iterum incipit demonstrare alia duo remedia. Primo ut verba mea reducantur in honorem et opera mea ad imitacionem assumantur.

45 Ideo duxit te Deus in spiritum suum et ostendit per te voluntatem suam in terra amicis suis, specialiter propter duo.

46 Primo, ut misericordia Dei ostendatur, qua reuocari addiscant homines ad memoriam caritatis et passionis Dei; secundo, ut iusticia Dei attendatur et seueritas iudicii mei timeatur.

47 Propterea dic isti, ut, quia misericordia mea iam venit, proferat eam in lucem, ut discant homines querere misericordiam et de iudicio sibi precauere!

48 Insuper dic ei, quod, licet verba mea scripta sunt, tamen prius annunciari debent et sic venire in opera, sicut per exemplum intelligere poteris.

49 Cum Moyses accepturus esset legem, preparata erat virga et dolate tabule. Non tamen fecit miracula cum virga, antequam necessitas esset et tempus requirebat.

50 Veniente vero tempore acceptabili, tunc ostensa sunt miracula et verba mea operibus declarata.

51 Similiter et, veniente noua lege, primo corpus meum crescebat et proficiebat ad etatem debitam, deinde verba audiebantur.

52 Attamen, licet verba audiebantur, non tamen habebant in se vim et fortitudinem, antequam venerunt opera. Nec complecionem habebant, antequam per passionem compleui omnia, que de me erant prophetata.

53 Sic eciam nunc est. Nam licet verba caritatis mee scripta sunt et portari debent in mundus, non tamen vim habere poterunt, antequam in lucem plenariam venerint."

Caput 18 De tribus mirabilibus, que Christus fecit cum sponsa, et quomodo visio angelorum propter pulchritudinem et visio demonum propter turpitudinem est intolerabilis in sua essencia et quare dignatus est Christus talem viduam hospitari.

"

-T ria mirabilia tecum feci. Vides enim spiritualibus oculis, tu eciam audis spiritualibus auribus, tu sentis corporali manu spiritum meum in tuo viuenti pectore.

2 Visio, quam vides, non tibi videtur, sicut est. Si enim videres spiritualem pulchritudinem angelorum et animarum sanctarum, corpus tuum non sufficeret videre sed rumperetur quasi vas corruptum et putridum propter gaudium anime ex visione.

3 Si autem videres demones, sicut sunt, aut viueres cum nimio dolore aut morereris per subitaneam mortem propter terribilem visionem eorum.

4 Ideo videntur tibi spiritualia quasi corporalia. Angeli et anime videntur tibi in similitudine hominum, qui habent vitam et animam, quia angeli viuunt cum spiritu suo.

5 Demones videntur tibi in forma, que est ad mortem et mortalis, ut in forma animalium vel aliarum creaturarum.

6 Illa enim habent mortalem spiritum, quia moriente carne moritur spiritus. Diaboli autem non moriuntur in spiritu; sine fine enim moriuntur et sine fine viuunt.

7 Spiritualia vero verba cum similitudine tibi dicuntur; spiritus enim tuus aliter non potest capere.

8 Inter omnia autem est istud mirabilius, quod spiritus meus in corde tuo sentitur moueri."

9 Tunc illa respondit: "O Domine mi et filius Virginis, quare dignatus es tu tam vilem viduam hospitari, que sum pauper in omnibus bonis operibus et modica in consciencie intellectu et consumpta in omni peccato longiturnitate temporis?"

10 Cui ille respondit: "Ego habeo tria. Primo ego possum pauperem ditare, insipientem et modici intellectus facere sufficientem et intelligentem.

11 Ego sufficio eciam antiquum renouare ad iuuentutem. Sicut enim Fenix comportat in vallem stipulas siccas, inter quas comportat stipulas unius arboris, que exterius est sicca ex natura et intus calida, in quam primo venit calor radii solis et incenditur, deinde ex ipsa omnes stipule accenduntur, sic oportet te congregare virtutes, quibus a peccatis renouari possis.

12 Inter quas unum lignum habere debes, quod interius est calidum et exterius siccum, idest cor, quod purum sit et siccatum exterius ab omni mundi delectacione et interius plenum omni caritate, ut nichil velis, nichil desideres nisi me.

13 Tunc in hoc primo veniet ignis caritatis mee, et sic incenderis omnibus virtutibus, in quibus concremata et a peccatis purgata resurges quasi auis renouata, deposita pelle delectacionis."

Caput 19 Verba Christi ad sponsam, qualiter Deus loquitur amicis suis per suos predicatores et per tribulaciones, et quomodo Christus per apum possessorem et Ecclesia per alueolum et Christiani per apes designantur, et qualiter mali Christiani inter bonos permittuntur viuere.

"

-E go sum Deus tuus. Spiritus meus introduxit te audire et videre et sentire: audire verba mea, videre similitudines, sentire spiritum meum cum gaudio et deuocione anime.

2 In me est omnis misericordia cum iusticia et in iusticia misericordia. Ego sum sicut ille, qui videt amicos suos cadere a se in viam, ubi chaos horrendum est, de quo impossibile est consurgere.

3 Quibus amicis loquor per eos, qui habent intelligenciam Scripture. Loquor per flagella, precaueo eos de periculo eorum.

4 Sed ipsi econtra vadunt in inuium non curantes de verbis meis. Verba mea non sunt nisi quasi unum verbum. Hoc est: 'Conuertere, peccator, ad me!

5 Vadis enim periculose, quia insidie sunt in via et pro tenebris cordis tui a te, quales sunt, absconduntur.'

6 Hoc verbum meum contempnitur. Hec misericordia mea negligitur.

7 Verumptamen, quamuis sic misericors sum, quod eos peccantes moneo, tamen ita sum iustus, quod, eciam si omnes angeli traherent eos, non possent conuerti, nisi ipsimet mouerint voluntatem suam ad bonum.

8 Si vero ipsi voluntatem ad me verterint et affectu in me consenserint, non omnes demones eos retinere possunt.

9 Est vermis quidam, qui dicitur apis, in possessione domini sui. Que apes regi suo, idest asilo, triplicem reuerenciam exhibent et ab eo triplicem virtutem habent.

10 Primo apes portant ad regem suum omnem dulcedinem, quam possunt acquirere.

11 Secundo stant ad nutum eius et exeunt, et, quocumque volant et quocumque processerint, semper caritas et amor earum est ad regem.

12 Tercio sequuntur eum et stabiliter ei inherendo obsequuntur.

13 Pro hiis tribus apes habent a rege suo triplex bonum. Primo ex voce eius habent certum tempus exeundi et laborandi.

14 Secundo habent ab eo regimen et mutuam caritatem. Ex eius quippe presencia et principatu et ex eius caritate, quam ipse habet ad eas et ipse ad eum, unaqueque coniungitur caritate cum alia, unaqueque de alia et ex alterius profectu gratulatur.

15 Tercio ex caritate mutua et gaudio capitis sui fructifere fiunt. Sicut enim pisces in mari colludendo emittunt oua sua, que cadencia in mari fructificant, sic apes ex mutua caritate et dileccione capitis sui et gaudio fructifere fiunt.

16 Ex quarum caritate mirabili et virtute mea progreditur quoddam semen quasi mortuum, et bonitate mea habebit vitam.

17 Dominus vero, idest possessor apum, sollicitus de eis loquitur seruo suo: 'Serue', inquit, 'meus, michi videtur, quod apes mee quedam infirme sunt et nichil volantes.'

18 Respondit seruus: 'Huius infirmitatis non habeo intelligenciam, sed, si sic est, quero, quomodo hoc possum scire.'

19 Respondit dominus: 'Ex tribus signis harum infirmitatem seu defectum colligere poteris.

20 Primo, quia inualide sunt et desides in volatu, et hoc prouenit, quia amiserunt regem suum, a quo solacium et firmitatem deberent habuisse.

21 Secundo, quia incertis et indispositis exeunt horis, et hoc est, quia de voce capitis nullum habent signum.

22 Tercio, quia nullam caritatem habent ad alueolum, ideo vacue redeunt saciantes se et nichil dulcedinis, unde in futurum viuant, reportantes.

23 Apes vero, que sunt sane et habiles, sunt stabiles in volatu et fortes. Tempus exeundi et redeundi habent debitum, reportantes ceram ad construendum loca sua, mel vero ad fruendum.'

24 Tunc respondit seruus domino: 'Si ergo inutiles sunt et infirme, cur diucius pateris eas et non interficientur?'

25 Respondit dominus: 'Ego permitto eas viuere triplici de causa, quia triplex ferunt comodum, sed non virtute sua.

26 Primo occupant loca preparata, ne venientes bruci occupent loca vacua conturbando alias bonas apes.

27 Secundo, ut alie apes fructifere fiant ex malarum apum malicia fructuosiores et solliciciores in laborando.

28 Quando enim fructifere apes vident infructuosas et malas apes laborare ad cupiditatis proprie solam replecionem, tanto fiunt in congregando ad regem suum solliciciores, quo malas viderint ad solam cupiditatem feruenciores.

29 Tercio valent bonis apibus ad mutuam defensionem.

30 Est enim vermis quidam, solitus comedere apes; quem apes intelligentes venire omnes communiter odiunt eum et, licet male apes impugnant et odiunt eum propter inuidiam et pro vita sua tuenda, bone vero ex caritate et iusticia, mutuo tamen ad expugnacionem vermis laborant bone apes et male.

31 Alioquin si omnes apes male subtracte essent, bone vero sole remanerent, cicius in eas vermis, quia pauciores essent, preualeret. Et ideo', inquit dominus, 'suffero apes inutiles.

32 Verumptamen cum autumpnus veniet, prouidebo apibus bonis et separabo eas a malis, que, si modo extra alueolum relinquerentur, morerentur frigore.

33 Si vero intra fuerint et non congregauerint, fame periclitabuntur, quia neglexerunt congregare, cum potuerunt.

34 Ego Dominus, creator omnium, ego sum possessor et dominus apum istarum.

35 Ego ex intima caritate et sanguine meo fundaui michi alueolum apum, idest sanctam Ecclesiam, in qua Christiani per unitatem fidei et mutue dileccionis congregari deberent et morari.

36 Horum loca sunt eorum corda, in quibus dulcedo cogitacionum bonarum et affeccionum habitare deberet;

37 que trahi deberet ex consideracione caritatis mee in creando et ex redempcione mea et paciencia in supportando et ex misericordia mea in reuocando seu renouando.

38 In hoc alueolo, scilicet sancta Ecclesia, duo sunt genera hominum tamquam duo genera apum.

39 Primi sunt mali Christiani, qui non congregant michi sed sibi ipsis; qui vacui redeunt et nesciunt caput, quia stimulum habent pro dulcedine, cupiditatem pro caritate.

40 Bone vero apes boni Christiani sunt. Hii exhibent michi triplicem reuerenciam.

41 Primo habent me pro suo capite et domino, offerentes michi mel dulcedinis, idest opera caritatis, que michi sunt suauiora et sibi ipsis utiliora.

42 Secundo stant ad voluntatem meam, horum voluntas est secundum voluntatem meam, cogitacio tota ad meam passionem, operacio tota ad meum honorem.

43 Tercio sequuntur me, idest obediunt michi in omnibus, ubicumque fuerint, siue extra, siue intra, siue in tribulacione, siue in leticia, semper cor eorum est cum corde meo.

44 Ideo triplicem virtutem habent a me.

45 Primo ex voce virtutis et inspiracionis mee tempus debitum et certum habent, scilicet noctem tempore noctis et lucem tempore lucis.

46 Necnon et noctem mutant in lucem, idest gaudium mundi in eternum gaudium, et casurum gaudium in perpetuam felicitatem.

47 Hii in omnibus sunt racionabiles, quia presentibus utuntur ad necessitatem, stabiles in aduersitatibus, cauti in prosperitate, moderati in cura carnis, solliciti et circumspecti in agendis.

48 Secundo sicut bone apes mutuam habent caritatem, ita et ipsi omnes unum cor habent ad me et proximum diligunt tamquam se, me autem super omnia et super se ipsos.

49 Tercio fiunt a me fructiferi. Quid vero est fructificare nisi Spiritum meum sanctum habere et eo impleri?

50 Quicumque enim eum non habet et qui eius caret dulcedine, infructuosus est et inutilis; ipse cadit et annichilatur.

51 Spiritus vero sanctus accendit illum, quem inhabitat, caritate diuina, aperit intelligencie sensum, extirpat superbiam et incontinenciam, excitat mentem ad Dei honorem mundique contemptum.

52 Hunc spiritum apes infructifere nesciunt, et ideo contemnunt regimen, refugiunt unitatem et caritatis societatem.

53 Vacue sunt in bonis operibus, mutant lucem in tenebras, consolacionem in luctum, gaudium in dolorem.

54 Verumptamen propter tria pacior eas viuere.

55 Primo, ne in spacia preparata ingrediantur bruci, idest infideles. Si enim mali homines insimul subtraherentur, pauci remanerent boni, propter quorum paucitatem infideles, quia plures sunt, ingrederentur ad eos et cohabitantes eis nimium molestarent.

56 Secundo tolerantur ad bonorum probacionem. Ex malicia quippe malorum probatur bonorum constancia. Nam in aduersitate ostenditur, quantum quisque paciens est, in prosperitate vero, quantum quisque constans est et moderatus.

57 Quia ergo vicia quandoque subrepunt iustis et virtutes frequenter extollunt, ideo permittuntur mali viuere cum bonis, ne boni dissouluantur nimia leticia vel dormitent accidia et ut frequenter habeant ad Deum oculos.

58 Ubi enim minor est pugna, minor datur et merces.

59 Tercio tolerantur ad auxilium, ne gentiles vel inimici alii infideles noceant sed timeant eo magis, quo plures fuerint, qui videntur boni.

60 Et sicut boni resistunt malis ex iusticia cum diuina caritate, sic et mali pro sola vita tuenda et ira Dei vitanda.

61 Et sic omnes mali et boni adiuuant se inuicem, ut mali propter bonos supportentur, boni vero propter maliciam malorum sublimius coronentur.

62 Custodes vero apum hii sunt prelati ecclesiarum et principes terre, boni siue mali.

63 Ad bonos vero custodes loquor, quos et ego, Deus et custos eorum, ammoneo, ut custodiant apes meas.

64 Considerent enim exitum earum et ingressum. Attendant, si fuerint infirme vel sane.

65 Quod si forte discernere nesciunt, ecce tribus signis dico eis, quomodo cognoscant!

66 Hee apes inutiles sunt, que sunt segnes in volatu, indisposite tempore, vacue in apportacione dulcedinis.

67 Segnes in volatu sunt illi, qui plus curant de temporalibus quam eternis, plus timent mortem corporis quam anime, qui sic loquitur secum dicens:

68 'Cur debeo habere inquietudinem, cum possim habere quietem? Cur debeo me dare morti, cum possum viuere?' Non considerantes miseri, quod ego, rex glorie potentissimus, assumpsi in me impotenciam.

69 Sum eciam quietissimus et ipsa vera quies, et tamen assumpsi pro eis inquietudinem, quos et morte mea liberaui.

70 Illi vero indispositi sunt tempore, quorum affectus querit terrena, quorum locucio ad scurrilia, quorum opus ad propriam utilitatem, quorum tempus tale est, quale querit corpus.

71 Illi autem caritatem non habent ad alueolum nec congregant dulcedinem, quia opera quedam faciunt michi bona, sed ex timore supplicii.

72 Qui, licet opera quedam pietatis habent, non tamen relinquunt propriam voluntatem et peccatum.

73 Qui sic habere volunt Deum, ut tamen nec mundum relinquant nec aliquem defectum et turbacionem paciantur.

74 Isti tales vacuis pedibus currunt in domum, quia currunt, sed indiscrete, volant, sed non caritate debita.

75 Propterea, cum autumpnus venerit, idest tempus separacionis, apes inutiles separabuntur a bonis, que pro amore sui et cupiditate fame eterna cruciabuntur.

76 Pro contemptu vero Dei et tedio boni nimio frigore dissoluentur, sed non consumentur.

77 Verumptamen amici mei de triplici malicia malarum apum sibi cauere debent.

78 Primo, ne putredo earum veniat in aures eorum, quia venenate sunt. Ablato quippe melle, vacue sunt a dulcedine, pro qua habundant amaritudine venenata.

79 Secundo caueant pupille oculorum suorum pro alis earum, quia acutissime sunt quasi acus.

80 Tercio seruent corpus suum, ne nudum sit pro caudis earum. Habent enim aculeos, quibus amare nimis pungunt.

81 Quid autem ista significent, sapientes sciunt exponere, qui mores earum attendunt et affectum.

82 Qui vero nesciunt intelligere, timeant periculum, fugiant consorcium earum et exempla. Alioquin addiscent experiendo, que non nouerunt audiendo."

83 Deinde loquebatur mater: "Benedictus sis tu, fili mi, que es et qui eras et eternaliter eris! Misericordia tua dulcis est et iusticia tua magna.

84 Michi videtur, fili mi, per similitudinem loquendo, quod nunc sic tecum est, quasi quod quedam nubes ascenderet in celum, hanc vero precederet lenis aer.

85 In nube autem apparuit quasi quoddam tenebrosum, sed, qui erat extra domum, senciens lenitatem aeris, eleuauit oculos et vidit nubem tenebrosam, et considerans secum ait:

86 'Obscuritas istius nubis videtur michi significare futuram pluuiam.' Et mox sano usus consilio festinauit in latibulum, a pluuia se abscondens.

87 Alii vero, qui erant ceci vel qui forte non curabant, paruipendentes lenitatem aeris nec formidantes obscuritatem nubis, experiebantur hoc, quod nubes significabat.

88 Que quidem nubes, crescens per totum celum, venit cum maxima commocione et igne impetuoso tamque forti, quod ad commocionem eius exibat vita. Ad ignem vero omnia consumebantur interiora hominis et exteriora, ita quod nichil remaneret.

89 Hec nubes, fili mi, verba tua sunt, que multis tenebrosa videntur et incredibilia, quia non multociens audita, quia idiotis ministrata nec signis declarata.

90 Hec verba precedit peticio mea et misericordia tua, qua misereris omnibus et allicis quasi mater omnes ad te.

91 Hec misericordia lenis est quasi aer lenissimus in paciencia et sufferencia, calida est in caritate, qua prouocantes te ad iram mones ad misericordiam et offers contemptoribus pietatem.

92 Ergo omnes, quia audierint verba hec, eleuent oculos, et videbunt in intelligencia, unde processerint verba. Inquirant, si sonuerunt misericordiam et humilitatem.

93 Attendant, si sonant presencia an futura, veritatem an falsitatem; et si vera inuenerint, fugiant ad latibulum, idest ad veram humilitatem cum diuina caritate.

94 Nam cum iusticia venerit, tunc pre timore separabitur anima a corpore. Animam vero claudet in se ignis et ardebit interius et exterius.

95 Ardebit quidem, sed non consumetur. Propterea ego, regina misericordie, clamo ad habitatores mundi, eleuent oculos et videant misericordiam.

96 Ego moneo et rogo quasi mater, consulo quasi domina.

97 Cum enim venerit iusticia, impossibile erit resistere. Ergo credite firmiter et respicite, probate in consciencia veritatem, mutate voluntatem, et tunc, qui ostenderit verba caritatis, ostendet et opera et signa caritatis!"

98 Deinde Filius michi loquebatur dicens: "Ostendi tibi supra de apibus, quod habent triplex bonum de apiastro suo. Dico tibi nunc, quod tales apes deberent esse illi cruciferi, quos in illis finibus terrarum Christianorum posui.

99 Sed iam ipsi pugnant contra me. Nam de animabus non curant, non compaciuntur corporibus conuersorum ad fidem catholicam et ad me de errore.

100 Opprimunt enim eos laboribus, priuant libertatibus, in fide non instruunt eos, sacramentis priuant et cum maiori dolore mittunt eos ad infernum quam si starent in suo assueto paganismo.

101 Nec eciam pugnant nisi ut dilatent superbiam suam et augeant cupiditatem suam. Ideo veniet eis tempus, quo confringentur dentes eorum, manus dextra mutilabitur, et subneruabitur dexter pes eorum, ut viuant et se ipsos cognoscant."

Caput 20 Verba querimonie Dei de tribus, que nunc per mundum transeunt, et qualiter Deus elegit tres status ab inicio, scilicet clericorum, defensorum et laboratorum, et de pena hominibus ingratis parata et de gloria gratis illata et concessa hominibus.

-

Videbatur exercitus celestis magnus, ad quem Dominus locutus est dicens: "Licet omnia videtis et scitis in me, tamen, quia michi sic placet, conqueror coram vobis de tribus.

2 Primo, quod apiaria illa suauissima, que in celo ab eterno edificata sunt, de quibus apes ille inutiles exierunt, vacua sunt.

3 Secundo, quod abyssus illa insaciabilis, cui non lapides, non arbores resistunt, semper aperta est, in quam anime descendunt sicut nix de celo in terram.

4 Et sicut a facie solis nix dissoluitur in aquam, sic anime ad magnitudinem supplicii dissoluentur ab omni bono et renouantur ad omnem penam.

5 Tercio conqueror, quod pauci sunt, qui attendunt vacuitatem locorum, de quibus preuaricati sunt angeli mali, et animarum casum. Ideo merito conqueror.

6 Ego enim ab inicio elegi tres viros, per quos intelligo triplicem statum in mundo.

7 Primo elegi clericum, qui clamaret voluntatem meam voce et ostenderet opere.

8 Secundo defensorem elegi, qui amicos meos defenderet vita sua et paratus esset pro me ad omnem laborem.

9 Tercio elegi laboratorem, qui laboraret manibus suis, ut pasceret corpora labore suo.

10 Primus, scilicet clericus, nunc factus est leprosus et mutus, quia omnis, qui querit in clerico videre pulchritudinem morum et virtutum, recurrit retro, turbatur visu, et abhorret accedere ad eum propter lepram superbie et cupiditatis sue.

11 Si vero querit eum audire, mutus factus est ipse clericus a laude mea et garrulus ad laudem propriam.

12 Quomodo ergo tunc aperietur via ad tantam suauitatem acquirendam, si ille debilis est, qui deberet precedere? Et si ille mutus est, qui deberet clamare, quomodo tunc audietur suauitas illa celestis?

13 Secundus, scilicet defensor, trepidat in corde, vacuus est manibus, quia trepidat pro scandalo mundi et amissione honoris eius.

14 Vacuus est manibus, quia nulla diuina opera facit, sed omnia, que facit, facit pro mundo.

15 Quis ergo tunc defendet populum meum, si ille, qui caput deberet esse, timet?

16 Tercius est velut asinus, qui caput inclinat ad terram et stat quatuor pedibus iunctis simul.

17 Vere sicut asinus est populus, qui nulla desiderat nisi terrena, qui negligit celestia et querit caduca. Ipse quasi quatuor pedes habet, quia modicam habet fidem et vacuam spem, tercio nulla opera bona, quarto voluntatem completam ad peccatum.

18 Inde os gule et cupiditati semper apertum stat. Ecce, amici mei, quomodo per tales potest abyssus illa insaciabilis minui, quomodo fauus poterit impleri?"

19 Tunc respondit mater Dei: "Benedictus sis tu, fili mi! Querimonia tua iusta est. Ego et amici tui non habemus ad te pro humano genere aliquam excusacionem nisi unum verbum, in quo saluari potest.

20 Hoc est: 'Miserere, Iesu Christe, fili Dei viui!' Hoc ego clamo, hoc et amici tui."

21 Respondit filius: "Verba tua sunt suauia in auribus meis, sapiunt delectabiliter in ore, intrant cum caritate in cor.

22 Ego habeo unum clericum et unum defensorem et unum rusticum.

23 Primus est delectabilis sicut sponsa, quam sponsus honestissimus cum diuina caritate toto desiderio desiderat. Huius vox erit sicut vox, que ex clamore et collocucione resultat in siluis.

24 Secundus erit paratus dare vitam suam pro me, non timebit mundi obprobrium. Hunc ego armabo armis Spiritus sancti.

25 Tercius habebit tam firmam fidem, quod dicet sic: 'Tam firmiter credo, quod quasi videam, que credo. Spero eciam omnia, que promiserat Deus.'

26 Voluntatem habebit faciendi bona et proficiendi in bono et omittere mala.

27 In os primi hominis dictorum trium ponam tria verba, que clamabit.

28 Primo clamabit: 'Qui habet fidem, faciat opere, que credit!' Secundo: 'Qui sperat firmiter, stabilis sit in omni bono.' Tercio: 'Qui diligit perfecte et caritatiue, desideret feruenter videre, que diligit!'

29 Secundus erit quasi leo fortis in laborando, in inisidiis precauendis sollicitus et stabilis in perseuerando.

30 Tercius erit sapiens sicut serpens, qui stabit in cauda et caput leuabit ad celum.

31 Isti complebunt voluntatem meam. Hos sequentur alii. Et licet tres nomino, et per eos tamen plures intelligo."

32 Deinde loquebatur ad sponsam dicens: "Sta stabilis! Noli sollicitari de mundo, non de obprobrio, quia, qui omnia obprobria audiui, ego sum Deus tuus et Dominus."

Caput 21 Verba Virginis gloriose ad filiam de modo Christum de cruce deponendi et de suis amaritudine et dulcedine in Filii passione et qualiter anima per virginem et amor Dei et mundi per duos iuuenes designantur et de condicionibus, quas anima debet habere tamquam virgo.

- Maria loquebatur: "Quinque cogitare debes, filia mea.

2 Primo, quod omnia membra filii mei in morte diriguerunt et frigescebant, et sanguis, qui de vulneribus eius in passione effluxit, membris omnibus adhesit coagulatus.

3 Secundo, quod in corde punctus erat tam amare et immisericorditer, quod pungens non destitit, donec lancea attigit costam et ambe partes cordis essent in lancea.

4 Tercio cogita, quomodo deponebatur de cruce! Hii duo, qui deponebant eum de cruce, tres applicabant scalas: una protendebatur ad pedes, secunda subtus ascellas et ad brachia, tercia ad meditatem corporis.

5 Primus ascendit et tenebat eum per medium. Secundus, ascendens per aliam scalam, excussit primo unum clauum de uno brachio, deinde applicata scala excussit clauum alterius manus.

6 Qui quidem claui longe ultra stipitem crucis protendebantur.

7 Descendente igitur illo, qui sustentabat onus corporis, paulatim et modice, prout poterat, ille alius ascendit scalam, que tendebatur ad pedes, et excussit clauos de pedibus.

8 Cumque appropinquaret ad terram, unus eorum tenuit corpus per caput, alius per pedes. Ego vero, que mater eram, tenui per medium.

9 Et sic nos tres portauimus eum ad quandam petram, que in lintheo mundo per me operta erat, in quo obuoluimus corpus. Sed non consui lintheum. Sciebam enim pro certo, quod non in tumulo putresceret.

10 Postea Maria Magdalena et alie sancte mulieres venerunt, necnon et angeli sancti, multi quasi athomi solis, affuerunt, obesequium exhibentes creatori suo.

11 Qualem autem tristiciam tunc temporis habui, non est, qui valeat dicere. Eram enim sicut mulier pariens, cuius omnia membra post partum tremula sunt.

12 Que, licet pre dolore vix respirare possit, tamen gaudet interius, quantum potest, eo quod scit filium suum natum in eandem miseriam, de qua exiuit, numquam rediturum.

13 Sic ego, licet ex morte filii mei eram incomparabiliter tristis, tamen, quia sciui filium meum non amplius moriturum sed in eternum victurum, gaudebam in anima mea. Et sic cum tristicia mea quedam leticia miscebatur.

14 Vere dicere possim, quod sepulto filio meo quasi duo corda in uno sepulchro fuerunt. Numquid non dicitur: 'Ubi est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum.'? Sic in sepulchro filii mei semper cogitacio et cor meum versabatur."

15 Deinde adiciens mater Dei dixit: "Dicam tibi de illo tali per modum exempli, quomodo et in quo statu positus erat et quomodo nunc constitutus est.

16 Quasi quod quedam virgo cuidam desponsata esset et ante ipsam duo iuuenes starent, quorum unus a virgine vocatus dixit ei:

17 'Consulo tibi, ne credas ei, quem desponsasti. Ipse enim rigidus est in operibus suis, tardus in remuneracione, auarus in donis.

18 Crede ergo magis michi et verbis, que tibi dico, et monstrabo tibi alium, qui non est durus sed lenis in omnibus, qui dat tibi statim, quod desideras, qui dat eciam tibi copiose, que placent et delectant.'

19 Quibus auditis virgo cogitans secum respondit: 'Verba tua sunt dulcia ad audiendum. Tu personaliter lenis es et pulcher ad senciendum. Consultum credo verba tua sequi.'

20 Et cum extraheret anulum de digito, ut porrigeret iuueni, vidit superius unam scripturam, in qua erant tria verba.

21 Primum erat: 'Cum veneris in cacumen arboris, caue, ne apprehendas aridum ramum arboris ad sustentandum te, ne forte cadas!'

22 Secundum verbum erat: 'Caue, ne recipias consilium ab inimico!'

23 Tercium erat: 'Non ponas cor tuum inter dentes leonis!'

24 Cumque virgo videret hec, retraxit manum et retinuit anulum cogitans secum sic: 'Hec tria, que video, forte notant, quod iste, qui me in sponsam habere cupit, non est fidelis.

25 Michi videtur, quod verba sua sunt vana et plenus est odio et interficiet me.'

26 Et cum sic cogitaret, iterum respexit et vidit aliam scripturam, in qua eciam erant tria verba. Primum erat: 'Da ei, qui tibi dedit!' Secundum verbum erat: 'Da sanguinem pro sanguine!' Tercium erat: 'Non alienes possessori, quod suum proprium est!'

27 Quibus visis et auditis cogitauit iterum sic virgo: 'Prima tria verba informant me, quomodo fugiam mortem, sequencia tria, quomodo optineam vitam. Ergo iustum est, ut magis sequar verba vite.'

28 Tunc virgo sapienti usa consilio vocauit ad se seruum illius, qui eam primo desposauit, et eo appropinquante ille, qui eam decipere voluit, se ab eis elongauit.

29 Talis est anima illius desponsata Deo suo.

30 Duo iuuenes, qui ante eam stabant, sunt amicicia Dei et amicicia mundi. Nam amici mundi magis et vicinius appropinquant ei usque nunc.

31 Qui loquebantur ei de diuiciis et honore mundi, ad quos pene extendisset anulum amoris sui et eis in omnibus consensisset.

32 Sed succurrente gracia filii mei vidit scripturam quandam, idest audiuit misericordie eius verba, in quibus intellexit tria.

33 Primo, quod caueret sibi, ne, dum alcius ascenderet et rebus casuris inniteretur, grauior ei casus immineret. Secundo intellexit nichil esse in mundo nisi dolorem et sollicitudinem. Tercio, quod mala est diaboli retribucio.

34 Deinde aliam scripturam vidit, scilicet audiuit verba eius consolatoria.

35 Primo, ut daret sua Deo, a quo habet omnia. Secundo, ut redderet ei seruicium corporis sui, qui sanguinem suum fudit pro eo. Tercio, ut non alienaret animam suam a Deo suo, qui eam creauit et redemit.

36 Istis auditis et diligenter consideratis appropinquant ei nunc serui Dei et placent, et elongant se ab eo serui mundi.

37 Sed nunc anima eius est quasi virgo, que de brachio sponsi sui nouiter surrexit, que tenetur habere tria.

38 Primo vestes decoras, ne forte derideatur a famulis regis, si in vestibus deprehenditur aliqua deformitas.

39 Secundo debet esse morigerata iuxta voluntatem sponsi, ne, si aliquid in actibus suis inueniatur inhonestum, dehonestetur sponsus propter eam.

40 Tercio debet esse mundissima, ut sponsus non inueniat in ea unam maculam, pro qua contempni et repudiari possit.

41 Deinde habeat ductores ad cubiculum sponsi sui, ne forte in ambitibus vel in subtili aditu errare contingat.

42 Qui vero ductor esse debet, duo habeat: primo, ut videatur a sequente; secundo, ut audiatur, quid docet et quo itur.

43 Ille autem, qui sequitur aliquem precedentem, tria tenetur habere: primo, ut non sit segnis et piger in sequendo; secundo, ut non abscondat se a precedente; tercio, ut diligencius attendat et consideret vestigia precessoris et eum sollicite sequatur.

44 Ergo anima eius ut ad cubiculum sponsi perueniat, necesse est, ut a ductore ducatur, qui eam ad sponsum suum, Deum, feliciter perducat.

Caput 22 Verba doctrine Virginis gloriose ad filiam de spirituali et temporali sapiencia et, quam ipsarum quis debeat imitari et qualiter spiritualis sapiencia post paucos labores ducit hominem ad perpetuam consolacionem, temporalis vero ad eternam dampnacionem.

-

Maria loquebatur: "Scribitur, quod 'qui vult sapiens esse, addiscat sapienciam a sapiente'.

2 Unde per exemplum dico tibi, quasi esset unus, qui volens addiscere sapienciam vidit duos magistros ante se stare, ad quos ait:

3 'Libentissime addiscerem sapienciam, si scirem, quo me duceret, qualem haberet utilitatem et qualem finem.'

4 Respondit alter magistrorum: 'Si meam sapienciam sequi volueris, ducet te in altissimum montem, sed in via duricia lapidum est sub pedibus, difficultas et preruptum est in ascensu.

5 Si laboraueris in ista sapiencia, habebis, quod exterius est tenebrosum sed intus fulgidum. Si tenueris eam firmiter, habebis, quod vis.

6 Sed quasi circulus circumuoluitur et attrahet te sibi magis ac magis, dulciter ac dulcius, donec leticia ab omni parte tempore suo perfundaris.'

7 Secundus magister ait: 'Si sapienciam meam secutus fueris, ducet te in vallem floridam et ex omni terre fructu amenam.

8 Mollicia est in via sub pedibus et in descensu modicus labor.

9 Si perstiteris in ista sapiencia, habebis, quod extra est fulgidum, sed cum frui eo volueris, fugiet a te. Habebis eciam, quod non durat sed statim finitur.

10 Et cum liber perlectus fuerit, simul et liber et lectura annichilatur et vacuus relinqueris.'

11 Quibus auditis cogitabat ille secum: 'Audio hic duo mirabilia.

12 Si ascendero in montem, debilitantur pedes et grauatur dorsum. Si vero optinuero, quod extra est obscurum, quid michi prodest?

13 Si autem laborauero in eo, quod nullum habebit finem, quando tunc erit consolacio?

14 Alter quoque magister promittit, quod fulgidum est extra sed non mansurum, sapienciam cum lectura finituram. Que ergo michi in istis utilitas, si carent stabilitate?'

15 Cumque si cogitabat in animo, affuit ex improuiso quidam homo inter duos magistros et ait:

16 'Licet mons altus est et difficilis est in ascensu, tamen supra montem nubes est lucida, et qua habebis refrigerium.

17 Si autem, quod promittitur, exterius est tenebrosum, frangi quidem potest, et sic optinebis aurum, quod intus latet, quod cum leticia eternaliter poteris possidere.'

18 Duo isti magistri duplex est sapiencia, spiritualis videlicet et carnalis. Spiritualis est voluntatem propriam Deo relinquere et toto desiderio et opere in celestia suspirare.

19 Non enim veraciter sapiencia dici potest, nisi cum verbis concordat opus.

20 Hec sapiencia ducit ad vitam beatam. Sed ista sapiencia est petrosa in perueniendo et prerupta in ascendendo. Durum quippe est et petrosum videtur affeccionibus suis resistere.

21 Preruptum est consueta delectabilia calcare, mundi honorem non amare.

22 Quamuis autem sic difficile est, attamen quicumque cogitat secum, quia tempus breue est et mundus finiturus, animumque constanter firmauerit ad Deum, huic supra montem apparebit nubes, idest consolacio Spiritus sancti.

23 Eius denique erit dignus consolacione, qui non alium consolatorem querit nisi Deum. Quomodo enim incepissent tam ardua et amara omnes electi Dei, nisi bone voluntati hominis tamquam instrumento bono cooperatus fuisset spiritus Dei?

24 Hunc autem spiritum adduxit eis voluntas bona, inuitauit diuina caritas, quam habebant ad Deum, quia laborabant voluntate et affectu, donec opere fiebant fortes.

25 Adepta vero consolacione spiritus, optinebatur et mox aurum diuine delectacionis et caritatis, qua non solum paciebantur multa contraria sed in paciendo considerata retribucione delectabantur.

26 Hec delectacio videtur mundi amatoribus tenebrosa, quia diligunt tenebras; Dei vero amatoribus lucidior est sole et fulgencior auro, quia frangunt tenebras viciorum et ascendunt in montem paciencie, contemplantes nubem consolacionis, que non finitur sed incipit in presenti et quasi circulus circumuoluitur, donec venerit ad perfeccionem.

27 Mundi vero sapiencia ducit ad vallem huius miserie, que florida videtur in habundancia rerum, amena in honoribus, mollis in voluptate.

28 Ista sapiencia cicius finietur nec aliquid plus utilitatis habet nisi quod solummodo videbat et audiebat.

29 Ergo, filia mea, inquire sapienciam a sapiente, idest a filio meo! Ipse quippe est sapiencia, a quo est omnis sapiencia; circulus ille ipse est, qui numquam terminatur.

30 Ego clamo ad te quasi mater ad filium: dilige sapienciam, que intus est quasi aurum, extra contemptibilis, intus feruens caritate, extra laboriosa et opere fructuosa!

31 Et si turbaris ex onere, spiritus Dei erit consolator tuus.

32 Accede et conare tamquam homo progrediens, donec assuescit! Non retrocedas, donec venias ad montis summitatem!

33 Nichil enim tam difficile est, quod in continuacione stabili et racionabili non erit facile.

34 Nichil tam honestum in principio aggressionis, quod ex imperfeccione consumacionis non obfuscetur.

35 Ergo accede ad spiritualem sapienciam! Hec ducet te ad labores corporis, ad mundi contemptum, ad modicam tribulacionem et perpetuam consolacionem.

36 Mundi vero sapiencia fallax est et pungitiua. Hec ducet te ad temporalium congregacionem et ad presentem honorem, sed in fine ad maximam infelicitatem, nisi sollicite preuideatur et caueatur."

Caput 23 Verba Virginis gloriose sue humilitatis declaracionis ad filiam et qualiter humilitas per mantellum designatur et de condicionibus vere humilitatis et de eius fructu mirabili.

"

-M ulti mirantur, cur tecum loquor. Certe ideo, ut humilitas mea ostendatur.

2 Sicut enim cor de membro corporis infirmo non gaudet, antequam iterum receperit sanitatem, et recepta sanitate plus letatur, sic ego, quantumcumque homo peccat, si ex toto corde et vera emendacione ad me reuersus fuerit, statim parata sum recipere reuertentem.

3 Nec attendo, quantum peccauerit sed cum quali intencione et voluntate redit.

4 Ego vocor ab omnibus 'mater misericordie'. Vere, filia, misericordia filii mei fecit me misericordem et misericordia eius visa compacientem.

5 Ideo miser erit, qui ad misericordiam, cum possit, non accedit. Ergo tu, filia mea, veni et absconde te sub mantello meo!

6 Hic est exterius contemptibilis, intus vero utilis propter tria. Primo obumbrat ab aere tempestuoso, secundo munit a frigore urente, tercio defendit contra nubium imbrem.

7 Hic mantellus humilitas mea est. Hec videtur a mundi amatoribus valde contemptibilis et supersticiosa ad imitandum.

8 Quid enim contemptibilius est quam vocari fatua et non irasci vel verba reddere?

9 Quid despeccius quam omnia relinquere et omnibus indigere?

10 Quid dolorosius apud mundiales quam iniuriam suam dissimulare et omnibus se credere et tenere indigniorem et humiliorem?

11 Talis, o filia, erat humilitas mea, hoc gaudium meum, hec voluntas tota, que nulli nisi filio meo placere cogitabam.

12 Verumptamen hec humilitas sequentibus me valet ad tria.

13 Primo pro aere corruptiuo et tempestuoso, idest pro obprobrio hominum et despeccione. Sicut enim aer impetuosus et fortis ab omni parte impellit hominem et infrigidat, sic hominem impacientem et futurorum inconsideratiuum obprobria faciliter deiciunt et animum a caritate remittunt.

14 Sed quicumque ad humilitatem meam sedule attendit, cogitet, qualia ego, domina omnium, audiui, querat laudem meam, non suam.

15 Consideret, quod verba non sunt nisi aer, et mox habebit refrigerium.

16 Ut quid enim mundiales tam impacientes sunt ad verba et obprobria, nisi quia plus querunt laudem propriam quam Dei? Et humilitas in eis est nulla, quia obturatum habent oculum a peccatis.

17 Ergo, quamuis iusticia scripta dicit verba contumeliosa non debere audiri sine causa vel sustineri, virtus tamen est et merces illata pacienter propter Deum audiuisse et sustinuisse.

18 Secundo humilitas mea defendit a frigore urente, idest ab amicicia carnali. Est enim quedam amicicia, qua diligitur homo propter presencia ista, sicut illi, qui loquuntur sic:

19 'Ciba tu me et ego te in presenti, quia non curo, quis te cibabit post mortem! Honora tu me et ego te, nam pro minimo est michi, qualis sequatur honor futurus.'

20 Hec enim est amicicia frigida, absque calore Dei, dura quasi nix congelata in amore et compassione proximi indigentis, infructuosa ad premium.

21 Disiuncta enim societate et deposita mensa, statim dissoluta est omnis amicicie utilitas et fructus euacuatus.

22 Quicumque vero humilitatem meam imitatur, ipse benefacit omnibus propter Deum, tam inimicis quam amicis.

23 Amicis, quia in honore Dei stabiliter persistunt; inimicis vero, quia creatura Dei sunt et forte futuri boni.

24 Tercio defendit humilitatis mee consideracio ab imbribus et immundicia aque, que procedit de nubibus.

25 Unde enim procedit nubes nisi de humore et vaporibus procedentibus de terra? Que cum calore ascendentes in celum densantur in superioribus, et sic fiunt inde tria, scilicet pluuia, grando et nix.

26 Hec nubes corpus hominis significat, quod de immundicia procedit. Habet autem corpus tria secum, sicut et nubes secum.

27 Habet enim corpus audire, videre et sentire. Ex eo enim, quod corpus habet videre, concupiscit ea, que videt.

28 Concupiscit bona et pulchras facies, concupiscit latas possessiones.

29 Quid autem sunt omnia ista nisi quasi quedam pluuia, procedens de nubibus, maculans animam in affectu congregacionis, inquietans per sollicitudines, distendens per inutiles cogitatus et perturbans in congregatorum amissione.

30 Ex eo vero, quod corpus habet audire, libenter audit honorem proprium, mundi amiciciam. Audit quecumque corpori sunt delectabilia animeque nociua.

31 Hec omnia quid aliud sunt nisi quasi nix cicius dissoluenda, frigidam faciens animam ad Deum et obduratam ad humilitatem?

32 Ex eo vero, quod corpus habet sentire, sentit libenter suam voluptatem et corporis quietudinem.

33 Hoc quid aliud est nisi quasi grando ex aquis immundicie congelata, animam infructiferam reddens ad spiritualia, fortem ad mundialia et mollem ad corporis oblectamenta?

34 Ergo quicumque ab hac nube defendi desiderat, confugiat ad humilitatem meam et imitetur eam.

35 Per hanc enim defenditur a cupiditate visus, ne concupiscat illicita, defenditur a delectacione auditus, ne audiat contra veritatem, defenditur a voluptate carnis, ne succumbat in illicitis motibus.

36 Vere dico tibi, quod humilitatis mee consideracio ipsa est tamquam bonus mantellus, calefaciens portantes se, eos scilicet, qui non solum eum portant cogitacione sed et opere.

37 Non enim calefacit mantellus corporalis, nisi portetur, nec humilitas mea proficit eam cogitantibus, nisi et pro modulo suo unusquisque studuerit eam imitari.

38 Ergo, filia mea, indue te hac humilitate pro viribus tuis, quia mulieres mundi mantellos portant, qui extra habent superbiam, intus vero modicam utilitatem!

39 Has vestes omnino fuge, quia, nisi vilescat tibi prius amor mundi, nisi continuo pensaueris circa te Dei misericordiam et tuam circa eum ingratitudinem, nisi cogitaueris semper ea, que fecisti et que facis et qualem sentenciam iudicii pro hiis mereris, non poteris apprehendere mantellum humilitatis mee.

40 Ut quid enim ego me tantum humiliabam aut unde promerui tantam graciam, nisi quia cogitaui et sciui me nichil a me esse vel habere?

41 Ideo et nolui laudem meam sed solius datoris et creatoris.

42 Ergo, filia, fuge ad mantellum humilitatis mee et cogita te peccatricem super alios! Quia eciam si aliquos videris malos, nescis, quid eis cras futurum est; nescis eciam, qua intencione et qua sciencia hoc faciunt, utrum in infirmitate an industria.

43 Ideo nullis te preferas nullosque in corde tuo debes iudicare.

Caput 24 Verba exhortacionis Virginis ad filiam, querimoniam innuencia de paucitate suorum amicorum, et qualiter Christus loquitur ad sponsam inquiens, quod per flores intelliguntur eius sacra verba et in quibus talia verba habeant fructificare.

-

Maria loquebatur: 'Ubi magnus exercitus esset, quicumque procederet iuxta eum, habens dorsum nimis grauatum aliquo magno pondere et brachia similiter et oculos plenos lacrimis, respiceret ad exercitum, si forte esset aliquis, qui compateretur ei et releuaret onus.

2 Talis ego eram. Nam ego plena fui tribulacione a natiuitate filii mei usque ad mortem eius. Ego in dorso meo portaui maximum onus, cum labori diuino iugiter instabam et omnia adueniencia michi portabam pacienter.

3 Inter brachia mea tolerabam onerosum pondus, cum tribulacionem et dolorem cordis ultra omnem creaturam paciebar.

4 Ego habui oculos meos plenos lacrimis, quando considerabam in membris filii mei loca clauorum et passionem eius futuram et cum viderem in eo omnia compleri, que audiebam a prophetis vaticinata.

5 Sed nunc respicio ad omnes, qui in mundo sunt, si forte sint aliqui, qui compaciantur michi et recogitent dolorem meum, et valde paucos inuenio, qui cogitant tribulacionem et dolorem meum.

6 Ideo, filia mea, licet a multis oblita et neglecta sum, tu tamen non obliuiscaris me! Vide dolorem meum et imitare, quantum potes! Considera dolores meos et lacrimas et dole, quia amici Dei pauci sunt! Sta stabilis! Ecce filius meus venit!"

7 Qui statim veniens ait: "Ego sum Deus tuus et Dominus, qui loquor tecum. Verba mea sunt quasi flores arboris bone et, quamuis omnes flores de una radice arboris prodeunt, non tamen omnes flores veniunt ad effectum fructus.

8 Sic verba mea sunt quasi quidam flores, de radice caritatis diuine prodeuntes; que quidem multi suscipiunt, non tamen in omnibus faciunt fructum nec in omnibus maturescunt.

9 Quia quidam suscipiunt ea et retinent ad tempus, et sic postea reiciunt, quia spiritui meo ingrati sunt.

10 Quidam suscipiunt et retinent, quia caritate pleni sunt, et in hiis faciunt fructum deuocionis et sancte operacionis.

11 Tu ergo, sponsa mea, quia iure diuino mea facta es, oportet te habere tres domos.

12 In prima debent esse necessaria, que intrant in corpus; in secunda vestes, que vestiant corpus exterius; in tercia necessaria instrumenta ad utilitatem domus.

13 In prima debent esse tria: primo panis, secundo potus, tercio edulium.

14 In secunda domo debent esse eciam tria: primo vestimentum lineum, secundo laneum, tercio, quod fit de opere vermium.

15 In tercia domo eciam tria: primo instrumenta et vasa, que implenda sunt liquore, secundo instrumenta viuencia, quibus promouentur corporalia, utputa equi et asini et similia, tercio instrumenta, que per viua mouentur.

Caput 25 Verba ammonicionis Christi ad sponsam de promissione in tribus domibus fienda et quomodo bona voluntas per panem, premeditacio diuina per potum, sapiencia diuina per edulium designantur et qualiter sapiencia diuina non in litteratura est sed in corde et vita bona.

"

-E go ipse, qui loquor tecum, sum creator omnium et a nullo creatus. Ante me nichil erat nec post me aliquid esse poterit, quia ego semper eram et semper sum.

2 Ego eciam sum Dominus, cuius potencie nullus resistere poterit et a quo est omnis potestas et dominacio.

3 Ego loquor tibi, sicut vir loquitur ad uxorem suam:

4 Uxor mea, nos debemus habere tres domos. In una debet esse panis et potus et edulium.

5 Sed potes querere: 'Quid notat panis iste?' Numquid noto panem, qui in altari est?

6 Hic utique ante verba illa 'Hoc est corpus meum' panis est, sed dicto verbo illo non est panis sed corpus meum, quod de Virgine sumpsi et in cruce veraciter crucifixum est.

7 Hunc ego non noto hic, sed panis, quem in domum nostram congregare debemus, est voluntas bona et sincera.

8 Corporalis panis, si mundus et purus est, duo bona habet: primo confortat et dat venis et arteriis et neruis omnibus fortitudinem, secundo recipit ad se omnem putredinem interiorem et cum hac discedit et in secessum vadit, et homo emundatur.

9 Sic voluntas pura: primo confortat.

10 Nam si homo nichil velit nisi que Dei sunt, nichil laborat nisi ad honorem Dei, toto desiderio desiderat exire de mundo et esse cum Deo, hec voluntas confortat hominem in bono, augmentat amorem Dei, facit ei mundum vilescere, pacienciam fortificat et spem glorie adipiscende roborat in tantum, quod omnia adueniencia hilariter amplectitur.

11 Secundo voluntas bona omnem putredinem extrahit. Que est putredo nocens anime nisi superbia, cupiditas et luxuria?

12 Sed cum putredo superbie vel alicuius alterius vicii venerit in mentem, tunc discedit, si homo cogitat sic:

13 'Superbia vana est, quia non decet accipientem laudari de bonis datis sed datorem.

14 Cupiditas vana est, quia omnia terrena relinquentur.

15 Luxuria non est nisi fetor. Propterea nolo eam, sed magis volo sequi voluntatem Dei mei, cuius premium non finietur, cuius bona numquam veterascunt.

16 Tunc omnis superbie et cupiditatis temptacio discedit et voluntas bona in bono perseuerat.

17 Potus, quem debemus habere in domibus nostris, est diuina premeditacio in omnibus agendis.

18 Corporalis enim potus duo bona habet. Primo facit bonam digestionem.

19 Quicumque enim aliqua bona facere proponit, si considerat secum et diligenter reuoluit, priusquam faciat, quis honor Dei ex hoc prouenit, que utilitas ad proximum, que commoditas ad animam, et noluerit facere nisi aliquam utilitatem diuinam in opere suo perpenderit esse, tunc opus illud habebit bonum processum quasi bonam digestionem.

20 Tunc, si qua indiscrecio in opere faciendo occurrere poterit, cicius deprehenditur.

21 Tunc, si quid distortum fuerit, cicius corrigitur et opus suum rectum et racionabile et edificatiuum coram hominibus erit.

22 Nam qui in opere suo diuinam premeditacionem non habet nec utilitatem querit anime et honorem Dei, eciam si opus suum processum habebit ad tempus, in fine tamen, nisi corrigatur intencio, erit in nichilum.

23 Secundo potus extinguit sitim. Que est sitis peior quam peccatum praue cupiditatis et ire?

24 Et si homo premeditatur, que inde prouenerit utilitas, quam misere finitur, que remuneracio, si resistitur, mox per graciam Dei extinguitur sitis illa praua, accedit ardor diuine caritatis et boni desiderii, surgit leticia, ex eo quod non fecit ea, que venerunt in mentem eius.

25 Inquirit occasionem, quomodo ea de cetero poterit cauere, quibus supplantatus fuisset, nisi succurrisset premeditacio, et sollicicior fiet de cetero in cauendo talia.

26 Hic, sponsa mea, est potus, qui in fiscum nostrum debet congregari.

27 Tercio debet ibi esse edulium. Hoc facit duo. Primo facit in ore meliorem saporem et melius conuenit corpori quam si esset solus panis.

28 Secundo facit delicaciorem carnem et meliorem sanguinem quam si esset solus panis et potus.

29 Sic eciam spirituale edulium facit. Quid est autem edulium hoc? Utique sapiencia diuina.

30 Quicumque enim habet bonam voluntamen, nichil volens nisi que Dei sunt et diuinam premeditacionem, nichil faciendo, nisi prius nouerit ibi honorem Dei, huic sapit valde bene sapiencia.

31 Nunc potes querere: 'Que est diuina sapiencia?' Multi enim sunt simplices, qui nesciunt nisi unum, scilicet 'Pater noster', et hoc vix rectum.

32 Alii sunt magne litterature et profunde sciencie. Numquid est diuina sapiencia? Nequaquam. Diuina enim sapiencia non est precise in litteratura sed in corde et bona vita.

33 Quicumque cogitat sedule viam ad mortem, qualitatem ipsius mortis et iudicium post mortem, hic sapiens est.

34 Quicumque abicit a se vanitatem mundi et superflua, quicumque contentatur de solis necessariis et laborat in amore Dei, quantum potest, hic habet edulium sapiencie, quo voluntas bona et diuina premeditacio sapiunt melius.

35 Quando enim homo cogitat mortem et in morte nuditatem, quando enim homo perpendit iudicium Dei terribile, ubi nichil occultatur, nichil dimittitur impunitum, quando et cogitat mundi instabilitatem et vanitatem, numquid non tunc gaudet et dulciter sapit in corde reliquisse voluntatem suam Deo et abstinuisse se a peccatis?

36 Numquid non tunc confortatur caro et sanguis melioratur, idest omnis infirmitas anime, scilicet accidia et morum dissolucio, propellitur, sanguis diuine caritatis fit recencior.

37 Quia considerat racionabilius fore diligenda ea, que eterna sunt, quam que casura.

38 Ergo diuina sapiencia non est precise in litteratura sed in bono opere. Quia multi sapientes sunt secundum mundum et ad desideria sua, sed omnino insipientes sunt ad Dei mandata et voluntatem eius et refrenacionem corporis sui.

39 Et hii non sunt sapientes sed insipientes et ceci, quia sciunt ea, que casura sunt et ad momentum utilia. Eterna vero despiciunt et obliuiscuntur.

40 Alii sunt insipientes ad mundi delectabilia et honorem eius et sapientes ad considerandum, que Dei sunt, feruentes in obsequio eius.

41 Hii veraciter sapientes sunt, quia sapit eis preceptum Dei et voluntas eius.

42 Isti veraciter illuminati sunt et apertos habent oculos, quia semper considerant, quomodo veniant ad veram vitam et veram lucem.

43 Alii vero ambulant in tenebris, et delectabilius eis videtur esse in tenebris quam viam inquirere, per quam venire possent ad lucem.

44 Propterea, sponsa mea, congregemus in domos nostras hec tria, scilicet bonam voluntatem, premeditacionem diuinam et diuinam sapienciam!

45 Hec enim sunt, ex quibus letari debemus.

46 Licet autem te moneo, attamen omnes electos meos in mundo in te noto, quia anima iusti sponsa mea est; ego enim creator sum et redemptor.

Caput 26 Verba ammonicionis vite Virginis ad filiam et Christi ad sponsam de vestimentis habendis in secunda domo et qualiter per talia vestimenta pax Dei et proximi et opera misericordie et abstinencia pura designantur, et omnium istorum declaracio optima.

- Maria loquebatur: "Imprime tibi monile passionis filii mei, sicut iste sanctus Laurencius impressit sibi.

2 Ipse enim cogitabat cotidie in mente sua sic: 'Deus meus ipse est dominus meus, ego vero seruus.

3 Ipse Dominus Iesus Christus fuit nudatus et derisus; quomodo ergo decet, ut ego, seruus, vestiar delicacioribus?

4 Ipse fuit flagellatus et affixus ligno; non decet ergo, ut ego, qui seruus sum, si vere seruus sum, sim absque dolore et tribulacione.'

5 Cumque igitur super prunas extenderetur et cum adeps liquidus in ignem decurreret et omnia membra ignis inflammaret, respexit oculis in celum dicens:

6 'Benedictus sis tu, Deus meus et creator meus, Iesu Christe! Ego cognosco me non bene in diebus meis vixisse, cognosco eciam me in honore tuo modicum fecisse. Ideo quia misericordia tua maxima est, rogo te, ut facias mecum secundum misericordiam tuam.'

7 Et cum isto verbo anima a corpore separata est.

8 Ecce, filia mea! Qui tantum filium meum dilexit, qui talia pro honore eius passus est, adhuc indignum se dixit optinere celum. Quomodo ergo illi digni sunt, qui secundum voluntatem suam viuunt?

9 Propterea considera semper passionem filii mei et sanctorum eius! Non enim sine causa tanta passi sunt, sed ut aliis exemplum viuendi darent et ut ostenderent, quantam districcionem filius meus pro peccatis exiget, qui non minimum peccatum vult esse sine emendacione."

10 Deinde Filius veniens loquebatur sponse dicens: "Dixi tibi prius, que debent esse in domibus nostris.

11 Inter cetera enim debent ibi esse vestes sub triplici genere: primo vestimentum lineum, quod nascitur et crescit de terra, secundo pellicium, quod fit de animalibus, tercio sericum, quod fit de vermibus.

12 Lineum vestimentum habet duo bona. Primo molle est et lene ad nuda corporis. Secundo non perdit colorem suum sed, quo frequencius abluitur, tanto fit mundius.

13 Secundum vestimentum, scilicet pellicium, eciam habet duo. Primo cooperit turpitudinem, secundo calefacit contra frigus.

14 Tercium vestimentum, scilicet sericum, habet eciam duo. Primo videtur esse valde pulchrum et delicatum, secundo valde carum ad emendum.

15 Lineum vero indumentum, quod ad nuda corporis habile est, notat pacem et concordiam.

16 Hanc debet deuota anima habere ad Deum, ut pacem habeat cum Deo suo, nichil aliud vel aliter volendo quam quod Deus, non exacerbando eum per peccata, quia inter Deum et animam non est pax, nisi peccare desistatur et concupiscencia refrenetur.

17 Debet eciam pacem habere ad proximum, scilicet non inferendo ei mala, succurrendo ei, si habet, sufferendo, si contra eum peccauerit.

18 Quid enim infelicius distendit animam quam semper peccatum appetere et numquam eo repleri, semper desiderare et numquam quiescere?

19 Quid vero amarius pungit animam quam contra proximum irasci et bonis eius inuidere?

20 Ideo pacem debet anima habere ad Deum et ad proximum, quia nichil quiecius esse potest quam quiescere a peccato et non sollicitari de mundo, nichil eciam lenius quam gaudere de bono proximi et ei velle, quod sibi ipsi.

21 Hoc quoque lineum indumentum debet esse ad nuda corporis, quia cordi, in quo Deus quiescere vult, pax, vicinior inter ceteras virtutes, propinquius et principalius inherere debet.

22 Hec enim est virtus, que Deum inducit in cor et introductum tenet.

23 Que pax tamquam lineum nascitur et crescit de terra, quia vera pax et paciencia oritur de consideracione infirmitatis proprie.

24 Homo enim, qui de terra est, consideret infirmitatem suam, scilicet quod statim irascitur, si offenditur, quod statim dolet, si leditur; et si sic cogitauerit, non faciat alteri, quod ipse non potest personaliter ferre, cogitando secum, quia:

25 'Sicut ego, sic et proximus meus infirmus est. Sicut ego nolo talia pati, sic nec ipse potest.'

26 Tunc pax non amittit colorem suum, idest stabilitatem suam, sed eo fit constancior, quia consideracio infirmitatis proximi in se ipso facit hominem beniuole tolerare illata.

27 Si autem per impacienciam pax denigratur aliquo modo, tanto fit candidior apud Deum, quanto frequencius et cicius lauatur per penitenciam.

28 Fit eciam lecior et caucior ad ferendum, quo plus exasperatur et frequencius abluitur, quia gaudet de spe retribucionis, quam sperat sibi futuram propter pacem, et eo sollicicius cauet sibi, ne per impacienciam cadat.

29 Secundum vestimentum, scilicet pellicium, notat opera misericordie. Que quidem vestimenta pellicia fiunt de pellibus mortuorum animalium.

30 Quid sunt animalia nisi sancti mei, tamquam animalia simplices? Horum pellibus debet tegi anima, idest opera misericordie eorum debet imitari et facere.

31 Hec faciunt duo. Primo cooperiunt turpitudinem anime peccatricis et emundant eam, ne in conspectu meo maculosa appareat.

32 Secundo defendunt animam contra frigus. Quid est frigus anime nisi obduracio anime ad amorem meum?

33 Contra hoc frigus valent opera misericordie, que vestiunt animam, ne frigore dissoluatur. Per hec enim Deus visitat animam, et ipsa Deo semper vicinius appropinquat.

34 Tercium vestimentum, scilicet sericum, quod fit de vermibus, quod videtur valde carum ad emendum, notat abstinenciam puram.

35 Hec enim est pulchra in conspectu Dei et angelorum et hominum. Ipsa est eciam cara ad emendum, quia durum videtur homini coercere os suum a multiloquio et vaniloquio.

36 Durum videtur refrenare carnis sue cupiditatem a nimia superfluitate et delectabilitate sua; durum eciam videtur contra voluntatem suam ire. Sed licet durum sit, est tamen utile omnimode, est et pulchrum.

37 Ideo, sponsa mea, per quam intelligo omnes fideles, congregemus in secundam domum nostram pacem ad Deum et proximum, opera misericordie compaciendo et subueniendo miseris, abstinenciam a concupiscenciis!

38 Hec, sicut carior ceteris, sic eciam pulchrior est aliis in tantum, quod sine ea nulla videtur alia virtus esse pulchra.

39 Que quidem abstinencia trahi debet de vermibus, idest de cogitacione excessuum suorum contra Deum suum, de humilitate mea et de abstinencia mea, qui factus sum similis vermi propter hominem.

40 Consideret namque homo in animo suo, quomodo et quociens contra me peccauerit et qualiter emendauerit, et inueniet in se, quod nulla abstinencia et nullo labore suo sufficeret emendare, quociens contra me peccauerit.

41 Perpendat eciam penam meam et sanctorum meorum, quare talia passi sumus, et intelliget verciter, quod, si tantam districcionem exegi a me et sanctis meis, qui michi obedierunt, quanto districciorem ulcionem exigam ab eis, qui michi non obediunt.

42 Ergo bona anima assumat sibi abstinenciam libenter, recordetur peccata sua, quam mala sunt, que quasi vermes rodunt animam, et sic de vilibus vermibus preciosum sericum congregabit, idest abstinenciam puram in omnibus membris suis.

43 De qua Deus gaudet et omnis celi exercitus. Et pro qua congregans merebitur eternum gaudium, qui, nisi ipsa subueniret, habuisset eternum luctum.

Caput 27 Verba Christi ad sponsam de instrumentis in tercia domo reponendis et qualiter per talia instrumenta bone cogitaciones, sensus disciplinati et vera confessio designantur, et omnium istorum optima declaracio et de clausura istarum domorum in generali.

- Filius Dei loquebatur ad sponsam dicens: "Dixi tibi prius, quod in tercia domo deberent esse instrumenta sub triplici genere.

2 Primo instrumenta, in quibus infundentur liquores.

3 Secundo instrumenta, quibus terra foris preparetur, utputa rastrum et securis et huiusmodi, quibus confracta restaurentur.

4 Tercio instrumenta viua, sicut asini et equi et similia, quibus et viua et mortua promoueantur.

5 In prima autem domo, in qua sunt liquores, debent esse duo instrumentorum genera: primo instrumenta, in quibus infundantur liquores fluidi et dulces, sicut aqua et oleum, vinum et huiusmodi; secundo instrumenta, in quibus infundantur liquores amari et spissi, sicut sinapis et farina et consimilia.

6 Numquid potes tu intelligere, quid ista significant? Liquores certe significant cogitaciones anime bonas et malas.

7 Cogitacio enim bona est sicut oleum dulce et sicut vinum delectabile. Cogitacio vero mala est sicut sinapis amara, quia amaram facit animam et turbidam.

8 Et sicut homo quandoque habet necesse de liquoribus spissis, qui, licet non multum proficiunt ad corporis sustentacionem, prosunt tamen ad corporis et cerebri purgacionem et sanacionem, sic eciam cogitaciones male sunt.

9 Quia, quamuis non impinguant et saciant animam ut oleum bonarum cogitacionum, tamen proficiunt ad anime purgacionem, sicut sinapis ad purgacionem cerebri.

10 Nisi enim /non/ quandoque interuenirent cogitaciones male, tunc homo esset angelus et non homo, et putaret homo omnia habere a se ipso.

11 Ideo ut homo intelligat infirmitatem suam, quam habet a se ipso, et fortitudinem, quam habet a me, necesse est, ut permittatur ex magna misericordia quandoque temptari cogitacionibus malis.

12 Quibus si homo non consentit, purgacio sunt anime et custodia virtutum suarum et, licet amare sunt quasi sinapis ad ferendum, tamen multum sanant animam et ducunt eam ad eternam vitam et sanitatem, que non potest haberi sine amaritudinibus.

13 Ergo vasa anime, ubi cogitaciones bone reponentur, sedule preparentur et continue mundentur, quia utile est, ut eciam cogitaciones male adueniant propter probacionem et maius meritum.

14 Laboret autem anima diligenter, ne consenciat eis vel delectetur in eis. Alioquin dulcedo et incrementum anime effundetur et sola amaritudo remanebit.

15 In secunda domo debent esse instrumenta eciam sub duplici genere: primo instrumenta exteriora, quibus terra foris preparetur ad semen et spine eradicentur, utputa aratrum et rastrum; secundo instrumenta utilia ad necessaria interiora et exteriora, utputa securis et consimilia.

16 Instrumenta autem, quibus terra excolitur, significant sensus hominis, qui ad utilitatem proximi, tamquam aratrum ad terram, ordinandi sunt.

17 Mali enim homines sunt sicut terra, quia terrena semper cogitant. Ipsi namque sunt aridi a compunccione pro peccatis suis, quia peccatum nichil reputant.

18 Ipsi sunt frigidi in diuina caritate, quia nichil nisi suam voluntatem querunt.

19 Ipsi sunt ponderosi ad agendum bona, quia alacres sunt pro honore mundi.

20 Ideo vir bonus istos excolere debet per sensus exteriores, sicut et bonus rusticus terram excolit per aratrum.

21 Primo enim debet excolere per os suum, loquendo eis utilia anime et informando ad viam vite, deinde opere faciendo bona, que poterit, ut proximus informetur per verba et excitetur ad faciendum bona.

22 Deinde excolet reliquis membris proximum suum, ut fructifer fiat, scilicet oculis simplicibus, ne videat impudica, ut proximus impudicus addiscat in omnibus membris modestiam.

23 Auribus suis excolat, ne audiat inepta, et pedibus, ut alacer sit ad opus Dei.

24 Huic terre sic exculte ego, Deus, pluuiam gracie mee per laborem excolentis tribuam, et gaudebit laborans de fructu terre prius aride, cum ceperit germinare.

25 Instrumenta vero, que ad interiora preparanda necessaria sunt, sicut securis et consimilia, significant intencionem discretam et diuinam discussionem operis sui.

26 Quia, quidquid boni homo fecerit, non debet facere propter honores et laudes hominum sed ex diuina caritate ad eternam retribucionem.

27 Ideo examinet homo diligenter opera sua, qua intencione et qua mercede hec fecit, et, si inuenerit in opere suo aliquam superbiam, abscidat statim securi discrecionis, ut, sicut foris excolit proximum suum, qui quasi extra domum est, idest extra societatem amicorum meorum per opera mala, sic intus per diuinam caritatem fructificet sibi.

28 Quia, sicut opus rustici, qui non habuit instrumenta, quibus repararet destructa, cicius erit in vacuum, sic, nisi discreta discrecione homo examinet opera sua, quomodo alleuientur, si laboriosa videntur, quomodo reparentur, si franguntur, non peruenient ad profectum.

29 Propterea non solum laborandum est efficaciter exterius, sed et intus sollicite considerandum, quomodo et qua intencione laboratur.

30 In tercia domo debent esse instrumenta viua, que promoueant mortua et viua, scilicet equi et asini et alia animalia.

31 Hec instrumenta sunt confessio vera. Ipsa enim est, que viua et mortua promouet.

32 Quid notat viuum nisi animam, que deitate mea creata est et in eternum viuit? Ipsa enim per confessionem veram cotidie magis ac magis appropinquat Deo.

33 Sicut enim animal, quo frequencius et melius nutritum fuerit, tanto forcius est ad portandum et pulchrius ad intuendum, sic et confessio, quo frequencius facta fuerit et quanto diligencius, tam de minimis quam de maximis, tanto magis animam promouet et in tantum Deo placet, quod eciam animam in cor Dei inducit.

34 Quid autem significant mortua, que eciam confessio promouet, nisi opera bona, que per mortale peccatum moriuntur?

35 Nam ipsa opera bona, in mortalibus peccatis moriencia, mortua sunt apud Deum, quia nullum bonum placere poterit Deo, nisi prius peccatum vel voluntate perfecta corrigatur vel opere.

36 Nec in uno vase suauia et fetencia bene conuenire poterunt.

37 Si autem aliquis opera bona mortalibus peccatis mortificat et veram confessionem de commissis assumpserit cum voluntate emendandi et cauendi de cetero, mox per confessionem et virtutem humilitatis reuiuiscunt opera bona, que prius fuerunt mortua, et proficiunt ei ad salutem eternam.

38 Qui si moritur non facta confessione, opera ipsa bona, que mori et annichilari non possunt nec tamen propter mortale peccatum eternam vitam mereri poterunt, proficiunt ei ad leuiorem penam vel aliis ad salutem, si tamen fecit ipsa opera bona cum diuina intencione et ad Dei honorem.

39 Si vero fecit ipsa opera propter honorem mundi et ipsius utilitatem, tunc ipsa opera moriente factore moriuntur, quia mercedem suam recepit de mundo, pro quo laborauit.

40 Propterea, sponsa mea, per quam intelligo omnes amicos meos, congregemus in domos nostras illa, unde spiritualiter Deus vult delectari cum anima sancta: primo, in domum primam scilicet, panem sincere voluntatis, nichil volendo nisi quod Deus; secundo potum diuine premeditacionis, nil agendo, nisi ibi cogitetur Dei honor; tercio edulium diuine sapiencie, cogitando semper, que futura sunt et quomodo presencia ordinanda sunt.

41 In secundam domum congregemus pacem a peccatis ad Deum et pacem a rixa ad proximum; secundum opera misericordie, quibus eciam opere utiles simus proximo; tercio abstinenciam perfectam, qua coerceamus ea, que turbare volunt pacem.

42 In terciam domum congregemus racionabiles et bonas cogitaciones ad ornandum domum nostram interius; secundo sensus bene disciplinatos et temperatos ad lucendum amicis nostris exterius; tercio confessionem veram, qua, si infirmamur, reuiuiscere possimus.

43 Sed quamuis domus habeantur, non tamen possunt conseruari congregata in eis, nisi habeantur ostia, nec ostia possunt pendere sine cardinibus nec serari sine seris.

44 Ideo ut congregata maneant salua, ponatur in domo ostium, scilicet spes firma, ut nullis frangatur aduersitatibus.

45 Que spes habeat duos cardines, scilicet ut homo non desperet de adipiscenda gloria nec de fugiendo supplicio, sed in omni aduersitate semper de misericordia Dei confidens speret meliora.

46 Sera autem ostii debet esse diuina caritas, qua muniatur ostium, ne ingrediatur inimicus.

47 Quid enim prodest habere ostium sine sera, quid spem sine caritate?

48 Si enim quis sperat presencia eterna et sperat de Dei misericordia non tamen diligit Deum et timet, ostium quidem habet quasi sine sera, per quod inimicus capitalis ingredi potest, cum voluerit, et occidere.

49 Sed spes recta est, ut, qui sperat, faciat eciam bona, que potest, sine quibus non potest optinere celestia, si sciuit et potuit facere bona et noluit.

50 Si vero quis excessisse se intelligit vel non fecisse, cum potuit, habeat bonam voluntatem faciendi bona, que potest et quod facere non poterit, et speret firmiter se ad Deum posse accedere eciam per bonam voluntatem et diuinam caritatem.

51 Ergo ostium, idest spes, muniatur diuina caritate, ut, sicut sera multa habet intus retinacula, ne hostis aperiat, sic in diuina caritate sit quedam sollicitudo, ne Deus offendatur, sit caritatiuus timor, ne discedat ab eo, feruor eciam igneus, quomodo Deus diligatur, et cura, quomodo imitetur.

52 Sit eciam dolor, eo quod non sufficit tantum facere, sicut vellet et sicut obligatum se intelligit. Humilitas quoque, qua homo, quod agit, reputat nichilum respectu peccatorum suorum.

53 Hiis retinaculis muniatur sera, ne diabolus faciliter seram caritatis aperiat et immittat amorem suum.

54 Clauis vero, qua aperitur et clauditur sera, debet esse desiderium solius Dei, conueniens cum diuina caritate et diuino opere, ut scilicet nichil velit habere homo, eciam si posset, nisi Deum, et hoc propter maximam caritatem eius.

55 Hoc enim desiderium claudit Deum in anima et animam in Deo, quia una utriusque voluntas.

56 Hanc vero clauem uxor et vir debent habere soli, idest Deus et anima, ut, quociens Deus ingredi voluerit et delectari in bonis, scilicet anime virtutibus, liberum habeat accessum per clauem stabilis desiderii, quociens eciam anima ingredi voluerit ad cor Dei, libere possit, quia ipsa nichil desiderat nisi Deum.

57 Hec clauis custoditur per anime vigilanciam et humilitatis sue custodiam, qua Deo ascribit omne bonum, quod habet.

58 Et custoditur eciam clauis hec per Dei potenciam et Dei caritatem, ne anima a diabolo supplantetur.

59 Ecce, sponsa mea, qualis caritas Dei est ad animam! Sta ergo firmiter et fac voluntatem meam!"

Caput 28 Verba Christi ad sponsam de sui immutabilitate necnon et de suorum verborum perfeccione, quamuis statim opera non sequuntur, et quomodo voluntas nostra committenda est in omnibus diuine voluntati.

-

Filius loquebatur ad sponsam dicens: "Cur sic turbaris ex eo, quod ille dixit verba mea esse falsa? Numquid ego sum eo deterior ex vituperio eius aut fierem eo melior ex laude eius?

2 Ego nempe immutabilis sum nec minui nec augeri possum, nec ladue indigeo. Sed homo me laudans ex laude mea proficit, non michi sed sibi ipsi.

3 Nec umquam de ore meo, qui sum veritas, falsitas processit vel procedere potest, quia omnia, quecumque locutus sum per prophetas siue per alios amicos meos, aut spiritualiter aut corporaliter, sicut tunc intellexi, perficientur.

4 Nec ideo erant falsa, quia unum dixi semel, aliud secundo, unum expressius, aliud obscurius, quia ad probandam fidei mee constanciam et amicorum meorum sollicitudinem multa ostendi, que secundum diuersos effectus spiritus mei diuersimode a bonis et malis intelligi, bene et male, possunt, ut haberent in diuersis statibus, unde diuersi diuersa exercere possent in bono.

5 Nam sicut in deitatem meam assumpsi humanitatem meam in una persona, sic et quandoque loquebar ex parte humanitatis mee in quantum subiecta erat deitati, quandoque ex parte deitatis, in quantum creatrix erat humanitatis, ut patet ex euangelio meo.

6 Et sic, quamuis diuersa videantur a calumniantibus et nescientibus, tamen vera erant verba secundum veritatem.

7 Nec eciam sine causa erat, quod obscure tradidi aliqua, quia sic erat iusticia, ut occultaretur consilium meum aliquantulum a malis et unusquisque bonorum feruenter expectaret graciam meam et pro expectacione optineret premium, ne, si certo tempore consilium meum insinuatum fuisset, omnes ab expectacione et caritate propter longiturnitatem temporis desisterent.

8 Plurima eciam promisi, que tamen a presentibus propter ingratitudinem subtracta sunt.

9 Si enim ipsi a malicia sua destitissent, ego utique, quod promiseram, prestitissem. Ideo non debes turbari, quod verba mea arguantur mendacii.

10 Quod enim impossibile videtur apud homines, hoc possibile est apud me.

11 Mirantur eciam amici mei, cur non post verba sequentur opera. Hoc enim non est sine causa.

12 Numquid non Moyses missus erat ad Pharaonem? Non tamen statim sequebantur signa. Quare? Quia, si enim statim signa venissent et opera, non manifesta fuisset duricia Pharaonis nec potencia Dei nec mirabilia ostensa.

13 Nichilominus tamen Pharao propter maliciam suam damnaretur, eciam si non venisset Moyses, quamuis duricia eius non fuit ita manifesta.

14 Sic eciam nunc fiet. Propterea state viriliter! Aratrum quippe, quamuis a bobus trahitur, tamen secundum voluntatem regentis regitur.

15 Sic eciam, quod verba mea audiatis et sciatis, non tamen vadunt vel perficientur secundum voluntatem vestram, sed secundum meam.

16 Ego enim scio, quomodo terra est disposita et quomodo excolenda. Vos autem omnem voluntatem vestram michi committite et dicite: 'Fiat voluntas tua!'"

Caput 29 Verba monicionis Iohannis Baptiste ad sponsam in figura, in qua Deus per auem picam, anima per pullos, corpus per nidum, mundi delectaciones per animalia ferocia, superbia per aues rapaces, mundi leticia per laqueum designantur.

-

Iohannes Baptista loquebatur ad sponsam Christi dicens: "Dominus Iesus vocauit te de tenebris in lucem, de immundicia in perfectam mundiciam, de angustia in latitudinem.

2 Quantum ergo sibi pro hiis regraciari teneris, quis explicare valet aut quando sufficeres? Verumptamen facito, quantum vales!

3 Est auis quedam, que dicitur pica. Hec enim diligit pullos, quia oua, unde processerunt pulli, fuerunt in ventre eius.

4 Hec auis facit sibi nidum de rebus inueteratis et attritis propter tria: primo propter requiem, secundo propter latibulum a pluuia et nimia siccitate, tercio, ut nutriat pullos suos, qui fiunt ex ouis; que auis ex caritate componendo se super ea fouet pullos.

5 Cum vero pulli nati sunt, mater allicit eos ad volandum per tria: primo per cibi administracionem, secundo per sedulam vocem, tercio per volatus sui exemplificacionem.

6 Pulli vero, quia diligunt matrem, assueti cibo matris ferunt se primo paulatim precedente matre supra nidum; inde iuxta vires progrediuntur ulterius, donec ex usu et arte sunt perfecti.

7 Hec auis Deus est, qui eternaliter est et numquam immutatur, et ex deitatis eius utero omnes anime racionales egrediuntur.

8 Cuilibet vero anime paratur nidus de rebus attritis, quia corpus de terra consociatur anime, in quo Deus animam nutrit cibo bonarum affeccionum, defendit ab auibus malarum cogitacionum et dat requiem a pluuia malarum accionum.

9 Quelibet vero anima quia tali de causa coniungitur corpori, ut ipsa corpus regat et nequaquam ab eo regatur et ut corpus ad laborem excitet et ei racionabiliter prouideat, ideo Deus tamquam mater bona docet animam proficere in meliora, docet exire de arto in laciora.

10 Primo per cibum dando intelligenciam et racionem iuxta capacitatem uniuscuiusque, indicando menti, quid eligendum sit quidue fugiendum.

11 Sed sicut mater primo educit pullos supra nidum, sic homo primo addiscit cogitare celestia, cogitare eciam, quam artus et vilis sit nidus corporis, quam lucida sunt celestia et quam delectabilia sunt eterna.

12 Educit eciam Deus animam per vocem suam, qua clamat: 'Qui sequitur me, habebit vitam; qui diligit me, non morietur.'

13 Hec vox ducit ad celum. Hanc qui non audierit, aut surdus est aut ingratus dileccioni matris.

14 Tercio educit Deus animam per volatum, idest per humanitatis sue exemplum. Hec humanitas gloriosa habuit quasi duas alas: primo, quia in eo erat omnis mundicia et nichil coinquinatum; secundo, quia omnia bona fecit.

15 Hiis duabus alis volabat humanitas Dei in mundo. Has ergo sequatur anima, quantum potest, et si non poterit opere, saltem conetur voluntate.

16 Cum autem euolat pullus, cauenda sunt sibi tria.

17 Primo pro animalibus ferocibus, ne resideat iuxta ea super terram, quia ipse pullus non est fortis sicut illa.

18 Secundo caueat ab auibus cupidis, quia ipse pullus adhuc non est celer euolare, sicut aues ille sunt, et ideo in latibulo tucius est morari.

19 Tercio caueat, ne concupiscat predam, in qua est laqueus.

20 Animalia ista ferocia, que dixi, sunt delectaciones et cupiditates mundi. Ab hiis enim sibi caueat pullus, quia dulces videntur sentiri, bone ad possidendum et pulchre ad videndum.

21 Sed cum putantur teneri, euadunt celeriter; cum vero creduntur delectari, mordent immisericorditer.

22 Secundo caueat ab auibus cupidis. Hee sunt superbia et ambicio. Iste enim sunt, que semper alcius et alcius desiderant ascendere et alias aues precedere et odire inferiores.

23 Ab hiis autem caueat pullus et desideret in latibulo humilitatis morari, ut non superbiat de data gracia, non contemnat inferiores et minoris gracie, non cogitet se aliquibus meliorem.

24 Tercio caueat a preda, in qua est laqueus. Hec enim est leticia mundi.

25 Nam bonum videtur habere risum in ore et delectacionem in corpore, sed latet in hiis aculeus.

26 Adducit enim immoderatus risus immoderatam leticiam, voluptas corporis adducit in constanciam mentis, ex quibus consequitur tristicia vel in morte vel ante seu in tribulacione.

27 Festina igitur, filia, et tu egredi frequenter de nido tuo per desiderium celestium! Caue tibi a bestiis cupiditatum et ab auibus superbie! Caue a preda leticie vane!"

28 Deinde loquebatur mater ad sponsam et ait: "Caue de aue, que tincta est pice, quia omnes, qui tangunt eam, maculantur.

29 Hec enim est amicicia mundi, instabilis ut aer, feda in acquisicione fauoris et societate mala.

30 Non cures de honoribus, non attendas ad fauores, non respicias ad laudem vel vituperium!

31 Nam ex hiis prouenit inconstancia animi et diminucio diuine caritatis. Sta igitur stabilis! Deus enim, qui te incepit extrahere de nido, pascet te usque ad mortem.

32 Post mortem vero non habebis famem. Custodiet eciam te a dolore, defendet te in vita, et post mortem nichil timebis."

Caput 30 Deprecacio matris Dei ad Filium pro sponsa et pro alio sancto et de acceptacione deprecacionis matris a Christo et de certitudine vere vel false sanctitatis hominis in hac vita.

-

Maria loquebatur filio dicens: "Da, fili mi, noue sponse tue, ut corpus tuum dignissimum radicetur in corde eius, ut ipsa mutetur in te tuaque delectacione repleatur!"

2 Deinde ait: "Hic sanctus, cum temporaliter vixit, fuit in fide sancta sicut mons stabilis, quem non fregit aduersitas, nulla retraxit delectacio.

3 Fuit et flexibilis ad voluntatem tuam sicut aer mobilis, quocumque eum impetus spiritus tui traxit.

4 Fuit insuper in caritate tua ardens quasi ignis, calefaciens frigidos et consumens iniquos.

5 Nunc autem anima eius tecum est in gloria; vas autem instrumenti eius depressum est et in humiliori loco iacet quam decet.

6 Ideo, fili mi, da corpori eius alciorem eleuacionem, honora illud, quod te pro modulo suo honorauit, eleua illud, quod te labore suo, quo potuit, eleuauit."

7 Respondit filius: "Benedicta sis tu, que nichil relinquis intactum, quod ad amicos tuos pertinet.

8 Non decet, mater, ut vides, quod lupis detur cibus optimus; non conuenit, ut saphirus, membra conseruans sana et corroborans infirma, ponatur in luto; non eciam decet, ut cecis accendatur lumen.

9 Iste quippe homo, sicut in fide fuit stabilis et in caritate feruentissimus, sic et in continencia optime fuit ad voluntatem meam dispositus.

10 Propterea sapuit michi sicut cibus optimus optime decoctus in omni paciencia et tribulacione, dulcis denique et bonus in bona voluntate et affectu, melior in conatu et virili progressu, optimus et dulcissimus in laudabili consumacione.

11 Propterea non decet, ut ante lupos talis exaltetur cibus, quorum cupiditas nescit sacietatem, quorum delectacio refugit herbas virtutum et sitit carnes putridas, quorum vox et astucia omnibus est nociua.

12 Fuit eciam quasi saphirus in anulo per fame et vite claritatem, per quam ostendit se esse Ecclesie sue sponsum, Domini sui amicum, fidei sancte conseruatorem et mundi contemptorem.

13 Propterea, mater carissima, non decet, ut tante bonitatis amator tamquam mundus sponsus tangatur a tam immundis tanteque humilitatis amicus ab amatoribus mundi contingatur.

14 Fuit eciam tercio tamquam lumen positum super candelabrum per omnem mandatorum meorum execucionem, per bone vite doctrinam.

15 Per hanc muniuit stantes, ne caderent. Per hanc eleuauit cadentes. Per hanc eciam futuros post se ad me excitauit.

16 Hoc lumen indigni videre sunt obcecati amore suo. Hoc lumen discernere nesciunt, qui habent albuginem superbie. Hoc lumen attrectare non valent scabiosi manibus.

17 Quia hoc lumen cupidis et suam voluntatem amantibus est nimis odiosum.

18 Ideo, priusquam eleuetur, iustum est, ut illi, qui immundi sunt, purgentur et, qui ceci sunt, illuminentur.

19 Illum vero hominem, quem homines terre dicunt sanctum, tria ostendunt eum non esse sanctum.

20 Primo, quia ante mortem non imitabatur vitam sanctorum; secundo, quia hilarem voluntatem non habuit paciendi martyrium pro Deo; tercio, quia non habuit caritatem ardentem et discretam sicut sancti.

21 Tria quoque sunt, propter que quis videtur a populo sanctus.

22 Primum est mendacium fallacium et placere volencium; secundum facilitas credulitatis insipiencium; tercium est cupiditas et tepiditas prelatorum et examinatorum.

23 Utrum autem ipse est in inferno vel in purgatorio, nondum est tibi licitum scire sed cum tempus fuerit loquendi."

 


<a name="_Toc149482877"></a><a name="_Toc149482294"></a><a name="_Toc149479282"></a>2                 Liber III - Monitio et informatio ad episcopum

 

Caput 1 Monitio et informatio ad episcopum de modo tenendo in victu et vestitu et oratione, et qualiter se habere debeat in omnibus ante mensam in mensa et post mensam et hoc idem de dormitione, et qualiter in omnibus exerceat officium episcopale.

-

Ihesus Christus deus et homo, qui venit ad terram assumere humanitatem et saluare animas sanguine suo, qui vitam veram illuminavit aperuitque portam celi, ipse me misit ad vos.

2 "Audi tu, cui datum est audire spiritualia: Si episcopus iste proponit ire per viam artam, per quam pauci ambulant, et esse unus de paucis, deponat primo pondus circumstans et onerans eum; hoc est mundi cupiditatem habendo mundum ad sola necessaria sua secundum episcopalem humilem sustentationem.

3 Sic fecit ille bonus Matheus, qui vocatus a Deo reliquit onus grave mundi et inuenit onus leue. Secundo fit precinctus ad viam, sicut dicit scriptura, quod Tobias paratus ad viam inuenit angelum precinctum stantem.

4 Quid significat, quod angelus erat precinctus, nisi quod omnis episcopus precinctus debet esse cingulo iusticie et diuine caritatis, paratus ire per viam illam, per quam ille iuit, qui ait: 'Ego sum pastor bonus, qui pono animam meam pro ouibus meis'; paratus eciam cum verbis loqui veritatem, paratus cum operibus facere iusticiam tam in seipso quam in alijs

5 non dimittendo iusticiam propter minas seu obprobria, non propter falsam amiciciam seu vanum timorem. Omnis igitur episcopus, qui taliter apparet precinctus, ad eum veniet Thobias; idest homines iusti, et sequentur vitam eius.'

6 Tercio debet comedere panem et aquam antequam aggrediatur viam, sicut legitur de Helya, quod excitatus a somno inuenit ad caput suum panem et aquam. Quis est iste panis datus prophete nisi bonum corporale et spirituale, quod administrabatur ei?

7 Nam preparabatur ei in heremo panis corporalis propter exemplum. Licet enim Deus potuisset sustentasse prophetam sine cibo corporali, voluit tamen preparari panem ei corporalem, ut intellegeret homo Deo esse placitum, quod utatur bonis donis Dei temperate ad consolationem carnis.

8 Infusio quoque spiritualis inspirabatur prophete, quando xl diebus iuit in fortitudine cibi illius. Nisi enim interna quedam unctio gratie inspirata fuisset menti eius, defecisset utique in quadraginta dierum labore, quia homo infirmus ex se erat sed ex Deo ad tantum perficiendum iter fortis.

9 Ergo quia in omni verbo Dei viuit homo, monemus episcopum sumere buccellam panis; hoc est diligere Deum super omnia. Hanc bucellam inueniet ipse ad caput suum; idest, quia ratio sua dicet ei Deum suum super omnia et pre omnibus diligendum tum propter creatorem et redemptorem, tum propter longam patientiam et suam bonitatem.

10 Rogamus eum eciam bibere pauxillum aque; hoc est intime cogitare amaritudinem passionis Christi. Quis enim digne sufficiat cogitare angustias humanitatis Christi, quas tunc patiebatur, quando pecijt transferri ad se calicem passionis, quando gutte sanguis decurrebant in terram.

11 Bibat ergo episcopus aquam istam cum pane caritatis et tunc confortabitur ad progrediendum in via Ihesu Christi.

12 Incepta igitur via salutis, si episcopus ultra progredi voluerit, utile est ei a prima hora diei regratiari Deo toto corde. Recogitare sollicite actus suos et petere auxilium a Deo ad faciendum voluntatem eius.

13 Deinde cum induit se vestibus oret in hunc modum: 'Cinis tenetur esse cum cinere et terra cum terra. Verumtamen, quia ex prouidentia Dei episcopus sum, induo te corpus meum vestibus, que ex terra sunt, non propter pulcritudinem et superbiam sed propter operimentum, ne nuditas tua appareat.

14 Nec curo, utrum indumentum tuum melius sit an vilius sed tantum, ut ad reuerentiam Dei episcopalis agnoscatur habitus. Et ex habitu discernatur episcopalis autoritas ad correptionem et informationem aliorum. Ideo rogo te, pijssime Deus, ut tribuas michi in animo stabilitatem, ne superbiam de cineris et terre precio nec inaniter glorier de colore puluereo.

15 Sed presta fortitudinem ut, sicut habitus episcopalis discretus et honorabilis est pre alijs propter autoritatem diuinam, sic habitus anime mee respiciatur apud Deum, ne propter autoritatem indiscrete et indigne habitam deprimar profundius, seu propter habitum laudabilem inaniter portatum denuder ignominiosius ad meam damnationem.'

16 Deinde legat vel decantet horas. Quo enim homo ad altiorem gradum ascenderit, eo maiorem honorem tenetur Deo reddere. Attamen cor purum ita placet Deo in silentio, sicut in cantu, dum modo alijs iustis utilitatibus occupetur homo.

17 Post dictam missam excerceat episcopale officium suum cauendo sollicite, ne plus attendat ad corporalia quam ad spiritualia. Cum vero accedit ad mensam, cogitationem habeat talem:

18 'O, Domine Ihesu Christe, qui corpus, quod corrumpitur, cibo corporali sustentari precipis, da michi auxilium sic corpori meo dare necessaria, ut non improbe contra animam insolescat caro ex ciborum superfluitate, nec lentescat in seruitio tuo ex indiscreta parcitate. Sed inspira moderantiam congruam, ut cum terra de terrenis sustentatur dominus terre a terra sua ad iram non prouocetur'.

19 Cum vero in mensa fuerit, permittitur ei moderata consolatio et collocutio, in qua euitetur scurrilitas et vanitas. Nec tale verbum proferatur vel audiatur, quo audientes occasionem habeant ad peccandum, sed omnia sint honesta et salutaria.

20Sicut enim in mensa corporali deficientibus pane et vino omnia sunt insipida, sic in mensa episcopali et spirituali deficiente bona doctrina et exhortatione omnia apposita insipida sunt anime.

21 Et ideo, ut euitetur vanitatum occasio, legatur vel recitetur aliquid in mensa tale, unde edificentur assidentes. Perfecta vero refectione et redditis in benedictione Deo gratijs inquirat agenda vel certe reuoluat libros, ex quibus trahi potest ad anime perfectionem.

22 Post cenam vero consolari poterit cum familiaribus suis. Attamen sicut mater ablactans infantem perungit ubera cinere seu aliqua alia amaritudine, donec infans disuescat a lacte et assuescit cibis solidioribus, sic episcopus attrahat Deo familiares suos talibus verbis, quibus timeant Deum et diligant, ut et ipsorum sit pater per diuinam autoritatem et eorum mater per spiritualem educationem.

23 Si vero scit scienter aliquem suorum familiarium peccare ad mortem anime, qui auditis amonitionibus non resipiscit, remoueat eum a se. Quem si retinuerit propter commodum et consolationem temporalem, non erit immunis a peccato eius.

24 Pergens vero ad lectum suum examinet diligenter facta et affectus ipsius diei iam preteriti cogitando taliter: 'O Deus, creator corporis mei et anime, vide me misericordia tua et presta gratiam tuam, ut ex somni abundantia non tepescam in seruitio tuo.

25 Nec somni inquietudine deficiam a seruitio tuo sed modera somnum meum ad honorem tuum, quem ad corporis alleuiationem haberi precepisti, et da michi fortitudinem, ut inimicus dyabolus non inquietet me nec abstrahat a tua pietate.'

26 Surgens autem a lecto diluat confessione, si quas negligentias caro passa est, ne sequentis noctis somnus cum preterite delictis oriatur."

Caput 2 Verba Virginis ad filiam de remedio oportuno ad difficultatem episcopo occurrentem in via arta, et quomodo patientia per vestes et decem precepta per decem digitos et desiderium eternorum et fastidium mundanorum per duos pedes designantur, et de tribus inimicis in via contra episcopum existentibus.

-

Item loquitur Dei mater: "Dic episcopo, quod, si incesserit per viam iam dictam, tunc tria difficilia occurrent ei: Primo, quod via est arta. Secundo, quod in ea sunt spine pungitiue. Tercio, quod via est petrosa et inequalis.

2 Contra hec tria dabo tibi tria consilia: Primum est, quod induat se episcopus vestibus fortioribus et subtiliter consutis contra viam artam. Secundum est, quod habeat decem digitos ante oculos suos, inter quos respiciat tamquam per cancellos, ne pungatur a spinis.

3 Tercium est, quod caute ponat pedes suos et in quolibet vestigio attemptet, si pes positus subsistit solide nec precipitanter ponat ambos pedes simul, nisi prius certificatus fuerit de qualitate vie.

4 Quid vero significat via arta nisi maliciam hominum prauorum contra iustos, qui derident opera iusta et deprauant vias et monita iustorum recta, et quidquid humile et pietatis est paruipendunt.

5 Contra tales homines induat se episcopus veste patientie et constantie, quia patientia grauia facit esse suauia et illatas contumelias gaudenter tolerare.

6 Quid vero significant spine nisi aduersitates mundi? Contra has habendi sunt digiti decem preceptorum Dei et consiliorum eius, ut cum pupugerit spina aduersitatis et paupertatis consideretur passio et paupertas Christi.

7 Cum vero pungi spina ire et inuidie, consideretur caritas Dei, quam nobis seruare precepit. Caritas enim vera non querit, que sua sunt, sed se totam exponit ad honorem Dei et proximi utilitatem. Quod vero debet esse cautus in ponendis pedibus significat, quod ubique debet rationabiliter timere.

8 Nam bonus homo tenetur habere quasi duos pedes. Primus est desiderium eternorum. Secundus est fastidium mundi. In desiderio vero eternorum debet esse discretio, ne desideret eterna sibi soli tanquam digno sed totum desiderium suum et voluntatem et remunerationem ponat in manus Dei.

9 In fastidio vero mundi debet esse cautio et timor, ne fastidium sit propter aduersitates mundi et vite impatientiam, ne sit eciam propter vite temporalis maiorem requiem et laboris alijs proficui exonerationem, sed solummodo fiat propter peccati abhominationem et desiderium eterne vite.

10 Hijs igitur difficultatibus vie superatis adhuc precaueo episcopum de tribus inimicis, qui sunt in via sua. Primus quippe hostis nititur sibilare in aures episcopi, ut obstruat auditum eius. Secundus stat ante eum, ut pungat oculos eius.

11 Tercius est ante pedes eius clamans alte et habens laqueum, quo pedes illaqueet, quando eleuat eos a terra. Primus hostis sunt homines illi siue infusiones ille, qui nituntur episcopum trahere a recta via dicentes:

12 'Cur tantum assumis tibi laborem et pergis per viam tam artam? Diuerte ergo magis in viam floridam, per quam vadunt plures. Quid ad te quomodo ille vel illi viuunt? Quid ad te offendere et obiurgare illos, a quibus honorari et amari possis?

13 Si non offendunt te et tuos, quid tibi cure est, quomodo viuunt aut si offendunt Deum? Si vero tu ipse bonus es, quid ad te iudicare alios? Da magis munera et accipe. Utere amicicia hominum, ut lauderis et bonus voceris in vita tua.'

14 Secundus hostis desiderat excecare te sicut Philistim Samsonem. Hij sunt pulcritudo et possessio mundi, fluxus vestium et diuersus apparatus rerum, honores hominum et fauores. Cum enim ista offeruntur et placent oculis, excecatur ratio, tepescit amor mandatorum Dei, peccatum perpetratur licentius et commissum leuigatur.

15 Propterea cum episcopus necessaria moderata habuerit, contentetur. Nam nimis multis videtur nunc dulcius esse stare ad molam cupiditatis cum Samsone quam diligere ecclesiam secundum laudabilem dispositionem cure pastoralis.

16 Tercius hostis clamat alte habens laqueum et dicens: 'Cur', inquit, 'sic vadis caute et inclinato capite ? Cur in tantum humilias teipsum, qui a pluribus debes et possis honorari? Esto magis sacerdos, ut sedeas cum primis! Esto episcopus, ut honorari possis a pluribus!

17 Procede ad maiores dignitates, ut maiora obtineas seruitia et maiori fruaris quiete! Congrega thesauros, quibus alios iuuans tecum ab alijs consolari possis et ubique esse letus !'

18 Cumque animus talibus inclinatus fuerit affectionibus et suggestionibus, mox affectus eleuatur quasi pede quodam praue delectationis ad terrenam cupiditatem, qua ita inuoluitur laqueo cure mundialis, quod vix consurgit ad considerationem sue miserie et premiorum seu suppliciorum eternorum.

19Nec mirum: Scriptura enim dicit, quod, qui episcopatum desiderat, bonum opus desiderat ad honorem Dei. Nunc autem plerique desiderant honorem et refugiunt laborem, in quo anime est salus sempiterna. Propterea episcopus iste stet in gradu, quem habet, nec appetat altiorem, donec Deo placuerit ei aliter prouidere."

Caput 3 Declaratio plenaria Virginis ad episcopum, qualiter ut Deus honoretur per ipsum exerceat episcopale officium, et de duplici fructu veram dignitatem obsequente et de duplici confusione falsam dignitatem consequente et de occursu Ihesu Christi et omnium sanctorum ad verum et rectum episcopum.

-

Loquebatur mater Dei: "Ego exponere volo episcopo, quid tenetur facere Deo et quid est honor Dei. Omnis itaque episcopus debet habere infulam in brachijs suis bene custoditam, non vendere eam pro pecunia, non concedere alijs propter amicitiam carnalem, non perdere propter negligentiam et tepiditatem.

2 Quid vero significat infula episcopalis nisi dignitatem et potestatem episcopalem, ordinare scilicet clerum, et conficere crisma, corrigere errantes, excitare exemplo suo negligentes?

3 Quod vero in brachijs debet habere infulam bene custoditam significat, quod sedule debet cogitare, quomodo et qualem accepit potestatem episcopalem, quomodo eam tenuerit, quis vero sit eius fructus, quisve finis.

4 Si episcopus attendere velit, quomodo accepit potestatem, attendat primo si desiderauit episcopatum propter se vel an propter Deum; si autem propter se, tunc sine dubio desiderium suum erat carnale; si vero propter Deum, idest ad honorem faciendum Deo, tunc desiderium suum erat meritorium et spirituale.

5 Deinde si episcopus cogitet ad quid recepit episcopatum, certe ut esset pater pauperum consolator et mediator animarum. Nam bona episcopalia bona sunt animarum, que si infructuose comeduntur et prodigaliter expenduntur, anime ille clamabunt vindictam super iniustum dispensatorem.

6 Qualis vero erit fructus episcopalis dignitatis, dicam tibi: Ipse quippe erit duplex, sicut dicit Paulus, corporalis scilicet et spiritualis. Corporalis, quia in terris est vicarius Dei et ideo ob honorem Dei quasi Deus ab hominibus honoratur.

7 In celis erit corporalis et spiritualis propter glorificationem corporis et anime, quia ibi erit seruus cum domino. Tum propter vitam episcopalem, quam gessit in terris, tum propter exemplum humilitatis, quo alios secum ad gloriam prouocauit.

8 Omnis vero, qui vestem et dignitatem habet episcopalem sed refugit vitam, duplici confusione erit dignus. Quod vero potestas episcopalis non debet vendi, significat, quod episcopus non debet esse scienter symoniacus, nec exercere officium suum propter pecuniam vel hominum fauorem, nec promouere illos propter preces hominum, quos sciuerit esse male vite.

9 Quod vero infula non debet alijs concedi propter amicitiam hominum, significat, quod episcopus non debet dissimulare peccata negligentium, nec dimittere illos impunitos, quos potest et debet corrigere, non silere peccata amicorum propter carnalem amicitiam, nec imponere dorso suo peccata subditorum, quia episcopus est speculator Dei.

10 Quod vero episcopus non debet perdere infulam propter negligentiam significat, quod episcopus non debet illa committere alijs ad faciendum, que ipse personaliter tenetur et potest fructuosius facere, nec propter quietem carnis illa dimittere aliis, que ipse perfectius valeret adimplere, quia officium episcopi non est quietis sed laboris.

11 Nec episcopus ignorare debet vitam et mores eorum, quibus committit officia sua, sed scire et inquirere, quomodo seruant iusticiam, et si prudenter et non cupide gerunt se in agendis.

12 Insuper scire te volo, quod episcopus, quia pastoris vices habet, tenetur habere fasciculum florum sub brachijs suis, quo oues vicine et remote illecte currant gaudenter post odorem eius. Iste vero fasciculus florum significat predicationem diuinam, quam episcopus habere tenetur.

13 Brachia vero duo, quibus fasciculus predicationis diuine innititur, sunt duo opera necessaria episcopo, scilicet bona opera in publico et bona opera in abscondito, ut oues vicine in episcopatu eius videntes caritatem episcopi in operibus et audientes in verbis glorificent Deum in episcopo.

14 Oues vero remote audientes famam episcopi desiderent illum ad sequendum. Nam iste est suauissimus fasciculus non erubescere veritatem et humilitatem Dei, docere bona et eadem, que docet, facere, esse humilem in honore et deuotum in abiectione.

15 Cumque episcopus compleuerit viam istam et peruenerit ad portam, necesse est ei aliquid habere in manu, quod presentet summo regi. Et ideo habeat in manu vas sibi carum et hoc vacuum offerendo illud regi summo.

16 Vas vero istud vacuum offerendum est cor suum, quod, ut vacuum sit ab omni voluptate et appetitu laudis, transitorie laborandum est ei die ac nocte. Cumque introducendus est talis episcopus in regnum glorie occurret ei Ihesus Christus Deus verus et homo cum omnium sanctorum exercitu.

17 Tunc audiet angelos dicentes: 'O, Deus noster, gaudium nostrum et omne bonum ! Iste episcopus mundus fuit in carne, virilis in operatione. Decet ergo nos eum presentare tibi. Desiderauit enim quotidie societatem nostram. Ideo comple desiderium eius et auge ex aduentu eius gaudium nostrum.'

18 Tunc quoque dicturi sunt et ceteri sancti: 'O, Deus, gaudium nostrum est de te et in te nec indigemus alio. Attamen gaudium nostrum excitatur ex gaudio anime huius episcopi, que, dum potuit, desiderauit te.

19 Portauit enim flores suauissimos in ore, quibus augmentauit numerum nostrum. Portauit in opere, quibus habitantes de prope et a longe reficiebat. Ideo da ei gaudere nobiscum et tu similiter gaude de eo, quem moriendo pro eo tantum desiderasti.' Ultimo dicturus est ei rex glorie:

20 'O, amice, venisti presentare michi vas cordis tui vacuum a te et a voluntate propria. Ideo ego implebo te delectatione et gloria mea. Letitia mea erit tua et gloria tua numquam finietur a me'."

Caput 4 Verba matris ad filiam de concupiscentia malorum episcoporum, et quomodo propter bonam voluntatem multi dignitatem obtinent spiritualem, quam inordinati episcopi contemnunt, qui ad eam corporaliter sunt vocati, per latum exemplum inducit.

-

Mater Dei loquitur ad sponsam filij dicens: "Tu ploras, quod caritas Dei ad hominem est maxima et contra caritas hominum est ad Deum modica. Vere sic est. Quis enim est dominus vel episcopus, qui non magis concupiscit dominium ad honorem mundi obtinendum vel diuitias quam ad subueniendum pauperibus suis proprijs manibus.

2 Et ideo, quia domini vel episcopi nolunt venire ad nuptias omnibus preparatas in celo, venient pauperes et infirmi, sicut per exemplum tibi ostendere volo.

3 In ciuitate quadam erat quidam episcopus sapiens et pulcer et diues, qui de pulcritudine et sapientia sua laudatus non regratiabatur Deo, ut debuit, qui dedit ei ipsam sapientiam.

4 Laudabatur quoque et honorabatur de diuitijs suis et ideo dedit multa propter mundi fauorem. Plurima quoque concupiuit, ut largius daret et amplius honoraretur. Iste episcopus habebat quendam clericum litteratum in episcopatu suo, qui taliter secum cogitabat:

5 'Iste', inquiens, 'episcopus diligit Deum minus quam expedit. Vita eius tota tendit ad secularia. Ideo, si placeret Deo, libenter desiderarem episcopatum eius ad faciendum honorem Deo.

6 Non desidero quidem propter mundum, quia honor mundi non est aliud nisi sicut aer non propter diuitias, quia sunt graues tanquam onus grauissimum, non propter quietem carnis mee et commodum proprium, quia non teneor esse in quiete nisi rationabili, sicut corpus stare possit in seruitio Dei, sed propter solum Deum desidero.

7 Et quamuis indignissimus sim honore, tamen ut plures lucrifacerem Deo et pluribus proficerem verbo et exemplo, pluresque sustentarem de bonis ecclesie,

8 libenter susciperem onus episcopale. Nam Deus scit, quod carior esset michi mors dura et dulcius adferendum amarum supplicium quam episcopalis dignitas, quia, licet passibilis sim sicut ceteri, tamen qui episcopatum desiderat bonum opus desiderat.

9 Ideo libenter desidero honorem episcopi cum onere episcopali sed sicut mortem, honorem quidem propter salutem plurimorum, onus vero propter salutem meam et amorem Dei et animarum ad hoc solum, ut bona ecclesie possim distribuere largius pauperibus, animas instruere liberius, errantes instruere fiducialius, vexare carnem meam abundantius, moderare me ipsum sollicitius in exemplum aliorum.'

10 Iste autem canonicus increpauit episcopum suum occulte et prudenter. Episcopus vero egre ferens verba confudit clericum aperte et impudenter iactans se ad omnia sufficientem et moderatum.

11 Canonicus autem plorauit excessus episcopi patienter ferens illata. Sed episcopus deridens caritatem et patientiam canonici obloquebatur ei in tantum, quod canonicus arguebatur et reputabatur fatuus et mendax, episcopus vero iustus et circumspectus.

12 Tandem procedente tempore episcopus et canonicus migrauerunt et vocati sunt ad iudicium Dei. In cuius aspectu et presentia angelorum posita videbatur quedam sedes aurea et ante sedem infula episcopalis et totus eius ornatus.

13 Multi quoque demones sequebantur canonicum cupientes inuenire aliquid mortiferum in eo, quia de episcopo sic erant certi sicut cete, qui inter procellas seruat catulos suos viuos in ventre suo.

14 Propositis vero multis querimonijs contra episcopum: Cur, scilicet, et qua intentione suscepisset episcopatum? Cur superbiuit de bonis animarum, quomodo animas sibi commissas rexisset, quid vero Deo pro facta sibi gratia respondisset?

15 Cumque episcopus nichil iusticie haberet, quid responderet ad proposita, respondit iudex: 'Ponatur', inquiens, 'in capite episcopi fex pro infula, in manibus autem pix pro cyrothecis, lutum in pedibus pro sandalijs, pro camisia et lintheo episcopali pannus meretricalis.

16 Pro honore suscipiat dedecus. Pro lata familia habeat seruientem turbam demoniorum. Deinde addidit iudex: 'Ponatur in capite canonici corona fulgida sicut sol, in manibus eius cyrothece deaurate, calciate pedes eius sotularibus.

17 Insuper induatur habitu episcopali cum omni honore'. Qui statim veste episcopali circumdatus ab omni exercitu celesti presentatus est iudici tamquam episcopus cum honore. Episcopus descendit sicut fur habens in collo funem, a cuius conspectu iudex auertebat oculos misericordie sue et omnes sancti cum eo.

18 Ecce quomodo propter voluntatem bonam multi obtinent dignitatem spiritualiter, quam illi contemnunt, qui ad eam corporaliter sunt vocati. Omnia hec fiebant in uno puncto apud Deum sed propter te verbis prolata sunt, quia mille anni apud Deum sunt quasi una hora.

19 Quotidie quoque contingit, quod ex quo episcopi et domini nolunt tenere officium suum ad quod vocati sunt, Deus eligit sibi pauperes sacerdotes et campanarios, qui viuentes iuxta meliorem conscientiam suam ad honorem Dei libenter proficerent animabus, si possent et faciunt que possunt.

20 Ideo ingrediuntur loca episcopis preparata. Nam Deus similis est illi, qui suspendens auream coronam ante fores domus sue clamat transeuntibus sic: 'Omnis cuiuscumque status fuerit promereri potest coronam istam et quicumque nobilius vestitus fuerit virtutibus obtinebit illam.'

21 Verumtamen scito, quod si episcopi et domini sapientes sunt carnali sapientia, Deus sapientior est illis eciam spiritualiter, qui exaltat humiles et non approbat superbientes. Scito eciam, quod canonicus iste laudatus non curauit personaliter equum suum, cum iret ad predicandum vel ad opus suum.

22 Nec personaliter extruxit focum suum cum commesturus esset, sed habuit familiam et necessaria sua ad sustentationem rationabilem, qui eciam habuit pecuniam sed non ad cupiditatem. Nam eciam, si affluxisset sibi tota mundi substantia, non dedisset unum denarium ad hoc, quod fieret episcopus.

23 Nec pro toto mundo dimisisset episcopatum, si placuisset Deo, sed totam voluntatem suam posuit ad Deum paratus honorari ad honorem Dei et paratus deici pro amore et timore Dei."

Caput 5 Verba Ambrosij ad sponsam de prece bonorum pro populo, et quomodo per gubernatores domini seculares et ecclesie et per procellas superbia, et cetera, et per portum introitus veritatis designantur et de vocatione sponse in spiritum.

-

Scriptum est, quod amici Dei olym clamabant rogantes Deum dirumpere celum et descendere ad liberandum populum suum Israel. Similiter et in istis temporibus amici Dei clamabant dicentes: 'O, benignissime Deus, nos videmus populum innumerabilem in periculosis procellis perire, quoniam gubernatores auidi sunt illis terris iugiter applicare volentes, ubi sibi ipsis maius lucrum existimant prouenire.

2 Illic se et populum ducentes, ubi horribiliores sunt iactus undarum nesciente populo securitatis portum et ob hoc miserabiliter periclitatur populus infinitus nimis paucis venientibus ad bonum portum.

3 Ideo rogamus te, omnis glorie regem, ut portum illuminare digneris, quatinus populus vitare sua pericula valeat et iniquis gubernatoribus non parere, sed ad portum rectum reduci lumine tuo benedicto.'

4 Per istos vero gubernatores intelligo omnes potestatem habentes corporaliter et spiritualiter in mundo. Plerique enim illorum in tantum diligunt voluntatem propriam, quod de animarum utilitate et suorum subditorum non attendunt seuissimis mundi procellis, videlicet superbie, cupiditatis et immundicie, se voluntarie inuoluendo,

5 quorum actus miseria imitatur communitas credens se per illam viam tenere rectam et sic ipsi se una cum subditis perimunt sequendo sue voluntatis quemlibet appetitum.

6 Per portum vero intelligo introitum veritatis, qui nunc coram multis sic obscuratus est, quod dum aliquis dixerit viam ad portum celestis patrie, qui est sacratissimum Christi euangelium, tunc ipsum mentiri dicunt eorum opera magis sequentes, qui peccatis quibuslibet se ingerunt, quam illorum verbis credentes, qui euangelicam predicant veritatem.

7 Per lucem vero, quam amici Dei petebant, intelligo aliquam diuinam reuelationem fieri in mundo ad hoc, ut caritas Dei renouari valeat in cordibus hominum et eius iusticia non obliuisci nec negligi.

8 Et ideo placuit Deo propter misericordiam suam et suorum amicorum petitionem vocare te in spiritum sanctum ad videndum, audiendum et intelligendum spiritualiter ad hoc ut ea, que audieris in spiritu, debeas alijs reuelare secundum Dei voluntatem."

Caput 6 Verba eiusdem Ambrosij ad sponsam quandam similitudinem viri et uxoris et ancille disponentia, et qualiter per adulterum episcopus malus et per uxorem ecclesia et per ancillam mundi amor designantur, et de crudelissima sententia contra adherentes magis mundo quam ecclesie.

-

Ego sum Ambrosius episcopus, qui tibi appareo loquens tecum per similitudinem quandam, quoniam cor tuum non potest capere intelligentiam spiritualium sine similitudine aliqua corporali.

2 Vir quidam erat habens uxorem legittimam venustam valde et prudentem. Cui tamen ancilla plus placebat quam uxor et ex hoc tria contingebant: Primum est quod verba et gestus ancille magis eum letificabant quam uxoris.

3 Secundum est, quod ancillam vestiebat nobilissimis indumentis non curans, quod uxor pannosa esset aut quod communi panno vestiretur. Tercium est, quod nouem horis morari solebat cum ancilla, decima vero solum cum uxore.

4 Nam prima hora erat cum ancilla vigilans, dum eius pulcritudinem aspiciendo iocundabatur. Secunda hora inter ipsius brachia dormiebat. Tercia hora pro ancille commodo corporalem laborem gaudenter sustinebat.

5 Quarta hora quietem corporis cum ipsa habebat post corporis lassitudinem. Quinta hora inquietudinem mentis et curam super eius prouisione habebat. Sexta hora mentis quietem cum ea habebat, quia iam videbat se de sua prouisione ei pleniter complacere.

6 Septima hora intrabat in eum ardor carnalis concupiscentie. Octaua hora complebat cum ea sue voluptatis appetitum. Nona hora aliqua omittebat agere, que tamen ei libebat perficere. Decima hora faciebat aliqua, que tamen non delectabant eum facere.

7 Et sic una hora tantummodo manebat cum uxore. Veniens vero quidam de propinquis uxoris ad adulterum grauiter increpauit eum dicens: 'Ad legittimam tuam mentis tue caritatem conuerte ipsam diligendo et sicut decet vestiendo, nouemque horis cum ipsa manendo et sola decima hora cum ancilla, alioquin scias te mortem pessimam subiturum.'

8 Per istum adulterum intelligo istius ecclesie prouisorem habentem quidem episcopale officium sed vitam adulterinam. Ipse quippe sancte ecclesie spirituali copula ita coniunctus est, quod ipsa eius sponsa carissima esse deberet, qui tamen caritatem suam ab ipsa retraxit multo plus diligens seruilem mundum quam dominam sponsam tam preclaram.

9 Et ideo tria facit: Primum est, quod de mundi fraudulenta adulatione plus gratulatur quam de sancte ecclesie morigerosa dispositione. Secundum est, quod omnem mundi ornatum diligit, de defectu vero ornatus ecclesiastici corporalis vel spiritualis minus curans.

10 Tercium est, quod nouem horas expendit pro mundo et solam decimam pro ecclesia sancta. Nam prima hora cum mundo vigilat hilariter eius pulcritudinem intuens delectabiliter. Secunda hora inter brachia mundi, que sunt altitudo murorum et vigilantia hominum armatorum, dormit suauiter corporis sui securitatem se per hec tenere confidens feliciter.

11 Tercia hora pro mundano commodo corporalem laborem sustinet gaudenter, ut ex hoc mundo letetur corporaliter. Quarta hora post corporalem laborem accipit quietem corporis libenter, quia quidquid ei placet iam habet sufficienter.

12 Quinta hora mentis inquietudinem habet multipliciter, ut mundanis rebus prouidere videatur sapienter. Sexta hora mentis quietem habet iocundaliter, prouisionem suam mundanis hominibus placere videns uniuersaliter.

13 Septima hora audiendo et videndo mundi delectabilia et in voluntatem suam trahit desiderabiliter, ex quibus in corde accenditur impatienter et intolerabiliter. Octaua hora perficit actualiter, que prius desiderabat ardenter.

14 Nona hora aliqua sibi placita propter mundum omittit inutiliter, ne videatur eos offendere, quos diligit carnaliter. Decima hora aliqua bona perficit sed non delectabiliter timens, quod infamis habeatur contemptibiliter et diudicetur miserabiliter, si ea aliqua ex causa omiserit totaliter.

15 Et ista hora decima solummodo cum sancta ecclesia solet commorari, bona, que facit, non ex caritate faciens sed ex timore. Timet enim supplicium ignis infernalis, qui si posset cum sospitate corporis et mundanarum rerum abundantia eternaliter viuere, de carentia superne felicitatis non curaret.

16 Propterea dico certissime iurans per Deum, qui caret principio et erit sine fine, quod nisi se cito ad sanctam ecclesiam conuerterit cum ipsa nouem horas ducendo, cum ancilla vero, idest mundo, decimam, non tamen eum diligendo sed inuitus eius diuitias et honores secundum episcopale officium habendo, omnia ad Dei honorem humiliter et rationabiliter disponendo, ipse in anima sua spiritualem percussionem tam grauem habebit,

17 sicut ille per similitudinem corporalem loquendo habere videretur, qui tam horribiliter percutteretur in vertice, quod planta pedis cum tota corporis carne dissolueretur, vene et nerui rumperentur, ossa confringerentur et medulle miserabiliter undique effluerent.

18 Et sicut amarissime cor illius corporis cruciari videretur, si vertex et viciniora membra percuterentur, dum etiam planta pedis, que remotior est, lederetur, sic et misera anima diuine sententie propinquissima ictui torqueri existimabitur amarissime, dum conscientia se videt ubique intolerabiliter sautiari."

Caput 7 Verba Virginis ad sponsam, qualiter episcopus diligens mundum flabello pleno vento et testudini iacenti in putredine comparatur,et quomodo talis Ambrosio episcopo oppositus iudicatur.

-

Scriptura dicit: "Qui diligit animam suam in hoc mundo, perdet eam. Iste vero episcopus diligit animam suam iuxta omnem voluptatem suam et spiritualis delectatio non est in corde eius.

2 Ideo bene comparari potest flabello pleno vento iuxta conflatorium. Nam sicut carbonibus consumptis et ere ignito fluente adhuc remanet ventus in flabello, sic ipse quamuis nature sue tribuit omne, quod appetit, consumens tempus suum inutiliter, tamen remanet sibi eadem delectatio sicut ventus in flabello.

3 Nam voluntas eius est ad superbiam et cupiditatem mundi, ex quibus induratis corde dat occasionem et exemplum peccandi, qui consumpti in peccatis defluunt in infernum.

4 Non sic dispositus fuit ille bonus Ambrosius episcopus. Eius denique cor plenum fuit diuina voluntate, eius cibus et somnus rationabilis, qui exsufflans peccati voluptatem. Tempus suum consumpsit utiliter et honeste.

5 Ipse quippe bene vocari potest flabellum virtutum. Sanauit enim vulnera peccati verbis veritatis. Incendit frigidos diuina caritate et bonorum operum suorum exemplo, feruentes quoque voluptate peccati refriguerunt ex eius munda vita. Et sic ipse multos iuuit, ne intrarent mortem inferni, quia diuina delectatio in eo permansit quamdiu vixit.

6 Iste vero episcopus similis est testudini, que iacens in innata putredine trahit caput in terram. Sic iste iacet et delectatur in peccati abhominationem trahens animum ad terrena non ad sempiterna.

7 Tria reduco sibi ad memoriam: Primo, quomodo tenuerit officium sacerdotij. Secundo, quid significat illud verbum euangelij: 'Vestimenta sunt ouium, intrinsecus autem sunt lupi rapaces!' Tercio, cur ea, que temporalia sunt, tantummodo feruent in corde. Creator vero omnium frigidus est in corde eius."

Caput 8 Verba Virginis ad sponsam de suiipsius perfectione et excellentia et de inordinato magistrorum modernorum appetitu et de eorum falsa responsione ad Virginis gloriose questionem sibi per ipsam factam.

-

Mater loquitur: "Ego sum illa, que ab eterno in caritate Dei fui et ab infantia mea spiritussanctus perfecte erat mecum. Et sicut de nuce exemplum habere poteris, que cum crescit dilatante se testa, que extrinsecus est, dilatatur et crescit eciam nucleus, qui intrinsecus est, ita ut nux semper sit plena et nichil in ea vacuum, quod capax sit alicuius rei exterioris.

2 Similiter et ego ab infantia mea plena eram spiritusancto et iuxta corporis et etatis mee accrescentiam tam affluenter me totam repleuit spiritussanctus, quod nichil in me vacuum reliquit ad peccati alicuius introitum.

3 Et ideo ego illa sum, que numquam peccatum commisi veniale nec mortale. Ego quippe in caritate Dei tam ardens eram, quod nichil michi placuit nisi perfectio voluntatis Dei.

4 Feruebat enim in corde meo ignis diuine caritatis. Deus quoque super omnia benedictus, qui me sua potentia creauit et spiritussancti virtute repleuit, ad me ardentem caritatem habuit.

5 Et ex huius caritatis feruore misit nuncium suum ad me faciens me voluntatem suam intelligere, ut videlicet fierem mater Dei. Quod dum noui esse voluntatis diuine, statim ex igne caritatis, quam in corde ad Deum habui, per os meum exiuit vere obedientie verbum, per quod nuncio respondi:

6 'Fiat', inquiens, 'michi secundum verbum tuum. Et in eodem puncto verbum caro factum est in me et Dei filius factus est filius meus et sic ambo habebamus unum filium, qui utrumque Deus est et homo et ego similiter mater atque virgo.

7 Cumque hic filius meus, qui est vir sapientissimus et Deus verus Ihesus Christus, iaceret in utero meo, tantam ab ipso adepta sum sapientiam, quod non solum magistrorum intelligere valeam sapientiam, verum eciam in cordibus eorum cerno, utrum verba ipsorum ex diuina caritate aut ex solius litterature astutia procedunt.

8 Ergo tu, que verba audis, nuncia magistro illi, quod ego tria ab ipso interrogo: Primum est, utrum maius est sibi desiderium ad habendum fauorem et amicitiam episcopi corporaliter, vel an desiderat plus animam eius presentare Deo spiritualiter.

9 Secundo, utrum ex plurimorum florenorum propria et singulari possessione in animo plus delectatur vel an ex nullorum. Tercio, quid sibi de hijs duobus videtur magis placere, vocari scilicet magister et inter honoratos cum primis pro mundana gloria residere aut simplex frater vocari et inter ultimos residere.

10 Hec tria diligenter perscrutetur. Si enim episcopum corporaliter plus quam spiritualiter diligit, tunc sequitur, quod magis dicit ei illa, que delectant eum audire, quam omnia peccaminosa prohibet, que delectant eum agere.

11 Si vero de plurimorum florenorum proprietate plus gratulatur quam nullorum, tunc diuitias plus paupertate diligit et videtur tunc amicis suis consulere, quod magis teneant quidquid possunt acquirere, quam dimittant quo carere libentius potuissent.

12 Si vero delectatur nomine magistri propter honorem mundi et inter honoratos locari, tunc superbiam plus humilitate diligit et ex hoc similior coram Deo apparet asino quam magistro.

13 Tunc enim vacua stramina masticat, que litterature scientie sine caritate comparantur et deest optimum triticum, quod caritati comparatur, quia caritas diuina in superbo corde firmari numquam potest."

14 Post excusationem autem magistri excusantis se et dicentis, quod maius esset sibi desiderium presentare animam episcopi Deo spiritualiter et quod plus delectatur in nullis florenis,

15 tercio, quod nichil curat de nomine magistri, respondit iterum mater: "Ego sum, que veritatem de ore Gabrielis audiui et indubitanter credidi, unde et veritatis de meo corpore sibi carnem sumpsit et sanguinem et mansit in me.

16 Illam eandem veritatem genui de me, qui utrumque Deus et homo est ex se. Et quia veritas, que Dei filius est ad me venire et in me habitare ex meque nasci voluit, ideo plenissime intelligo, utrum in ore hominum sit veritas an non.

17 Verum ego tria a magistro quesiui, quem michi bene respondisse probarem, si in verbis suis fuisset veritas. Que quia in eis non erat, ideo de alijs tribus ipsum precaueo. Primum est, quod aliqua sunt, que corporaliter diligit et desiderat et illa nullo modo obtinebit.

18 Secundum est, quod illud, quod nunc habet cum mundana leticia citius amittet. Tercium est, quod pusilli intrabunt celum. Magni autem stabunt foris, quoniam porta est angusta."

Caput 9 Verba Virginis ad sponsam, qualiter videntes et audientes et cetera fugiunt pericula virtute solis et cetera, et aduenientia et occurrentia cecis et surdis et cetera.

-

Loquitur mater: "Quamuis cecus non videt, nichilominus tamen ipso cadente in precipicium sol resplendet in sue claritatis splendore et pulcritudine, quam claritatem videntes homines itinerantes clarum visum habentes gratulantur itineris sui pericula fugiendo.

2 Et quamuis surdus non audit, tamen torrens cum strepitu sui impetus super eum ab alto cadit horribiliter, eo qui audire poterit ad loca tutiora fugiente.

3 Et quamuis mortuus gustare non poterit, tamen ipso in vermibus putrescente potus bonus dulcedinem sui saporis retinet quam viuus degustans in corde suo letificatur et audax ad quecumque virilia opera efficietur."

Caput 10 Loquitur Virgo ad filiam securitatem de verbis sibi dictis inducens et de periculo et approximatione ruine ecclesie, et qualiter ut in pluribus attendunt nunc ecclesie prouisores, proch dolor, ad vitam meretricalem et pecunie cupiditatem et bonorum ecclesie pro superbia prodigalitatem et de ira Dei contra tales excitanda.

-

Loquitur mater: "Ne timeas ea, que nunc videbis, a spiritu malo esse existimans. Quemadmodum enim cum solis appropinquatione duo veniunt, lux videlicet, et calor, qui caliginosam umbram non sequuntur

2 sic cum spiritussancti aduentu in corde duo veniunt, ardor scilicet diuine caritatis et fidei sancte perfecta illuminatio. Hec autem duo nunc sentis. Hec quoque duo dyabolum, qui caliginose umbre comparatur non sequuntur.

3 Mitte ergo ad illum, quem tibi nominaui, nuncium meum, quamuis autem ego scio cor et responsionem eius, finem quoque vite eius celerem. Tamen debes mittere ei verba ista sequentia.

4 Ego denique notum illi facio, quod in dextra parte sancte ecclesie fundamentum tam vehementer dilapsum est, quod summa testudo plures rupturas habet dans ex se casus periculosos, ita quod multi de subeuntibus perdunt vitam.

5 Plereque columne, que in altum tendere deberent, usque ad terram se inclinant. Totumque eciam pauimentum tam suffossum est, quod ceci introeuntes cadunt periculose. Et adhuc interdum contingit clare videntes una cum cecis cadere grauiter causa periculosarum fossarum eiusdem pauimenti.

6 Et propter istas causas stat nimis periculose ecclesia Dei et quid sibi sic stanti vicinius est quam ruina? Certissime dico tibi, quod nisi iuuamen reparationis habuerit ipsius ruina, tam grauis erit quod per totam christianitatem audietur.

7 Ego autem illa virgo sum, in cuius uterum filius Dei venire dignatus est exclusa quacumque carnis contagiosa voluptate. Ille vero idem Dei filius de meo clauso utero natus est cum maxima consolatione et sine aliqua pena.

8 Ego iuxta crucem steti, quando cum vera patientia infernum victoriose vincebat et sui cordis sanguine celum aperiebat.

9 Ego eciam eram in monte, quando Dei filius, qui est et meus filius, ad celum ascendit.

10 Ego eciam totam catholicam fidem clarissime noui, quam ipse euangelizando omnes ingredi celum volentes docuit. Ego itaque illa eadem iam sto super mundum continua oratione, sicut archus celi super nubem, qui ad terram inclinari videtur et ambobus suis finibus eam tangere.

11 Per celestem arcum itaque meipsam intelligo, que ad habitatores mundi me inclino tangens bonos et malos oratione mea. Ad bonos namque me inclino, ut in hijs, que sancta ecclesia precipit, stabiles efficiantur, ad malos vero, ne in malicia sua processum habeant, ut fiant deteriores.

12 Notum itaque facio isti, quem tibi nominaui, quod ex una parte tetre et horribiles nubes surgunt contra claritatem arcus. Per quas nubes intelligo illos, qui in carne vitam meretricalem habent et sunt insatiabiles similes voragini maris ad cupiditatem pecunie.

13 Bona quoque irrationabiliter ac prodigaliter, sicut torrens in impetu suo aquam fundens pro superbia largiuntur. Hec itaque tria plerique nunc exercent ecclesie prouisores, quorum peccata in celum ascendunt horribilia ante conspectum Dei contra meam orationem sicut teterrime nubes contra claritatem arcus, sic eciam illi, qui iram Dei mecum placare deberent, contra se iram Dei excitant et tales in ecclesia Dei non deberent exaltari.

14 Quicumque ergo curam apponere voluerit, ut fundamentum ecclesie fiat stabile et vinea illa benedicta, quam Deus fundauit, sanguine suo renouetur, si se insufficientem viderit,

15 ego, regina celorum, cum omnibus angelis ei in adiutorium venire volo sabulosas radices extirpando sterilesque arbores in ignem proijciendo ac in earum locis ramusculos fructuosos inserendo.

16 Per vineam vero intelligo ecclesiam Dei, in qua duo, humilitas scilicet et caritas diuina debent renouari."

17 Filius Dei loquitur de nuncijs pape: "Vos venistis in societatem maiorum et adhuc ad maiora ascendetis. Ideo summe meretur ille, qui laborat ad hoc, ut humilitas exaltetur, quia superbia iam nimis ascenderat. Honorem eciam maximum habebit ille, qui caritatem habet ad animas, quia ambitio et symonia iam in plerisque regnant.

18 Felix eciam erit ille, qui conatur pro posse suo, ut vicia de mundo extirpentur, quia iam plus solito inualescunt. Est eciam utilissimum habere et petere patientiam, quia in diebus multorum, qui nunc viuunt, sol dimidiabitur, stelle confundentur, sapientia infatuabitur, humiles in terra ingemiscent et audaces preualebunt.

19 Hoc sapientium est intelligere et interpretari, qui aspera sciunt, deplanare et futura prouidere."

20 Hec reuelatio precedens facta fuit ad Albanensem cardinalem, qui tunc fuit prior.

Caput 11 Verba fidei sponse ad Christum, et qualiter Iohannes baptista inducit sponse certitudinem Christi sibi alloquentis et de boni diuitis felicitate, et qualiter indiscretus episcopus propter sui fatuitatem et pessimam vitam assimilatur symie.

-

Sponsa loquebatur Christo in oratione humiliter dicens: "O domine, mi Ihesu Christe, sic firmiter credo, tibi, quod eciam si serpens iaceret ante os meum, non intraret nisi te propter bonum meum permittente!"

2 Respondit Iohannes baptista: "Ille, qui apparet tibi, ipse est naturaliter Dei filius, cui pater me audiente perhibuit testimonium dicens: 'Hic est filius meus'.

3 Ipse est a quo spiritussanctus processit, qui me baptizante super eum in columbe specie apparuit. Ipse est secundum carnem verus filius virginis, cuius corpus manibus meis attractaui. Crede ergo ei firmiter et ingredere viam eius. Ipse enim est, qui viam rectam ad celum demonstrauit, per quam pauper et diues ingredi potest celum.

4 Sed querere poteris, quomodo diues debet esse dispositus, qui ingressurus est celum, cum Deus personaliter dixerit, quod facilius est camelum per foramen acus transire quam diuitem ingredi celum? Ad hoc respondeo tibi:

5 'Ille diues, qui sic dispositus est, quod timet aliquid secum male esse acquisitum, qui sollicitus est, ne bona sua inutiliter et contra Deum expendantur, qui inuite possidens possessionem et honorem mundi libenter desiderat separari ab eis,

6 turbaturque de dispendio animarum et inhonoratione Dei et quamuis ex dispensatione diuina cogitur quodammodo habere mundum, tota tamen intentione vigilat circa amorem Dei, hic talis diues fructuosus et felix diues est et carus Deo.'

7 Sed non est sic diues iste episcopus. Ipse quippe similis est symie habenti quatuor condiciones, quarum prima est, quod preparantur ei vestes tendentes ad inferiorem partem et anteriora velantes, sed verecundiora eius apparent tota nuda.

8 Secunda condicio est, quod digitis suis tangens fetentia applicat ori suo. Tercia est, quod faciem quidem habet humanam sed colorem et speciem reliquam beluinam.

9 Quarta est, quod licet habet manus et pedes, attamen cum digitis et manibus calcat lutum. Sic episcopus iste fatuus est quasi symia curiosus in mundi vanitate deformatus a laudabili operatione.

10 Nam habet vestem, idest ordines episcopales, qui sunt valde honorabiles et preciosi apud Deum, sed verecundiora sua apparent nuda, quia leuitas morum suorum et affectus carnalis ostenditur hominibus ad animarum destructionem.

11 Contra que dicit miles ille egregius, quod verecundiora hominis maiorem honestatem habent, notans per hoc, quod motus bestiales clericorum celari debent bonis operibus, ne exemplo eorum infirmi scandalizentur. Symia quoque tangit et odorat fetentia.

12 Quid facit digitus nisi demonstrationem rei vise, sicut ego videns Deum in humanitate demonstraui eum digito. 'Ecce', inquiens, 'agnus Dei'. Quid ergo sunt digiti episcopi nisi mores sui laudabiles, quibus demonstrare deberet iusticiam Dei et eius caritatem?

13 Nunc autem in operibus suis demonstrat, quod est diues et generosus, sapiens mundi et prodigus pecuniarum. Quid autem sunt hec omnia nisi tamquam digitos mittere ad fetentia? Nam gloriari de carne et lata familia, quid aliud est quam gloriari de inflatis saccis?

14 Symia quoque habet faciem humanam sed speciem reliquam beluinam. Sic iste animam quidem habet signaculo Dei insignitam sed per propriam cupiditatem deformatam.

15 Quarto sicut symia tangit et calcat cum pedibus et manibus lutum, sic iste affectu et opere terrenis inhiat auertens vultum suum a celestibus et inclinans ad terrena tamquam animal obliuiosum. Numquid talis mitigat iram Dei? Nequaquam, sed magis prouocat contra se iusticiam Dei."

16 Hec reuelatio facta est de legato cardinali anni iubilei et cetera. Filius Dei loquitur: "O, disputator superbe, ubi pompa tua, ubi apparatus equorum? Noluisti intelligere cum esses in honore. Ideo nunc inhonoratus es. Dic igitur, quamuis omnia scio audiente ista sponsa noua, que quero!"

17 Et statim quasi una persona tremula et nuda apparuit mirabiliter deformata. Cui dixit iudex: "O, anima, tu docuisti spernere mundum et diuitias eius. Cur ergo secutus es ea?"

18 Respondit anima: "Quia dulcius sapuit michi fetor pessimus, quam odor tuus suauissimus". Et statim dicto verbo per Ethiopem unum infusum est anime vas sulphuris et veneni. Item dixit iudex: "O, anima, tu posita fuisti populis in candelabrum lucis, quare non lucebas verbo et exemplo?"

19 Respondit anima: "Quia caritas tua fuit abrasa a corde meo. Ibam sicut homo sine memoria et sicut vir vagus respiciens presentia et non attendens future." Quo dicto anima priuata est lumine oculorum.

20 Et dixit unus Ethiops, qui astare videbatur: "O, iudex, hec anima mea est. Quid facturus sum?" Respondit iudex: "Purga eam et quasi in prelo examina, donec veniat consistorium, in quo allegationes amicorum et inimicorum discutientur."

Caput 12 Loquitur sponsa Christo preces effundendo pro supradicto episcopo et de responsionibus Christi et Virginis et sancte Agnetis sponse factis.

-

O, Domine mi, scio, quod nemo ingreditur celum nisi pater traxerit eum. Ideo, o, pater pijssime, trahe istum infirmum episcopum ad te. Tu vero, fili Dei, adiuua conantem. Tu quoque, sancte spiritus, imple caritate tua episcopum frigidum et exinanitum.

2 Respondit pater: "Si trahens est fortis, res vero, que trahitur, ponderosa nimis citius dissipabitur opus et adnichilatur. Si vero, qui trahitur, ligatus est, non potest adiuuare nec seipsum nec trahentem, et si immundus est, qui trahitur, abhominabilis est ad trahendum et tangendum.

3 Sic episcopus iste dispositus est, sicut qui stat in diuersorio deliberans secum, que via sit tenenda."

4 Respondit sponsa: "O, Domine mi, numquid non scriptum est, quod nemo stabiliter stat in hac vita sed aut ad meliora vadit aut ad peiora."

5 Respondit pater: "Utrumque dici potest. Nam stat quasi inter duas vias, gaudij scilicet et doloris. Turbatur de horrore supplicij eterni. Assectat obtinere celeste gaudium sed tamen asperum sibi videtur viam, que tendit ad gaudia perfecte ambulare. Vadit vero, quoniam illa sequitur, ad que feruentiorem habet voluntatem."

6 Item loquitur beata Agnes: "Iste episcopus est dispositus sicut ille, qui staret inter duas vias. Unam earum sciret artam in principio sed in fine gaudiosam; aliam sciret delectabilem ad tempus sed in fine habentem profundum insatiabile et dolorosum.

7 Cumque viator cogitans de istis vijs delectaretur in eundo viam in principio delectabilem timens tamen de insatiabili profundo incidit talis cogitatio: 'Est', inquit, 'compendium quoddam in via ista delectabili. Si inuenero illud, diu ambulare possum securus et cum appropinquauero fini et profundo, si inuenero compendium, nichil michi nocebit.'

8 Et ita ambulans securus in via, cum venisset ad profundum, cecidit miserabiliter, quia compendium ut cogitauit non inuenit. Talium cogitationum viri inueniuntur hodie multi, qui cogitantes taliter secum:

9 'Onerosum est', inquiunt, 'ire viam artam. Durum est relinquere voluntatem propriam et honores'. Propterea ponunt sibi spem falsam et periculosam. 'Longa', inquiunt, 'est vita nostra. Misericordia Dei est maxima. Delectabilis est mundus iste et ad delectationem creatus.

10 Ideo nil obest, si ad tempus utar mundo secundum velle meum, quia in fine vite sequi volo Deum. Est enim compendium quoddam vie huius mundi; idest contritio et confessio. Hanc, si obtinuero, saluus ero.'

11 Talis cogitatio, velle scilicet peccare usque in finem et tunc confiteri, est valde debilis spes, quia nesciunt antequam cadunt. Quibus et in extremis inspiratur quandoque tantus dolor et subitus finis, quod nullomodo fructuosam inuenire poterunt contritionem.

12 Et merito; noluerunt enim preuidere futura mala cum potuerunt sed in arbitrio et limitatione sua posuerunt tempus misericordie Dei. Nec proponebant finem facere peccato, antequam peccatum non poterat eos delectare. Similiter et episcopus iste stetit inter duas istas vias.

13 Nunc autem appropinquat vie delectabiliori carnis et habet ante se quasi tria folia, que perlegit. Primum folium legit dulciter et continue. Secundum quandoque sed non cum delectatione. Tercium folium raro et hoc cum dolore. Primum vero sunt diuitie et honores, quibus delectatur.

14 Secundum est timor Iehenne et futuri iudicij, quo conturbatur. Tercium est amor Dei et timor filialis, qui raro reuoluitur. Si enim attenderet, quid pro eo fecit Deus, quidue ei impendit, numquam amor Dei extingueretur in corde eius".

15 Respondit sponsa: "O, domina, roga pro illo." Et tunc beata Agnes ait: Quid facit iusticia nisi iudicium, quidve misericordia nisi quod alliciat?" Mater Dei loquitur: "Sic dicetur episcopo: Deus, licet omnia potest facere, tamen homo personaliter cooperari debet, ut peccatum fugiatur et caritas diuina obtineatur.

16 Nam tria sunt, que inducunt ad fugiendum peccatum et tria inductiua sunt ad obtinendum caritatem. Tria quibus fugitur peccatum sunt: penitentia perfecta, secundum intentio nolle ea iterato committere, tercium emendare se iuxta consilia illorum, quos videt contempsisse mundum.

17 Tria vero cooperantia ad obtinendam caritatem sunt humilitas, misericordia et labor caritatis. Nam quicumque non legeret nisi unum pater noster pro obtinenda caritate citius appropinquaret illi effectus caritatis.

18 De altero episcopo, de quo tibi prius dixi, tibi concludo nunc, quod fosse videntur ei nimis late ad saltandum, muri nimis alti ad scandendum, sere fortes ad confringendum.

19 Ideo sto ego et expecto eum, sed ipse verterat caput suum ad opera trium turbarum, quas delectabiliter videndo considerat. Prima earum corizat.

20 Huic ipse dicit: 'Placet michi audire vos, expectate me!' Secunda stat ad speculandum. Huic ipse dicit: 'Placet michi videre, que videtis, quia delectant me multum.' Tercia letatur et quiescit et cum hac querit ipse quietem et honorem. Sed quid est corizare in mundo nisi ab una temporali leticia transire in aliam, ab uno appetitu honorum in alium?

21 Quid vero est stare et cogitare nisi a contemplatione diuina subtrahere animum et de congregatione et erogatione temporalium cogitare? Quid vero est quiescere nisi carnis habere quietem?

22 Has itaque tres turbas considerando iam ascendit in montem altum sed de transmissis sibi verbis meis nichil curat, nec de illa clausula verborum curat, scilicet, si tenet ipse promissionem suam, tenebo et ego meam."

23 Respondit sponsa: "O, benignissima mater, noli discedere ab eo! " Cui mater: "Non discedo, donec terra suscipit terram. Imo magis, si confregerit seras, obuiabo ei sicut ancilla et adiuuabo sicut mater?"

24 Et addidit mater: "Tu, filia, cogitas, que fuisset remuneratio canonico illi Aurelianensi, si episcopus suus fuisset conuersus?

25 Respondeo tibi: Sicut tu vides, quod terra profert herbas et flores diuerse speciei et diuersi generis, sic si omnis homo laudabiliter stetisset ab origine mundi in institutione sua, omnes obtinuissent excellentem mercedem, quia omnis, qui in Deo est, transit ab una leticia in aliam, non quod tedium in aliqua fit, sed quia continue augetur delectatio delectabilior et gaudium ineffabile continue innouatur."

26 Hic fuit episcopus Vexionensis qui, cum esset Rome, multum de suo reditu angustiaretur, auditum est in spiritu: "Dic", inquit, "episcopo, quod mora sua utilior est quam acceleratio. Hij quoque, qui de comitiua sua precesserunt, subsequentur eum.

27 Ideo cum ad patriam redierit, verba mea inueniet vera." Sic itaque omnia euenerunt. Nam rediens inuenit regem captum et totum regnum turbatum.

28 Hij quoque qui precesserunt eum de comitiua impediti in via longe subsequebantur eum. Scito eciam, quod domina illa, que est in comitiua episcopi, sana reuertetur sed non in patria morietur et ita euenit. Nam secunda vice iuit Romam et ibi mortua est et sepulta. Item de eodem episcopo

29 Cum domina Birgitta descendisset de Monte Gargano ad ciuitatem Mafredoniam in regno Cecilie, idem episcopus existens in comitiua domine casu accidente in monte cecidit de equo ita grauiter, quod due coste fracte sunt.

30 Qui de mane cum domina profectura esset ad sanctum Nicolaum de Baro vocauit eam ad se dicens: "O, Domina, grauissimum est michi hic sine vestra presentia manere. Et onerosum est eciam vobis moram trahere propter me maxime propter incursantes istos homines."

31 'Rogo', inquit, 'vos per amorem Ihesu Christi, ut rogetis Deum pro me, et tangite latus doloris mei! Spero enim per tactum manus vestre dolorem meum mitigari', que pre compassione resoluta in lacrimas ait: "O, Domine mi, ego reputor, quod non sum.

32 Nam ego sum peccatrix maxima in conspectu Dei. Verumtamen omnes rogemus Deum et ipse respondebit fidei vestre." Facta itaque oratione cum surrexisset tetigit latus episcopi dicens: "Sanet te Dominus Ihesus Christus". Et statim dolor discessit. Et surgens episcopus secutus est dominam per totam viam usque rediret Romam.

Caput 13 Verba matris ad filiam, qualiter verba et opera Christi per thesaurum et deitas per castrum et peccata per seras et virtutes per 'muros et pulcritudo mundi et delectatio amicorum per duas fossas mirabiliter designantur et exponuntur, et qualiter se debeat habere episcopus circa curam animarum.

-

Mater Dei loquitur ad sponsam filij dicens: "Ille episcopus petit me in suam caritatem. Ideo debet hoc facere, quod est michi carissimum. Ego quippe scio thesaurum, quem qui possederit, numquam erit miser.

2 Qui videbit eum, numquam sentiet tribulationem et mortem. Quicumque desiderat illum, habebit quidquid appetit cum exultatione. Iste vero thesaurus clausus est in bono castro quatuor seris, quod castrum habet extra se muros altos et spissos et grossos.

3 Extra vero muros sunt due fosse profunde atque late. Ideo rogo ipsum, ut transiliat ambas fossas uno saltu, ascendat muros uno passu, confringat omnes seras uno ictu et sic presentet michi rem preciosissimam. Nunc autem, quid ista significant, dicam tibi.

4 Hoc vobiscum vocatur thesaurus, quod raro sumitur in usus et raro mouetur. Hic thesaurus sunt verba carissimi filij mei et eius preciosissima opera, que in passione et ante passionem fecit,

5 necnon et illa mirabilia opera, que tunc fecit, quando verbum factum est caro in corpore meo et quod, quando in altari cotidie panis eadem fit caro ad verbum Dei.

6 Hec omnia sunt preciosissimus thesaurus, que ita iam neglecta et oblita sunt, quod paucissimi sunt, qui ea recolunt et eis utantur ad profectum suum. Verumptamen corpus illud gloriosum filij Dei iacet in castro munito; idest in deitatis virtute.

7 Sicut enim castrum defendit contra inimicos, sic filij mei deitatis potentia defendit humanitatis sue corpus, ut nullus ei noceat hostis. Fere vero quatuor peccata sunt quatuor, quibus excluduntur multi a participatione et bonitate virtutis corporis Christi.

8 Primum est superbia et cupiditas ad honores mundi. Secundum est cupiditas ad possessiones mundi. Tercium est voluptas feda ad corporis immoderatam impletionem et fetidissimam eius expletionem.

9 Quartum est ira et inuidia et negligentia proprie salutis. Ista quatuor diligunt et in consuetudine habent nimis multi. Propterea elongantur nimis a Deo. Nam vident corpus Dei et recipiunt, sed anima eorum tam longe est a Deo, sicut fures qui furari desiderant sed appropinquare non valent propter fortes seras.

10 Et ideo dixi, quod confringeret seras cum uno ictu. Ictus vero significat zelum animarum, quo ipse episcopus confringere debet peccatores cum operibus iusticie ex diuina caritate, ut confractis seris viciorum peccator pertingere valeat ad preciosum hunc thesaurum.

11 Et quamuis non possit omnes peccatores percutere faciat, ut tenetur que possit et potissime hijs, qui sunt sub manu sua non parcendo paruo vel magno propinquo vel cognato inimico vel amico.

12 Sic fecit ille sanctus Thomas de Anglia, qui passus est multas tribulationes pro iusticia et in fine occubuit dura morte, quia non pepercit percutere corpora cum iusticia ecclesiastica ad hoc, ut anima minorem penam pateretur.

13 Cuius vitam imitetur iste episcopus, quatinus omnes audientes intelligant, quod odit peccata propria et aliorum. Et tunc talis ictus zeli diuini audietur super omnes celos in conspectu Dei et angelorum et multi conuertentur et meliorabuntur dicentes: 'Non', inquiunt, 'odit nos sed peccata nostra. Resipiscamus ergo et erimus amici Dei atque sui.'

14 Tres vero muri, qui ambiunt castrum, sunt tres virtutes. Prima est dimittere delectabilia carnis et facere voluntatem Dei. Secunda est magis velle pati obprobria et damna pro veritate et iusticia quam habere honores et possessiones mundi dissimulando veritatem.

15 Tercia est, non parcere vite vel bonis pro salute cuiuslibet Christiani. Sed attende, quid nunc facit homo. Denique sibi videtur, quod muri isti predicti ita sunt alti, quod nullo modo possent transcendi.

16 Propterea corda hominum non appropinquant illi gloriosissimo corpori cum permanentia, nec anime eorum, quia longe sunt a Deo. Et ideo precepi amico meo, quod transcenderet muros uno passu.

17 Hoc enim vobiscum vocatur passus, quando pedes longa a se separantur distantia ad transferendum celeriter corpus. Sic etiam est spiritualis passus. Cum enim est corpus in terra et caritas cordis in celestibus,

18 tunc transcenduntur tres predicti muri, quia tunc placet homini ex consideratione celestium dimittere propriam voluntatem, pati repulsam et persecutionem pro iusticia mori eciam libenter pro honore Dei.

19 Due vero fosse extra murum sunt pulcritudo mundi et presentia et delectatio amicorum mundi. In hijs fossis multi libentissime quiescerent et numquam curarent in celis videre Deum.

20 Et ideo fosse iste sunt late et profunde, late, quia talium hominum voluntates longe lateque sunt a Deo. Profunde quoque sunt, quia plurimos detinent in profundo infernali.

21 Propterea fosse iste transcendi debent uno saltu. Quid enim est saltus spiritualis, nisi separare totum cor suum ab hijs, que vana sunt et de terrenis salire in regnum celi?

22 Ecce nunc ostensum est, quomodo confringende sunt sere et transiliendi muri. Nunc ostendam, quomodo presentare debet episcopus iste rem preciosissimam, que umquam fuit. Deitas quippe ab eterno et sine principio fuit et est, quia non est in ea inuenire principium siue finem.

23 Humanitas vero fuit in meo corpore et suscepit de me carnem et sanguinem. Ideo ipsa est res preciosissima, que umquam fuit et est. Ergo, quando anima iusti recipit cum caritate corpus Dei in se et corpus Dei implet animam, tunc ibi est preciosissima res, que umquam fuit.

24 Nam licet deitas est in tribus personis sine principio et sine fine in se, tamen quando pater misit filium suum cum deitate et spiritusancto ad me, tunc sumpsit benedictum corpus suum de me.

25Nunc vero ostendam eidem episcopo, quomodo presentanda est domino preciosissima res illa. Ubicumque amicus Dei inuenerit peccatorem, in cuius verbis est modica caritas ad Deum et magna ad mundum, ibi anima vacua est ad Deum.

26 Propterea amicus Dei habeat caritatem ad Deum dolendo, quod anima redempta sanguine creatoris inimica est Dei, condoleatque misere anime habendo ad eam quasi duas voces; unam, qua roget Deum misereri anime; aliam, qua ostendat anime periculum suum.

27 Si autem ista duo, Deum scilicet et animam, concordare poterit in unum, tunc manibus dilectionis sue presentat Deo preciosissimam rem, quia, quando corpus Dei, quod fuit in me, et anima hominis a Deo creata conueniunt in unam amiciciam, hoc est michi carissimum. Nec mirum.

28 Ego enim presens eram, quando miles ille egregius filius meus exiuit de Iherusalem tenere certamen, quod tam forte fuit et durum, quod omnes nerui in brachijs eius extendebantur. Dorsum erat liuidum et sanguinolentum, pedes perforati clauis, oculi et aures plene sanguine.

29 Collum quoque inclinabatur, quando tradidit spiritum. Cor scindebatur a cuspide lancee et sic cum maximo dolore vicit animas. Qui nunc residens in gloria extendit brachium ad homines sed paucissimi tamen inueniuntur, qui presentant ei sponsam.

30 Ideo amicus Dei non parcat vite et bonis iuuando alios secum, eosque filio meo presentando.

31 Dicito adhuc eidem episcopo, quod, quia ipse petit me in suam caram amicam, ideo volo dare ei fidem meam et ligare me cum eo in unum vinculum. Nam corpus Dei, quod fuit in me, recipiet animam eius in se cum magna caritate, ut sicut pater cum filio fuit in me, qui corpus meum et animam habuit in se et sicut spiritussanctus, qui est in patre et filio fuit ubique mecum, qui et filium meum habuit intra secum, sic et famulus meus ligatus erit cum eodem spiritu.

32 Nam quando ipse diligit passionem Dei et corpus eius habet in corde carissimum, tunc habebit humanitatem, que intra se et extra se habet deitatem et est Deus in eo et ipse in Deo, sicut est in me Deus et ego in eo.

33 Cum vero famulus meus et ego habemus unum Deum, tunc habebimus et unum vinculum caritatis et spiritum sanctum, qui est cum patre et filio unus Deus.

34 Adde adhuc unum verbum. Si iste episcopus tenet promissionem suam mecum, ego iuuabo eum, dum viuit. In fine vero vite volo seruire et astare ei presentando animam eius Deo et dicendo sic: 'O, Deus meus, iste seruiuit tibi et obediuit michi, ideo presento tibi animam eius!'

35 O, filia, quid cogitat homo, qui contemnit animam suam? Numquid Deus pater cum incomprehensibili deitate sua dimisisset innocentem filium suum pati in humanitate tam duram penam, nisi fuisset illa virtuosa delectatio et affectio, quam habet ad animas et illa eterna gloria, quam eis preparauit?"

36 Hec reuelatio facta est de episcopo Lyncopensi, qui postea factus fuit archiepiscopus. Item de eodem vj libro, capitulo xxij, quod incipit ('Ille prelatus').

37 Episcopus, pro quo tu ploras, venit ad leue purgatorium. Ideo pro certo scias, quod, quamuis in mundo multos habuit impeditores, iam ipsi reportauerant iudicium suum et ipse propter fidem et mundiciam suam mecum glorietur.

Caput 14 Verba matris ad filiam sub figura mirabili de quodam episcopo, qualiter scilicet episcopus per papilionem vermem et humilitas et superbia episcopi per duas alas et tres species mala episcopi palliantes, per tres vermis colores, episcopi opera per spissitudinem coloris duplex voluntas per duo cornua papilionis et cupiditas per os, modica caritas per paruum corpus designantur et exponuntur.

-

Mater loquitur ad sponsam filij dicens: "Tu es vas, quod possessor implet et magister euacuat. Attamen unus et idem est, qui implet et vacuat. Nam sicut, qui infunderet vasi simul vinum et lac et aquam, diceretur magister, si unumquodque istorum insimul coagulatorum separaret et reduceret in naturam propriam,

2 sic ego mater et magistra omnium feci et facio tibi. Nam ante annum et mensem dicta sunt tibi plura negocia et omnia quasi coagulantur in anima tua, que, si statim effunderentur, similiter videretur abhominabile, cum ignoraretur eorum finis. Ideo paulatim distinguo ea sicut michi placet.

3 Numquid recolis, quod misi te ad quendam episcopum, quem vocaui seruum meum? Ideo nunc similamus eum papilioni vermi, qui habet alas latas colore albo rubeo et blaueo respersas. Cum vero tangitur color eius spissus remanet in digitis tamquam cinis.

4 Hic vermis modicum habet corpus sed grossum os, duo cornua in fronte et occultum locum in ventre, per quem immunda ventris emittuntur. Ale vero huius vermis, idest episcopi, sunt humilitas eius et superbia.

5 Nam humilis apparet extra in verbis et gestibus, humilis in vestibus et operatione, sed intus est superbia, qua magnus est in conspectu sui, tumidus de honore, ambiciosus de fauore hominum et arrogans alijs sua preferendo et aliena iudicando.

6 Hijs igitur duabus alis volat per humilitatem apparentem coram hominibus, ut singulis placeat et in ore sit omnium, per superbiam vero sibiipsi, qua se existimat multis sanctiorem. Tres vero colores alarum sunt tres species palliantes mala eius.

7 Nam color rubeus significat, quod continue de passione Christi disputat et miraculis sanctorum, ut vocetur sanctus, sed certe longe sunt a corde ipsius, quia minime sapiunt sibi.

8 Color vero blaueus significat, quod exterius videtur non curare de temporalibus sed mortuus esse mundo et totus celestis, sicut blaueum speciem habet celi. Sed certe color iste secundus non maiorem coram Deo stabilitatem et fructum affert quam ille primus.

9 Color vero albus indicat ipsum in vestibus religiosum, in moribus superlaudabilem. Sed tanta dulcedo et perfectio est in colore tercio, qualis in duobus primis.

10 Sicut enim color papilionis spissus est et adheret manibus vel tamen relinquens manibus nisi quasi cinerem, sic opera sua videntur admiranda, quia desiderat esse solus, sed ad utilitatem propriam vacua et infructuosa sunt, quia non sincere querit nec diligit diligendum. Cornua vero duo duplex est voluntas eius.

11 Nam desiderat habere vitam sine incommodis in hoc mundo, post mortem vero vitam eternam, ut et honore magno non fraudetur in terris et in celestibus perfectius coronetur. Iste episcopus simillimus est eciam papilioni, qui cogitat portare celum in cornu uno et terram in altero, qui tamen si posset, non sustentaret minimum quid ad honorem Dei.

12 Sic iste ecclesie Dei se credit et cogitat proficere verbo suo et exemplo tamquam si sine illo non ita cresceret. Terrenosque homines per merita sua germinare spiritualiter suspicatur.

13 Et ideo tamquam miles, qui certauerat, cogitat: 'Cum', inquiens, 'vocor deuotus et humilis, ad quid extendam ad artiora vitam meam? Si pecco in quibusdam delectabilibus sine quibus non delectabiliter viuo, maiora merita et opera mea me excusabunt.

14 Cum enim celum per haustum eciam aque frigide obtineri poterit, quid necesse est ultra mensuram laborare?'

15 Papilio quoque habet latum os sed maiorem habet latitudinem cupiditatis in tantum, quod si omnes muscas vocaret preter unam, adhuc illam solam concupisceret et deuoraret. Sic iste, si unum denarium obtinere posset cum multis tali modo, quod non notaretur et esset occultum, reciperet quidem, sed numquam fames cupiditatis extingueretur.

16 Papilio quoque habet occultum exitum immundicie sue. Sic ipse improbe effundit iram suam et impatientiam, ut et latentia sua alijs ostendantur. Item sicut papilio modicum habet corpus, sic iste modicam caritatem, quia, quod deficit sibi in magnitudine caritatis, totum suppletur in alarum latitudine et extensione."

17 Respondit sponsa: "Si aliquam scintillam caritatis habet semper spes est vite et salutis." Et mater: "Qualem caritatem habuit Iudas cum tradendo Dominum dixit: 'Peccaui prodendo sanguinem iustum'? Voluit quippe videri habere caritatem sed non habebat."

Caput 15 Verba matris ad filiam sub figura de alio episcopo, et qualiter talis episcopus per brucum vermem, verbosa eloquentia per euolatum, due considerationes per duas alas, verba placentia mundi per morsum designantur, et de Virginis admiratione de vita istorum duorum episcoporum et de predicatoribus.

-

Item loquitur mater ad sponsam dicens: "Alium episcopum ostendi tibi, quem vocaui pastorem gregis. Hunc similamus bruco, qui terreum habens colorem cum sonitu magno euolat et, ubicumque resederit, mordet intolerabiliter et cum dolore.

2 Sic iste pastor terreum habet colorem, quia cum ad paupertatem vocatus est, magis desiderat esse diues quam pauper, magis preesse quam subijci, magis habere voluntatem propriam quam aliorum obedientia disciplinari.

3 Euolat quoque cum sonitu magno, quia pro diuinis sermonibus abundat verbosa eloquentia, pro doctrina spirituali disputat de mundi vanitate et pro sancta ordinis sui simplicitate laudat et imitatur mundi vanitatem.

4 Habet insuper duas alas, idest duas considerationes: Prima est, quod omnibus vellet dare verba pulcra et placentia ad hoc, ut ab omnibus honoraretur. Secunda est, quod vellet ut omnes se ei inclinarent et obedirent.

5 Item brucus mordet inconsolabiter. Sic iste mordet damnose ad animam. Nam cum sit animarum medicus, non dicit accedentibus ad se periculum eorum et infirmitatem nec utitur resecationis ferro, sed loquitur eis placentia, ut vocetur mitis et ne ab aliquibus deuitetur.

6 Ecce in istis duobus episcopis mirabile magnum est. Alter enim apparet extra pauper solitarius et humilis, ut vocetur spiritualis. Alius desiderat possidere mundum, ut vocetur misericors et largus. Alius iterum vult videri possidere nichil et tamen concupiscit omnia possidere occulte.

7 Alter vult possidere in aperto plurima, ut tribuat multa et sic honoretur multum. Propterea secundum vulgare prouerbium, quia ipsi seruiunt michi taliter, quod non video, quia non approbo, ideo remunerabo eos taliter, quod non videbunt.

8 Miraris, cur tales laudantur de predicatione sua? Respondeo tibi: Quandoque malus loquitur bonis, quibus infunditur spiritus Dei bonus non propter bonitatem doctoris sed per verba doctoris, in quibus spiritus Dei bonus est propter bonum audientium.

9 Quandoque bonus loquitur malis, qui efficiuntur boni ex auditu et propter spiritum Dei bonum et propter bonitatem docentis.

10 Quandoque eciam frigidus loquitur frigidis, ut frigidi auditores, dum referunt audita ad absentes feruentes, ipsi audientes fiant feruentiores. Propterea noli turbari ad quos mittaris. Deus enim est mirabilis, qui sternit aurum sub pedibus et lutum collocat inter radios solis."

Caput 16 Verba filij ad sponsam, quod Deo non placet animarum damnatio, et de mirabilibus questionibus episcopi iunioris ad senem et de responsionibus senis ad iuniorem.

-

Filius loquitur ad sponsam dicens: "Quid credis, quare isti duo ostenduntur tibi? Numquid, quia vituperium eorum et damnum placet Deo? Absit. Sed ideo fit, ut patientia et honor Dei manifestior fiat et audientes timeant iudicium Dei.

2 Sed veni et audi mirabile! Et ecce quidam iunior episcopus quesiuit seniorem dicens: 'Audi frater et responde michi. Cum ad iugum obedientie fuisti obligatus, cur deseruisti illud?

3 Cum paupertatem et religionem elegisti, cur reliquisti illas? Cum per religionis ingressum ostendisti te mortuum seculo, cur desiderasti episcopatum?' Respondit senior: 'Obedientia, que me subesse docuit, erat michi onerosa.

4 Ideo assectaui libertatem. Iugum, quod Deus dicit suaue, erat michi amarum. Ideo quesiui et elegi corporis quietem. Humilitas erat in me ficta. Ideo concupiui honorem. Et, quia melius est minare quam trahere, ideo desideraui episcopatum.'

5 Quesiuit secundo iunior: 'Cur non honorabas sedem tuam mundi honore? Cur non acquisisti diuitias per mundanam sapientiam? Cur non dispensasti ea, que habebas, secundum honorem mundi? Cur tantum te exterius deiecisti et non magis iuxta mundialem ambitionem processisti?'

6 Respondit senior: 'Ideo non straui sedem meam cum mundi honore, quia sperabam amplius honorari, si apparerem humilis et spiritualis quam si viderer temporalis.

7 Et propterea, ut a mundanis hominibus laudarer, videbar quasi omnia contemnere, ut vero diligerer a spiritualibus, humilis et deuotus apparebam.

8 Ideo vero non acquisiui diuitias cum mundana sapientia, ne spirituales viri notarent me et contemnerent propter temporale. Ideo vero non dedi largiter dona, quia magis placebat michi esse cum paucioribus propter quietem meam quam cum pluribus. Et plus delectabar, si aliquid habebam in arca, quam si tribuissem aliquid manu mea.'

9 Item quesiuit iunior: 'Dic michi, cur dedisti asino dulcem et delectabilem potum de immundo vase? Cur tribuisti episcopo siliquas de ara porcorum? Cur coronam tuam strauisti sub pedibus? Cur expuisti triticum et masticasti zizaniam?

10 Cur soluisti alios de funibus, teipsum vero ligasti compedibus? Cur alienis vulneribus apposuisti sanatiua et tuis proprijs mortifitatiua.' Respondit senior: 'Ideo dedi asino dulcem potum de immundo et despecto vase, quia, cum essem litteratus, placuit michi propter mundi honorem magis tractare sacramenta diuina altaris, quam vacare cure seculari.

11 Et quia occulta mea erant hominibus incognita Deo vero vota assumpsi presumptionem nimiam et auxi michi iudicij terribilis grauiorem equitatem. Ad secundum dico, quod dedi episcopo siliquas de ara porcorum, quia nature mee incentiua effundendo perficiebam nec in cohercendo stabilis permanebam.

12 Ad tercium. Ideo posui coronam episcopalem sub pedibus, quia placuit michi magis facere misericordiam propter fauorem hominum, quam iusticiam pro honore et amore Dei. Ad quartum.

13 Ideo expuens triticum masticabam stramina, quia verba Dei non loquebar ex amore Dei nec delectabat me illa facere, que alijs proponebam. Ad quintum. Ideo alios soluens meipsum ligabam, quia venientes ad me cum contritione absoluebam et illa, que illi penitendo deflebant et deflendo relinquebant, hec me delectabat adimplere.

14 Ad sextum. Ideo alios unxi ungento sanatiuo et meipsum mortifero, quia docendo vite puritatem alios emendaui et meipsum deterioraui. Nam illa, que precepi alijs, hec ipse nolui mouere digito.

15 Et unde alios vidi proficere, inde ipse deficiendo tabescebam, quia me delectabat magis commissis peccatis sarcinam addere quam ea emendando alleuiare.'

16 Post hec audita est vox quedam dicens: "Regratiare Deo, quod non es cum illis venenosis vasis, que cum dissoluentur, vadunt ad ipsum venenum." Et sic statim alter istorum mortuus nunciabatur.

Caput 17 Verba Virginis ad filiam vitam et ordinem sancti Dominici commendantia, et qualiter tempore mortis sue conuersus est ad Virginem, et qualiter modernis temporibus pauci de suis fratribus sequuntur signum passionis Christi per Dominicum eis datum et multi vadunt post signum incisionis per dyabolum eis oblatum.

-

Item loquitur mater Dei ad sponsam dicens: "Dixi tibi heri de duobus, qui erant de regula sancti Dominici. Certe ipse Dominicus filium meum habuit pro suo carissimo domino et me matrem eius dilexit plus quam cor suum.

2 Huic sancto inspirauit filius meus tria esse in mundo, que displicebant eidem filio meo, superbiam scilicet, et cupiditatem et concupiscentiam carnis.

3 Ad quarum trium diminutionem sanctus Dominicus impetrauit maximis suspirijs auxilium et medicamentum. Cuius Deus compassus lacrimis inspirauit ei legem et regulam viuendi, in qua ipse sanctus contra tria mala mundi tria bona constituit.

4 Nam contra vicium concupiscentie instituit nil possidere nisi cum licentia prioris sui. Contra superbiam instituit habere humilem habitum et simplicem. Contra carnis insatiabilem voraginem instituit abstinentiam et tempus debitum ad se regulandum.

5 Priorem quoque constituit fratribus suis ad obseruationem pacis et custodiam unitatis. Deinde volens quoddam spirituale signum dare fratribus suis impressit quasi unam spiritualem crucem et rubeam in sinistro brachio eorum iuxta cor per doctrinam et exempli sui efficaciam, quando docuit et monuit eos continue recordari passionem Dei, predicare feruenter verba Dei non propter mundum sed propter amorem Dei et animarum.

6 Docuit insuper illos magis subijci quam preesse, voluntatem propriam odire contumelias patienter ferre, nichil preter victum et vestitum desiderare,veritatem corde diligere et ore proferre, laudem propriam non querere, sed diuina verba semper in ore habere et docere et illa non propter pudorem dimittere nec propter fauorem humanum recitare.

7 Cumque instaret tempus resolutionis eius, quod filius meus ei in spiritu ostendit,iuit ad me matrem eius cum lacrimis dicens: "O, Maria, regina celi, quam ipse Deus preelegit sibi in coniunctionem deitatis et humanitatis.

8 Tu es illa singularis virgo et singulariter dignissima mater. Tu es illa potentissima, de qua ipsa potestas prodijt. Audi me rogantem te! Quia enim scio te potentissimam, ideo presumo de te. Suscipe fratres meos, quos educaui et foui sub stricto scapulari meo, et defende eos sub lato mantello tuo!

9 Rege eos et refoue, ne hostis antiquus preualeat eis et ne dissipet vineam nouellam, quam plantauit dextera filij mei! Quid vero, domina mea, aliud noto per scapulare strictum, quod palliolum unum habet ante pectus et aliud retro nisi duplicem considerationem, quam ad fratres meos habui?

10 Sollicitabar quippe nocte et die pro eis, quomodo in rationabili et laudabili deseruirent Deo temperantia. Orabam eciam pro eis, ne quid de mundo concupiscerent, quod vel Deum offenderet aut famam humilitatis et pietatis apud proximum denigraret.

11 Nunc igitur quia tempus remunerationis mee instat, assigno tibi membra mea. Doce ergo eos sicut filios, et porta eos sicut mater."

12 Cum hijs enim verbis et alijs vocatus est Dominicus in gloriam Dei. Cui ego per similitudinem loquendo respondi taliter: "O, Dominice, amice dilecte,quia dilexisti me plus quam te, ego sub lato mantello meo defendam et regam filios tuos.

13 Necnon et omnes, qui in regula tua perseuerant, saluabuntur. Mantellus vero meus latus misericordia mea est,quam nulli feliciter petenti denego. Sed omnes, qui querunt, sub misericordie mee sinu proteguntur. Sed quid credis tu, o filia mea, quod regula Dominici sit?

14 Utique humilitas et continentia et contemptus mundi. Nam omnes, qui hec tria assumunt et perseuerando diligunt, numquam damnabuntur, et hij sunt, qui tenent regulam beati Dominici.

15 Sed audi mirabile: Dominicus assignauit filios suos sub mantello meo lato et ecce pauciores sunt nunc sub mantello meo lato, quam tunc erant sub scapulari suo stricto. Nec tamen omnes viuente adhuc ipso Dominico habuerunt ouina vellera et Dominicos mores, sicut melius per exemplum ostendo tibi mores eorum.

16 Si Dominicus descenderet de altitudine celesti, in qua est, et diceret furi, qui prodit de valle et considerat oues ad mactandum et perdendum: "Cur", inquiens, "vocas et abducis oues meas, quas ex signis euidentissimis cognosco esse meas?",

17 respondere potest fur: " Cur, Dominice, approprias tibi illa, que tua non sunt? Nam subreptio violentia est aliena usurpare sibi." Si respondere voluerit Dominicus se enutrisse eas et domuisse et precessisse et docuisse, dicturus est fur: "Si tu enutristi eas et docuisti, tunc ego blandiendo suauiter reduxi eas ad voluntatem propriam.

18 Si tu lenitatem cum austeritate miscebas eis et ego alliciebam eas blandius et ostendebam,quod delectabat eas suauius, et ecce plures currunt ad pastum et vocem meam. Et ideo oues, que sequuntur me, feruentius cognosco esse meas, quia liberum habent arbitrium sequendi allicientem."

19 Si responderit iterum Dominicus,quod oues sue signate sunt signo rubeo in corde, dicturus est fur: Oues mee signate sunt signo meo, scilicet incisionis in dextra aure. Et, quia manifestius et euidentius est signum meum signo tuo, ideo cognosco oues meas.

20 Fur igitur iste dyabolus est, qui de ouibus Dominici plures sibi incorporauit, que incise sunt in dextra aure, quia non audiunt verba vite dicentis. Arta via est in celum, sed sola illa delectabiliter audiendo perficiunt, que eas delectat adimplere. Oues vero Dominici pauce sunt, que signum rubeum habent in corde, qui passionem Dei cum caritate recolunt et verba Dei predicantes feruenter vitam beatam ducunt in omni castitate et paupertate.

21 Nam hec est regula Dominici, sicut vulgo dicitur:"Omnia sua portare in dorso, nichil velle possidere nisi quod permittit regula. Non solum dimittere superflua sed et a licitis et necessarijs, quandoque propter carnis motus temperare se."

Caput 18 Verba matris ad filiam, quod citius fratres nunc audirent et audiunt vocem diaboli quam sui patris Dominici, et quomodo nunc pauci imitantur eius vestigia, et qualiter episcopatus desiderantes propter mundi honorem et sui quietem et libertatem non sunt in regula sancti Dominici, et de terribili sententia contra tales et de experientia damnationis pro tali episcopatu.

-

Loquitur mater ad sponsam dicens:"Dixi tibi, quod omnes qui sunt in regula Dominici,sunt sub mantello meo. Nunc auditura es, quam multi sunt tales.

2 Si Dominicus descenderet de loco deliciarum, in quo feliciter vere est, et clamaret taliter:' O, fratres dilecti, sequimini me, quia vobis reseruantur quatuor bona, honor scilicet pro humilitate, diuitie perpetue pro paupertate,satietas sine fastidio pro continentia, vita eterna pro contemptu mundi', vix audiretur.

3 Sed si econtra statim ascenderet dyabolus de conualle clamaretque alia quatuor dissimilia. 'Vobis Dominicus', inquiens, ' promisit quatuor.Videte me, ego enim vobis, que desideratis, ostendam manu.

4 Nam ecce, honorem offero, diuitias habeo in manu, voluptas in promptu est, mundus erit delectabilis ad fruendum. Suscipite igitur, que offero! Utimini hijs, que certa sunt! Viuite cum gaudio ut post obitum simul gaudeatis!'

5 Si iste due voces nunc sonarent in mundo, plures latronis diaboli, quam ad vocem Dominici, amici mei tam preclari. Et quid dicam de fratribus Dominici?

6 Certe pauci sunt in regula eius, et pauciores sunt qui imitando vestigia sequuntur eius. Nam non omnes audiunt unam vocem, quia non sunt omnes de uno genere, non quod non sint omnes a Deo, et non quod omnes saluari non possint, si volunt, sed quia non omnes audiunt vocem filij Dei dicentis: 'Venite ad me, et ego reficiam vos, scilicet dando meipsum!'

7 Sed quid dicam de illis fratribus, qui propter mundum desiderant episcopatus? Numquid sunt in regula Dominici? Nequaquam. Aut qui acceptant episcopatus rationabili de causa, numquid excluduntur a regula Dominici? Non utique.

8 Nam beatus Augustinus regulariter vixit ante episcopatum sed in episcopatu non reliquit regularem vitam,quamuis ascendit ad maiorem honorem.

9 Assumpsit enim honorem inuitus non ad quietem sed certe ad maiorem laborem, quia videns se posse prodesse animabus, libenter propter Deum reliquit voluntatem propriam et quietem carnis, ut plures lucrifaceret Deo suo.

10 Propterea, qui sic desiderant et assumunt episcopatus, ut animabus eo magis proficiant, ipsi sunt in regula Dominici et merces eorum duplicabitur, tum propter regule dulcedinem, a qua abstracti sunt, tum propter onus episcopale ad quod sunt vocati.

11 Propterea iuro super eum Deum, super quem iurabant prophete, qui non iurabant propter impatientiam sed quia receperunt Deum in testimonium verborum suorum. Sic ego dico nunc et iuro super eundem Deum, quod veniet fratribus illis, qui contempserunt regulam Dominici, venator de potestate cum effrenatis canibus, tamquam si seruus diceret domino:

12 'Multe', inquiens,'oues intrauerunt hortum tuum, quarum carnes venenate sunt et vellera sordibus conglobata, quarum lac inutile est et lasciuia nimis insolescens.'

13 'Iube', inquiens, 'eas abscindi, ne pascua pro ouibus utilibus deficiant et ne bone oues ex insolentia malarum perturbentur.' Cui responderet Dominus: 'Claude foramina, ne alique ingrediantur nisi quas michi bene conuenit et expedit educare et pascere et que pacifice sunt et honeste.'

14 Sic ego dico, quod prius claudentur aliqua foramina sed non omnia. Post veniet venator cum canibus, qui non parcet velleribus a sagittis non corporibus a vulneribus ad hoc, ut vita finiatur.

15 Deinde venient custodes, qui diligenter considerabunt et attendent, de quo genere fuerint oues, que ad pastum domini intromittuntur.'

16 Respondens sponsa dixit:" O,domina,ne indigneris, si quero. Cum papa mitigauit eis austeritatem regule, numquid reprehendendi sunt,si comedunt carnes vel cetera, que apponuntur?"

17 Respondit mater: " Papa considerans infirmitatem nature humane simul et defectum quem quidam proposuerunt rationabiliter permisit eos commedere carnes ad hoc ut habiliores et feruentiores essent in predicando et laborando non ut desidiores et dissolutiores apparerent, et ideo excusamus papam de hac permissione."

18 Dixit iterum sponsa: " Dominicus instituit habere vestes non de optimis nec vilissimis pannis sed de medio temperatis. Numquid reprehendendi sunt, si de mollioribus induuntur?"

19 Respondit mater: " Dominicus, qui regulam de spiritu filij mei dictauit, precepit habere vestes non de mollioribus et preciosioribus, ne forte arguerentur et notarentur de pulcro habitu et precioso et sic superbirent.

20 Instituit eciam non habere vestes de vilissimis et durissimis, ne propter duriciam vestis inquietarentur nimium in capiendo somnum post laborem. Sed instituit vestes habere temperatas et necessarias, de quibus non superbirent et in quibus nil vanitatis haberent, sed per eas frigus carnis expellerent et ad virtutum profectum continuum se munirent.

21 Et ideo laudamus Dominicum in institutione sua sed fratres suos reprehendimus, eos videlicet, qui habitum suum ad vanitatem transformant et non ad utilitatem."

22 Dixit iterum sponsa: "Numquid reprehendendi sunt illi fratres, qui filio tuo edificant ecclesias altas et sumptuosas? Aut vituperandi et diiudicandi sunt, si ad tales structuras edificandas plura mendicant?" Respondit mater: "Quando ecclesia in tantum lata est, quod capit ingredientes,

23 quando muri tantum in altum excreuerint, quod non coartant introeuntes, quando murorum spissitudo tam fortis est, quod non a quolibet vento dissoluatur, quando tectura tam firmiter conpacta est, quod non stillat, sufficiat eis edificasse.

24 Nam placet Deo magis cor humile in humili ecclesia, quam alti muri, in quibus corpora sunt intra, sed corda ab extra. Propterea non habent necesse arcas auro et argento implere propter edificia, quia non profuit Salomoni edificasse tam sumptuosa edificia, ex quo neglexit eum diligere propter quem edificabantur."

25 Hijs dictis et auditis statim senior episcopus, qui supra nunciabatur mortuus, clamabat dicens: 'O, o, ablata est mitra, et ecce apparet, quod latebat subtus. Ubi est nunc honorabilis episcopus? Ubi sacerdos venerandus?

26 Ubi pauper frater? Certe abest episcopus, qui unctus fuit oleo in officium apostolicum et in puritatem vite. Remanet vero seruus sterquilinij pinguedine maculatus. Abest eciam sacerdos, qui consecratus fuit verbis sanctis, ut mutaret inanimatum et mortuum panem in viuificantem Deum.

27 Remanet vero proditor fallax, qui vendidit eum propter cupiditatem, qui redemit omnes ex caritate. Abest quoque pauper frater, qui cum iuramento abnegauit mundum, sed nunc pro superbia et ostentatione mea sum iudicatus.

28 Verumtamen nunc compellor dicere veritatem, quod ille iustus iudex qui iudicauit me, magis voluisset liberare me tam amara morte, sicut tunc patiebatur, cum staret in ligno crucis, sed iusticia, cui obuiare non poterat, contradicebat, quam quod taliter fuissem sicut nunc experior iudicatus."

Caput 19 Responsio sponse ad Christum, qualiter diuersis cogitationibus et inutilibus afficitur, et quomodo eas remouere non possit, et responsio Christi ad sponsam, quare istud permittitur a Deo, et de magna utilitate cogitationum cum detestatione et timore cum discretione ad coronam habita, et quod peccatum veniale non debet contemni, ne inducat in mortale.

-

Loquitur filius ad sponsam: "Quid turbaris et sollicita es filia?" Respondit illa: "Quia diuersis cogitationibus et inutilibus afficior, quas remouere non possum et iudicij tui terribilis auditio me conturbat." Respondit filius: "Hec est vera iusticia.

2 Sicut enim prius delectabaris in affectionibus mundi contra velle meum, sic nunc permittitur tibi cogitationes varie contra velle tuum. Verumtamen time cum discretione et confide fortiter in me, Deo tuo, sciens pro certissimo, quod, quando mens non delectatur in cogitationibus peccati sed reluctatur eis detestando eas purgatio sunt anime et corona.

3 Si vero modicum peccatum, quod intelligis esse peccatum, delectat te facere, et facis ex confidentia abstinentie et presumptione gratie, nec assumis penitentiam nec aliam facis emendam, scito illud posse fieri mortale. Propterea, si in mentem venerit aliqua peccati delectatio, qualiscumque fuerit, considera statim ad quid tendit et penitere. Nam postquam natura hominis debilitata est ex infirmitate eius, pluries procedit peccatum.

4 Non enim est homo, qui non peccat saltem venialiter, sed Deus misericors dedit homini remedium dolere, scilicet de omni peccato, necnon et emendata timere, ne forte non bene emendata sint.

5 Nam nichil ita odit Deus, sicut scire peccatum, nec curare aut ex meritis aliquibus presumere quasi Deus ideo toleraret aliquod peccatum tuum quasi sine te non posset honorari aut ideo licite permitteret tibi facere unum malum, quia fecisti plura bona cum magis eciam, si centies fecisses bene pro unoquoque malo adhuc non sufficeres rependere Deo pro caritate et bonitate sua.

6 Propterea time rationabiliter et, si cogitationes prohibere non poteris, saltem fer patienter et conare contra eas voluntate. Non enim damnaberis pro eis, si ingrediuntur, quia non est tuum prohibere nisi in eis delectaberis.

7Time eciam quamuis cogitationibus non consentis, ne forte propter superbiam cadas. Omnis enim qui stat solius Dei virtute stat. Ideo timor introductorium quoddam est in celum.

8 Nam multi ideo lapsi sunt in precipitium et mortem propriam, quia timorem diuinum abiecerunt a se et ibi erubuerunt confiteri coram hominibus, ubi non erubescant peccare coram Deo. Ideo, qui pro modico peccato non curat petere veniam, huic et ego dedignabor relaxare peccatum.

9 Et sic exercitatione auctis peccatis illud, quod ex contritione remissibile et veniale erat ex negligentia et contemptu fiet valde graue, sicut in hac anima iam iudicata perpendere poteris.

10 Postquam enim veniale et remissibile commisit, auxit per consuetudinem confidens de bonis suis aliquibus operibus quasi minora non attendendo, quod iudicarem.

11 Et sic irretita anima per consuetudinem delectationis inordinate non correxit, nec conpescuit voluptatem peccati, donec iudicium erat in foribus et ultimus punctus appropinquabat.

12 Ideo appropinquante fine inuoluebatur subito conscientia eius miserabiliter et doluit, quod cito moreretur timens separari ab illo modico temporali, quod diligebat. Nam Deus ad ultimum punctum suffert hominem et expectat, si forte homo peccator voluntatem suam omnem, quam habet liberam, mouere voluerit ab affectu peccati,

13 sed quia voluntas non corrigitur, ideo anima sine infinito constringitur, quia dyabolus sciens, quod unusquisque secundum conscientiam et voluntatem iudicabitur, laborat maxime in fine, ut anima ludificetur et euertatur ab intentionis rectitudine, quod et fieri permittit Deus, quia anima cum deberet, renuit vigilare.

14 Noli insuper confidere et presumere nimium, si quem dico amicum et seruum, sicut vocaui istum prius, quia eciam Iudas vocatus est amicus et Nabugodonosor seruus.

15 Nam sicut dixi personaliter: 'Vos amici mei estis, si feceritis, que precipio vobis', sic dico nunc: 'Amici sunt, cum me imitantur, inimici sunt cum me et mandata mea contemnendo persequuntur.'

16 Numquid non Dauid postquam dictum est, quod inueni hominem secundum cor meum, excessit per homicidium? Salomon, cui tam mirifica data et promissa sunt, excessit a bonitate et non est completa in eo promissio propter ingratitudinem eius sed in me filio Dei.

17 Propterea, sicut in dictamine tuo ponitur clausula cum finali, sic ego in locutione mea clausulam istam pono et finalem.

18 Si quis fecerit voluntatem meam et dimiserit suam hereditatem, accipiet vitam eternam. Qui vero audierit nec faciendo perseuerauerit, erit sicut seruus inutilis et ingratus.

19 Sed nec debes diffidere, si quem dico inimicum, quia statim ut inimicus mutauerit voluntatem ad bonum, erit amicus Dei. Numquid non Iudas erat cum duodecim unus, quando dixi: 'Vos amici mei estis, qui secuti estis me et sedebitis super sedes duodecim.'

20 Tunc quidem temporis sequebatur me Iudas, nec tamen sedebit cum duodecim. Quomodo ergo completi sunt sermones Dei? Respondeo tibi: Deus, qui videt corda et voluntates hominum, secundum illa iudicat et remunerat, que videt.

21 Homo vero secundum, quod videt in facie, iudicat. Ideo, ne bonus superbiret vel malus diffideret, vocauit Deus ad apostolatum, ita bonos sicut et malos sicut et quotidie vocat ad dignitates bonos et malos, ut omnis qui officium tenet cum vita glorietur in eterna vita.

22 Qui vero honorem habet absque onere glorietur ad tempus in eternum periturus. Ergo, quia Iudas non sequebatur me corde perfecto, non pertinuit ad eum, qui secuti estis me, quia non perseuerauit usque ad remunerationem sed ad eos, qui perseueraturi erant tam presentes tunc temporis quam futuri,

23 quia dominus in cuius conspectu sunt omnia, quandoque loquitur in presenti, que ad futura pertinent et de faciendis tamquam iam sint facta. Quandoque eciam preteritum futurumque permiscet et preterito utitur pro futuro, ut nullus presumat discutere consilium impermutabile trinitatis.

24 Audi adhuc unum verbum: 'Multi sunt vocati, pauci vero electi'. Sic iste vocatus est ad episcopatum sed non electus, quia ingratus gratie Dei. Ideo nomine episcopus sed merito degenerans cum hijs, qui descenduntur et non ascendunt computabitur."

25 Filius Dei loquitur dicens: "Miraris, filia, quare alius episcopus habuit pulcerrimum finem, alius ita horrendum. Nam paries cadens confregit eum totum et modicum superuixit et hoc modicum cum ingenti dolore.

26 Respondeo tibi: Scriptura dicit, imo egoipse dixi, quod iustus qualicumque morte moritur iustus est apud Deum, sed homines mundi hunc iustum reputant, qui pulcrum exitum habebit sine dolore et pudore.

27 Deus vero hunc discernit iustum, qui a diutina abstinentia probatus est vel qui pro iusticia tribulatur, quia amici Dei quasi tribulantur in hoc mundo aut ad minus supplicium in futuro aut ad maiorem coronam in celo.

28 Nam Petrus et Paulus pro iusticia mortui sunt sed Petrus amarius Paulo, quia plus dilexit carnem Paulo et, quia ecclesie mee accepit primatum, debuit et se michi amariori morte conformare.

29 Paulus vero, quia plus dilexit continentiam, quia plus laborauit, tamquam miles egregius gladium obtinuit, quia ego dispono omnia secundum merita et secundum mensuram.

30 Propterea in iudicio Dei non coronat vel damnat finis vel mors contemptibilis sed intentio et voluntatis hominum et causa. Simile est de istis duobus episcopis.

31 Nam alius patiebatur amariorem penam et despectiorem mortem; hoc fuit ei ad minorem penam, quamuis non ad gloriam, quia non patiebatur bona voluntate. Quod vero alius obtinuit gloriosum finem, hoc fuit ex occulta iusticia mea sed non ei ad premium eternum, quia non correxit voluntatem suam, dum viuebat."

Caput 20 Verba matris ad filiam, quomodo per talentum dona spiritussancti designantur, et qualiter sanctus Benedictus sibi donum spiritussancti datum multiplicauit et per que spiritussanctus vel spiritus diabolicus hominis animam ingreditur.

-

Mater loquitur: "Filia, scriptum est, quod qui quinque talenta acceperat, alia quinque lucratus est. Quid enim est talentum nisi donum spiritussancti? Nam alij accipiunt scientiam, alij diuitias, alij apud diuites familiaritatem et tamen omnes duplum reportare debent Domino suo lucrum, scilicet de scientia viuendo utiliter sibi et alios instruendo,

2 de diuitijs et ceteris donis utendo rationabiliter et alijs misericorditer subueniendo. Sic ille bonus abbas Benedictus donum gratie, quod acceperat, multiplicauit, quando omne contempsit, quod transitorium erat, quando carnem suam seruire coegit anime, quando nichil preposuit diuine caritati.

3 Qui insuper timens, ne aures macularentur auditu inani, oculi visione delectabilium fugit in heremum imitans illum, qui nondum natus exultando intra viscera materna cognouit aduentum sui pijssimi redemptoris.

4 Qui quidem Benedictus eciam sine heremo obtinuisset celum, quia mundus erat ei mortuus et cor eius totum plenum Deo. Sed placuit Deo vocare Benedictum in montem, ut cum pluribus innotesceret, plures eius exemplo ad perfectionis vitam incitarentur

5 Huius beati viri corpus erat quasi saccus terre, in quo claudebatur ignis spiritussancti, qui exclusit ab eius corde dyabolicum ignem. Sicut enim ignis corporalis ex duobus accenditur, ex aere scilicet et flatu hominis, sic spiritussanctus ingreditur animam hominis vel per inspirationem personalem aut per aliquam operationem humanam seu locutionem diuinam mentem excitat ad Deum.

6 Similiter spiritus dyabolicus visitat suos, sed differunt incomparabiliter. Nam spiritussanctus calefacit animam ad querendum Deum, sed non comburit carnaliter.

7 Lucet eciam puritate modestie sed non obfuscat mentem malicia. Spiritus vero nequam comburit mentem ad carnalia et amaricat intolerabiliter. Obfuscat quoque animam per inconsiderationem sui et deprimit eam inconsolabiliter ad terrena.

8 Ergo, ut ignis iste bonus, qui erat in Benedicto, igniret plures, vocauit Deus Benedictum in montem, qui conuocatis ad se pluribus scintillis fecit de eis per spiritum Dei maximum rogum et composuit eis regulam de spiritu Dei, per quam multi perfecti facti sunt sicut Benedictus.

9 Nunc autem multe faces proiecte de rogo sancti Benedicti iacent, ubique disperse habentes pro calore frigiditatem, pro luce tenebras, que si in igne iacerent conglobate, darent ubique ex se flammam et calorem."

Caput 21 Verba matris ad filiam sancti Benedicti vite magnificentiam et perfectionem per exemplum ostendentia, et quomodo anima fructificans mundo per lignum infructiferum, et superbia mentis per silicem, et anima frigida per cristallum designatur, et de tribus scintillis valde notandis ab hijs tribus, scilicet cristallo, silice et ligno ortis.

-Loquitur mater: "Dixi tibi prius, quod corpus beati Benedicti erat quasi saccus, qui disciplinabatur et regebatur sed non regebat. Denique eius anima erat quasi angelus, qui dedit ex se calorem magnum et inflammationes, sicut per exemplum ostendo tibi, quasi si essent tres ignes, quorum primus succensus in mirra dedit ex se odorem suauitatis.

2 Secundus erat succensus in arido, qui dedit ex se carbones ardentes et splendorem fulgentem. Tercius succendebatur in oliua, qui dedit ex se flammam, lumen et calorem. In hijs tribus ignibus intelligo tres personas et in tribus personis tres status in mundo.

3 Primus status erat eorum, qui considerata caritate Dei reliquerunt voluntatem propriam in manus aliorum, qui pro vanitate et superbia mundi assumpserunt paupertatem et abiectionem pro intemperantia dilexerunt continentiam et puritatem.

4 Isti habuerunt ignem in mirra, quia sicut mirra est amara sed tamen fugat demonia et extinguit sitim, sic abstinentia eorum amara erat corpori sed tamen extinguebat inordinatam concupiscientiam et omnem potestatem demonum euacuabat.

5 Secundus status eorum erat, qui cogitabant secum taliter: 'Ad quid diligimus honorem mundi, cum sit aliud nisi quasi aer verberans aures? Ad quid diligimus aurum, cum non sit nisi terra rubea? Quis vero finis carnis nisi putredo et fauilla?

6 Ad quid vero nobis prodest concupiscere terrena, cum omnia sint vanitas, propterea ad hoc solum viuere et laborare volumus, ut Deus honoretur in nobis et ut alij ex verbis nostris et exemplis ad Deum igniantur.'

7 Isti tales ignem habuerunt in arido, quia amor mundi fuit eis mortuus et quilibet eorum dabat ex se carbones ardentes iusticie et fulgorem diuine predicationis. Tercius status erat illorum, qui de amore Christi passionis feruentes toto desiderio affectabant mori pro Christo.

8 Isti ignem suum habuerunt in oliua. Sicut enim oliua in se habet pinguedinem et feruentiorem calorem cum incenditur, sic isti totaliter impinguati fuerunt diuina gratia, ex qua dederunt ex se lumen diuine scientie, ardorem feruentioris caritatis, robur honestissime conuersationis.

9 Isti tres ignes longe lateque se dilatauerunt. Quorum primus incensus fuit in heremitis et religiosis, sicut describit Ieronimus, qui vitas eorum inspiratus spiritusancto inuenit mirabiles et merito imitandas.

10 Secundus incensus fuit in confessoribus et doctoribus. Tercius in martiribus, qui carnem suam pro Deo contempserunt et alij contempsissent, si auxilium a Deo obtinuissent. Ad quosdam igitur istorum trium statuum et ignium missus fuit beatus Benedictus, qui conflauit tres ignes in unum in tantum quod qui insipientes erant illuminabantur, qui frigidi inflammabantur;

11 qui feruentes erant, feruentiores efficiebantur. Et sic cum hijs ignibus incepit religio Benedicti, que unumquemque iuxta dispositionem et capacitatem sensus sui dirigebat in viam salutis et eterne felicitatis.

12 Nunc autem sicut de sacco beati Benedicti spirabat dulcedo spiritussancti, per quem multa monasteria innouabantur, sic de sacco multorum fratrum eius discedit spiritussanctus, quia calor cineris extinctus est et faces iacent disperse nec dantes ex se calorem nec splendorem sed fumum impuritatis et cupiditatis.

13 Verumtamen ad solacium multorum dedit michi Deus tres scintillas, in quibus intelligo plures. Prima extracta est de cristallo per solis calorem et splendorem, que se iam in arido fixit, ut fiat ex ea magnus ignis.

14 Secunda extracta est de duro silice; tercia de ligno infructuoso, quod creuit cum radicibus suis et folia sua dilatauit.

15 Per cristallum vero, qui est lapis frigidus et fragilis, significatur anima illa, que licet frigida sit in amore Dei, tamen voluntate et affectu conatur ad perfectionem et rogat Deum sibi in adiutorium.

16 Ideo voluntas ista portat eum ad Deum et meretur, ut accrescant ei temptationes, per quas frigescit a temptatione praua, donec Deus irradians cor, sic figit se in anima a voluptate vacua, ut iam non velit viuere nisi ad honorem Dei.

17 Per silicem vero significatur superbia. Quid enim durius est superbia mentis illius, qui omnium desiderat laudes et tamen concupiscit vocari humilis et videri deuotus?

18 Quid abhominabilius anima illa, que omnibus in cogitationibus se prefert et a nullis patitur obiurgari nec doceri? Verumtamen multi sic superbi petunt humiliter a Deo, ut ab eorum cordibus auferatur superbia et ambitio.

19 Propterea Deus cooperante voluntate bona ammouet a cordibus eorum contraria et, quandoque mollia quibus et a mundialibus retrahuntur et ad celestia incitantur.

20 Per lignum vero infructuosum significatur anima illa, que nutrita in superbia fructificat mundo et desiderat habere mundum et omnem honorem suum. Attamen, quia timet mortem eternam multos stipites peccati extirpat, que aliter, si non timeret, perpetraret.

21 Propterea Deus propter istum timorem appropinquat anime et inspirat gratiam suam, ut lignum inutile fiat fructuosum. Itaque cum talibus scintillis religio beati Benedicti renouari debet, que modo videtur multis desolata et abiecta."

Caput 22 Verba matris ad filiam de monacho habente cor meretricum in pectore, et quomodo per propriam voluntatem et concupiscentiam et subterfugionem ab angelica vita a Deo apostatauit.

-

Item loquitur mater sponse: "Quid vides in isto, qui astat reprehensibile?" Respondit illa: "Quod rarissime dicit missam." Cui mater: "Non est ideo iudicandus. Sunt enim multi, qui factorum suorum memores rationabiliter abstinent et non minus michi sunt accepti, sed que vides in eo alia?"

2 Et illa: "Quod non habet vestes a beato Benedicto institutas." Cui mater: "Contingit multotiens, quod consuetudo quedam inchoatur et omnes qui sciunt eam esse malam et imitantur reprehendendi sunt, qui vero ignorant instituta laudabilia essentque libenter contenti de abiectioribus, si non consuetudo longinqua preualeret, tales non sunt faciliter et improbe iudicandi.

3 Sed audi et indicabo tibi, quod in tribus alijs reprehendendus est: Primo, quod cor eius, in quo Deus quiescere deberet, est in pectore meretricum. Secundo, quod dimisit modicum suum et concupiscit multa aliena; promisit abnegare seipsum et sequitur totam propriam voluntatem.

4 Tercio, quod Deus creauit animam suam pulchram quasi angelum et ob hoc deberet habere angelicam vitam sed modo anima eius habet ymaginem illius angeli, qui per superbiam a Deo apostatauit.

5 Hic apud homines magnus est sed qualis apud Deum nouit Deus. Ipse enim Deus est, sicut ille qui clausum aliquid habens in pugno abscondit illud ab alijs, donec aperuit pugnum, sic Deus infirma eligit et coronas eorum in presenti abscondit, donec unicuique reddet secundum opera sua."

6 Hic fuit abbas nimis secularis nil curans de animabus, qui subito mortuus est sine sacramentis, de quo dixit spiritussanctus. "O anima, dilexisti terram et iam terra recepit te.

7 Mortuus es vita tua et iam non habebis vitam meam nec mecum eris particeps, quia societatem eius dilexisti, que a me per superbiam lapsus est et contempsit humilitatem."

Caput 23 Responsio Dei patris ad precem sponse pro peccatoribus, et quomodo tres sunt qui testimonium dant in terra, sicut tres in celo, et qualiter tota trinitas perhibet sponse testimonium, qualiter sponsa sua sit per fidem et omnes, qui fidem rectam sancte ecclesie imitantur.

"

-O , mi dulcissime Deus, rogo te pro peccatoribus, in quorum consortio ego sum, ut eis misereri digneris." Respondit Deus pater: "Audio et scio voluntatem tuam, ideo perficietur oratio caritatis tue. Propterea, sicut dicit Iohannes in epistula sua hodie, ymo ego per Iohannem:

2 'Tres sunt, qui testimonium perhibent in terra, spiritus, aqua et sanguis et tres in celo, pater et filius et spiritussanctus.' Sic tres dant tibi testimonium. Nam spiritus, qui custodiuit te in visceribus matris, testificatur anime tue, quod Dei es per fidem baptismi, quam profitebantur ex parte tua parentes.

3 Testimonium perhibet tibi ipsa aqua baptismatis, quod humanitatis Christi es filia per renouationem et emendationem prime transgressionis. Testimonium quoque perhibet tibi sanguis Ihesu Christi, quo redempta es, quod deitatis es filia et a potestate dyabolica per sacramenta ecclesie segregata.

4 Nos quoque pater et filius et spiritussanctus, tres in personis sed unum in substantia et potentia, testimonium tibi perhibemus, quod nostra es per fidem, similiter et omnes, qui rectam fidem sancte ecclesie imitantur.

5 Et in testimonium, quod velis facere voluntatem nostram, procede et recipe de manu sacerdotis corpus et sanguinem humanitatis Christi, ut testimonium perhibeat tibi filius, quod eius es, cuius corpus sumis in robur anime.

6 Testimonium perhibeat tibi pater, qui est in filio, quod patris es et filij. Testimonium perhibeat tibi spiritussanctus, qui est in filio et patre et spiritus in utroque, quod trium et unius es per fidem veram et dilectionem."

Caput 24 Responsio Ihesu Christi ad sponse preces pro infidelibus, scilicet quod Deus ex malicia malorum hominum honoratur, licet non ex virtute eorum et voluntate, quod sibi probat per exemplum, in quo ecclesia vel anima per Virginem, et nouem ordines angelorum per nouem fratres Virginis, Christus per regem, tres status hominum per tres filios regis designantur.

"

-O , Domine mi Ihesu Christe, rogo te, ut fides tua dilatetur super infideles, boni accendantur caritate tua amplius, mali vero meliorentur." Respondit filius: "Tu turbaris ex eo, quod Deus minorem habet honorem. Desideras vero toto corde, ut perficiatur honor Dei.

2 Ideo do tibi unum exemplum, quo intelligere poteris, quod Deus eciam ex malicia malorum honoratur, licet non ex virtute et voluntate eorum. Nam virgo quedam erat sapiens et decora, diues et morigerosa, que habebat nouem fratres, quorum quilibet diligebat sororem suam, sicut cor suum et uniuscuiusque cor erat quasi in illa.

3 In regno vero, ubi virgo erat, tale erat statutum, quod, quicumque honoraret, honoraretur, qui depredaret, depredaretur, qui vero violaret, decapitaretur.

4 Rex vero regni habebat tres filios, quorum primus diligebat virginem et presentauit ei calceos deauratos cum cingulo aureo, anulum in manu et coronam super caput. Secundus vero concupiuit possessionem virginis et depredatus est eam. Tercius concupiuit virginitatem virginis laborans, ut eam violaret.

5 Isti vero tres filij regis capti sunt a nouem fratribus virginis et presentati regi. Cui dixerunt fratres: 'Sororem nostram concupierunt filij tui. Primus quidem honorauit eam et dilexit toto corde. Secundus spoliauit eam. Tercius vero libenter dedisset vitam suam, si valuisset violare eam.

6 In illo vero puncto rapti sunt, quo voluntatem completam habuerunt ad ista iam dicta perficienda.' Quibus auditis respondit rex: 'Omnes', inquiens,' filij mei sunt et omnes equaliter diligo. Verumtamen contra iusticiam facere non possum nec volo sed ita de filijs sicut de seruis intendo iudicare.

7 Itaque, tu fili mi, qui honorasti virginem, veni et accipe honorem et coronam cum patre tuo. Tu vero fili, qui concupisti possessionem virginis et rapuisti, intrabis quidem carcerem, donec restituantur ablata.

8 Audiui enim testimonium super te, quod penitens de facto tuo voluisti reddere ablata, sed quia preuentus celeri et inopinato iudicio non perfecisti, ideo manebis incarceratus, donec restituatur quadrans. Tu vero, fili mi, qui ad violandum virginem omnes adhibuisti conatus nec de facto tuo penituisti,

9 ideo quot modos adhibuisti ad dehonestationem virginis, tot modis aggrauabitur pena tua. Responderunt omnes fratres virginis: 'Laus sit tibi iudex pro iusticia tua. Nisi enim virtus fuisset in te et in iusticia tua equitas, in equitate tua vero caritas, numquam taliter iudicasses.'

10 Hec autem virgo significat ecclesiam sanctam, cuius dispositio est excellens in fide, pulcra in septem sacramentis, laudabilis in moribus et virtutibus, amabilis in fructu, quia demonstrat veram viam ad eternitatem.

11 Hec sancta ecclesia quasi tres habet filios, in quibus significantur plures. Primus sunt illi qui diligunt Deum toto corde. Secundus sunt illi, qui temporalia diligunt ad honorem suum. Tercius sunt illi qui preponunt Deo voluntatem suam. Virginitas vero ecclesie anime sunt hominum a sola deitatis potentia create.

12 Primus ergo filius presentat calceos deauratos, quando contritionem suscipit pro commissis negligentijs et peccatis. Presentat vero vestes, quando precepta legis attendit, quando consilia euangelica seruat in quantum potest.

13 Componit cingulum, quando in continentia et castitate firmiter proponit perseuerare. Anulum quoque mittit in manum, quando firmiter credit, que precipit sancta ecclesia catholica, iudicium scilicet futurum et vitam sempiternam.

14 Lapis vero anuli spes est sperans constanter nullum peccatum esse tam abhominabile, quod penitentia et voluntate emendandi non deleatur. Coronam vero imponit capiti, quando caritatem veram habet. Sicut enim diuersi lapides sunt in corona, sic diuerse virtutes sunt in caritate.

15 Caput vero anime siue ecclesie corpus meum est. Hoc quicumque diligit et honorat merito filius Dei appellatur.

16 Ergo quicumque tali modo sanctam ecclesiam et animam suam diligit, hic nouem fratres habet, idest nouem ordines angelorum, quia eorum particeps et socius erit in vita eterna.

17 Ipsi enim angeli sanctam ecclesiam toto amore amplectuntur quasi in corde cuiuslibet eorum esset. Non enim ecclesia sancta saxa et parietes sunt sed anime iustorum et ideo de earum honore et profectu tamquam de proprio angeli gratulantur.

18 Secundus autem frater vel filius signat illos, qui constitutionem sancte ecclesie contemnentes viuunt ad honorem mundi et amorem carnis, qui virtutum pulcritudinem transformantes viuunt secundum voluntatem suam, attamen circa finem penitent et conteruntur de factis suis malis.

19 Istis debetur purgatio, donec operibus et orationibus ecclesie Deo reconcilientur. Tercius filius significat illos qui animam suam scandalizantes non curant, si eternaliter pereant, dummodo perficere possint voluptatem suam.

20 Super tales nouem ordines angelorum petunt iusticiam, quia ad penitentiam conuerti contempserunt. Ergo cum Deus facit iusticiam, laudant eum angeli propter equitatem inflexibilem.

21 Cum vero perficitur honor Dei gaudent de virtute eius, quod eciam malorum malicia utitur ad honorem suum. Ideo, cum videris prauos, compatere eis, gaude vero de honore Dei eterno.

22 Nam Deus, qui nichil mali vult, quia creator omnium et vere ex se solus bonus, permittit tamen multa fieri tamquam iustissimus iudex de quibus in celestibus et in terris propter equitatem suam et occultam bonitatem honoratur."

Caput 25 Verba querimonie matris ad filiam, qualiter agnus innocentissimus Christus Ihesus negligitur modernis temporibus a creatura sua.

-

Loquitur mater dicens: "Conqueror primo, quod agnus ille innocentissimus hodie portabatur, qui optime sciebat ire. Hodie puer ille tacebat, qui optime sciebat loqui.

2 Hodie puer ille innocentissimus circumcisus est, qui numquam peccauit. Et ideo quamuis irasci non possum, tamen videor irata ex eo, quod dominus maximus factus puer modicus obliuiscitur et negligitur a creatura sua."

Caput 26 Verba Christi ad sponsam ineffabilis trinitatis misterium declarantia, et quomodo dyabolici peccatores per contritionem et voluntatem emendandi obtinent Dei misericordiam, et de responsione Christi, qualiter miseretur omnibus, scilicet tam Iudeis et cetera, et de duplici iudicio, damnandorum scilicet et saluandorum.

-

Filius loquitur: "Ego sum creator celi et terre, unus cum patre et spiritusancto, verus Deus, quia Deus est pater, Deus filius, Deus spiritussanctus, non tres Dij sed tres persone et unus Deus.

2 Nunc autem querere poteris, si tres persone, quare non tres Dij? Respondeo tibi, quod non est aliud Deus nisi ipsa potentia, ipsa sapientia, ipsa bonitas, a qua est omnis potestas infra celum et supra omnis sapientia et omnis pietas, que poterit cogitari.

3 Itaque Deus trinus est et unus, trinus in personis, unus in natura. Nam potentia et sapientia est pater, a quo sunt omnia, et qui est ante omnia, potens non aliunde sed a seipso et eternaliter.

4 Potentia et sapientia eciam filius equalis patri non a seipso potens sed a patre potenter et ineffabiliter genitus, principium de principio, et a patre numquam separatum.

5 Potentia et sapientia eciam spiritussanctus a patre et filio procedens, eternus cum patre et filio, et equalis in maiestate et potestate. Unus ergo Deus et tres persone, quia una natura trium, una operatio et voluntas, una gloria et potestas, qui ita est unum in essentia, qui eciam sunt distincti proprietate personarum.

6 Nam totus pater est in filio et spiritu et filius in patre et spiritu et spiritus in utroque in una deitatis natura, non sicut prius et posterius sed ineffabiliter. Ubi nichil est prius aut posterius nichil alio maius aut minus vel alterius sed totum ineffabile et equale. Propterea bene scriptum est, quod Deus est mirabilis et multum laudabilis.

7 Nunc autem conqueri possum, quod laudabilis sum parum et multis ignotus, quia omnes querunt propriam voluntatem sed pauci meam.

8 Tu vero esto stabilis et humilis nec te extollas in cogitatu, cum aliorum ostendo tibi pericula, nec eorum prodas nomina nisi tibi precipiatur. Non enim ad confusionem eorum ostenduntur tibi eorum pericula, sed ut conuertantur et cognoscant iusticiam et misericordiam Dei.

9 Sed nec eos fugere debes tamquam iudicatos, quia eciam si dixero hodie, quod aliquis pessimus est, si inuocauerit me cum contritione cras et cum voluntate emandandi, paratus sum indulgere ei.

10 Et quem heri dixi pessimum, hunc hodie dico amicum carissimum propter contritionem, in tantum quod si contritio fuerit stabilis, dimitto ei non solum peccatum sed et penam peccati, sicut per exemplum cognoscere poteris, quasi si essent duo frusta argenti viui et ambo concurrerent festinando inuicem.

11 Si in eorum coniunctione non esset residuum nisi quasi unus athomus, adhuc potens esset Deus facere, ne conuenirent. Sic si aliquis peccator esset ita radicatus in diabolicis operibus, quod staret in ipso puncto perditionis, adhuc obtineret veniam et misericordiam, si Deus inuocaretur cum contritione et voluntate emendandi.

12 Nunc autem cum ita sim misericors querere poteris, cur non misereor gentilibus et Iudeis, quorum aliqui si erudirentur fide recta libenter pro Deo morerentur? Respondeo tibi, quod omnibus facio misericordiam tam gentilibus quam Iudeis, nec relinquitur aliqua creatura sine misericordia mea.

13 Nam quicumque audiunt, quod fides eorum non est vera et desiderant feruenter veram aut quicumque credunt hoc esse optimum quod tenent, quia non est eis aliud umquam predicatum faciuntque toto conamine, que possunt, horum iudicium erit in leuiori misericordia.

14 Nam duplex est, iudicium damnandorum scilicet et saluandorum. Christianorum enim damnandorum erit sine misericordia, quorum pena erit eterna et tenebre et voluntas firmata contra Deum.

15 Saluandorum vero erit visio Dei et gloriatio in Deo et velle Deo bonum. Ab hijs exclusi sunt gentiles et Iudei et mali et falsi Christiani. Qui quamuis non habuerunt fidem rectam, habuerunt tamen iudicem conscientiam suam credentes eundem esse Deum, quem coluerunt et offenderunt.

16 Isti autem quorum voluntas et actio erat et est secundum iusticiam et contra peccatum, habebunt cum minus malis Christianis iudicium misericordie in supplicijs propter dilectionem iusticie et odium peccati, sed non habebunt consolationem in seruitione glorie et visionis Dei,

17 quem non videbunt propter baptismi carentiam, quia aliquod temporale aut occultum iudicium Dei retraxit eos, ne salutem fructuose quererent et obtinerent.

18 Si vero nichil retraxit eos in querendo Deum verum et baptizando non timor aut labor non dispendium bonorum vel honorum sed impedimentum solum humanam fragilitatem superans, istos, ego qui Cornelium et Centurionem nondum baptizatos vidi, altius et perfectius remunerare scio, sicut eorum exigit fides.

19 Quia est alia ignorantia malicie, alia pietatis et difficultatis, similiter et alius est baptismus aque, alius sanguinis, alius perfecte voluntatis. Que omnia nouit pensare Deus, qui omnium nouit corda. Propterea ego, qui sine principio natus sum eternaliter de principio, qui et iterum in fine temporum natus sum temporaliter ab initio noui singulorum remunerare merita et do unicuique iuxta merita sua.

20 Nec minimum bonum, quod fit ad honorem Dei, transiet sine remuneratione. Ideo teneris tu multum regratiari Deo, quia de Christianis nata es et in tempore salutis, quia multi desiderabant hoc obtinere et videre, quod offertur Christianis et non obtinuerunt."

Caput 27 Deprecatio sponse ad dominam pro Roma et de multitudine innumerabili sanctorum martirum Rome quiescentium, et de tribus gradibus perfectionis Christianorum et de quadam visione ipsius sponse, et qualiter Christus ei apparens predictam visionem sibi exposuit et declarauit.

"

-O Maria, licet immitis fueram, tamen te inuoco in adiutorium meum. Et rogo te, ut rogare digneris pro excellentissima et sanctissima illa urbe Roma. Video enim corporaliter, quod quedam ecclesie in quibus ossa sanctorum quiescunt desolate sunt. Quedam vero habitantur sed corda et mores rectorum earum longe sunt a Deo.

2 Impetra ergo eis caritatem, quia audiui ex scripturis, quod Rome quelibet dies in anno septem milia continet martirum. Et ideo quamuis anime non minorem honorem obtinent in celo, licet ossa eorum contemnuntur in terris, tamen rogo te, ut sanctis tuis et sanctorum tuorum reliquiis amplior honor exhibeatur in terris et sic deuotio populi excitetur."

3 Respondit mater: "Si mensurares terram centum pedum in longitudine et totidem in latitudine et seminares eam plenam puris granis tritici, ita compresse, quod non esset distantia inter granum et granum nisi quasi articulus digiti unius,

4 quodlibet vero granum daret fructum centuplum, adhuc essent plures martires et confessores Rome a tempore illo, quo Petrus venit Romam cum humilitate, usquequo Celestinus discessit a sede superbie et reuersus est ad suam solitariam vitam.

5 De illis vero martiribus et confessoribus loquor, qui fidem veram predicabant contra diffidentiam et humilitatem contra superbiam, et qui pro veritate fidei mortui sunt vel voluntate parati erant mori.

6 Nam Petrus et alij plures sic calidi et feruentes erant ad proferendum verba Dei, quod si potuissent mori pro unoque homine, libenter fecissent. Attamen timidi fuerunt, ne a conspectibus illorum, quos verbo consolationis et predicationis fouebant raperentur, quia salutem eorum plus desiderabant quam vitam propriam et honorem.

7 Fuerunt quoque tanti et ideo processerunt occulte in persecutione propter lucrum et collectionem plurimarum animarum. Igitur inter istos duos, Petrum scilicet et Celestinum, non omnes fuerunt boni sicut nec omnes mali.

8 Ecce ponamus tres gradus, sicut tu composuisti hodie, positiuum, comparatiuum et superlatiuum, idest bonos meliores et optimos. In primo gradu fuerunt illi, quorum cogitatio fuit ista:

9 'Nos credimus quidquid sancta precipit ecclesia. Neminem defraudare volumus sed defraudata reddere et Deo seruire desideramus toto corde.' Consimiles eciam fuerunt tempore Romuli, fundatoris Rome, secundum fidem suam, qui cogitabant taliter:

10 'Nos intelligimus et scimus ex creaturis, quod Deus est creator omnium; hunc ergo diligere volumus pre omnibus.' Quamplures vero cogitabant ista: 'Nos audiuimus ex Hebreis, quod Deus verus ostendit se eis per miracula manifesta.

11 Et ideo, si sciremus in quo nos magis fundare deberemus, libenter faceremus.' Isti omnes fuerunt quasi in primo gradu. Tempore vero placito Petrus venit Romam, qui alios eleuauit in positiuum gradum, alios in comparatiuum, alios in superlatiuum. Illi enim, qui fidem receperunt veram, qui in coniugio et alia dispositione laudabili steterunt, isti fuerunt in positiuo gradu.

12 Qui vero sua dimiserunt propter caritatem diuinam, qui alijs exempla bona viuendi ostenderunt verbis et exemplis et operibus, necnon et qui nichil Christo preposuerunt, isti fuerunt in comparatiuo gradu.

13 Qui vero carnem suam dederunt pro amore Dei, isti fuerunt in gradu superlatiuo. Sed queramus in hijs gradibus supradictis, ubi inuenitur caritas Dei feruentior? Queramus in militibus et doctoribus!

14 Queramus in religiosis et mundi contemptoribus, qui tenerentur esse in comparatiuo et superlatiuo gradu et certe nimis pauci inueniuntur. Nam non est vita austerior quam vita militaris, si in sua vera institutione staret. Si enim monacho precipitur habere cucullam militi precipitur grauius, scilicet lorica.

15 Si vero est graue monacho pugnare contra voluptatem carnis, militi est grauius inter armatos hostes procedere. Si vero ordinatur monacho durus lectus, grauius est militi in armis quiescere. Et si monachus turbatur et affligitur abstinentia, durius est militi affligi continuo timore vite.

16 Non enim militia Christianitatis incepta est propter mundi possessionem et cupiditatem, sed ad confortandam veritatem et dilatandum veram fidem. Et ideo gradus militaris et religiositatis in superlatiuo gradu vel comparatiuo esse tenerentur.

17 Sed omnes gradus a sua laudabili dispositione apostatauerunt, quia caritas Dei versa est in cupiditatem mundi. Si enim auferretur unus florenus de tribus, magis tacerent plerique veritatem quam loquendo amitterent illum.

18 Nunc autem loquitur sponsa dicens: "Iterum vidi quasi multos hortos in terra, rosas vero et lilia conspexi inter hortos. In quodam vero loco spacioso terre vidi agrum centum vestigiorum in longitudine et totidem in latitudine.

19 In quolibet autem vestigio erant septem grana tritici seminata et quodlibet granum dabat fructum centuplum. Post hec audiui vocem dicentem: 'O Roma, Roma, muri tui dirupti sunt. Ideo porte tue sunt sine custodia. Vasa tua venduntur.

20 Ideo altaria tua desolata sunt. Viuum sacrificium et incensum matutinum comburitur in atrio. Ideo non egreditur de sancta sanctorum sanctus odor suauissimus."

21 Et statim apparens Dei filius dixit sponse: "Horum intelligentiam, que vidisti, indico tibi. Terra quam vidisti significat omnem locum, ubi nunc est fides Christiana. Horti vero significant loca illa, ubi sancti Dei receperunt coronas suas.

22 Verumtamen in paganismo, scilicet in Iherusalem et in alijs locis, multi fuerunt electorum Dei, quorum tamen loca tibi modo non sunt monstrata. Ager vero centum pedum in longitudine et totidem in latitudine significat Romam.

23 Nam si omnes horti de toto mundo coniuncti essentome, certe Roma essent eque magna de martiribus, in carne loquor, quia locus ille electus est ad amorem Dei.

24 Triticum vero quod inter vestigia vidisti, significat illos qui per carnis macerationem et contritionem et vitam innocentem intrauerunt celum. Rose vero pauce sunt martires rubicundi sanguinis sui effusione in diuersis locis.

25 Lilia vero confessores sunt, qui fidem sanctam verbis et operibus predicauerunt et confirmauerunt. Nunc autem ego possum loqui de Roma, sicut propheta loquebatur de Iehrusalem: 'Olim', inquiens 'habitauit in ea iusticia et principes eius principes pacis. Nunc autem versa est in scoriam et principes eius homicide.

26 O, si cognosceres dies tuos, o Roma, fleres utique et non gauderes. Roma quippe in diebus antiquis erat quasi tela colorata omni colore pulcerrimo et contexta nobilissimo filo. Terra quoque eius erat colorata colore rubeo, idest sanguine martirum et contexta, idest commixta ossibus sanctorum.

27 Nunc autem porte eius desolate sunt, quia defensores et custodes earum inclinati sunt ad cupiditatem. Muri eius depressi sunt et sine custodia, quia iam non curant animarum damna, sed clerus et populus, qui sunt murus Dei, disperguntur ad faciendum utilitatem carnis.

28 Vasa diuina venduntur contemptibiliter, quia sacramenta Dei propter pecuniam et fauorem mundanum dispensantur. Altaria vero desolata sunt, quia qui celebrant cum vasis manus habent a caritate Dei vacuas et oculos ad offertorium, et licet Deum vere habeant inter manus, cor tamen vacuum est a Deo, quia mundanis vanitatibus est repletum.

29 Sanctum vero sanctorum, ubi olim consumebatur summum sacrificium, significat desiderium diuine fruitionis et visionis de quo ascendere deberet caritas ad Deum et proximum et odor totius continentie et virtutis.

30 Nunc autem sacrificium consumitur in atrio, idest in mundo, quia tota diuina caritas versa est ad incontinentiam et mundi vanitatem. Talis est Roma corporaliter, sicut vidisti. Nam altaria plura desolata sunt.

31 Offertorium expenditur in tabernis. Offerentes plus vacant mundo quam Deo. Verum tamen scias, quod a tempore Petri humilis usque dum Bonefacius ascendit sedem superbie, innumerabiles anime ascenderunt in celum.

32 Adhuc tamen Roma non est sine amicis Dei, qui si haberent adiutorium, clamarent domino et ipse misereretur eisdem."

Caput 28 Informatio Virginis ad sponsam de modo sciendi diligere et quatuor ciuitatibus, in quibus quatuor caritates inueniuntur, et que istarum debeat proprie caritas nuncupari perfecta.

-

Mater loquitur ad sponsam dicens: "Numquid, filia, diligis me?" Respondit illa: "Doce me, domina, diligere, quia anima mea fedata est lectione falsa, seducta veneno mortifero, pro quo non valet apprehendere dilectionem veram." Et mater: "Ego", inquiens, "docebo te.

2 Nam quatuor sunt ciuitates, in quibus quatuor inueniuntur caritates, si tamen omnes caritates nuncupari debent, quia non est proprie dicenda caritas, nisi ubi Deus et anima in vera virtutum unitate confederantur.

3 Prima igitur ciuitas est ciuitas probationis, que est mundus in quo ponitur homo, ut probetur si diligat Deum an non, ut experiatur infirmitatem suam, ut acquirat sibi virtutes, quibus redeat ad gloriam, ut purgatus in terra gloriosius in celis coronetur.

4 In hac ciuitate inuenitur dilectio inordinata, cum diligitur caro plus quam anima, cum desideretur temporale feruentius quam spirituale, cum honoratur vicium et despicitur virtus, cum plus dulcessit peregrinatio quam patria, cum plus timetur et honoratur moriturus homunculus, quam in eternum regnaturus Deus.

5 Secunda ciuitas est ciuitas purgationis, in qua abluuntur sordes anime. Placuit enim Deo talia loca ordinare in quibus coronandus purgaretur, qui in libertate negligens insolescebat sed tamen cum timore.

6 In hac ciuitate inuenitur imperfecta dilectio, quia diligitur Deus ex spe soluende captiuitatis sed non ex feruore affectionis propter tedium et amaritudinem satisfaciende culpe.

7 Tercia ciuitas est ciuitas doloris, ubi est infernus. In hac inuenitur dilectio omnis malicie et immundicie, omnis inuidie et obdurationis. In hac quoque ciuitate regnat eciam Deus per ordinatam suam iusticiam, per mensuram suppliciorum debitam, per malicie refrenantiam, per libratam pro meritis omnium equitatem.

8 Nam sicut alij damnandorum peccant plus, alij minus, ita et pene et retributionis condigne constituti sunt termini. Nam et si omnes damnandi includuntur tenebris non tamen omnes uno eodemque modo.

9 Differunt enim tenebre a tenebris, horror ab horrore, ardor ab ardore. Ubique denique disponit Deus in iusticia et misericordia eciam in inferno ut aliter puniantur hij, qui peccauerunt ex industria, aliter qui ex infirmitate, aliter qui ex sola originalis peccati noxa tenebrantur, quorum plaga et si in carentia diuine visionis et lucis electorum consistit,

10 misericordie tamen et gaudio per hoc appropinquant, quod ad horrorem suppliciorum non perueniunt, cum prauorum operum effectum non habebant. Alioquin, nisi Deus omnia disponeret in numero et mensura, diabolus numquam mensuram haberet in puniendo.

11 Quarta ciuitas est ciuitas glorie. In hac est dilectio perfecta et caritas ordinata, qua nichil desideratur nisi Deus et propter Deum. Ut ergo ad istius ciuitatis perfectionem peruenias, quadruplicem oportet te habere caritatem, scilicet ordinatam, mundam, veram et perfectam.

12 Ordinata vero caritas est, qua caro diligitur ad solam sustentationem, mundus ad nullam superfluitatem, proximus propter Deum, amicus propter vite puritatem, inimicus propter remunerationem. Munda vero caritas est, qua vicium non diligitur cum virtute, qua consuetudo praua contemnitur, qua peccatum non leuigatur.

13 Vera autem est dilectio, quando Deus toto affectu et corde diligitur, quando honor et timor Dei precogitatur in omnibus actibus, quando ex fiducia bonorum operum minimum peccatum non committitur, quando sapienter moderat quis seipsum, ne ex nimio feruore deficiat, quando ex pusillanimitate et ignorantia temptationum non declinatur ad peccatum.

14 Perfecta vero est caritas, quando nichil dulcessit homini sicut Deus. Hec in presenti inchoatur sed in celo consumatur. Ergo dilige istam perfectam caritatem et veram, quia omnis qui eam non habuerit purgabitur, si tamen fidelis, si feruens, si paruulus, si renatus fuerit, alioquin transiet ad ciuitatem horroris.

15 Nam sicut unus est Deus, sic una est fides in ecclesia Petri, unum baptisma, una glorie et remunerationis perfectio. Propterea, qui ad unum Deum peruenire desiderat, debet unam voluntatem et unam caritatem cum uno Deo habere.

16 Ideo miseri sunt illi, qui sic dicunt: 'Sufficit, si ero in celo minimus; nolo esse perfectus.' O, insensata cogitatio! Quomodo erit ibi imperfectus, ubi sunt perfecti omnes, alij ex innocentia vite, alij ex innocentia puericie, alij ex purgatione, alij ex fide et bona voluntate?"

Caput 29 Laus sponse ad Virginem continens templi Salomonis similitudinem et deitatis unitatis cum humanitate veritatem inexplicabilem, et qualiter sacerdotum templa sunt vanitate depicta.

-

Benedicta sis tu, Maria, mater Dei, templum Salomonis, cuius parietes fuerunt deaurati, cuius tectum prefulgens, cuius pauimentum preciosissimis stratum lapidibus, cuius compositio tota effulgens, cuius interiora omnia redolentia et delectabilia ad intuendum.

2 Denique per omnem modum similaris tu templo Salomonis, in quo verus Salomon spaciabatur et sedit, in quod induxit arcam glorie et candelabrum ad lucendum.

3 Sic tu, benedicta Virgo, templum es Salomonis illius, qui fecit inter Deum et hominem pacem, qui reconsiliauit reos, qui vitam dedit mortuis et pauperes ab exactore liberauit.

4 Corpus quippe tuum et anima facta sunt deitatis templum, in quibus erat tectum diuine caritatis, sub quo filius Dei egressus a patre ad te gaudenter habitauit tecum.

5 Pauimentum vero templi fuit composita tua vita et exercitatio virtutum assidua. Nulla enim tibi defuit honestas, quia totum in te fuit stabile, totum humile, totum deuotum, totumque perfectum.

6 Parietes vero templi fuerunt quadranguli, quia nullo perturbaris obprobrio, de nullo superbiebas honore, nulla inquietabaris impatientia, nichilque nisi honorem et amorem Dei affectabas.

7 Picture vero templi tui fuerunt inflammatio continua spiritussancti, qua in tantum eleuabatur anima tua, ut nulla esset virtus, que non amplior et perfectior esset in te quam in aliqua alia creatura.

8 Itaque in hoc templo tunc spaciabatur Deus, quando membris tuis infudit sue visitationis dulcedinem. Requieuit vero, quando deitas sociabatur humanitati. Benedicta igitur sis tu, beatissima Virgo, in qua Deus magnus factus est puer paruus, antiquissimus dominus factus est pusillus filius, sempiternus Deus et creator inuisibilis factus est visibilis creatura.

9 Ideo, quia pijssima et potentissima es domina, rogo te respice in me et miserere mei. Mater enim Salomonis es non illius, qui fuit filius David, sed eius, qui pater est David et dominus Salomonis, qui edificabat templum illud mirificum, quod te veraciter prefigurabat.

10 Filius enim exaudiet matrem et talem ac tantam matrem. Impetra ergo, ut puer Salomon, qui fuit quasi dormiens in te, sit vigilans mecum, ut nullius peccati delectatio me pungat, sed contritio commissorum sit stabilis, amor mundi sit michi mortuus, patientia perseuerans, penitencia fructuosa.

11 Non enim habeo aliquid virtutis pro me nisi verbum unum; hoc est 'miserere Maria', quia templum meum contrarium omnino tuo est. Est enim tenebrosum vicijs lutosum ex luxuria, corruptum ex cupiditatis vermibus, instabile ex superbia, labile ex vanitate mundanorum.

12 Respondit mater: "Benedictus sit Deus, qui cordi tuo hanc inspirauit proferre salutationem, ut intelligeres quanta in Deo sit bonitas, quantaque dulcedo. Sed cur comparas me Salomoni et templo Salomonis, cum mater sim illius, cuius generatio non habet principium nec finem, et illius, qui legitur nec habuisse patrem nec matrem, hoc est Melchisedech?

13 Ipse enim describitur fuisse sacerdos et ad sacerdotes pertinet templum Dei et ideo ego sum mater sacerdotis summi atque virgo. Vere dico tibi, quod utrumque sum mater, scilicet regis Salomonis et mater pacificantis sacerdotis. Nam filius Dei, qui est et filius meus utrumque est sacerdos et rex regum.

14 Denique in templo meo induit se vestibus sacerdotalibus spiritualiter, in quibus obtulit sacrificium pro mundo. In ciuitate vero regali coronabatur corona regali sed aspera. Extra vero tamquam pugil fortissimus campum et pugnam detinebat.

15 Nunc autem conqueri possum, quod oblitus et neglectus est idem filius meus a sacerdotibus et regibus. Reges quippe gloriantur de palacijs suis, de exercitu suo et de processu et honore mundi. Sacerdotes vero superbiunt de bonis et possessionibus temporalibus animarum.

16 Nam sicut dixisti templum depictum auro, sic templa sacerdotum depicta sunt vanitate et curiositate mundi. Regnat enim symonia in capite. Arca testamenti sublata est, lucerne virtutum extincte, mensa deuotionis desolata."

17 Respondit sponsa: "O mater misericordie, miserere eis et roga pro illis." Cui mater: "Ab initio sic Deus dilexit suos, ut non solum in precibus suis exaudiantur ipsi pro se sed et alij propter eos sentiant petitionis effectum.

18 Propterea, ut preces exaudiantur pro alijs, duo sunt necessaria, voluntas scilicet deserendi peccatum et voluntas proficiendi in bono. Omnis enim, qui hec duo habuerit, illi proficient preces mee."

Caput 30 Verba sancte Agnetis ad sponsam de dilectione habenda ab ipso sponso ad Virginem sub floris figura, et qualiter Virgo gloriosa loquens declarat immensam et eternam pietatem, diuinam contra nostram impietatem et ingratitudinem, et quomodo amici Dei non debent inquietari in tribulationibus.

-

Beata Agnes loquitur sponse dicens: "Filia, dilige matrem misericordie. Ipsa enim similis est flori siue cirpo, cuius figura consimilis est gladio. Qui quidem flos habet duas extremitates acutissimas et cuspidem gracilem. Altitudine vero et latitudine super alios flores se extendit.

2 Sic Maria flos et florum flos, qui creuit in valle et super omnes montes se dilatauit. Flos, inquam, qui nutriebatur in Nazareth et in Lybanum se diffundebat. Hic flos super omnia habuit altitudinem, quia benedicta regina celi super omnem creaturam excedit dignitate et potestate.

3 Habuit et ipsa Maria duas acies siue extremitates acutissimas, tribulationem scilicet cordis in passione filij et constantiam certaminis contra incursiones dyaboli, quia numquam peccato consentiebat.

4 Verum enim prophetabat senex ille, qui dicebat: 'Tuam', inquiens, 'animam pertransibit gladius.' Nam quasi tot ictus gladij sustinuit spiritualiter, quot in filio suo vulnera et plagas preuidebat et videbat. Habuit insuper Maria latitudinem excedentem, hoc est misericordiam.

5Nam sic pia et misericors fuit et est, quod maluit omnes tribulationes sufferre quam quod anime non redimerentur. Nunc autem coniuncta filio non obliuiscitur innate bonitatis sue sed ad omnes extendit misericordiam suam eciam ad pessimos, ut sicut sole illuminantur et inflammantur celestia et terrestria, sic ex dulcedine Marie nullus est, qui non per eam, si petitur, sentiat pietatem.

6 Habuit et Maria cuspidem gracilem, hoc est humilitatem. Per hanc enim placuit angelo respondens se esse ancillam, que eligebatur in dominam. Per hanc concepit filium Dei, quia noluit placere superbis.

7 Per hanc ascendit ad summum thronum, quia nichil dilexit nisi ipsum Deum. Procede igitur canalis et saluta matrem misericordie, quia iam venit."

8 Tunc apparens Maria respondit: "Dixisti Agnes substantiuum, adde et adiectiuum." Cui Agnes: "Si dixero 'pulcerrimam' vel 'virtuosissimam', hoc nulli de iure competit nisi tibi, que es mater salutis omnium." Et mater Dei respondit beate Agneti: "Dixisti verum, quia ego sum potentior omnium, ideo addam adiectiuum et substantiuum, canalis scilicet spiritussancti.

9 Sed veni canalis et audi me. Tu doles ex eo, quod prouerbium istud vertitur inter homines: 'Viuamus secundum libitum nostrum, quia Deus faciliter placatur. Utamur mundo et honore eius dum possumus, quia propter hominem factus est mundus.'

10 Vere, filia, talis locutio non procedit de caritate Dei nec tendit aut trahit ad caritatem Dei. Verumtamen Deus propter hoc non adhuc obliuiscitur caritatis sue sed omni hora pro ingratitudine hominum ostendit pietatem suam.

11 Nam ipse similis est fabro fabricanti opus solemne, qui quandoque ignescit ferrum, quandoque infrigidat. Sic Deus faber optimus, qui mundum fecit ex nichilo, ostendit caritatem suam Ade et posteris eius.

12 Sed refriguerunt in tantum homines, quod Deum quasi pro nichilo reputantes enormia plurima commiserunt. Propterea ostensa misericordia et amonitione benigna precedente ostendit Deus iusticiam per diluuium.

13 Post vero diluuium posuit Deus fedus suum cum Abraam et ostendit illi signa dilectionis sue et eduxit progeniem eius in signis et mirabilibus maximis. Dedit populo legem de ore proprio et verba sua et precepta signis euidentissimis confirmauit.

14 Cumque iterum procedente tempore frigesceret populus et in tantam vesaniam prorumperet, quod eciam idola coleret, pius Deus volens iterum ignire frigidos misit mundo filium proprium, qui veram viam ad celum docuit et humilitatem veram imitandam demonstrauit.

15 Nunc autem a multis nimium oblitus et neglectus est sed tamen adhuc ostendit et exhibet verba misericordie sue. Non autem omnia perficientur simul magis nunc quam prius. Nam antequam veniret diluuium, prius ammonebatur et expectabatur populus ad penitentiam.

16 Sic et Israel antequam terram promissionis ingrederetur, prius probatus est et ad tempus protracta est promissio. Bene quippe valuisset Deus eduxisse populum in quadraginta diebus et non protraxisse ad xl annos, sed iusticia Dei exigebat, ut ingratitudo populi ostenderetur et misericordia Dei manifestaretur populusque futurus tanto magis humiliaretur.

17 Nunc autem, si quis cogitare vellet, cur sic Deus affligeret populum suum aut cur pena aliqua debet esse eterna, cum vita ad peccandum non possit esse eterna, magna esset audacia, sicut et ille audax est, qui cogitatione et ratione intelligere et comprehendere nititur, quomodo Deus est eternus.

18 Denique Deus eternus et incomprehensibilis est et in eo eterna iusticia et retributio est misericordiaque inexcogitabilis; alioquin nisi Deus ostendisset iusticiam suam in primis angelis, quo modo sciretur iusticia eius qui omnia iudicat in equitate?

19 Et nisi fecisset iterum misericordiam suam cum homine creando eum et liberando infinitis signis, quomodo tanta bonitas eius sciretur et caritas eius tam immensa et tam perfecta. Igitur quia sempiternus est Deus, sempiterna in eo est iusticia, in qua non est additio nec diminutio,

20 sicut in homine, qui precogitat opus suum facere tali modo et tali die. Deus vero, cum facit iusticiam suam vel misericordiam, perficiendo manifestat eam, quia ab eterno presentia, preterita et futura sunt apud illum.

21 Propterea amici Dei patienter debent stare in amore Dei et non inquietari, quamuis viderint mundiales prosperari, quia Deus est sicut optima lotrix, que pannum immundum ponens inter procellas, ut ex motione aque fiat purior et candidior, diligenter cauet ictus undarum, ne submergatur pannus.

22 Sic Deus ponit in presenti amicos suos inter procellas paupertatis et tribulationis, quibus ad eternam vitam purgentur custodiens eos diligenter, ne vel nimia tristicia vel tribulatione intolerabili demergantur."

Caput 31 Verba Christi ad sponsam optimum exemplum de medico et rege ponentia, et qualiter Christus per talem medicum designatur, et quomodo frequenter saluantur damnandi secundum homines et damnantur saluandi secundum homines vel mundum.

-

Filius Dei loquitur ad sponsam dicens: "Medicus venit in regionem longinquam et ignotam, in qua rex non regebat sed regebatur, quia cor habebat leporinum. Et ideo sedens in throno quasi coronatus asinus apparebat.

2 Populus vero suus vacabat commessationibus et honestatis equitatisque oblitus omnes de futuris bonis consulentes odiebat. Cumque medicus se presentaret regi et de terra voluptatis se esse diceret causaque cognitionis infirmitatum hominum se affirmaret venisse, rex admiratus de homine et de loquela eius respondit:

3 'Ego habeo duos homines in carcere cras decollandos et alter eorum vix respirare potest. Alius vero robustior et corpulentior est nunc quam cum in carcerem ingressus est. Ingredere igitur ad eos et contemplare vultus eorum, quis eorum melioris complexionis sit.'

4 Cumque ingressus fuisset medicus et vidisset eos, dixit regi: 'Homo, quem robustum dicitis, simillimus mortuo est nec viuere poterit. De alio vero spes bona est.' Cui rex: 'Unde', inquit, 'nosti hec?'

5 Et medicus: 'Quia alius', inquit, 'impletus est humoribus et vento nociuo nec curari poterit. Alter vero exinanitus faciliter poterit sanari mediante lenitate aeris.' Et tunc ait rex: 'Conuocabo nobiliores meos et sapientes, ut visa sapientia et industria tua gloriosus appareas in oculis eorum.'

6 Cui respondit medicus: 'Nequaquam', inquit, 'hoc facito. Scis enim populum tuum inuidum esse glorie, et quem non poterit opere persequitur et deprauat verbo. Sed expecta et ostendam tibi soli in conclaui sapientiam meam, sic enim instructus sum et doctus, scilicet sapientiam meam plurimam habere in secreto et modicam in aperto.

7 Nec quero gloriam in tenebris tuis, cum in luce patrie mee glorior. Sed nec tempus sanitatis est adhuc, donec ventus australis afflauerit et sol in meridie apparebit.' Cui rex: 'Quomodo possent fieri ista in terra mea?

8 In ea enim sol rarissime oritur, quia extra climata sumus et ventus aquilonaris semper dominatur nobis. Sed quid michi sapientia tua prodest et tanta mora sanitatis? Video enim te satis verbis abundare.'

9 Respondit medicus: 'Sapientis est non esse subitum sed, ne tibi suspectus aut ingratus appaream, da michi istos duos homines in potestate et ducam eos ad fines regni tui, ubi aer est competentior et tunc videbis, quantum opera, quantumve valebunt verba.'

10 Cui rex: 'Altioribus, inquid, et utilioribus occupati sumus. Quid nos distrahis? Aut quid confert nobis magisterium tuum? In presentibus enim bonis delectamur, que videmus et possidemus, ad futura vero incerta non aspiramus.

11 Verumtamen suscipe homines illos, ut petis, et si ostenderis in eis aliquod magnificum et dignum admiratione, predicabimus te et predicari faciemus gloriosum.'

12 Susceptis igitur a medico hominibus illis et ad temperiem aeris deportatis alius transijt ad mortem; alius vero blandimento aeris refocillatus reuixit.

13 Medicus ille ego sum, qui mederi cupiens hominibus verba mea misi mundo per te. Quamuis autem infirmitates multorum vidi, duos tamen ostendi tibi, in quibus et iusticiam et misericordiam meam poteras admirari.

14 Unum enim ostendi tibi, quem diabolus possedit occulte sed eternaliter puniendum. Cuius vero opera hominibus videbantur et laudabantur tamquam iusta. Alterum vero ostendi, cui aperte dominabatur dyabolus sed sanandum dixi tempore suo, licet non hominibus aperte, ut tu credebas.

15 Nam fuit iusticia diuina ut sicut spiritus malignus paulatiue in eum dominari ceperat, sic eadem dictabat iusticia ut paulatim egrederetur, sicut et egressus est, donec anima carne soluta peruenit cum ea dyabolus ad iudicium. Cui dixit iudex: 'Tu purgasti eam et cribrasti quasi triticum.

16 Nunc autem pertinet ad me pro confessione sua duplici corona coronare eam. Recede igitur ab ea, quam tanto tempore purgasti.' Et ait ad animam: 'Veni, o felix anima, et vide sensibus spiritualibus gloriam meam et iocunditatem meam.'

17 Ad alteram vero animam dixit: 'Quia fides vera non fuit in te et tamen quasi fidelis gloriabaris et laudabaris, et quia opera iustorum perfecta non sunt inuenta in te, propterea merces illa fidelium non erit in te. Tu quoque in vita tua quesiuisti, cur volui mori pro te et humiliari pro te tantum.

18 Ideo respondeo tibi nunc, quod fides ecclesie sancte vera est, que sursum trahit animas. Et passio mea et sanguis meus introducit eas in celum. Ideo infidelitas tua et amor tuus vanus depriment te ad nichilum et nichil eris respectu spiritualium eternorum.

19 Quod vero dyabolus non egrediebatur videntibus cunctis de homine illo, respondeo: Mundus iste est quasi vile tugurium respectu tabernaculi, quod inhabitat Deus populusque Deum exasperans. Ideo paulatiue sicut ingrediebatur, ita egredietur."

Caput 32 Verba Virginis ad sponsam sub figura ponentia, qualiter Deus pater ipsam inter ceteros sanctos elegit in matrem et in portum salutis.

-

Mater loquitur ad sponsam dicens: "Quidam querens lapides repperit magnetem quem eleuans manu propria custodiuit in thesauro suo et per eum deduxit nauem ad portum tutum.

2 Sic filius meus multos querens lapides sanctorum me specialiter elegit in matrem sibi, ut per me homines reducerentur ad portum celi.

3 Ergo sicut magnes attrahit sibi ferrum, sic ego attraho Deo dura corda. Ideo turbari non debes si quandoque cor tuum induratur, quia hoc est ad maiorem coronam."

Caput 33 Verba filij ad sponsam, et quomodo per duorum hominum exemplum ostendit se iudicare secundum interiora et non secundum exteriora.

-

Filius Dei loquitur sponse: "Miraris de duobus: Unus qui erat quasi lapis quadratus, alius peregrinus Iherosolimitanus. Sed neuter peruenit ad id, quod tu sperabas. Primus itaque, ad quem missa fuisti, fuit lapis quadratus firmus in conceptibus suis sed tamen quasi Thomas pie dubitans.

2 Ideo quia nondum erat tempus, quo complete sunt malicie hominum, probauit vinum sed non bibit. De secundo dixi, quod Iherosolimitanus esset comes itineris. Hoc ideo factum est, ut quem fama iustum et sanctum dixerat, sciretis statum suum.

3 Nam ipse est religiosus habitu et professione monachus sed moribus apostata dignitate sacerdos sed seruus peccati, peregrinus fama sed intentione girouagus, Iherosolimitanus opinione sed magis Babilonicus. Insuper et contra obedientiam et apostolica statuta est egressus.

4 Totusque infectus est heresi ita, quod se credit et dicit pontificem futurum, qui restituet omnia, cuius et libri hec testantur.

5 Ideo subito morietur et, nisi cauerit sibi, patri mendacij sociabitur. Ideo non debes turbari, si aliqua obscure dicuntur aut si predicta non fient secundum cogitatum tuum, quia verba Dei diuersimode intelligi possunt. Et quotiens hoc contingit, veritatem eorum indicabo.

6 Nunc autem ego Deus verus Iherosolimitanus sum. Ideo egoipse comes itineris tui esse volo."

7 Spiritus Dei loquitur: "Audisti illum mortuum, de quo dixi tibi, quod erat lapis quadratus et pie dubitans. Ideo scito, quod non erit in numero illorum, qui temptauerunt Deum in deserto nec cum illis, qui petebant signum sicut Ione prophete,

8 nec cum illis, qui persecutionem mouerunt contra me sed cum illis erit, qui zelum habebant et caritatem sed nondum perfectam."

Caput 34 Verba matris ad filiam sub figura in qua anima in anulo, corpus in panno designantur, et qualiter anima per discretionem debet purificari et corpus per abstinentiam debet mundari et non interfici.

-

Mater Dei loquitur: "Si datur alicui anulus qui nimis strictus est digito et queritur ab inimico consilium, quid faciendum sit, respondit: 'Perscindatur digitus et sic anulus ei adaptabitur.' Cui amicus: 'Nequaquam', inquit, 'sed magis anulus cum malleo extendatur.'

2 Si vero aliquis velit potum potentis domini per immundum panniculum trahicere et colare et quereret consilium ab inimico, ille respondet: 'Prescinde de panno omne, quod immundum est, et ubi aliquid mundum inueneris, ibi trahice potum domini tui.'

3 Cui amicus: 'Nullo modo sic fiat sed magis prius mundificandus et laudandus est pannus et postea potus trahiciendus!' Sic est eciam in spiritualibus. In anulo itaque intelligitur anima, in panno vero corpus.

4 Ergo anima, que in digito Dei esse debet, extendi debet malleo discretionis et purificationis. Corpus vero non interfici sed mundari per abstinentiam, ut verba Dei per illud diffundantur."
 


<a name="_Toc149482878"></a><a name="_Toc149482295"></a><a name="_Toc149479283"></a>3                 Liber IV - Verba Iohannis Euangeliste ad sponsam

  

Caput 1 Verba Iohannis Euangeliste ad sponsam, qualiter nullum opus est sine remuneracione; et quomodo Biblia precellit omnes scripturas; et de rege predone et proditore et prodigo et cetera; et de consilio ipsi regi a sancto Iohanne dato; et qualiter debeat contempnere diuicias et honores propter Deum.

-

Apparuit sponse persona quedam hominis, cuius crines videbantur circumcisi cum obprobrio, corpus perunctum erat oleo totumque nudatum, sed nichil erubescens;

2 qui sponse dixit: "Scriptura quam vos vocatis sanctam dicit sic, quod nullum opus sine remuneracione erit.

3 Hec est illa scriptura que apud vos Biblia vocatur, sed apud nos est fulgida quasi sol, resplendens incomparabilius auro, fructificans quasi semen quod centuplum ex se profert fructum.

4 Sicut enim aurum cetera precellit metalla, sic scriptura, quam vos dicitis sanctam, nos vero vocamus eam auream, precellit omnes scripturas,

5 quia in ipsa honoratur et predicatur verus Deus, patriarcharum replicantur opera, prophetarum explanantur infusiones.

6 Ergo quia nullum opus sine remuneracione est, audi que loquor: Rex iste coram Deo predator est et proditor animarum prodigusque effusor diuiciarum.

7 Itaque sicut nullus proditor est peior illo qui diligentem se prodit, sic iste multos spiritualiter prodidit, carnaliter diligendo iniustos, iniuste exaltando impios, iustos deprimendo, excessus corrigendos dissimulando.

8 Secundo nullus predo peior est illo qui prodit eum, qui in sinu eius caput suum reclinat. Sic communitas terre quasi in sinu suo erat, quam rex iste miserabiliter depredatus est,

9 aliorum bona auferri permittendo, aliis intolerabilia imponendo, aliorum iniurias dissimulando, iusticiam semper remisse exercendo. Tercio nullus fur peior est illo qui creditis sibi omnibus et acceptis clauibus furatur domino inuito.

10 Sic iste accepit claues potestatis et honoris, quibus iniuste et prodigaliter usus est, non ad honorem Dei. Ergo quia aliqua sibi placita dimisit amore mei, consulo sibi tria.

11 Primo quod sit sicut ille euangelicus qui relictis siliquis porcorum rediit ad patrem. Sic ipse contempnat diuicias et honores,

12 que respectu eternorum non sunt nisi porcorum silique, cum humilitate et deuocione regrediendo ad patrem suum Deum. Secundo dimittat mortuos sepelire mortuos suos et sequatur viam artam crucifixi Dei.

13 Tercio relinquat graue pondus peccatorum suorum et ingrediatur per viam illam, que in principio est arta sed in fine gaudiosa.

14 Tu quoque,que vides me, intellige, quia ego sum ille qui scripturam auream plenius agnoui et agnoscendo augmentaui. Ego fui nudatus ignominiose, sed quia pacienter sustinui, Deus vestiuit animam meam veste immortali.

15 Ego eciam fui intinctus oleo; ideo nunc gaudeo oleo leticie sempiterne. Ego insuper post matrem Dei leuissima morte de mundo transiui, quia custos matris Dei factus fui, et corpus meum est in loco quietissimo et securissimo."

Caput 2 Visio mirabilis et notanda sponse et qualiter Deus ipsam visionem exponit; in qua exposcicione baptizati per animal, gentiles per piscem et Dei amici per tres turbas designantur.

-

Post hec videbantur sponse quasi due statere stantes iuxta terram; quarum summitates et ligature ascendebant nubes, circuli vero ipsi penetrabant celum.

2 In prima vero statera erat piscis, cuius squame acute erant quasi rasorium, visus eius quasi basilisci, os vero quasi unicornii effundentis venenum, aures autem quasi acutissime lancee et quasi lamine ferree.

3 In alia vero statera erat animal quoddam, cuius pellis quasi silex, os ingens erat effundens flammas ardentes, cuius palpebre quasi durissimi gladii, cuius aures durissime erant emittentes sagittas acutissimas tamquam de arcu duro et extenso.

4 Post hec apparuerunt tres turbe populorum in terra; prima erat modica, secunda minor, tercia vero minima. Quibus vox una sonuit de celo dicens:

5 "O, amici, ego vehementer sicio cor animalis istius mirabilis, si quis esset, qui ex caritate presentaret michi illud. Ego eciam feruentissime concupisco sanguinem piscis, dummodo inueniretur homo, qui eum afferret michi."

6 Respondit vox una de turba loquens quasi ex ore omnium: "Audi," inquit, "o conditor noster. Quomodo poterimus tibi presentare cor animalis tanti, cuius pellis durior est silice?

7 Si appropinquare voluerimus ori eius, incendemur flamma ignis eius; si viderimus oculos eius, transfodiemur scintillis sagittarum eius;

8 et si forte spes aliqua esset de animali habendo, quis poterit apprehendere piscem, cuius squame acuciores sunt cuspidibus, cuius oculi extinguunt visum nostrum, cuius os diffundit in nos venenum insanabile?"

9 Respondit vox de celo dicens: "O, amici, animal et piscis videntur vobis inuincibiles, sed apud omnipotentem est facile. Ergo quicumque querit viam ad impugnandum animal, ego de celo infundam sapienciam fortitudinemque tribuam. Qui vero paratus est pro me mori, ego ipse me dabo ei in remuneracionem."

10Respondit turba prima: "O, summe pater, tu es dator tocius boni. Nos vero, factura tua, libenter dabimus tibi cor nostrum ad honorem tuum; cetera vero, que extra cor sunt, disponemus ad sustentacionem et refeccionem carnis nostre.

11 Et quia mors videtur nobis dura, infirmitas carnis onerosa, sciencia vero modica, ideo rege nos interius et exterius, accipeque gratanter que offerimus et repende quantum et quidquid tibi placet."

12 Respondit turba secunda: "Recognoscimus infirmitates nostras et attendimus mundi vanitates et varietates. Ideo libenter dabimus tibi cor nostrum omnemque voluntatem nostram relinquimus in manus aliorum, quia subesse aliis magis desideramus quam minima de mundo possidere."

13 Dixit turba tercia: "Audi, domine tu, qui desideras cor animalis et sitis sanguinem piscis: libenter dabimus tibi cor nostrum et parati sumus mori pro te. Tu tribue sapienciam, et nos queremus viam ad inueniendum cor animalis."

14 Post ista sonuit vox una de celo dicens: "O, amice, si inuenire desideras cor animalis, perfora cum terebro acuto manus tuas in medio. Deinde sume palpebras cete et coniunge palpebris tuis cum fortissimo bitumine.

15 Accipe quoque laminam calibis et alliga eam cordi tuo, ita quod latitudo et planicies calibis sint propinquiora cordi tuo. Claude quoque intersticia narium attrahendo spiritum tuum in collum.

16 Et sic clauso ore et incluso spiritu procede audacter contra seuiciam animalis; cumque perueneris ad animal ipsum, apprehende ambabus manibus aures eius, cuius sagitte non nocebunt tibi sed exibunt per aperta foramina manus tue.

17 Insuper occurre animali clauso ore et appropinquando suffla in illud totum spiritum tuum; ad cuius aduentum flamme animalis non nocebunt tibi sed regredientur in animal ipsum et ardebunt illud.

18 Nota quoque diligentissime cuspides gladiorum, qui exibunt de oculis animalis. Quibus coniunge oculos tuos munitos palpebris cete; ex quorum mutua et valida coniunccione vel flectentur gladii animalis vel ingredientur in cor eius.

19 Considera eciam attente pulsum cordis animalis et ibi infige aciem calibis perualide confodiendo silicem pellis animalis.

20 Si tunc frangitur silex, scito quod morietur animal et cor eius erit meum; quod si unum talentum ponderabit, ego laboranti dabo centum. Si vero non frangitur et animal nocuerit homini, ego curabo illum hominem saucium et mortuum suscitabo.

21 Qui vero voluerit michi presentare piscem, vadat ad litus habendo rete in manibus, quod contextum sit non de filis sed de ere preciosissimo.

22 Ingrediatur itaque aquam sed non plus quam ad genua, ne forte noceant procelle, et pedem in illo loco figat, ubi solidum est et arena absque luto.

23 Deinde excecet sibi unum oculum, quem excecatum vertat ad piscem, cuius visus, qui est quasi basilisci, nullo modo tunc aduersus hominem preualebit.

24 Sumat quoque clipeum de calibe in brachium suum; tunc non nocebit sibi morsus serpentinus. Postea extendat rete suum super piscem ita valide et caute, quod piscis rasoriis suis non valeat discindere rete vel rumpere nec euadere aliqua fortitudine vel impulsu.

25 Si itaque sentit piscem, extendat rete super eum sursum; quem si decem horis tenuerit super aquas, tunc piscis ille morietur. Quem portans ad litus respiciat eum oculo illo quem non excecauerat et apponendo manus aperiat eum in dorso, ubi plus est de sanguine, et sic presentet eum domino suo.

26 Si vero piscis euaserit aut natauerit ad litus aliud nocens homini veneno suo, ego potens sum sanare infectum, nec minor erit remuneracio pro sanguine piscis quam pro corde animalis."

27 Item loquitur Deus: "Statere iste significant tantum, quasi quis diceret: 'Parce et patere, expecta et miserere,' quasi aliquis videns iniusticiam alterius et semper, ut a malo desisteret, eum ammoneret.

28 Sic ego Deus et creator omnium quandoque more statere descendo ad hominem ammonendo eum, parcendo ei et tribulacionibus eum probando; quandoque ascendo mentes hominum illustrando, inflammando graciaque insolita visitando.

29 Ligature vero statere ascendentes nubes significant, quod ego omnium Deus omnes, tam gentiles quam christianos, tam amicos quam inimicos sustento et gracia mea illustro et visito, si tamen inuenirentur qui gracie mee respondere vellent, voluntatem et affectum suum a malo auertendo.

30 Animal vero significat illos qui sanctum baptisma susceperunt, et peruenientes ad annos discrecionis sed verba sancti euangelii non imitantes, quorum cor et os ad terrena prolapsum est, spiritualia minime attendunt.

31 Piscis vero significat gentiles in procellis concupiscencie vagantes, quorum sanguis id est fides modica est et intellectus ad Deum paruus.

32 Ideo desidero cor animalis et sanguinem piscis, si tamen inuenirentur qui ex caritate conarentur michi illa presentare.

33 Tres vero turbe sunt amici mei: primi qui mundo utuntur racionabiliter, secundi qui sua relinquunt obediendo humiliter, tercii qui mori pro Deo parati sunt."

Caput 3 Collocucio mirabilis per modum interrogacionis et responsionis inter Deum et sponsam de rege et de iure hereditario regis in regno et suorum successorum; et qualiter quedam a successoribus regni repetenda sunt et quedam non.

"

-O , Domine," inquit sponsa, "ne indigneris si quero: Audiui ex scriptura, quod nichil acquirendum est cum iniusticia, nec tenendum est aliquid acquisitum contra iusticiam.

2 Nunc autem rex iste habet terram, quam quidam dicunt eum habere ex iusticia, alii respondent contrarium. Et ideo mirum est, si in isto hoc toleras, quod in aliis reprobatur."

3 Respondit Deus: "Post diluuium nulli homines remanserunt nisi qui erant in diluuio in archa; et ex eis una progenies nata est, que venit ad orientem, de qua eciam quidam venerunt in Sweciam.

4 Et alia generacio venit ad occidentem, de qua quidam exorti venerunt in Daciam. Sed qui primum ceperunt colere terram non circumuallatam aqua, nichil appropriabant sibi de terra eorum qui habitabant ultra aquas et in insulis,

5 sed unusquisque contentabatur de eo quod inuenerat, sicut scriptum est de Loth et Abraham: 'Si,' inquit, 'tu ad dexteram vadis, ego sinistram tenebo,' quasi diceret: 'Quidquid tu tibi approprias, hoc erit tuum et heredum tuorum.'

6 Deinde procedente tempore venerunt iudices et reges, qui contenti terminis suis non occupabant terram eorum, qui in insulis et ultra aquam habitabant, sed stabat unusquisque in terminis et limitibus antiquorum."

7 Respondit illa: "Quid si pars aliqua regni donacione aliqua alienaretur a regno, numquid a successore non repetendum esset?"

8 Cui Deus: "In regno quodam," inquit, "seruabatur corona pertinens ad regem. Populus itaque considerans se non posse stare sine rege elegerunt sibi regem, tradentes coronam regi electo custodiendam et reconsignandam regi futuro.

9 Si igitur iste rex sic electus aliquam partem de corona alienare vel minuere vellet, certe rex futurus repetere posset et deberet, quia nulla diminucio debet esse in corona,

10 nec rex diminuere vel alienare potest coronam regni, nisi forte racionabili causa ad dies suos. Quid enim est corona regni nisi potestas regalis? Quid vero regnum nisi populus ei subiectus?

11 Quid vero rex nisi mediator et conseruator regni et populi? Ergo conseruator et defensor corone nequaquam dimidiare debet vel minuere coronam in preiudicium futuri regis."

12 Respondit sponsa: "Quid si rex ex necessitate seu violencia cogeretur alienare partem corone?"

13 Cui Deus: "Si," inquit, "duo homines essent discordantes, alterque potencior nollet dare graciam, nisi abscideretur digitus alterius, cuius esset digitus abscisus nisi eius qui dampnum passus est?

14 Sic est eciam de regno. Si rex aliquis de necessitate et captiuitate diminueret partem aliquam de regno, certe rex futurus repetere potest, quia rex non dominus corone est sed rector, nec necessitas facit legem."

15 Respondit illa: "Quid si rex alicui domino concessisset ad dies suos partem aliquam corone, mortuoque rege dominus ille et successores sui detinerent concessa tamquam propria, numquid repetenda essent?"

16 Cui Dominus: "Vtique terra illa redire debet ad legittimum possessorem."

17 Respondit illa: "Quid si pars corone impignorata esset alicui propter debita, illoque leuatis fructibus multis annis mortuo terra postea veniret in manus alterius,

18 qui nullam iusticiam haberet ad terram, ex eo quod nec concessa ei fuisset nec pignorata, sed occasione quadam occupasset illam nec dimittere vellet nisi accepta pecunia, quid faciendum esset?"

19 Cui Dominus: "Si," inquit, "aliquis haberet globum aureum in manu et diceret astanti: 'Globus,' inquit, 'iste tuus est; si rehabere intendis, da michi tot libras,'

20 certe sibi dari deberent tot libre, quia ubi potestatiue aliqua terra occupata est et pacifice possessa, sapienter repetenda est et computatis dampnis reducenda.

21 Nunc autem sicut rex electus, eleuatus super lapidem quendam ad spectaculum populi, designat dominium se habere et possessionem in partibus regni superioribus,

22 ita eciam terra ista in partibus inferioribus et iure hereditario et empcione et redempcione pertinet ad regnum. Ideo rex obtenta conseruet, ne forte, si aliter fecerit, et dominium perdet et sub corona reducetur."

23Iterum respondit illa: "O, Domine, ne indigneris si adhuc quero semel. Iste rex habet duos filios et duo regna. In altero regno eligitur rex iure hereditario, in altero secundum fauorem populi.

24 Nunc autem contrarium factum est: nam filius iunior assumptus est in regnum hereditarium, maior vero in regnum quod per eleccionem debetur."

25 Respondit Deus: "In electoribus eorum tria erant inconueniencia et quartum superexcellit: inordinatus amor, prudencia simulata, adulacio stultorum et diffidencia de Deo et communitate.

26 Ideo eleccio eorum fuit contra iusticiam, contra Deum, contra bonum rei publice et utilitatem communitatis.

27 Propterea ad prouidendum paci et consulendum utilitati communitatis necesse est, quod senior filius recipiat regnum hereditarium, iunior vero ad eleccionem veniat.

28 Alioquin, nisi retractentur priora facta, regnum pacietur dispendium, communitas affligetur, discordia orietur, dies filiorum erunt in amaritudine,

29 regnaque eorum iam non erunt regna sed sicut scriptum est: 'Potentes transmigrabunt a sedibus suis, et qui ambulabant in terris eleuabuntur.'

30 Ecce dico tibi exemplum de duobus regnis; in uno est eleccio, in alio est hereditas. Primum, ubi eleccio est, destructum et afflictum est, quia verus heres non eligebatur; et hoc fecerunt partes eligencium et cupiditas ambientis regnum.

31 Ergo Deus non affligit filium pro peccatis patris nec in eternum irascitur, sed iusticiam facit et seruat in terris et in celis.

32 Ideo regnum illud non veniet ad priorem gloriam et feliciorem statum, donec verus heres consurget aut ex paterna successione aut materna."

Caput 4 Verba Dei ad sponsam de duobus spiritibus, scilicet bono et malo; et de mirabili et utili bello in mente cuiusdam domine orto ab inspiracionibus boni spiritus et a temptacionibus maligni spiritus; et quid in istis sit eligendum.

-

Deus loquitur sponse: "A duobus spiritibus suggeruntur et infunduntur cogitaciones et infusiones in cordibus hominum, a bono spiritu scilicet et a malo.

2 Bonus nempe spiritus suadet homini celestia futura cogitare et temporalia non amare. Spiritus malus suadet diligere que videt, leuigat peccata, allegat infirmitates, proponit exempla infirmorum.

3 Ecce dico tibi exemplum, quomodo uterque spiritus inflammat cor illius domine tibi note. Spiritus quippe bonus dicit ei ista, suggerens ea cogitacionibus suis:

4 'Diuicie,' inquit, 'sunt onerose, honor mundi quasi aer et delectabilia carnis quasi sompnium, leticia transitoria et omnia mundialia vanitas, iudiciumque futurum ineuitabile et tortor nimis durus.

5 Ideo videtur michi esse nimis durum strictam tenere computacionem pro diuiciis transitoriis, spirituale dedecus reportare pro aere, longam tribulacionem sustinere pro delectamento momentaneo,

6 eique racionem reddere cui omnia sunt nota, antequam fiant. Propterea tucius est dimittere multa et facere minorem computacionem quam multis inuolui multumque computare.

7 Respondit econtra inspiracionibus malus spiritus: 'Dimitte,' inquit, 'tales cogitaciones, quia Deus mitis est et faciliter placatur. Posside bona audacter, da que possides largiter.

8 Ad hoc enim nata es, ut habeas diuicias; ideoque tibi diuicie date sunt, ut lauderis et tribuas te petenti. Si enim dimittis diuicias, seruies hiis qui tibi seruierunt, minuetur honor tuus et augetur despeccio,

9 quia persona pauper vadit sine consolacione, durumque est tibi nouis assuesci consuetudinibus, alienis domare carnem moribus et sine seruicio viuere.

10 Ideo stabilis esto in honore accepto, tene statum tuum regaliter, dispone domum tuam laudabiliter, ne, si mutaueris statum tuum, arguaris inconstancie; sed mane in inceptis et eris apud Deum et homines gloriosa.'

11 Iterum spiritus bonus suadet menti illius domine ista dicens: 'Scio duo esse eterna, celum scilicet et infernum. Omnis enim qui Deum diligit super omnia non intrabit in infernum.

12 Qui vero non diligit Deum non habebit celum. Per viam igitur ad celum incessit ipse Deus factus homo confirmauitque eam signis et morte. Quam gloriosa sunt celestia! Quam amara dyabolica malicia et quam vana sunt terrena!

13 Ipsumque Deum imitati sunt mater eius et omnes sancti, qui omnem penam sustinere omniaque amittere magis voluerunt, ymo eciam seipsos contempserunt, ne perderent celestia et eterna.

14 Ideo tucius est dimittere honorem et diuicias tempestiue quam in finem eas tenere, ne forte crescente dolore in extremis decrescat memoria delictorum, illique rapient ea, que congregaueram, qui de salute mea nichil curant.'

15 Respondit ei econtra mala infusio: 'Dimitte,' inquit, 'ista cogitare. Nos sumus homines infirmi, Christus vero Deus et homo. Non debemus equiparare opera nostra ad opera sanctorum, quibus et maior gracia et familiaritas erat cum Deo.

16 Sufficiat nobis sperare celum et iuxta infirmitatem nostram viuere et peccata nostra elemosinis et oracionibus redimere. Puerile namque est et insipiencium insolita assumere, et ea non posse consumare.'

17 Iterum respondit bona infusio: 'Indigna sum,' inquit, 'assimilari sanctis, sed tamen tutum est valde conari ad perfeccionem paulatim. Quid namque obest aggredi insolita? Potens enim est Deus dare adiutorium.

18 Sepe autem contingit, quod viam domini potentis et diuitis sequitur pauper aliquis. Et licet dominus cicius peruenerit ad hospicium delicatisque cibis fruitur et in molli quiescit lecto,

19 pauper tamen ad idem hospicium peruenit, licet tarde, et tamen ibidem reliquiis ciborum domini participatur; qui, nisi viam domini secutus fuisset hospiciumque domini requisisset, cibis domini usus non fuisset.

20 Sic et ego dico nunc, quod quamuis indigna sim similari sanctis, tamen volo aggredi viam post eos, ut saltim possim participari meritis eorum.

21 Nam duo sunt que sollicitant me in animo: primo quod si mansero in patria, superbia dominatur michi, amor parentum, qui iuuari petunt, deprimit mentem meam, superfluitas familie et vestium est michi onerosa.

22 Ideo delectat me et consultius est descendere de sede superbie et peregrinando humiliare corpus meum quam manere in honoris statu et peccata peccatis accumulare.

23 Secundo sollicitat me paupertas populi et eorum clamor, quem, ubi iuuare deberem, cotidie presencia mea grauo. Ideo necessarium est michi consilium bonum.'

24 Respondit mala infusio: 'Peregrinari,' inquit, 'non est nisi inconstantis animi, cum misericordia est accepcior omni sacrificio.

25 Si enim recedis de patria, cupidi homines audita fama tua spoliabunt et capient te; et tunc pro libertate sencies captiuitatem, pro diuiciis paupertatem, pro honore dedecus, pro quiete tribulacionem.'

26 Respondit iterum inspirando spiritus bonus: 'Audiui,' inquit, 'quendam captiuum positum in turrim, qui maiorem consolacionem habuit in captiuitate et tenebris quam unquam prius habuit in habundancia et consolacione temporali.

27 Ideo, si placet Deo me tribulari, erit michi in maius meritum. Ipse enim pius est ad consolandum et promptus ad subueniendum, maxime si non egredior de patria nisi propter peccata mea et ad promerendam diuinam caritatem.'

28 Respondit iterum mala infusio: 'Quid,' inquit, 'si indigna fueris consolacione diuina et fueris impaciens ad paupertatem et humilitatem?

29 Tunc enim penitebit te assumpsisse rigorem; tunc habebis baculum in manibus pro annulo, panniculum in capite pro corona et vilem saccum pro purpureo indumento.'

30 Respondit iterum bonus spiritus: 'Audiui,' inquit, 'quod sancta Elizabeth, filia regis Vngarie, delicate enutrita et nobiliter nupta magnam sustinuit paupertatem et deieccionem.

31 Que maiorem consolacionem obtinuit in paupertate a Deo et sublimiorem coronam, quam si mansisset in omni honore mundi et eius consolacione.'

32 Iterum respondit mala inspiracio: 'Quid,' inquit, 'facies, si tradiderit te Deus in manus hominum fuerisque violata in corpore?

33 Numquid pre pudore subsistere poteris? Numquid non inconsolabiliter dolebis de pertinacia tua, totaque generacio tua scandalizata lugebit?

34 Tunc certe consurget tibi impaciencia, tunc anxietas in corde et ingratitudo ad Deum. Tunc optabis finiri dies tuos; et cum in ore omnium fueris diffamata, numquid audebis apparere?'

35 Iterum respondit bona cogitacio: 'Audiui ex scriptura, quod virgo beata Lucia, ducta ad lupanar, constans in fide et confidens de bonitate Dei dixit: "Quantumcumque vexatur corpus meum, nichilominus virgo sum, et duplicabitur michi corona."

36 Cuius fidem respiciens Deus seruauit eam illesam. Sic ego dico: Deus, qui neminem permittit temptari supra vires, custodiat animum meum, fidem et voluntatem meam. Ego enim totam me ei committo; fiat eius voluntas de me.'

37 Ergo, quia domina illa hiis pulsatur cogitacionibus, ideo admoneo eam de tribus. Primo, quod reducat ad memoriam, ad qualem honorem est electa; secundo, qualem caritatem Deus ei in coniugio suo ostenderat; tercio, quam benigne in hac mortalitate est seruata.

38 Iterum incauto eam de tribus. Primo, quod racionem redditura est Deo de omnibus bonis suis temporalibus, adhuc eciam de quolibet obulo, quomodo scilicet leuatus est et erogatus;

39 secundo, quod tempus suum valde est breue, et nesciet antequam cadat; tercio, quod Deus non parcit plus domine quam ancille.

40 Ideo consulo ei tria. Primo penitere de commissis, emendare fructuose confessa, Deum diligere toto corde. Secundo consulo fugere racionabiliter penam purgatorii.

41 Sicut enim qui non diligit Deum toto corde dignus est magno supplicio, sic qui non emendat peccata, cum potest, dignus est purgatorio.

42 Tercio consulo dimittere amicos carnales ad tempus propter Deum, et venire ad locum ubi compendium est inter celum et mortem ad fugiendam penam purgatorii,

43 quia ibi sunt indulgencie, que sunt eleuaciones et redempciones animarum, quas sancti pontifices dederunt et sancti Dei sanguine suo promeruerunt."

Caput 5 Verba beati Petri ad sponsam de desiderio quod habuit ad saluandas gentes; et qualiter informat sponsam ad memoriam obtinendam et de magnis mirabilibus, que adhuc in urbe Romana debent adimpleri vel compleri.

-

Beatus Petrus loquitur sponse Christi: "Tu, filia, comparasti me aratro, quod facit sulcos latos et extirpat radices. Hoc utique verum fuit.

2 Nam sic feruens contra vicia fui et ad mores accensus, quod si totum mundum potuissem ad Deum conuertisse, nullatenus pepercissem vite mee nec labori.

3 Ipse quippe Deus dulcis michi fuit in cogitatu, dulcis in locucione, dulcis in operacione, in tantum quod omnia erant michi amara ad cogitandum preter Deum. Attamen ipse Deus eciam michi amarus fuit, non ex se sed ex me ipso.

4 Nam quociens cogitabam, quantum deliqui et quomodo eum negaueram, fleui amare, quia noueram iam perfecte amare et fuerunt michi lachrime mee delectabiles tamquam cibus dulcis.

5 Quod vero rogas me dare tibi memoriam, respondeo tibi: Numquid non audisti, quam obliuiosus ego fui? Ego quippe plene instructus viam Dei iuramento me obligaui ad standum et moriendum cum Deo, sed interrogatus ad verbum unius mulieris negaui veritatem.

6 Et quare? Quia tunc reliquit me Deus michi ipsi et ego ipse me ipsum non agnoscebam. Sed quid feci ego tunc? Consideraui quippe me ipsum, quod nichil eram ex me.

7 Et surrexi et cucurri ad veritatem, Deum, qui tantum memorie nominis sui impressit cordi meo, quod nec coram tyrannis nec inter flagella seu in morte poteram eum obliuisci.

8 Sic igitur fac et tu: Surge per humilitatem ad magistrum memorie et pete ab eo memoriam. Ipse enim est solus, qui omnia potest. Ego vero iuuabo te, ut particeps fias granorum, que ego posui super terram.

9 Insuper dico tibi, quod ciuitas ista Rome ciuitas erat pugilum, cuius platee strate auro et argento. Nunc autem lapides eius saphirei versi sunt in lutum, habitatores eius paucissimi,

10 quorum dexter oculus erutus est, dextera manus abscisa, bufonesque et vippere habitant cum eis, pro quorum veneno animalia micia non audent apparere nec pisces mei eleuare caput.

11 Ideo adhuc in eam pisces congregabuntur; et si non ita multi ut olim, erunt tamen eque dulces et audaces, in tantum quod ex eorum collisione descendent bufones et rane et serpentes mutabuntur in agnos et leones erunt ut columbe ad fenestras suas."

12 Item addit: "Dico tibi amplius, quod adhuc in diebus tuis audietur: 'Viuat vicarius Petri!' Et videbis eum oculis tuis. Fodiam enim montem deliciarum et descendent sedentes in eo.

13 Qui autem beniuole noluerint descendere venient compulsi contra spem omnium, quia exaltari vult Deus cum misericordia et veritate."

Caput 6 Narracio optima beati Pauli ad sponsam, qualiter precibus beati Stephani fuerit a Deo vocatus et de lupo agnus effectus; et qualiter est bonum orare pro omnibus.

-

Loquitur beatus Paulus sponse Christe dicens: "Tu, filia, comparasti me leoni, qui inter lupos nutritus fuerat, sed de lupis mirabiliter ereptus est. Vere, filia, lupus rapax ego eram, sed de lupo fecit me Deus agnum; et hoc propter duo.

2 Primo propter magnam suam caritatem, qui de indignis facit vasa sua et de peccatoribus amicos suos. Secundo propter preces beati Stephani protomartiris.

3 Nam ostendere tibi volo, quomodo et in qua intencione tunc fui, quando lapidatus fuit Stephanus, et quare merui preces eius.

4 Ego quippe non gaudebam nec delectabar de pena beati Stephani nec inuidebam glorie eius, sed tamen cupiebam eum mori, eo quod iuxta intencionem meam non videbam ipsum habere fidem veram.

5 Cumque viderem eum ultra modum feruentem et pacientem ad passionem ferendam, vehementer dolui ipsum esse infidelem, cum reuera ipse esset fidelissimus et ego totus cecus et infidelis.

6 Et compaciendo ei rogaui orando ex toto corde, quod pena sua amara proficeret ei ad gloriam et coronam.

7 Propterea cumprimis profecit michi oracio eius, quia per oracionem ipsius de multis lupis ereptus sum et factus mansuetus agnus. Ideo bonum est orare pro omnibus, quia illis proficit oracio iusti, qui propinquiores et apciores sunt ad recipiendum graciam.

8 Sed nunc conqueror, quod vir iste tam eloquens inter doctores et tam paciens inter lapidantes nimis oblitus et neglectus est a cordibus multorum et maxime ab hiis, qui ei nocte ac die tenerentur assistere.

9 Hii enim portant ei vasa sua confracta et vacua, lutosa et abhominabilia. Ideo sicut scriptum est, induentur 'confusione duplici et rubore' et eicientur a domibus voluptatis."

Caput 7 Visio mirabilis et notanda de quadam anima iudicanda et de Dyaboli accusacionibus et virginis gloriose aduocacionibus et de exposicione ipsius visionis, in qua celum per palacium, Christus per solem, virgo per mulierem, Dyabolus per Ethiopem, angelus per militem designantur; et in qua duo loca penarum irremediabilia et tria remediabilia computantur et multa alia mirabilia et quam maxime de suffragiis.

-

Vni persone vigilanti in oracione et non dormienti videbatur in spirituali visione, quasi videret palacium incomprehensibile magnitudine, in quo erant innumerabiles vestiti vestibus albis et fulgidis, quorum quilibet videbatur habere sedem propriam.

2 In palacio vero principaliter stabat una sedes iudiciaria, in qua erat quasi sol; et splendor qui de sole procedebat erat incomprehensibilis in longitudine, profunditate et latitudine.

3 Virgo quoque una stabat iuxta sedem habens preciosam coronam in capite, omnesque seruiebant soli sedenti in sede, laudantes eum in hympnis et canticis.

4 Deinde videbatur quidam Ethiops, terribilis in aspectu et gestibus, quasi plenus inuidia et accensus ira magna, qui loquendo clamauit: "O, iuste iudex, iudica michi animam et audi opera eius! Modicum enim iam restat de vita eius. Permitte quoque michi punire corpus cum anima, donec abinuicem separentur."

5 Quibus dictis videbatur michi quod unus stabat coram sede quasi miles armatus, pudicus et sapiens in verbis modestusque in gestibus suis, qui dixit: "O, iudex, ecce hic sunt bona opera eius, que gessit usque ad hanc horam."

6 Et statim audiebatur vox de sole sedente in sede: "Hic," inquit, "vicium maius est quam virtus, nec est iusticia quod vicium summe virtuti coniungatur."

7 Respondit Ethiops: "Ergo," inquit, "iusticia est ut anima ista coniungatur michi. Si enim ipsa vicium aliquod habet in se, sic et in me nequicia est omnis."

8 Respondit miles: "Misericordia Dei quamlibet personam sequitur usque ad mortem et usque ad ultimum punctum et postea fit iudicium. In isto vero homine, de quo loquimur, adhuc coniuncta sunt anima et corpus et discrecio manet in eo."

9 Respondit Ethiops: "Scriptura dicit, que mentiri non potest: 'Diliges Deum super omnia et proximum tuum sicut te ipsum'. Vide ergo, quod omnia opera istius facta sunt ex timore non ex caritate, sicut debuit,

10omniaque peccata eius, de quibus confessus est, inuenies confessa cum modica contricione. Ideo promeruit infernum, quia demeruit regnum celorum, et ideo peccata eius sunt hic manifesta apud iusticiam diuinam,

11 quia nunquam adhuc obtinuit contricionem ex diuina caritate peccatorum suorum commissorum." Respondit miles: "Ipse utique sperauit et credidit obtinere contricionem veram ante mortem."

12 Cui Ethiops: "Tu," inquit, "congregasti omnia, quecumque bene fecit, omniaque verba et cogitatus ad salutem anime eius nosti.

13 Omnia," inquit, "ista, quecumque sunt, non possunt assimilari gracie illi, que est contricio ex diuina dileccione cum sancta fide et spe, et minus delere possunt omnia peccata sua.

14 Nam iusticia ab eterno in Deo est, quod nullus peccator ingreditur celum, qui non habuerit perfectam contricionem, et ideo impossibile est quod Deus iudicet contra disposicionem prescitam ab eterno.

15 Ergo anima ista iudicanda est ad infernum et mecum ad eternam penam coniungenda." Quibus dictis miles tacuit nichil respondens ad eius verba.

16 Post hec videbantur demones innumerabiles, similes discurrentibus scintillis ex feruenti igne et clamabant una voce, dicentes ei qui sedebat in sede quasi sol:

17 "Nos," inquiunt, "scimus, quod tu unus es Deus in tribus personis et eras sine principio et es sine fine, nec est alius deus nisi tu. Tu vere es ipsa caritas cui coniuncta sunt misericordia et iusticia.

18 Tu fuisti in te ab inicio, nichil habens diminutum in te nec transmutabile sicut decet Deum. Extra te nichil est et nichil extra te, quod gaudium habeat.

19 Ideo caritas tua fecit angelos ex nulla alia materia nisi a deitatis tue potencia; et fecisti sicut misericordia dictabat.

20 Sed postquam nos intus accensi fuimus superbia, inuidia et cupiditate, tua caritas diligens iusticiam eiecit nos de celo cum igne malicie nostre in abissum incomprehensibilem et tenebrosam, que vocatur nunc infernus.

21 Sic fecit caritas tua tunc, que nec separabitur adhuc de iusticie tue iudicio, siue fiat secundum misericordiam siue secundum equitatem.

22 Plus dicimus: si res illa quam pre omnibus diligis, que est virgo que te genuit et que nunquam peccauit, si, inquam, illa peccasset mortaliter et sine contricione diuina mortua fuisset,

23 sic diligis iusticiam, quod anima eius nunquam obtineret celum sed esset nobiscum in inferno. Ergo, o iudex, cur non iudicas animam istam nobis, ut puniamus eam secundum opera sua?"

24 Post ista audiebatur sonitus quasi tube, quem qui audiebant tacuerunt, et statim quedam vox loquebatur dicens: "Silete et auscultate, omnes vos angeli et anima et demonia, quid mater Dei loquitur!"

25 Et statim ipsa virgo ante sedem iudicii apparens et habens sub mantello suo quasi occulte res aliquas magnas dixit: "O, o inimici! Vos persequimini misericordiam et cum nulla caritate diligitis iusticiam.

26 Licet in operibus bonis hic appareat defectus, pro quibus hec anima non debet obtinere celum; videte tamen quid ego habeo sub mantello meo!" Cumque virgo ambas aperuisset sinus mantelli, apparuit sub una quasi quedam modica ecclesia, in qua aliqui monachi videbantur.

27 Sub alia vero sinu apparuerunt mulieres et viri amicique Dei religiosi et alii; et omnes una voce clamabant dicentes: "Miserere, misericors Domine!"

28 Deinde factum est silencium, et virgo loquebatur dicens: "Scriptura dicit: Qui habet fidem perfectam potest per eam montes transferre in mundo. Quid ergo tunc possunt et debent voces istorum facere, qui et fidem habuerunt et seruierunt Deo cum feruenti caritate?

29 Quid vero illi amici Dei facturi sunt, quos iste rogauit orare pro se, ut posset separari ab inferno et obtinere celum, nec pro bonis operibus suis aliam remuneracionem quesiuit nisi celestia?

30 Numquid non possunt et valent omnes eorum lacrime et preces apprehendere et eleuare eum, ut obtineat ante mortem suam diuinam contricionem cum caritate?

31 Insuper et ego addam preces meas cum oracionibus omnium sanctorum qui in celo sunt, quos iste specialiter honorabat."

32 Et iterum adiecit virgo: "O," inquit, "demones, precipio vobis ex potestate iudicis attendere ad illa que in iusticia nunc videtis."

33 Tunc omnes responderunt quasi ex uno ore: "Nos," inquiunt, "videmus, quod in mundo modica aqua et aer magnus placant iram Dei. Sic et tua oracione placatur Deus ad misericordiam cum caritate."

34 Post hec audita est vox de sole dicens: "Propter preces amicorum meorum obtinebit iam ille diuinam contricionem ante mortem, in tantum quod non veniat in infernum, sed purgabitur cum illis qui grauiorem penam habent in purgatorio.

35 Purgata vero anima mercedem habebit in celis cum illis qui in terris fidem et spem habuerunt cum minima caritate." Quibus dictis demones fugierunt.

36 Deinde sponse videbatur quod quasi locus quidam terribilis et tenebrosus aperiebatur, in quo apparuit fornax ardens intus. Et ignis ille nichil aliud habebat ad comburendum nisi demones et viuentes animas.

37 Supra vero fornacem istam apparuit anima illa, cuius iudicium iam in superioribus auditum est. Pedes vero anime affixi fuerunt fornaci, et anima stabat erecta quasi persona una.

38 Non autem stabat in altissimo loco nec in infimo, sed quasi in latere fornacis, cuius forma erat terribilis et mirabilis. Ignis vero fornacis videbatur se trahere sursum infra pedes anime, 39 sicut quando aqua trahit se sursum per fistulas, et violenter comprimendo se ascendebat super caput, in tantum quod pori stabant sicut vene currentes cum ardenti igne.

40 Aures autem videbantur quasi sufflatoria fusorum, que cerebrum totum cum continuo flatu commouebant. Oculi vero euersi apparebant et immersi et videbantur ad occiput intus esse affixi.

41 Os quoque erat apertum et lingua extracta per aperturas narium et dependebat ad labia. Dentes autem erant quasi claui ferrei affixi per palatum. Brachia vero ita longa erant, quod tendebant ad pedes.

42 Manus quoque ambe videbantur habere et comprimere quandam pinguedinem cum ardenti pice. Cutis vero, que apparebat supra animam, videbatur habere formam pellis supra corpus et erat quasi linthea vestis circumfusa spermate.

43 Que quidem vestis sic erat frigida, quod omnis qui videbat eam contremuit, et de illa procedebat sicut sanies de ulcere cum corrupto sanguine et fetor ita malus, quod nulli pessimo fetori in mundo posset assimilari.

44 Visa itaque ista tribulacione audiebatur vox de illa anima, que dixit quinque vicibus ve ve, clamans cum lacrimis totis viribus suis.

45 "Primo," inquit, "ve michi, quia sic modicum dilexi Deum pro maximis virtutibus eius et gracia michi data. Secundo ve michi, quia non timui iusticiam Dei, sicut debui.

46 Tercio ve michi, quia dilexi corporis et carnis mee peccatricis voluptatem. Quarto ve michi propter mundi diuicias et superbiam meam. Quinto ve michi, quia unquam vidi vos, Lodouicum et Iohannam."

47 Et tunc dixit angelus michi: "Ego," inquit, "volo tibi exponere visionem istam. Palacium istud quod vidisti est similitudo celi. Multitudo vero illorum qui erant in sedibus vestiti vestibus albis et fulgidis sunt angeli et sanctorum anime.

48 Sol vero significat Christum in deitate sua; mulier autem virginem, que Deum genuit; Ethiops vero Dyabolum, qui animam accusat; miles angelum, qui bona opera anime dicit illi.

49 Fornax vero notat infernum, qui est intus sic ardens, quod si totus mundus arderet cum omnibus que in eo sunt, non esset simile magnitudini fornacis illius.

50 In isto vero fornace audiuntur voces diuerse, omnes loquentes contra Deum omnesque inchoantes voces suas cum ve et similiter finientes. Apparentque anime quasi persone, quarum membra extenduntur inconsolabiliter, nunquam habentes requiem.

51 Scito eciam, quod ignis, qui videbatur tibi in fornace, ardet in eternis tenebris, et anime in eo ardentes non habent omnes equalem penam.

52 Tenebre vero, que apparuerunt in circuitu fornacis, vocatur limbus et procedit de tenebris, que sunt in fornace; et sunt tamen ambo unus locus et unus infernus: quicumque illuc venerit nunquam habebit cum Deo mansionem.

53 Supra vero tenebras istas est pena maxima purgatorii, quam anime possunt sustinere; et ultra locum istum est locus alius, ubi minor est pena, que non est alia nisi defectus virium in fortitudine et pulchritudine et consimilibus,

54 sicut per simile dico, quasi si aliquis esset infirmus et cessante infirmitate vel pena nichil haberet de viribus, donec paulatim recuperaret.

55 Tercius vero locus superior est, ubi nulla alia pena est nisi desiderium perueniendi ad Deum. Et ut melius in consciencia tua intelligas, dico tibi per similitudinem,

56 quasi si es misceretur et arderet cum auro in igne ardentissimo, et tam diu deberet depurgari, donec es consumeretur et aurum remaneret purum.

57 Quanto vero es forcius et spissius esset, tanto ardenciori igne indigeret, donec aurum esset quasi aqua currens et totum ardens.

58 Deinde magister eius profert aurum in locum alium, ubi obtineat veram formam in visu et tactu; postea mittit in tercium locum, ubi custodiatur et presentetur possessori.

59 Sic est eciam spiritualiter. In primo loco supra tenebras est maxima pena purgatorii, ubi vidisti illam supradictam animam purgari. Ibi est demonum tactus; ibi per similitudinem apparent venenosi vermes et similitudo animalium ferocium;

60 ibi calor est et frigus; ibi tenebre et confusio, que procedunt de pena que est in inferno; ibi quedam anime habent minorem penam, quedam maiorem, iuxta quod peccata emendata erant vel non eo tempore, quo anima cum corpore mansit.

61 Deinde magister, id est iusticia Dei, profert aurum, id est animas, in alia loca, ubi non est nisi defectus virium, in quibus anime tam diu morabuntur,

62 donec refrigerium habebunt vel de specialibus amicis suis vel de sancte ecclesie continuis operibus: nam anima, quo maius auxilium habebit de amicis, eo cicius conualescit et liberabitur de illo loco.

63 Post hec autem anima fertur in locum tercium, ubi non est pena nisi desiderium perueniendi ad Dei presenciam et eius visionem beatam.

64 In hoc loco morantur multi et nimis diu, preter illos qui, in mundo dum vixerunt, perfectum desiderium habuerunt perueniendi ad Dei presenciam et eius visionem.

65Scito eciam, quod multi moriuntur in mundo ita iusti et innocentes, quod statim perueniunt ad presenciam et visionem Dei,

66 quidam vero peccatis suis cum bonis operibus sic emendatis, quod anime eorum nullam sencient penam; sed pauci sunt qui non veniunt in locum ubi est desiderium perueniendi ad Deum.

67 Ideo omnes anime in istis locis tribus morantes participantur sancte ecclesie precibus et bonis operibus que fiunt in mundo: precipue que fecerunt dum vixerunt et [eorum] que fiunt ab amicis eorum post mortem.

68 Scito eciam, quod sicut peccata sunt multiformia et diuersa, sic eciam pene sunt multiplices et diuerse. Ideo, sicut esuriens gaudet de pasticulo venienti ad os eius,

69 siciens de potu, tristis letatur de gaudio, nudus de veste, infirmus in veniendo ad lectum, sic anime gaudent et participantur hiis bonis, que fiunt pro eis in mundo."

70 Deinde subiunxit angelus: "Benedictus sit ille qui in mundo iuuat animas oracionibus et bonis operibus laboreque corporis sui,

71 quia iusticia Dei mentiri non potest, que dicit, quod anime aut purgari debent post mortem pena purgatorii, aut operibus bonis amicorum cicius solui."

72 Post hec de purgatorio audiebantur multe voces dicentes: "O, Domine Ihesu Christe, iuste iudex, mitte caritatem tuam hiis qui spiritualiter potestatem habent in mundo; tunc plus participari poterimus quam nunc de eorum cantu, leccione et oblacione."

73 Supra vero spacium istud de quo clamor iste audiebatur, videbatur quasi domus, in qua multe voces audiebantur dicentes: "Merces sit illis a Deo qui mittunt nobis auxilium in defectibus nostris!"

74 In ipsa quoque domo videbatur quasi aurora procedere, subtus vero auroram apparuit nubes, que nichil habebat de luce aurore, de qua vox maxima processit dicens:

75 "O, Domine Deus, da de tua incomprehensibili potestate unicuique centesimam remuneracionem in mundo hiis, qui nos eleuant cum bonis operibus in tue deitatis lucem et tue faciei visionem!"

Caput 8 Verba angeli ad sponsam de intencione pene anime a Deo in superiori capitulo iudicate; et de remissione eciam pene ipsius, quia ante eius mortem inimicis pepercit.

-

Item loquitur angelus dicens: "Illa anima, cuius disposicionem vidisti et iudicium audisti, ipsa est in grauissima pena purgatorii. Et hoc ideo est, quia non intelligit utrum veniet ad requiem post purgacionem, an dampnata sit.

2 Et hec iusticia Dei est, quia ipse habuit conscienciam seu discrecionem magnam, qua utebatur ad mundum corporaliter et non ad animam spiritualiter, quia nimis oblitus est et neglexit Deum quamdiu vixit.

3 Ideo nunc anima eius patitur ardorem de igne et contremiscit de frigore; ipsa est ceca de tenebris et de demonum visu horribili timorosa, surda de clamore Dyaboli, esuriens et siciens intus et abextra vestita cum confusione.

4 Attamen Deus dedit ei unam graciam post mortem, quod scilicet non veniret ad tactum demonum. Quia propter solum honorem Dei pepercit et dimisit grauia delicta capitalibus inimicis suis et fecit amiciciam cum capitali inimico suo.

5 Scito eciam, quod quidquid boni fecit et quidquid promisit et dedit de bene acquisitis diuiciis et maxime preces amicorum Dei minuunt et refrigerant penam eius, iuxta quod diffinitum est in iusticia Dei.

6 Alia vero bona minus bene acquisita, que dedit, proficiunt hiis spiritualiter qui iuste antea possidebant ea, aut corporaliter, si sint digni iuxta disposicionem Dei."

Caput 9 Verba angeli ad sponsam de iudicio Dei iusticie contra animam supradictam; et de satisfaccione fienda in hac vita pro ipsa existente in purgatorio.

-

Item loquitur angelus: "Tu prius audisti, quod propter preces amicorum Dei ille obtinuit diuinam contricionem ex caritate pro peccatis modicum ante mortem, que contricio separauit eum ab inferno.

2 Ideo post mortem iudicauit iusticia Dei, quod deberet per sex etates ardere in purgatorio -- quas habuit ab illa hora qua primum scienter mortale peccatum fecit, usque dum ex diuina caritate penituit fructuose -- nisi de mundo et amicis Dei auxilium obtineret.

3 Prima itaque etas fuit, quod non dilexit Deum propter nobilis corporis eius mortem et propter tribulaciones eius multiformes, quas et ipse Christus tolerauit, non propter aliam causam nisi propter salutem animarum.

4 Secunda etas fuit, quod non dilexit animam propriam, sicut Christianus debet, nec regraciabatur Deo pro baptismo suo et ex eo, quod non erat Iudeus vel paganus.

5 Tercia etas fuit, quod bene sciuit, que Deus precipit facere, et ad hec perficienda modicam habuit voluntatem.

6 Quarta etas fuit, quod bene sciuit, que Deus prohibuit hiis qui ad celum vellent ire, et audacter fecit contra illa, sequens non consciencie sue stimulos sed suum carnalem affectum et voluntatem.

7 Quinta etas fuit, quod non usus est gracia et confessione, sicut ad illum pertinebat, cum habuit tam longum tempus.

8 Sexta etas fuit, quod modicum curabat de corpore Christi, nolens illud frequenter recipere, quia a peccato continere noluit nec caritatem habuit recipere corpus Christi antequam in fine vite."

9 Post ista apparuit quidam quasi homo modestus valde in visu, cuius vestes erant albe et fulgide quasi alba sacerdotalis, cinctus zona linea et stola rubea ad collum et subtus brachia eius.

10 Qui inchoabat verba sua isto modo: "Tu, que hec vides, attende et nota et memorie tue commenda, que vides et que dicuntur tibi. Vos quippe, qui estis in mundo viuentes, non valetis eo modo intelligere potenciam Dei et eius ante tempora constitucionem

11 sicut nos, qui cum eo sumus, quia illa que apud Deum sunt in unico puncto, hec apud vos comprehendi non possunt nisi cum verbis et similitudinibus iuxta mundi disposicionem.

12 Ego itaque sum unus de illis quem iste homo iudicatus ad purgatorium honorauit cum donis suis in vita sua. Ideo dedit michi Deus ex gracia sua, quod si aliquis vellet facere que moneo, tunc anima istius transferri posset in sublimiorem locum,

13 ubi obtineat veram suam formam et nullam aliam penam senciat, nisi sicut ille pateretur, qui magnum morbum habuisset et omnes dolores abessent iaceretque quasi homo sine viribus, attamen ex hoc gauderet, quod pro certissimo sciret se ad vitam peruenturum.

14 Propterea sicut tu audisti, quod anima istius clamauit quinquies ve, ideo quinque dico consolatoria sibi. Primum ve fuit, quod Deum modicum dilexit.

15 Ideo ut ab isto liberetur, dentur pro anima eius XXX calices, in quibus Dei sanguis offeratur et ipse Deus magis honoretur.

16 Secundum ve fuit, quod non timuit Deum. Ideo pro isto absoluendo eligantur XXX sacerdotes, deuoti iudicio hominum, quorum quilibet dicat XXX missas, quando possunt:

17 IX de martiribus, IX de confessoribus, IX de sanctis omnibus, vicesimam octauam de angelis, vicesimam nonam de sancta Maria, tricesimam de sancta trinitate.

18 Et omnes intente orent pro anima istius, ut ira Dei mitigetur et iusticia eius ad misericordiam flectatur.

19 Tercium ve fuit pro superbia eius et cupiditate. Ideo pro isto absoluendo recipiantur XXX pauperes, quorum pedes lauentur cum humilitate et dentur eis cibaria et pecunia vestesque, quibus consolentur.

20 Quorum quilibet, tam qui lauat quam qui lauantur, roget Deum humiliter, ut propter humilitatem suam et amaram passionem suam dimittat anime istius cupiditatem et superbiam quam commisit.

21 Quartum ve fuit luxuria carnis sue. Ideo quicumque daret unam virginem in monasterium et unam viduam similiter unamque puellam in coniugium verum, dando cum eis tantum de bonis,

22 unde sufficienter ad victum et vestitum subsistant, tunc peccatum anime istius, quod in carne commiserat, dimittet Deus, quia hee sunt tres vite quas Deus in mundo iussit stare et elegit.

23 Quintum ve fuit, quod multa peccata commisit in plurimorum tribulacione, scilicet quod totas vires adhibuit,

24 quatenus illi duo prius nominati conuenirent in coniugium, qui non minus quadam consanguinitate erant coniuncti, quam si fuissent ambo de proxima parentela.

25 Et hanc coniunccionem procurauit plus propter se ipsum quam propter regnum et sine requisicione Pape contra laudabilem sancte Ecclesie disposicionem.

26 Pro isto itaque facto multi facti fuerunt martires, ne contra Deum et sanctam Ecclesiam seu Christianos mores talia tolerarentur.

27 Si quis igitur tale peccatum abolere volens iret ad papam dicens: 'Quidam homo tale peccatum commisit,' non exprimendo personam, 'attamen in fine penituit et obtinuit absolucionem non emendato peccato;

28 imponite igitur michi penitenciam qualemcumque vultis et tolerare possim, quia ego paratus sum pro eo peccatum illud emendare,'

29 vere, si non esset isti imposita maior penitencia nisi unum Pater Noster, valeret illi anime ad diminucionem pene in purgatorio."

Caput 10 Verba querimonie Christi de Romanis ad sponsam; et de crudeli sentencia contra eos a Christo illata, si in peccatis suis moriantur.

-

Filius Dei loquitur hec verba dicens: "O, Roma, tu michi pro multis beneficiis malam retribucionem rependis. Ego sum Deus, qui omnia creaui meamque maximam caritatem per corporis mei durissimam mortem manifestaui, quam propria voluntate pro animarum salute sustinui.

2 Tres itaque vie sunt, quibus te adire volui, et vere in omnibus eis tu prodere me voluisti. In prima enim via lapidem magnum suspendisti super caput meum, ut me contereret.

3 In secunda via acutam lanceam posuisti, que non sineret me ad te procedere. In tercia via foueam michi fodisti, ut in ea incaute cadens suffocarer.

4 Sed ista que iam dico non corporaliter sed spiritualiter debent intelligi. Ego quidem ad habitatores Rome, qui taliter faciunt, loquor sed non ad amicos meos, qui eorum opera non sectantur.

5 Prima itaque via, qua venire solitus sum ad cor hominis, est vere timor Dei, super quem homo ingentem suspendit lapidem,

6 hoc est: magnam cordis duri presumpcionem, non timens iudicem, cui nemo resistere potest, sed ita in corde dicens: 'Si venerit ad me timor Dei, conteret eum presumpcio cordis mei.'

7 Secunda via, qua venio, est diuini consilii infusio, que eciam multociens aduenit predicacionibus et doctrinis. Tunc nempe in hac via homo lanceam ponit contra me, dum delectabiliter peccat contra precepta mea,

8 proponens firmiter in malis suis perseuerare, donec non poterit ea amplius usitare. Hec certissime est illa lancea que non sinit ad eum venire graciam Dei.

9 Tercia autem via est illuminacio Spiritus sancti in cuiuslibet hominis corde, per quam homo intelligere potest et pensare, que et quanta pro eo feceram et qualia pro ipso passus fueram in me ipso.

10 In hac siquidem via homo profundam michi fodit foueam, sic dicens in corde suo: 'Quidquid michi libet, hoc michi sua caritate carius est;

11 sufficit enim michi de hiis, que in hac vita me delectant, cogitare.' Et sic diuina caritas una cum operibus meis quasi in profunda fouea ab eo suffocatur.

12 Vere habitatores Rome hec omnia michi faciunt et certissime verbis et operibus hec ostendunt, verba et opera mea pro nichilo reputantes michique et matri mee ac sanctis meis in ioco et serie, in leticia et ira maledicentes et contumelias pro graciarum accionibus offerentes.

13 Illi quidem non viuunt iuxta consuetudinem Christianorum, sicut sancta ecclesia precipit, quia maiorem caritatem non habent ad me quam demones,

14 qui magis miserias suas sustinere volunt eternaliter suamque maliciam retinere quam me videre michique in perhenni gloria adherere.

15 Sic utique sunt illi qui corpus meum nolunt accipere, quod de pane in altari, sicut ego ipse constitui, consecratur; cuius percepcio iuuat maxime contra dyabolica temptamenta.

16 O, quam miseri sunt, qui tale iuuamen, dum sani sunt, magis quam venenum respuunt et abhorrent, quia nolunt se a peccatis refrenare!

17 Nunc igitur per unam viam eis incognitam veniam cum potencia deitatis mee, vindictam mee humanitatis contemptoribus inferendo.

18 Et sicut ipsi michi tria obstacula in viis suis, ne ad ipsos ingrediar, parauerunt, ita et ego alia tria ipsis parabo, quorum amaritudinem viui et mortui sencient et gustabunt.

19 Lapis itaque meus mors est subitanea et improuisa, que sic eos conteret, quod omnia que habent ad iocunditatem suam hic remanebunt et sola anima ad iudicium meum venire compelletur.

20 Lancea vero mea est iusticia mea, que ita eos a me remouebit, quod nunquam gustabunt bonitatem meam, qui eos redemi, et nunquam videbunt pulchritudinem meam, qui eos creaui.

21 Fouea autem mea est inferni tenebrosa obscuritas, in quam ipsi cadent, viuendo ibi in miseria sempiterna. Omnes angeli mei in celo et omnes sancti condempnabunt eos, omnes quoque demones omnesque anime in inferno maledicent eis.

22 Sed illos noto et de illis hec dico, qui ita dispositi sunt, sicut est dictum superius, siue fuerint religiosi siue seculares clerici siue laici siue mulieres siue ipsorum filii et filie, qui ad tantam deuenerunt etatem,

23 quod intelligunt Deum omnia peccata vetuisse, et nichilominus tamen peccatis se implicant voluntarie, amore Dei excluso eiusque timore paruipenso.

24 Verumptamen talis est michi adhuc voluntas, qualis fuit michi pendenti in cruce. Idem enim sum modo qui tunc fui, quando latroni misericordiam petenti peccata omnia dimisi et celi portas aperui,

25 alteri quoque latroni me contempnenti inferni claustra patefeci, ubi pro peccatis suis eternaliter cruciatur."

Caput 11 Verba sancte Agnetis ad virginem gloriosam ipsam laudancia et benedicencia; et qualiter rogat virginem pro filia; et de responsione Domini et virginis dulci et consolatoria ad sponsam; et qualiter iste mundus per ollam designatur.

-

Agnes loquitur: "O, Maria, mater et virgo virginum. Tu merito vocari poteris aurora, quam sol verus Ihesus Christus illuminauit. Sed numquid voco te auroram propter progeniem regalem aut propter diuicias et honores?

2 Nequaquam. Sed merito dicenda es aurora propter humilitatem, propter fidei illuminacionem, propter singulare votum castitatis. Tu enim es veri solis nuncia et perductiua, tu iustorum leticia, tu demonum expulsio, tu consolacio peccatorum.

3 Ergo rogo te propter nupcias istas, quas Deus fecit tecum hora ista, ut filia tua stare possit in honore et amore filii tui."

4 Respondit mater Dei: "Quomodo intelligis nupcias istas? Edicito propter istam que hec audit!" Respondit Agnes: "Tu vere utrumque mater et virgo et uxor es.

5 Nam pulcherrime facte sunt in te nupcie hora ista, cum Deus homini in te coniunctus est absque confusione et diminucione deitatis.

6 Virginitas quoque et maternitas sociate sunt illeso virginitatis pudore simulque mater et filia facta es tui creatoris.

7 Illum quippe genuisti hodie temporaliter, qui a Patre eternaliter genitus omnia cum Patre operatus est. Nam Spiritus sanctus fuit in te et extra te et circumquaque tecum; qui fecundauit te consencientem nuncio Dei.

8 Ipseque filius Dei, qui hodie natus est de te, eciam fuit in te antequam nuncius suus perueniret ad te. Ideo fac misericordiam cum filia tua!

9 Ipsa enim similis est illi paupercule mulieri, que in conualli nichil habebat nisi modicum viuidum, utputa gallinam vel anserem; que ad dominum, qui in monte vallis habitabat, tantum affecta est, quod quidquid habebat viuidum domino in monte ex caritate offerebat.

10 Cui respondit dominus: 'Superhabundo in omnibus nec tua sunt michi necessaria; sed forte ideo parua tribuis, ut tibi maiora tribuantur?'

11 Cui illa: 'Non,' inquit, 'hec ideo offero, quia tibi sunt necessaria, sed quia me tantillam pauperculam fecisti monti tuo cohabitare, a seruisque tuis honorata sum.

12 Ideo tantillum, quod michi tamen est consolatorium, offero tibi, ut probes, quod facerem maiora, si valerem et ne gracie tue sim ingrata.'

13 Respondit dominus: 'Quia me tanta caritate diligis, ego eleuabo te ad montem meum et dabo tibi et tuis vestes et victum annualem.'

14 Sic nunc est filia tua disposita. Ipsa enim illud solum quod habebat viuidum, id est amorem mundi et filiorum reliquit tibi. Ideo tue pietatis est prouidere ei."

15 Respondit Mater ad sponsam Filii dicens: "Filia, sta stabilis. Ego rogabo filium meum, qui dabit tibi victum annualem et collocabit te in monte, ubi milia milium seruiunt angelorum.

16 Nam si computarentur omnes homines, qui nati sunt ab Adam usque ad nouissimum, qui nasciturus est in fine mundi, plus quam decem angeli inueniuntur pro unoquoque homine.

17 Mundus quippe non est nisi quasi quedam olla; ignis vero subtus ollam et cinis sunt amici mundi; sed amici Dei sunt quasi optimus cibus in olla.

18 Ergo quando mensa parata fuerit, tunc cibus dulcis presentabitur domino, et delectabitur in eo. Olla vero frangetur, sed tamen ignis non extinguetur."

Caput 12 Verba virginis Matris ad filiam de reuolucione Dei amicorum in hoc mundo, nunc in tribulacionibus spiritualibus, nunc in consolacionibus; et quid sit tribulacio spiritualis et consolacio; et qualiter amici Dei debent gaudere et consolari temporaliter.

-

Mater loquitur: "Amici Dei debent volui in mundo nunc in tribulacione spirituali, nunc consolacione spirituali. Consolacio vero spiritualis est infusio Spiritus sancti, consideracio magnalium operum Dei, admiracio paciencie eius et quando hec omnia delectabiliter opere adimplentur.

2 Tribulacio vero spiritualis est illa, quando contra voluntatem cogitaciones immunde et importune conturbant mentem, quando mens angustiatur de inhonoracione Dei et de dispendio animarum, quando animus ex racionabili causa cogitur temporalibus sollicitudinibus implicari.

3 Sic eciam amici Dei quandoque possunt consolari consolacione temporali, sicut de verbis edificatoriis, de ludo honesto seu de aliis operibus, in quibus nichil detractorium sit aut inhonestum, sicut per exemplum intelligere poteris.

4 Si enim pugnus semper teneretur clausus, aut contraherentur nerui aut manus debilitaretur. Sic est eciam in spiritualibus. Si enim animus staret semper in contemplacione, aut obliuiscens seipsum euanesceret superbia, aut minueretur corona glorie eius.

5 Ideo amici Dei quandoque consolantur Spiritus sancti infusione, quandoque tribulantur Dei permissione, quia per tribulaciones extirpantur radices peccatorum et fructus iusticie radicatur.

6 Verumptamen Deus, qui videt corda et intelligit omnia, moderatur temptaciones amicorum suorum, ut sint eis ad profectum, quia omnia facit et permittit iuste in pondere et mensura.

7 Ergo, quia tu vocata es in spiritum Dei, noli sollicitari de longanimitate Dei, quia scriptum est, quod nemo venit ad Deum nisi Pater traxerit eum.

8 Sicut enim pastor cum fasciculo florum attrahit et allicit oues in domum, postea diligenter claudens domum, licet oues discurrant per ambitum, non tamen habebunt egressum,

9 quia domus munita est parietibus, tectum altum, ianue quoque clause, propter quod oues assuescunt comedere fenum, in tantum quod facte mansuete eciam comedunt fenum de manu pastoris, sic eciam est factum tecum.

10 Illa enim que tibi antea videbantur importabilia et difficilia, iam facta sunt leuia, in tantum quod nichil iam delectat sicut Deus."

Caput 13 Verba Christi ad sponsam, que lacrime sunt Deo accepte et que non; et de quibus fienda seu eroganda est elemosina pauperibus et pro animabus defunctorum; et de consilio et rogamine Christi ad sponsam.

-

Filius loquitur: "Miraris, cur illum non audio, quem vides habere multas lacrimas et plurima largiri pauperibus pro honore meo.

2 Respondeo tibi ad primum: Vbi duo fontes decurrunt, frequenter contingit, quod in unum conuenientes alterius aqua, que turbida est et lutosa, maculat et deturbat aquam fontis purissimi. Quam factam lutosam quis poterit bibere?

3 Sic est eciam de lacrimis multorum. Quorundam enim lacrime quandoque procedunt ex humiliacione inclinacionis nature, quandoque ex mundi tribulacione et timore inferni.

4 Talium enim lacrime lutose sunt et fetide, quia non procedunt ex caritate Dei. Sed ille lacrime sunt michi dulces, que procedunt ex consideracione beneficiorum Dei et ex consideracione peccatorum suorum et amore ad Deum.

5 Tales lacrime eleuant animam a terrenis in celum et regenerant hominem ad vitam eternam. Nam duplex est generacio, carnalis et spiritualis.

6 Carnalis generacio generat hominem de immundicia ad immundiciam, plorat dampna carnis, sustinet gaudenter labores mundi. Talium filius non est filius lacrimarum, quia per tales lacrimas non acquiritur vita eterna.

7 Sed illa generat filium lacrimarum, que plorat dispendia anime, que sollicita est, ne filius offendat Deum. Talis mater propinquior filio est quam que generat carnaliter, quia per talem generacionem acquiritur beata vita.

8 Ad secundum, scilicet quod tribuit elemosinas pauperibus, respondeo tibi: Si emeres tunicam filio ex pecunia serui tui, numquid de iure non esset tunica eius, qui possidebat pecuniam? Esset utique.

9 Sic eciam est spiritualiter. Nam quicumque grauat subditos suos aut proximos, ut ex eorum pecunia succurrat animabus carorum suorum, plus me ad iram prouocat quam mitigat, quia ablata iniuste proderunt hiis, qui bona iuste antea possidebant, et non pro quibus dantur.

10 Verumptamen, quia iste benefecit tibi, benefaciendum est ei et spiritualiter et corporaliter, spiritualiter fundendo pro eo ad Deum preces, quia nullus credit, quantum Deo placent preces humilium, sicut per exemplum ostendam tibi.

11 Si quis offerret regi magnum pondus argenti, diceretur a circumstantibus: 'Hec est magna presentacio.' Si vero legeret unum Pater Noster regi, derideretur.

12 Sic est econtra apud Deum. Quicumque enim offert pro anima alterius unum Pater noster, accepcius est Deo pondere magno auri, sicut patuit in illo bono Gregorio, qui oracione sua eciam infidelem Cesarem eleuauit ad alciorem gradum.

13 Secundo dicito ei hec verba: 'Quia benefecisti michi, rogo Deum omnium remuneratorem, ut reddat tibi secundum graciam suam.' Item dic ei sic: 'Carissime, unum consulo tibi et unum rogo.

14 Consulo, ut aperias oculos cordis tui, considerando instabilitatem et vanitatem mundi recogitando, quantum refriguerat caritas Dei in corde tuo et quam grauis pena et horrendum iudicium futurum;

15 et attrahe caritatem Dei in cor tuum disponendo omnia tempora tua, bona temporalia et opera affectusque et cogitaciones ad honorem Dei, filiosque tuos trade ordinacioni et disposicioni Dei nichil propter eos de amore Dei minuendo.

16 Secundo rogo, ut in oracionibus tuis impetres, quatenus Deus, qui omnia potest, donet tibi pacienciam et impleat cor tuum sua benedicta caritate.'"

Caput 14 Verba comfortatiua Christi ad sponsam in timore positam, quod non debeat timere de hiis que vidit et audiuit, quia Spiritus sancti sunt; et quomodo Dyabolus per serpentem et leonem, consolacio Spiritus sancti per linguam designantur; et qualiter sit opponendum Dyabolo.

-

Filius loquitur: "Cur times et sollicitaris ex eo, quod Dyabolus immittit aliqua in verba Spiritus sancti? Numquid aliquando audisti illum conseruare linguam suam sanam, qui eam misit inter dentes leonis commoti?

2 Aut numquid aliquis quandoque suxit mel dulcissimum de cauda serpentis? Nequaquam. Sed quis est leo vel serpens nisi Dyabolus, leo propter maliciam, serpens propter astuciam? Quid vero lingua nisi consolacio Spiritus sancti?

3 Quid namque est linguam ponere inter dentes leonis nisi verba Spiritus sancti, qui in specie lingue apparuit, propter fauorem et laudem humanam dicere?

4 Ergo quicumque laudes Dei ad placendum hominibus loquitur, hic utique mordetur et decipitur a Dyabolo, quia verba illa, quamuis sint Dei, non procedunt de ore caritatis Dei, et lingua, scilicet consolacio Spiritus sancti, auferetur ab eo.

5 Qui vero nichil desiderat nisi Deum, omniaque mundialia sunt ei molesta, nec corpus affectat videre nec audire nisi que sunt Dei,

6 animaque eius in infusione Spiritus sancti letatur, hic talis decipi non potest, quia spiritus malus cedit spiritui bono nec audet ei appropinquare.

7 Quid vero significat mel de cauda serpentis sugere nisi consolacionem Spiritus sancti de suggestionibus Dyaboli sperare?

8 Quod nequaquam fieri potest, quia Dyabolus se magis millies occidi permitteret quam unicum verbum consolatorium daret anime, cuius exitus tenderet ad finem vite.

9 Ergo noli timere. Deus enim, qui incepit bonum tecum, perficiet usque ad finem bonum. Verumptamen scito, quod Dyabolus est quasi canis dimissus de copula, quando videt te non esse in infusione Spiritus sancti, currens ad te cum temptacionibus et suggestionibus suis.

10 Sed si opposueris ei aliquod durum, quod dentes sui vel doleant vel obstupescant, statim resiliet a te nec nocebit tibi.

11 Quid vero est durum opponendum Dyabolo nisi caritas diuina et obediencia mandatorum Dei?

12 Que cum videbit Dyabolus perfecte in te, statim dentes eius, id est conatus eius et voluntas frustrabitur, quia considerat te omnia contraria magis velle pati quam mandatis Dei contraire."

Caput 15 Verba Christi ad sponsam, cur boni in hac vita tribulantur et mali prosperantur; et quomodo Deus probat per exemplum, quod quandoque promittit temporalia, in quibus subintelliguntur spiritualia; et quare Deus non predixit singula ad certas horas, cum omnes hore et momenta sint ei nota.

-

Filius Dei loquitur: "Miraris, cur amicum Dei honorandum audisti tribulari, inimicum vero Dei audisti honoratum, quem credebas flagellandum, sicut tibi in alia diuina visione dictum fuit.

2 Respondeo tibi: verba mea et spiritualiter et corporaliter intelligi debent. Quid enim est tribulacio mundi nisi preparacio quedam et eleuacio ad coronam? Quid vero prosperitas mundi homini abutenti gracia nisi descensus quidam ad perdicionem?

3 Ergo tribulari in mundo vera est exaltacio ad vitam. Prosperari vero in mundo homini iniusto verus descensus est ad infernum. Ideo ad instruendam pacienciam tuam in verbis Dei dico tibi unum exemplum,

4 quasi mater una esset habens duos filios, quorum unus natus fuit in obscuro carcere, nichil sciens nec audiens nisi tenebras et lac matris. Alius vero natus fuit in tugurio paruo habens cibum humanum, requiem in lecto, seruicium ab ancilla.

5 Ei vero qui in carcere natus fuit dixit mater: 'O, fili, si volueris egredi a tenebris, habebis cibum delicaciorem, lectum molliorem et tuciorem locum.'

6 Quod puer audiens egressus est, quia si mater promisisset sublimiora, scilicet vel currentes equos vel domos eburneas aut latam familiam, non credidisset,

7 quia nichil nouerat nisi tenebras et lac maternum; sic et Deus quandoque parua promittit, in quibus alciora intelligit, ut homo per temporalia addiscat celestia cogitare.

8 Alteri vero filio dixit mater: 'O, fili, quid tibi utilitatis est morari in isto vili tugurio? Audi igitur consilium meum, et proderit tibi. Ego scio duas ciuitates:

9 in prima est habitantibus gaudium interminabile et indicibile honorque sine fine. In secunda est exercicium pugilum, ubi omnes qui pugnant fiunt reges, omnesque qui vincuntur vincunt.'

10 Quod puer audiens et egrediens ad stadium, regressus dixit matri: 'Vidi,' inquit, 'mirabilem ludum in stadio: alii prosternebantur et conculcabantur,

11 alii denudabantur et mortificabantur, attamen omnes tacebant, omnes ludebant, nullusque contra prosternentes se leuauit caput seu manum.'

12 Respondit mater: 'Ciuitas ista quam vidisti non est nisi suburbium ciuitatis glorie. In isto enim suburbio experiri vult Dominus illos, qui fuerint apti intrare ciuitatem glorie;

13 et quos viderit vigilanciores ad certamina, hos in gloria sublimius coronabit. Et propterea in ipso suburbio resident hii qui probaturi sunt illos qui in gloria sunt coronandi.

14 Quod vero vidisti prostratos denudari, verberari et tacere, hoc ideo est, quia vestes nostre maculate sunt ex tenebris tugurii nostri; que ut subtilius mundentur, opus est magno certamine et labore.'

15 Respondit puer: 'Graue est conculcari et tacere. Melius enim iudico redire ad tugurium meum.'

16 Cui mater: 'Si,' inquit, 'manseris in tugurio nostro, orientur ex tenebris nostris et fetoribus vermes et serpentes, quorum auditu horrescet auditus tuus, quorum morsu infrigidabitur omnis virtus tua, quorum cohabitacione malles non fuisse natus.'

17 Quod puer audiens et corporale bonum appetens, quod tamen mater intellexit spiritualiter, factus est animequior et quotidie incitabatur ad coronam.

18 Sic facit et Deus. Nam quandoque promittit et tribuit corporalia, quandoque promittit carnalia, in quibus subintelligit spiritualia, ut et animus per accepta munera incitetur ad feruorem Dei, et per intellectum spiritualem humilietur, ne de se presumat.

19 Sic fecit Deus Israheli. Primo namque promisit et dedit eis temporalia, et cum eis fecit eciam mirabilia, ut per talia erudirentur ad inuisibilia et spiritualia.

20 Deinde facta in eorum intellectu maiori Deitatis cognicione, cum prophetis Deus loquebatur obscura verba et difficilia ad intelligendum, intermiscens quedam consolatoria et gaudiosa,

21 quando scilicet promisit populo reditum ad patriam, pacem perpetuam omniaque ruinosa edificanda.

22 Que omnia promissa licet populus carnalis intellexit et habere ea voluit carnaliter, Deus tamen quedam carnaliter, quedam vero spiritualiter adimplenda presciuit et prefiniuit.

23 Sed poteris querere: Cur Deus, cui omnes hore et momenta nota sunt, non plane et ad certas horas predixit singula? Aut cur alia dixit, alia notauit?

24 Respondeo tibi: Israhel carnalis erat et carnalia sola desiderabat nec inuisibilia nisi per visibilia percipere poterat. Ideo placuit Deo multis modis erudire populum suum,

25 ut creduli promissionum Dei coronarentur sublimius propter fidem, ut proficientes in bono feruerent amplius, ut desidiosi succenderentur ad Deum feruencius, ut transgredientes desisterent peccare liberius,

26 ut tribulati tolerarent miserias suas paciencius, ut laborantes subsisterent delectabilius, ut expectantes per obscuram promissionem sublimius coronarentur.

27 Si enim Deus carnalibus sola spiritualia promisisset, omnes tepuissent ab amore celestium. Si vero sola carnalia promisisset, que tunc differencia fuisset homini et iumento?

28 Sed pius et sapiens Deus, ut homo tamquam moriturus moderate iuste gubernaret corpus suum, dedit ei corporalia; ut autem appeteret celestia, ostendit beneficia et miracula celestia;

29 ut vero timeret peccare, ostendit iudicia sua terribilia et immissiones per angelos malos; ut eciam illuminator promissionum et dator sapiencie expectaretur et desideraretur, obscura et dubia cum consolatoriis intermiscebantur.

30 Sic eciam adhuc hodierna die Deus per similitudines corporales indicat iudicia spiritualia et loquendo corporalem honorem intelligit spiritualem, ut soli Deo omne magisterium tribuatur.

31 Quid enim est honor mundi nisi ventus et labor et diminucio diuine consolacionis? Quid vero est tribulacio nisi preparacio virtutum?

32 Ergo promittere iusto honorem mundi, quid est nisi priuacio commodi spiritualis? Promittere vero tribulaciones mundi, quid est nisi medicamentum et antidotum magne infirmitatis?

33 Propterea, filia, verba Dei multipliciter intelligi possunt, nec tamen ob hoc aliqua in Deo mutabilitas est consideranda, sed sapiencia eius admiranda et formidanda.

34 Nam sicut in prophetis multa dixi corporaliter, que et corporaliter perficiebantur, multa eciam dixi corporaliter, que spiritualiter perficiebantur vel intelligebantur, sic et nunc facio, et quando hec contingunt, causam eorum indicabo tibi."

Caput 16 Verba virginis ad filiam, quomodo Dyabolus frequenter astute ducit sub deuocionis pelle aliquem vel aliquos inter seruos Dei, ut ipsos perturbet; et quibus indulgencie largiuntur; et quomodo disposicio Ecclesie per anserem et Deus per gallinam designantur; et qui sunt digni Dei pulli vocari.

-

Mater Dei loquitur sponse Christi: "Cur collegistis istum, cuius lingua magniloqua, vita ignota, mores mundiales?"

2 Respondit illa: "Quia," inquit, "credebatur bonus et ne confunderer, si homo lingue note despiceretur. Verumptamen, si Deo displicuisse prescirem, non magis eum quam serpentem collegissem."

3 Cui mater: "Hec," inquit, "voluntas tua bona custodiuit et refrenauit linguam eius et cor, ne vos ad perturbacionem commoueret. Dyabolus quippe astutus adduxit vobis lupum in vellere ouis, ut inueniret occasionem sollicitandi vos et in vos garriendi."

4 Respondit illa: "Nobis apparet, quod sit deuotus et penitens et quod visitat sanctos et dicit se velle abstinere a peccato."

5 Respondit mater: "Vbicumque anser est cum pennis, dic utrum comeditur caro an penne? Nonne penne abhominabiles sunt stomacho, caro vero cibat et comfortat?

6 Sic est et spiritualiter disposicio et constitucio sancte Ecclesie. Est enim quasi anser, in qua est corpus Christi tamquam caro recentissima.

7 Sacramenta sunt quasi interiora anseris, ale vero significant virtutes et actus martirum et confessorum, plume autem notant caritatem et pacienciam sanctorum, sed penne significant indulgencias, quas sancti viri concesserunt et promeruerunt.

8 Ergo omnis qui venit ad indulgencias ea intencione, ut a peccatis prioribus absoluatur et tamen ut remaneat in priori viciosa consuetudine,

9 hic quidem habet pennas anseris, de quibus nec cibatur nec comfortatur anima, sed solummodo, si sumantur, operantur ad reieccionem.

10 Qui vero eo animo veniunt ad indulgencias, ut deinceps fugiant peccata, ut iniuste ablata restituant, ut lesis iniuste satisfaciant, ut unum obulum cum turpi lucro non acquirant,

11 ut ad unum diem viuere non velint nisi secundum velle Dei, ut in aduersitate et prosperitate Deo voluntatem suam submittant, ut honores mundi et amicicias eius fugiant, hic quidem talis habebit remissionem peccatorum similisque est angelo Dei in conspectu Dei.

12 Ei vero qui gaudet de absolucione peccatorum priorum nec tamen habet voluntatem relinquendi priores vanitates et inordinatas mentis sue affecciones, sed iniuste acquisita vult retinere,

13 mundum in se et in suis diligere, de humilitate erubescere, consuetudines prauas non fugere, carnem suam a superfluis non restinguere, huic quidem valent penne, id est indulgencie, ad reieccionem, id est ad obtinendam contricionem et confessionem,

14 quibus eicitur peccatum et acquiritur gracia Dei euolabitque quasi pennis quibusdam de manu Dyaboli in sinum Dei, si tamen ad hec obtinenda personaliter cum bona voluntate velit cooperari."

15 Respondit illa: "O, mater misericordie, ora pro isto, ut graciam inueniat in conspectu filii tui!"

16 Cui illa: "Spiritus sanctus," inquit, "visitat eum sed aliquid quasi petra iacet ante cor eius prohibens, ne gracia Dei ingrediatur. Deus quippe est quasi gallina calefaciens oua, de quibus fiunt viuentes pulli.

17 Omnia itaque oua que subtus gallinam sunt recipiunt calorem eius, non autem alia circumiacencia, nec mater frangit testam oui, in qua pullus concipitur, sed ipse pullus rostro suo temptat frangere. Quod videns mater illi pullo calidiorem locum preparat, ubi subsistat.

18 Sic Deus omnes cum gracia sua visitat; eos vero qui sic cogitant: 'Nos,' inquiunt, 'abstinere volumus a peccato et inquantum possumus conari volumus ad perfeccionem,' hos visitat Spiritus sanctus frequencius, ut perfeccius possint.

19 Qui vero omnem voluntatem suam committunt Deo, nolentes nec minima facere contra amorem Dei, sed sequuntur eos, quos viderint tendere ad perfecciora, et stant humilium hominum consilio reluctantes discrete motibus carnis sue,

20 hos quasi gallina pullos subicit sibi Deus, faciendo eis iugum suum leue et consolando eos in difficultatibus suis.

21 Qui vero propriam sequuntur voluntatem, cogitantes modica bona que faciunt esse digna apud Deum mercede nec conantur ad maiorem perfeccionem,

22 sed stant in hiis que mentem delectant, excusantes fragilitatem suam exemplis aliorum et leuigantes culpas suas peruersitatibus aliorum,

23 tales non fiunt pulli Dei, quia voluntatem non habent frangere duriciam et vanitatem cordis sui; sed si possent, vellent magis diu vivere, ut in peccato diu possent perseuerare.

24 Non fecit sic ille bonus Zacheus, non sic Magdalena: sed quia in omnibus membris offenderant Deum, omnia membra dederunt ei ad satisfaciendum ei pro offensis;

25 et quia ad mundi honores ascenderunt mortaliter, descenderunt in eius contemptum humiliter, quia difficile est Deum et mundum simul diligere, nisi fuerit sicut animal illud, quod oculos habebat ante et retro;

26 et talis, quantumcumque sollicitus est, tribulabitur tamen. Qui autem tales sunt sicut [eiusmodi] Zacheus et Magdalena, tuciorem partem elegerunt."

27 Hic aduocatus Osgocie venit ad annum iubileum plus ex timore quam amore, de quo loquitur Christus in Roma: "Omnis qui euaserit periculum aliquod, cauendum est, ne recidiuet in priora. Nam naute eciam in portu nimium confidentes periclitantur.

28 Ideo iste caueat, ne veniat ad priorem statum officii sui; alioquin, nisi cauerit, amittet desiderabilia, congregata venient ad extraneos, filii non recipient hereditatem, et ipse non sine dolore apud alienos morietur."

29 Hic rediens factus est iterum exactor, et omnia ita euenerunt.

Caput 17 Informacio optima sancte Agnetis ad filiam ad bene et laudabiliter viuendum et ad malam vitam et Deo ingratam precauendum; in qua fortitudo et paciencia per currum, per quatuor vero rotas designantur iste quatuor virtutes: perfecte omnia relinquere propter Deum, humilitas et Deum sapienter diligere carnemque discrete refrenare; et ponuntur quedam alia de religiosis.

-

Agnes loquitur sponse Christi: "Vidisti," inquit, "dominam Superbiam in curru superbie hodie?" Cui sponsa respondit: "Vidi," inquit, "et tabescebam, quia caro et sanguis, puluis et stercus se ibi laudari querit, ubi merito debet se humiliare.

2 Quid enim est talis ostentacio nisi prodiga donorum Dei consumpcio, vulgi admiracio, iustorum tribulacio, pauperum desolacio, Dei prouocacio, suiipsius obliuio, iudicii futuri grauior diiudicacio et dispendium animarum?"

3 Respondit Agnes: "Gaude, filia, quia a talibus erepta es. Propterea et describere tibi currum quendam volo, in quo te secure poteris reclinare. Currus itaque in quo sedere debes est fortitudo et paciencia in tribulacionibus.

4 Cum enim homo carnem refrenare ceperit et totam voluntatem suam Deo committere, aut sollicitat mentem superbia, que hominem eleuat a se et supra se, quasi similis sit Deo et hominibus iustis,

5 aut certe frangit eum impaciencia et indiscrecio, ut vel redeat ad solita vel deficiat in viribus, ut ineptus sit in labore Dei.

6 Propterea est opus paciencia discreta, ut nec impaciens retrocedat nec indiscrete perseueret, sed in viribus et temporibus se conformet.

7 Prima vero rota currus istius est voluntas perfecta omnia relinquendi propter Deum nilque desiderare nisi Deum.

8 Nam sunt multi, qui temporalia relinquunt eo fine, ut aduersitatibus careant et tamen nichil eis desit ad utilitatem et voluptatem.

9 Quorum rota non est bene ductilis et versatilis, quia cum pungit paupertas, desiderant sufficienciam; cum grauat aduersitas, requirunt prospera;

10 cum temptat eos deieccio, murmurant de disposicione diuina et affectant honores; cum precipiuntur contraria, querunt proprias libertates.

11 Ergo illa voluntas est Deo placita, que nichil de suo habere desiderat nec in prosperitate nec in aduersitate.

12 Secunda rota est humilitas, qua homo reputat se ad omnia bona indignum ponens ante oculos suos omni hora peccata sua, reum se existimando in conspectu Dei.

13 Tercia rota est diligere Deum sapienter. Ille plane sapienter diligit, qui seipsum circumspiciendo odit vicia sua, qui contristatur de peccatis proximorum et parentum suorum,

14 letatur vero de spirituali eorum profectu ad Deum, qui amicum suum non optat viuere ad utile et commodum suum proprium, sed ut Deo seruiat, timetque ei plus de mundano processu, ne forte offendat Deum.

15 Talis ergo est sapiens dileccio odiendo vicia, non fouendo propter fauorem vel honorem eosque plus diligendo, quos in amore Dei viderit feruenciores.

16 Quarta rota est refrenacio discreta carnis. Quicumque enim est in coniugio et cogitat sic: 'Ecce,' inquit, 'trahit me caro inordinate. Si vixero secundum carnem, scio pro certissimo, quod irascitur conditor carnis, qui plagare potest et infirmare, qui occidet et iudicabit.

17 Ideo ob amorem et timorem Dei refrenare volo beniuole carnem meam, viuere modo debito et ordinato ad honorem Dei.' Quicumque taliter cogitat petens adiutorium Dei, eius rota accepta erit Deo.

18 Si vero religiosus est et cogitat sic: 'Ecce trahit me caro ad deliciosa, offert se eciam locus, tempus et bona et etas ad delectandum, attamen adiutorio Dei nolo peccare propter professionem sanctam et momentaneum delectacionis bonum.

19 Magnum quippe est quod voui Deo: pauper ingressus sum, pauperior egrediar, iudicium de cunctis sum subiturus.

20 Ideo, ne offendam Deum meum, ne scandalizem proximum meum, ne meipsum faciam periurum, abstinere volo.' Talis abstinencia digna est mercede magna.

21 Si vero aliquis est in honore et deliciis et cogitat sic: 'Ecce ego habundo in omnibus, et pauper deficit, et tamen unus Deus est omnium. Quid promerui ego et quid demeruit ille? Quid vero est caro nisi cibus vermium?

22 Quid vero tot delicie nisi nausee et occasio infirmitatis, perdicio temporis et peccati inductiuum? Ideo refrenabo carnem meam, ne in ea vermes lasciuiant, ne grauius iudicium subeam, ne tempus penitencie inaniter expendam,

23 et si forte caro male educata non poterit faciliter flecti ad grossiora, ut pauper subtraham ei (tamen paulatiue) delicaciora aliqua, sine quibus bene potest subsistere, ut necessitatem habeat non superfluitatem.'

24 Quicumque ergo sic cogitat et faciendo conatur, quantum potest, hic et confessor et martir vocari potest, quia martirii genus est delicias habere et deliciis non uti, in honore esse et honorem contempnere, magnum esse apud homines et minima sentire de seipso. Itaque talis rota multum placet Deo.

25 Ecce, filia, currum figuraui tibi, cuius angelus tuus est auriga, si tamen frenum eius et iugum a collo non excusseris, id est si inspiraciones eius salubres non dimiseris, sensus tuos et cor tuum ad inania et scurrilia relaxando.

26 Nunc eciam currum, in quo domina illa sedebat, dicere tibi volo. Currus plane impaciencia eius est, scilicet contra Deum et contra proximum et contra seipsam:

27 contra Deum iudicando occulta iudicia eius, quia non prosperatur ad votum; malignando contra proximum, quia non consequitur bona eius; impaciens quoque in seipsam est occulta cordis sui impacienter ostendendo.

28 Huius currus rota prima superbia est preferendo se aliis et alios iudicando, contempnendo humiles et honores ambiendo.

29 Secunda rota est inobediencia preceptorum Dei, que inducit in cor eius excusacionem infirmitatis sue, leuigacionem culpe sue, presumpcionem cordis malicieque defensionem.

30 Tercia rota est cupiditas mundialium, que inducit ei prodigalitatem in expendendo que habet, negligenciam et obliuionem sui et futurorum, anxietatem cordis, tepiditatem ad amorem Dei.

31 Quarta rota est suiipsius amor, per quem excludit a se Dei sui reuerenciam et timorem, finemque suum et iudicium non attendit.

32 Huius currus auriga est Dyabolus, qui eam ad omnia que ipse miserit in cor eius facit hylarem et audacem. Duo vero equi, qui trahunt currum, spes est longe vite et voluntas peccandi usque in finem.

33 Frenum vero pudor confessionis est. Qui quidem pudor sic per spem longe vite et voluntatem perseuerandi in peccato trahit animum a recto tramite et in peccato sic onerat,

34 quod nec terrore nec pudore nec ammonicione surgere potest; sed cum stare firmiter se credit, nisi iuuante gracia Dei descendet in profundum."

35 Item loquitur Christus de eadem domina: "Hec est vippera que linguam habet meretricam, fel draconum in corde, venenum amarissimum in carne. Ideo oua eius erunt venenosa. Felices erunt qui non experiuntur onus eorum."

Caput 18 Verba laudis filie ad virginem gloriosam et responsio grata virginis ad filiam, in qua filie per virginem gracie plurime de se et apostolorum et sanctorum conceduntur et multa alia bona.

"

-O , dulcis Maria," inquit sponsa, "benedicta sis tu eterna benediccione, quia virgo ante partum, virgo post partum, virgo cum sponso, virgo eciam indubitata dubitante sponso.

2 Propterea benedicta sis tu, quia mater et virgo, quia sola Deo carissima, quia pre omnibus angelis purissima, quia sola cum apostolis fide plenissima,

3 quia sola dolore cordis amarissima, quia pre confessoribus abstinencia clarissima, quia pre virginibus omnibus excellentissima continencia et castitate.

4 Ideo benedicant te omnia superiora et inferiora, quia per te Deus creator factus est homo, per te iustus inuenit graciam, peccator indulgenciam, mortuus vitam, exul rediit ad patriam suam."

5 Respondit virgo: "Scriptum est, quod Petro reddente testmonium filio meo, quod esset filius Dei, responsum est ei: 'Beatus es, Symon, quia caro et sanguis non reuelauit tibi.'

6 Sic dico ego nunc: Hanc salutacionem non reuelauit tibi carnalis anima tua, sed ille qui erat sine principio et est sine fine. Propterea tu esto humilis, et ego ero tibi misericors;

7 Iohannes baptista, ut promisit, erit tibi dulcis; Petrus vero erit tibi mitis; Paulus autem fortis quasi gigas. Tunc quoque Iohannes baptista dicturus est tibi: 'Filia, sede in genu!'

8 Petrus vero dicet: 'O, filia, aperi os tuum, et cibabo te cibo dulcedinis!' Paulus vero induet te et armabit armis caritatis. Ego vero, que Mater sum, presentabo te filio meo.

9 Verumptamen, filia, ista poteris eciam intelligere spiritualiter. Nam in Iohanne, qui interpretatur gracia Dei, notatur obediencia vera. Ipse quippe fuit et est dulcis:

10 Iohannes, dulcis parentibus propter mirabilem graciam, dulcis hominibus propter singularem predicacionem, dulcis Deo propter vite sanctitatem et obedienciam.

11 Obediuit denique in iuuentute, obediuit in prosperis et aduersis, obediuit et humiliter stetit cum honorari posset, obediuit et in morte.

12 Ergo obediencia dicit: 'Sede in genu!' Id est, ascende ad humilia et habebis sublimia, relinque amara et obtinebis dulcia,

13 relinque propriam voluntatem, si vis esse paruula, contempne terrena et eris celestis, contempne superflua et habebis habundanciam spiritualem.

14 In Petro vero notatur fides sancta: fides sancte Ecclesie. Sicut enim Petrus stabilis permansit usque in finem, sic et fides sancte Ecclesie sine fine stabilis permanebit.

15 Ergo Petrus, id est fides sancta, dicit: 'Aperi os, et habebis cibum optimum!' Id est: aperi intellectum anime tue et in sancta Ecclesia inuenies cibum dulcissimum,

16 id est ipsum corpus dominicum in sacramento altaris, nouam quoque legem et veterem, explanaciones doctorum, pacienciam martirum, humilitatem confessorum, virginum castimoniam omniumque virtutum fundamentum.

17 Itaque fidem sanctam quere in Ecclesia sancti Petri, quesitamque memoriter retine et operibus consumma.

18 In Paulo vero notatur paciencia. Ipse enim fuit feruens contra impugnantes fidem sanctam, gaudens in tribulacionibus, longanimis in spe, paciens in infirmitatibus,

19 compassiuus cum dolentibus, humilis in virtutibus, hospitalis in pauperes, misericors ad peccantes, magister et doctor omnium, perseuerans usque ad finem in Dei caritate.

20 Ergo Paulus id est paciencia armabit te armis virtutum, quia paciencia vera fundata et roborata exemplis et paciencia Christi et sanctorum eius accendit caritatem Dei in corde,

21 succendit animum ad agenda forcia, reddit hominem humilem, mitem, misericordem, feruentem ad celestia, sollicitum sui ipsius, perseuerantem in inceptis.

22 Itaque omnem hominem, quem obediencia nutrit in genu humilitatis, fides cibat cibo dulcedinis, paciencia vestit armis virtutum, hunc ego mater misericordie introduco ad filium meum, qui eum coronabit corona dulcedinis sue.

23 In ipso enim est fortitudo inexcogitabilis, sapiencia incomparabilis, virtuositas indicibilis, caritas admirabilis. Ideo et nullus rapiet eum de manu sua.

24 Verumptamen, filia, quamuis tibi loquor, per te tamen omnes intelligo, qui fidem sanctam sequuntur operibus caritatis. Sicut enim in uno homine Israel omnes Israelite intelligebantur, sic per te omnes veri fideles intelliguntur."

Caput 19Verba filie ad Dominam de virtute et laude sue pulchritudinis; et de responsione virginis sui laudem confirmante; et qualiter Filius virginem Matrem comparat aurifabro.

"

-O , dulcis Maria, pulchritudo noua, pulchritudo clarissima! Veni in adiutorium michi tu, ut deformitas mea depuretur caritasque accendatur! Tria enim dat pulchritudo tua capiti.

2 Purgat primo memoriam, ut verba Dei suauiter ingrediantur; secundo, ut audita delectabiliter teneantur; tercio ut ad proximum ardenter diffundantur. Tria eciam pulchritudo tua prestat cordi.

3 Primo aufert onus durissimum accidie, si tua consideretur caritas et humilitas; secundo dat oculis lacrimas, si tua attenditur paupertas et paciencia; tercio dat cordi internum feruorem dulcedinis, si sinceriter recolitur memoria tue pietatis.

4 Vere, Domina, tu es pulchritudo preciosissima, pulchritudo desiderantissima, quia infirmis data es in auxilium, tribulatis in solacium, omnibus in mediatricem.

5 Ergo omnes qui audierunt te nascituram, et quicumque sciunt te iam natam, bene clamare possunt: 'Veni, pulchritudo clarissima, et illumina tenebras nostras; veni, pulchritudo preciosissima, et aufer obprobrium nostrum;

6 veni, pulchritudo suauissima, et mitiga amaritudinem nostram; veni, pulchritudo potentissima, et dissolue captiuitatem nostram; veni, pulchritudo honestissima, et dele feditatem nostram!'

7 Ergo benedicta et venerabilis sit talis et tanta pulchritudo, quam omnes videre optabant patriarche, de qua omnes cecinerunt prophete, de qua omnes electi gaudent!"

8 Respondit Mater: "Benedictus sit Deus, pulchritudo mea, qui dedit tibi talia verba loqui! Propterea dico tibi, quod pulchritudo antiquissima, eterna et pulcherrima, que fecit et creauit me, comfortabit te;

9 pulchritudo vetustissima et noua innouans omnia, que fuit in me et processit de me, docebit te mirabilia; pulchritudo desiderantissima delectans et letificans omnia inflammabit animam tuam caritate sua.

10 Propterea confide in Deo. Cum enim pulchritudo celestis apparuerit, omnis pulchritudo terrena confundetur et reputabitur quasi stercus."

11 Deinde ait filius Dei ad matrem: "O, benedicta mater, tu es similis aurifabro, qui preparat opus pulchrum. Omnes qui viderint opus congratulantur et tunc vel lapides preciosos aut aurum offerunt, ut opus perficiatur.

12 Sic tu, dilecta mater, omni conanti surgere ad Deum tribuis auxilium, et neminem relinquis vacuum a consolacione tua. Propterea bene vocari poteris sanguis cordis Dei.

13 Sicut enim sanguine viuificantur et roborantur omnia membra corporis, sic per te omnes viuificantur a peccato et fructuosiores fiunt ad Deum."

Caput 20 Informacio sancte Agnetis ad filiam de non retrocedendo et de non plus debito procedendo et de modo tenendo in abstinenciis incipiendis vel inceptis; et que continencia sit Deo acceptabilis.

-

Agnes loquitur: "Filia, sta stabilis et non retrocedas, quia serpens mordens iacet ante talos. Nec eciam plus debito procedas, quia cuspis lancee acute ante te stat, a qua, si plus iusto processeris, vulneraberis.

2 Quid vero est retrocedere nisi penitere in temptacionibus assumpisse austeriora et salubria et velle ad consueta redire, delectari mente in sordidis cogitacionibus?

3 Talia, si menti placent, obscurant omnia bona paulatimque retrahunt ab omni bono. Nec eciam debes plus debito procedere, id est ultra vires te affligere aut alios supra naturam tuam in bonis operibus imitari,

4 quia ab eterno disposuit Deus operibus caritatis et humilitatis aperiri peccatoribus celum, seruata in omnibus mensura et discrecione.

5 Nunc autem Dyabolus inuidus suadet homini imperfecto supra vires ieiunare, promittere inconsueta et importabilia, velle imitari perfecciora non consideratis viribus propriis et infirmitatibus,

6 ut deficiente robore homo vel continuet male incepta propter ruborem hominum plus quam propter Deum, vel deficiat cicius propter indiscrecionem et infirmitatem.

7 Propterea mensura teipsam in teipsa, id est secundum fortitudinem et debilitatem tuam, quia alii sunt a natura forciores, alii debiliores, alia gracia Dei feruenciores, alii consuetudine bona alacriores.

8 Ideo secundum consilium timencium Deum guberna vitam tuam, ne aut per inconsideracionem mordeat te serpens aut cuspis gladii venenosi id est suggestio Dyaboli venenosissima deludat mentem tuam, qua vel videri velis quod non es aut esse appetas quod est supra vires et virtutem tuam.

9 Nam sunt quidam, qui meritis suis obtinere celum credunt; quibus Deus parcit a Dyaboli temptacionibus ex occulta dispensacione sua. Alii sunt, qui operibus suis satisfacere Deo putant pro excessibus suis; quorum omnium error omnino dampnabilis est,

10 quia eciam si quilibet homo cencies corpus suum occideret, non posset Deo unum pro mille respondere, quia ipse dat posse et velle, ipse tempora et sanitatem, ipse replet in bonis desiderium suum,

11 ipse dat diuicias et gloriam; ipse qui mortificat et viuificat, exaltat et humiliat. Et omnia sunt in manu eius. Ideo ei soli omnis honor exhibendus est, et nulla merita hominum alicuius reputacionis sunt apud Deum.

12 Quod vero mirabaris de domina, que ad indulgencias veniens corrupta est, respondeo tibi: Sunt quedam mulieres, que continenciam habent sed non diligunt; quibus nec delectacio magna est nec temptacio violenta,

13 quibus, si nupcie honorande preberentur, susciperent quidem sed, quia non offeruntur magna, dedignantur parua. Et ideo ex continencia aliquando oritur superbia et presumpcio, propter quam contingit ex permissione diuina cadere sicut iam audisti.

14 Si vero aliqua esset talis intencionis, quod nec propter totum mundum, si ei preberetur, vellet semel maculari, impossibile est talem relinqui ad turpia.

15 Verumptamen, si Deus permitteret ex occulta iusticia sua talem cadere, plus fieret ei ad coronam quam ad peccatum, dummodo esset contra eius voluntatem.

16 Propterea pro certo scito, quod Deus est quasi aquila, que ab alto prospicit infima; que si aliqua viderit ascendere de terra, statim quasi funda deicit illa;

17 si vero aliquod venenosum prospicit contrarium sibi, quasi sagitta transuerberat; si autem distillat aliquod immundum de superioribus supra ipsam, quasi anser fortiter excutit a se et elongat.

18 Sic eciam facit Deus. Si viderit corda hominum ex fragilitate carnis vel temptacionibus Dyaboli contra voluntatem spiritus erigere se contra Deum, statim quasi funda per inspiracionem compunccionis et penitencie illud adnichilat et facit hominem redire ad Deum et ad se ipsum.

19 Si vero venenum cupiditatis carnis vel diuiciarum intrauerit cor, mox Deus transuerberat mentem sagitta caritatis sue, ne homo perseuerans in peccato a Deo separetur.

20 Quod si aliquod immundum superbie vel lutum luxurie fedauerit animum, mox quasi anser per fidei et spei constanciam deicit, ne vel animus obduretur in viciis aut anima iuncta Deo dampnabiliter maculetur.

21 Propterea, filia, in omnibus affeccionibus tuis et operibus considera iusticiam et misericordiam Dei et semper attende finem."

Caput 21 Verba sponse ad Deum de eius virtute et magnificencia; et responsio virginis ad filiam ipsam comfortans; et qualiter boni serui Dei non debent cessare a predicacione et monicione gencium, siue conuertantur siue non, quod probat per exemplum.

"

-B enedictus sis tu, Deus meus, qui es trinus et unus: trinus in personis et unus in natura. Tu es ipsa bonitas et ipsa sapiencia, tu ipsa pulchritudo et potestas, tu ipsa iusticia et veritas, per quam sunt omnia, viuunt et subsistunt.

2 Tu vere similis es flori crescenti singulariter in campo, de quo omnes appropinquantes flori obtinent suauitatem in gustu, alleuiacionem in cerebro, delectacionem in visu, fortitudinem in reliquis membris.

3 Sic omnes appropinquantes tibi fiunt pulchriores relinquendo peccatum, fiunt sapienciores sequendo voluntatem tuam et non carnis, fiunt iustiores sequendo utilitatem anime et honorem Dei.

4 Propterea, piissime Deus, da michi id amare quod te delectat, temptacionibus viriliter resistere, mundana omnia contempnere et te iugiter in memoria mea retinere."

5 Respondit Mater: "Hanc salutacionem promeruit tibi ille bonus Ieronimus, qui recessit de falsa sapiencia et inuenit sapienciam veram, qui contempsit honorem terrenum et lucratus est ipsum Deum.

6 Felix talis Ieronimus, felices qui eius imitantur doctrinam et vitam. Qui fuit amator viduarum, speculum proficiencium doctorque tocius veritatis et puritatis. Sed dic, filia, quid est quod te sollicitat in corde tuo?"

7 Et illa: "Occurrit," inquit, "cogitacio dicens: 'Si bona es, sufficit tibi bonitas tua. Quid ad te iudicare et prouocare alios docereque meliores, quod nec tui ordinis est nec status?' Ex qua cogitacione ita obduratur animus, quod et suiipsius obliuiscitur totusque refrigescit a Dei caritate."

8 Respondit Mater: "Hec cogitacio multos eciam prouectos retrahit a Deo. Nam Dyabolus impedit bonos, ne loquantur malis, ne forte compungerentur. Impedit eciam, ne loquantur bonis, ne forte eleuarentur ad alciorem locum, quia boni audita doctrina bonorum eleuantur ad alciora merita et loca.

9 Sic eunuchus ille legens Ysaiam venisset quidem ad minorem penam inferni, sed occurrit Philippus et docens eum compendium ad celum eleuauit eum ad felicem locum.

10 Sic eciam Petrus mittebatur ad Cornelium. Si Cornelius prius fuisset mortuus, venisset quidem propter fidem ad refrigerium, sed aduenit Petrus et proiecit eum ad portam vite. Similiter eciam Paulus venit ad Dyonisium et duxit eum ad beatam remuneracionem.

11 Ergo amici Dei non debent attediari in seruicio Dei sed laborare, ut homo malus fiat melior et homo bonus veniat ad perfecciora.

12 Nam quicumque voluntatem haberet sibilandi in aures omnium transeuncium, quod Ihesus Christus esset vere Dei filius, et faciendo conaretur, quantum posset, ad aliorum conuersionem,

13 licet nulli vel pauci conuerterentur, nichilominus eandem mercedem obtineret ac si omnes conuerterentur, sicut per exemplum dico.

14 Si duo mercenarii ex precepto domini foderent montem durissimum, et alius inueniret aurum electum, alius vero nichil, isti propter laborem et voluntatem digni equali essent mercede,

15 sicut Paulus, qui plures conuertit, alii apostoli, qui pauciores conuertebant, omnes tamen unius erant voluntatis, sed dispensacio diuina occulta.

16 Propterea non est cessandum, quamuis vel pauci vel nulli recipiant verba Dei, quia sicut spina conseruat rosam et asinus transfert dominum suum,

17 sic Dyabolus spina peccati per tribulaciones proficit electis tamquam rosis, ne per presumpcionem cordis dissoluantur inaniter, et quasi asinus producit eos ad Dei consolacionem et maiorem remuneracionem."

Caput 22 Qualiter modernis temporibus hominum malicia precellit Dyaboli astuciam; et quomodo homines nunc prompciores sunt ad peccandum quam Dyabolus ad temptandum; et de sentencia contra tales illata; et qualiter Dei amici in predicando debent laborare viriliter et celeriter; et de sciencie infusione in suos amicos.

-

Filius loquitur: "Si turbari possem, merito nunc dicere possem: Penitet me fecisse hominem. Nam homo modo est sicut animal, quod sponte currit in recia. Quantumcumque enim inclamatur, nichilominus sequitur sue voluntatis appetitum.

2 Nec iam omnino imputandum est Dyabolo, quod violenter trahit hominem; ymmo homo ipse preuenit maliciam eius. Sicut canes venatici, qui primo ducuntur copulis, inde tamen assueti capere et deuorare animalia eciam in accelerando ad predam preueniunt ductorem,

3 sic iam homo assuetus et fascinatus in peccato prompcior est ad peccandum quam Dyabolus ad temptandum. Nec mirum est. Diu enim est quod sedes apostolica, caput mundi, non placauit Deum sanctitate vite et exemplo suo, sicut primitus faciebat, et ideo reliqua membra facta sunt debilia et languida.

4 Nec consideratur, cur Deus diues factus est egenus et pauper, scilicet ut peritura contempnenda doceret et celestia amanda. Sed quod homo pauper natura factus est diues falsis diuiciis, hoc omnes imitari appetunt, paucique inueniuntur alii, qui non imitantur.

5 Ideo veniet arator a potentissimo, exacuatus a sapientissimo, qui non querit terras et pulchritudinem corporum, non veretur fortitudinem forcium nec timet minas principum, sed nec accipit personas hominum;

6 qui seminabit carnes hominum et diruet domos spirituum, qui corpora tradet vermibus animasque tradet illis quibus seruierunt.

7 Ideo amici mei, ad quos te mittam, laborent viriliter et celeriter, quia non erit istud quod dico in nouissimis diebus, ut dixi prius, sed in diebus istis.

8 Et multorum iam viuencium eciam hoc videbunt oculi, ut impleatur quod scriptum est: 'Fiant uxores eorum vidue et filii sine patribus,' omneque desiderabile hominum auferatur.

9 Verumptamen, quicumque ad me cum humilitate venerint, hos ego misericors Deus suscipio. Qui vero fructum iusticie operibus impleuerint, hiis ego dabo meipsum,

10 quia iustum est ut domus purgetur, in qua rex ingressurus est, vitrum mundetur, ut clarescat potus, granum fortiter conteratur, ut ab arista separetur, illudque, quod in formella clauditur, vehementer prematur, donec formelle similitudo obtineatur.

11 Attamen sicut post yemem venit estas, sic ego post tribulacionem dabo consolacionem hiis scilicet, qui cupiunt esse paruuli et qui celestia preponderant plus quam terrena.

12 Verumptamen sicut homo non nascitur et moritur uno eodemque tempore, sic omnia temporibus suis nunc implebuntur.

13 Scito eciam, quod cum aliquibus volo facere iuxta prouerbium commune: 'Percute eum in collo et curret', et tribulacio accelerare cogit. Cum aliis faciam sicut scribitur: 'Aperi os tuum et implebo illud.'

14 Ad tercios vero dicam consolando et inspirando: 'Venite, ydeote et simplices, et dabo vobis os et sapienciam, quibus linguosi non poterunt repugnare.'

15 Sic feci iam in diebus istis: impleui simplices sapiencia mea et resistunt doctis, euulsi magniloquos et potentes et subito decesserunt.

16 Nec mirum; precepi enim sapientibus, ut preciderent linguas serpencium, sicut audisti, et noluerunt. Nec mater, que fuit virga communitatis, valuit extinguere ora, ut ignem extingueret cupiditatis succensum in cordibus filiorum, ut monui.

17 Ideo ego tempore felicitatis eorum succidi eos et precidi linguas eorum."

Caput 23 Verba Iohannis euangeliste ad virginem gloriosam de quodam mero et iniquo ypocrita; et responsio virginis, qualiter talis sit constitutus; et de Dyaboli illusionibus ad ipsum; et quomodo ex septem signis spiritus bonus cognoscitur et ex totidem malus spiritus dinoscitur.

-

Iohannes euangelista dixit matri Dei: "Audi tu, virgo et mater unius filii non plurium, mater unigeniti filii Dei, plasmatoris et redemptoris omnium.

2 Audi, inquam, sicut et audis, quantum iste delusus est a Dyabolo, quantum laborat, ut obtineat impossibile, quantum informatus est et quantis rebus a spiritu mendacii, quantum eciam elongauit se a Deo in specie ouina et corde leonino.

3 Ego docui, quod tres sunt, qui testimonium dant in celo et in terra: Pater et Filius et Spiritus sanctus.

4 Isti vero testimonium perhibet spiritus malignus, quod totus est factus sanctus; quem Pater non fortificat potencia sua, Filius non visitat sapiencia sua, Spiritus sanctus non inflammat caritate sua.

5 Nec mirum; aspirat enim ad potenciam contra potenciam Patris, vult esse sapiens contra sapienciam Filii, habet inflammacionem sed aliter quam sicut inflammat Spiritus sanctus.

6 Ideo roga filium tuum, ut aut cicius subtrahatur, ne perdantur plures, aut humilietur celerius pro errato."

7 Respondit Mater: "Audi tu, virgo, sed tamen virilis non feminea persona. Tu es quem Deo placuit vocare cum leuissima morte de mundo propinquius michi.

8 Ego enim quasi obdormiui in separacione anime et corporis et vigilaui in gaudio perpetuo. Nec mirum; ego quippe pre ceteris amarius in morte filii mei dolui, et ideo placuit Deo me de mundo cum morte leuissima separare.

9 Tu vero inter apostolos vicinius michi appropinquasti, maioraque signa dileccionis expertus es pre aliis, et amarior tibi passio filii mei facta est, quam pre ceteris clarius aspexisti; et quia pre ceteris fratribus tuis longius vixisti, quasi in ipsorum omnium morte martir fuisti.

10 Ideo placuit Deo vocare te de mundo leuissima morte post me, quia virgo virgini fuit commendata. Ideo fiet quod petisti et non prolongabitur.

11 Attamen filie mee ostendere volo, quomodo iste de quo loquimur est constitutus. Ipse quippe est sicut seruus monetarii, id est Dyaboli, qui conflat et percutit monetam suam, id est seruientem sibi, suggestionibus et temptacionibus suis, donec perficit eam ad velle suum.

12 Cumque voluntatem hominis corruperit et ad delectaciones carnis et amorem mundi inclinauerit, mox quasi formam et superscripcionem ei imprimit, quia tunc ex signis exterioribus satis apparet, quem diligit toto corde.

13 Quando vero homo opere explet affectum mentis sue et plus implicare se vult mundo quam status suus requirit, pluraque faceret et vellet, si posset, tunc perfecta moneta Dyaboli comprobatur.

14 Verumptamen scito, quod alia est moneta Dei et alia moneta Dyaboli. Moneta Dei est aurea, id est fulgens, ductilis et preciosa. Sic omnis anima que habet impressionem Dei est fulgens diuina caritate, ductilis paciencia, preciosa boni operis continuacione.

15 Ergo anima bona conflatur virtute Dei et probatur multis temptacionibus, per quas anima considerans originem et defectuositates suas Deique circa se pietatem et pacienciam, tanto fit preciosior Deo, quanto humilior et paciencior et sui sollicicior inuenitur.

16 Moneta vero Dyaboli est cuprea et plumbea. Cuprea, quia habet similitudinem auri: habet duriciam, habet flexibilitatem sed non sicut aurum.

17 Sic anima iniusti videtur quippe sibi esse iustus, omnes diiudicat, omnibus sua prefert, inflexibilis est ad opera humilitatis, mollis in suis operibus, difficilis ad reuocandum a suis conceptibus, mirabilis mundo, contemptibilis Deo.

18 Est quoque moneta Dyaboli plumbea, quia deformis, quia mollis et flexibilis, quia ponderosa.

19 Sic anima iniusti deformis est in voluptuosis affeccionibus, onerosa in cupiditate mundi, flexibilis quasi arundo ad quecumque Dyabolus inspirat menti, ymmo quandoque facilior ad faciendum quam Dyabolus ad temptandum.

20 Sic eciam iste seruus monetarii est dispositus, qui attediatus stare in obseruanciis regularibus, sicut vouerat, cogitauit vias, quibus hominibus placeret per simulatam sanctitatem ad laucius nutriendam carnem suam.

21 Et mox Dyabolus immisit menti sue quedam mendacia nocturnalia, quibus delusus credebat impossibilia, que non euenient; sed vita eius abbreuiabitur, et honorem quem cupit non consequetur.

22 Verumptamen ubicumque aliqua moneta noua inuenitur, mittenda est ad aliquem sapientem, qui ponderis et forme scienciam habeat sufficienter. Sed ubi inueniemus illum?

23 Qui si inuentus fuerit, modicum curat, ymmo nichil, utrum moneta falsa sit aut vera. Ideo in talibus unicum est consilium, sicut per exemplum dico.

24 Si cani porrigeretur unus florenus, non attenderet ad recipiendum eum; si vero perunctus esset aliqua magna pinguedine, non dubium, quin tunc ab eo reciperetur.

25 Sic eciam est nunc. Si acceditur ad aliquem sapientem dicendo sic: 'Ille talis hereticus est', tunc non attenditur, quia caritas Dei refriguit tota. Si vero diceretur: 'Florenos habet multos', tunc omnes simul festinarent.

26 Propterea erit cito, quod dicit Paulus: 'Adnichilabo sapienciam sapientum et humiliabo, et humiles exaltabo.'

27 Attamen, filia, ex septem poteris cognoscere Spiritum sanctum et spiritum immundum. Primo enim spiritus Dei facit vilescere homini mundum, cuius honor reputatur in corde quasi aer.

28 Secundo facit Deum carum anime, et omnis delectacio carnis refrigescit. Tercio inspirat pacienciam et in Deo solam gloriacionem. Quarto incitat mentem ad proximi dileccionem et compassionem, ymmo eciam inimicorum.

29 Quinto inspirat ad omnimodam castitatem, ymmo eciam rerum licitarum. Sexto facit confidere in Deo in omnibus tribulaconibus et in eis gloriari. Septimo donat desiderium velle dissolui et esse cum Christo, magis quam in mundo prosperari et inquinari.

30Ita econtra spiritus malus facit alia septem. Primo facit mundum esse suauem, et celestia fastidire. Secundo facit appetere honores et sui ipsius obliuisci. Tercio excitat in corde odium et impacienciam. Quarto facit contra Deum audacem et in conceptibus animi sui pertinacem.

31 Quinto facit leuigare peccata sua et excusare. Sexto inspirat leuitatem animi omnemque carnis impuritatem. Septimo inspirat spem diu viuendi verecundiamque confitendi. Ideo sollicita esto circa cogitaciones tuas, ne a spiritu isto decipiaris."

32 Hic fuit sacerdos ordinis Cisterciensis, qui post duodeuiginti annos apostasie compunctus reuersus est ad monasterium. Qui dixit impossibile esse aliquem dampnari, nec Deum loqui cum aliqua persona in hoc mundo, nec aliquem posse videre faciem Dei ante iudicium Dei.

33 Quod cum audisset domina Birgitta, dixit ei Spiritus sanctus: "Vade," inquit, "ad fratrem illum et dic ei: 'O, frater, non vides sicut ego video, quomodo Dyabolus adhuc in senectute tua tenet mentem et linguam tuam ligatam.

34 Deus eternus est, eterna est remuneracio eius. Ideo reuertere celeriter perfecto corde ad Deum et fidem veram, quia sine dubio non ascendes de lecto isto sed utique morieris. Et si credideris, eris vas Dei in honore.'"

35 Qui resolutus in lacrimas et domine Birgitte regracians, sic perfecte correxit vitam suam, quod conuocatis fratribus suis in hora resolucionis dixit:

36 "O, fratres mei, certificatus sum, quod Deus misericors recepit contricionem meam daturus veniam. Orate pro me, quia credo omnia, que sancta credit Ecclesia." Et sic sumptis sacramentis Dei obdormiuit.

Caput 24 Verba virginis ad filiam, qui modus tenendus sit inter seruos Dei contra impacientes et qualiter superbia per dolium designatur.

-

Mater loquitur: "Vbi dolium vini incalescit et intumescendo excrescit, ascendunt quedam exalaciones et spume, quandoque maiores quandoque minores, et subito iterum decrescunt.

2 Omnes autem circumstantes dolium considerant tales exalaciones cito detumescere et quod tales eleuaciones proueniunt ex fortitudine vini ad minuendum calorem eius. Ideo pacienter spectant finem et vini seu ceruisie perfeccionem.

3 Omnes autem circumstantes dolium, qui nimis applicant nares ad feruorem dolii, contingent eis duo: aut nimia externutacio vel commocio aut cerebrum grauius pacietur.

4 Sic est eciam spiritualiter. Nam contingit aliquando, quod quorundam corda intumescunt et ascendunt ex superbia mentis sue et impaciencia; quem ascensum viri virtutum attendentes considerant aut ex instabilitate animi aut motu carnalitatis procedere.

5 Ideo pacienter verba sustinent et attendunt finem scientes, quod post tempestatem fiet tranquillitas, et quia paciencia maior est expugnatore urbium, quia vincit hominem in se ipso, quod difficillimum est.

6 Illi vero qui nimis impacientes sunt verbaque reddunt equipollencia non attendentes retribucionem gloriosam paciencie nec quam contemptibilis est fauor mundanus,

7 isti incurrunt infirmitatem mentis suis temptacionibus propter impacienciam, quia nimis appropinquant nares ad commocionem dolii, id est verba, que non sunt nisi aer, nimis apponunt cordi suo.

8 Ideo, quando videritis aliquos esse impacientes, ponite adiutorio Dei custodiam ori vestro, nec dimittatis bona incepta vestra propter verba impaciencie, sed dissimulate, in quantum iustum est, audita tamquam non audita, donec illi qui inuenire volunt occasionem exprimunt verbo quidquid notant corde."

Caput 25 Verba monicionis Matris ad filiam, quod homo non debet curam facere in desideriis carnis sed bene refouere corpus in moderatis necessariis; et qualiter homo stat iuxta corpus suum et non in corpore.

-

Mater loquitur: "Tu debes esse sicut sponsa, que stat ante antipendium, que mox ut vocauerit sponsus parata est ad voluntatem sponsi. Ergo antipendium istud corpus est velans animam, quod continue abluendum est, probandum et temptandum.

2 Corpus quippe est quasi asinus indigens cibo moderato, ne luxuriet, labore discreto, ne superbiat, flagello continuo, ne lacescat.

3 Itaque sta iuxta antipendium, id est iuxta corpus non in corpore, faciendo curam carnis in desideriis sed corpus moderatis refouendo necessariis.

4 Quia ille stat iuxta corpus non in corpore, qui corpus suum refrenat a voluptate ciborum non a necessitate. Sta quoque post antipendium contempnendo voluptatem carnis faciendo honorem Dei et te totam pro Deo impendendo.

5 Sic steterunt illi qui corpora sua quasi vestimenta strauerunt pro Deo, qui eciam omni hora parati erant ad voluntatem Dei, quando Deo placuit vocare eos,

6 quia non erat eis longum iter ad eum, quem semper habuerunt presentem, nec grauia onera deprimebant colla eorum, quia omnia contempnentes solo corpore erant in mundo.

7 Ideo libere euolauerunt et sine impedimento ad celum, quia nichil impediebat eos nisi quoddam aridum indumentum disciplinatum optime, quo exuto obtinuerunt quod desiderabant.

8 Sic iste cecidit periculose, surrexit sapienter, defendit se viriliter, pugnauit constanter, perstitit perseueranter. Ideo iam coronabitur eternaliter et est in conspectu Dei."

Caput 26 Verba ammonicionis virginis ad filiam, scilicet que opera virtuosa merentur vitam eternam et que non; et de maximo obediencie merito.

"

-M ulti sunt flores arboris, non tamen omnes veniunt ad effectum. Sic multa sunt virtuosa opera, non tamen omnia merentur mercedem celestem, nisi discrete fiant.

2 Nam ieiunare, orare, visitare sanctorum loca virtuosa opera sunt; sed nisi eo animo fiant, ut credat se homo humilitate penetrare celum seruumque inutilem ad omnia et discrecionem habeat in omnibus, modicum valent ad eterna.

3 Ecce si videris duos homines, alius est sub obediencia, alius in libera potestate; si ille qui liber est ieiunat, simplicem habebit mercedem.

4 Si autem ille qui sub obediencia est comedit illo die ieiunii carnes secundum institucionem regule et propter obedienciam, attamen libencius ieiunaret, si non obsisteret obediencia,

5 iste habebit duplicem mercedem: unam propter obedienciam, aliam propter dilacionem desiderii sui et non implecionem voluntatis sue.

6 Propterea esto sicut sponsa, que prius preparat thalamum, quam veniat sponsus; secundo sicut mater, que preparat vestes, antequam nascatur puer; tercio sicut arbor, que prius portat flores, quam veniant fructus; quarto esto sicut vas mundum ad recipiendum potum aptum, priusquam infundatur."

Caput 27 Verba querimonie virginis ad filiam de quodam suo ficto deuoto, comparando ipsum ad armigerum in bello corporali male armatum.

-

Mater loquitur: "Ille est, qui dicit se me diligere sed vertit ad me posteriora, quando seruit michi. Cum vero loquor ei, dicit: 'Quid dicis tu?'. Auertitque oculos a me et respicit ea que eum plus delectant.

2 Iste est mirabiliter armatus, sicut ille, qui esset positus in corporali bello, cuius galee foramina essent in occipite, cuius clippeus ponendus in brachio penderet in humeris,

3 cuius gladio abiecto vagine remanerent vacue, cuius dyplois, que corpus et pectus defendere deberet, iaceret subtus eum in sella, cuius selle ligature in equo solute essent.

4 Sic iste armatus est spiritualiter coram Deo, et ideo discernere nescit inter amicum et inimicum nec scit facere dampnum hosti.

5 Spiritus vero qui pugnat cum eo est sicut ille, qui taliter cogitat: 'Ego volo esse cum ultimis in pugna, quod possim videre rubeta, si primi perdiderint bellum. Si vero vicerint, veniam ita velociter, quod computabor cum primis.'

6 Ideo qui emisit bellum fecit secundum sapienciam carnalem et non ex caritate Dei."

Caput 28 Verba virginis ad filiam de tribus modis tribulacionum, qui per tres modos panum designantur.

-

Mater loquitur: "Vbicumque consparsio panum est, debet fortiter coagitari et laborari. Sed dominis apponitur panis triticeus, communitati vero apponitur panis deterior, tercius vero panis adhuc peior datur canibus.

2 Per coagitacionem ergo intelligitur tribulacio, quia spiritualis homo ex eo maxime tribulatur, quod Deus non habet honorem a creatura sua, et quod modica caritas est in ea.

3 Omnes ergo quicumque isto modo tribulantur, ipsi sunt triticum illud, de quo Deus et omnis exercitus celi gaudetur.

4 Omnis vero qui turbatur de aduersitate mundi, hii sunt quasi panis deterior; attamen valet multis ad obtinendum celum.

5 Qui vero tribulantur ex eo, quod non valent omnino mala facere, que vellent, isti sunt panes canum illorum qui sunt in inferno."

Caput 29 Verba Matris ad filiam, qualiter sunt quidam demones ad homines precipitandum, quidam ad retardandum, quidam in abstinenciis ad temptandum; et de modo tenendo contra istos demones.

-

Mater loquitur: "Omnes istos, quos vides circumstare vos, hii sunt spirituales hostes vestri, scilicet spiritus Dyaboli. Nam qui habent perticas, in quibus cernuntur laquei, hii sunt, qui vos precipitare volunt in peccata mortalia.

2 Quos vero vides habere uncinos in manibus, hii sunt, qui vos cupiunt retardare a seruicio Dei, ut sitis ad bona accidiosi.

3 Qui vero habent instrumenta dentata, sicut furcas, quibus attrahitur et promouetur quod homo desiderat, hii sunt, qui temptant vos, ut assumeretis aliqua bona supra vires vestras, scilicet in ieiuniis, vigiliis, oracionibus et laboribus, aut in irracionabili expensione pecunie vestre.

4 Quia ergo isti spiritus sic cupidi sunt ad nocendum vobis, vos tenete voluntatem istam, scilicet nolle offendere Deum, et petite auxilium Dei contra crudelitatem eorum, et tunc non nocebunt vobis eorum mine."

Caput 30 Verba Matris ad filiam quod preciosiora et pulchriora mundi seruis Dei non nocent, quamuis talibus utantur, dumtaxat quod ad honorem Dei utantur, et hoc per exemplum Pauli.

"

-S cribitur, quod Paulus ille bonus apostolus dixit se esse sapientem quendam coram principe illo, qui Petrum captiuauerat, et Petrum vocauit verum pauperem. Et non peccauit Paulus in hoc, quia verba sua erant ad honorem Dei.

2 Sic est eciam cum illis qui verba Dei volunt et desiderant loqui, quia si non possunt intrare ad dominos, nisi haberent indutas competentes vestes, non peccant induendo eos,

3 dummodo aurum et vestes et lapides preciosos non reputarent preciosiores in voluntate et corde quam assueta vestimenta antiqua, quia omnia, quecumque apparent preciosa, sunt terra."

Caput 31 Verba Matris ad filiam per exemplum probancia, quod predicatores et amici Dei non minus coronantur in conspectu Dei, si gentes non conuertantur ad eorum predicacionem recta intencione factam, quam si conuertantur.

-

Mater Dei loquitur: "Qui conducit operarium ad laborandum dicendo ei: 'Porta arenam de litore et inquire in quolibet onere, si forte ibi inuenire poteris granum auri!' Non minor erit merces eius, si nichil inueniret, quam si reperiret multum.

2 Sic est eciam cum illo, qui verbo et opere ex diuina caritate laborat ad profectum animarum, non enim erit minor merces illi si nullos conuerterit quam si multos,

3 sicut magister dixit exemplum: 'Ille,' inquit, 'bellator qui ad preceptum domini sui egrediens ad bellum et habens velle fortiter dimicandi rediret sauciatus nullum habens captiuum, non minorem mercedem obtineret amisso bello propter voluntatem bonam quam si victoriam fuisset consecutus.'

4 Sic est eciam cum amicis Dei. Nam pro quolibet verbo et opere, quod faciunt propter Deum et ut anime emendentur, necnon et pro qualibet hora tribulacionis, quam paciuntur propter Deum, coronabuntur, siue multi conuertantur siue nullus."

Caput 32 Verba Matris ad filiam de infinita sua misericordia circa peccatores et eciam circa ipsam laudantes et honorantes.

-

Mater loquitur: "Prouerbium est vobiscum: 'Cum tali,' inquit, 're potes me de patria educere.' Sic nunc dico ego: Nullus est talis ac tantus peccator in mundo, qui dicit corde, quod filius meus, creator et redemptor omnium, est sibi amicissimus in corde et intimus,

2 quin non statim parata sum venire ad eum, sicut mater caritatis ad filium, amplectendo eum et dicendo: 'Quid,' inquit, 'fili, placet tibi?'

3 Qui et si promeruisset profundissimam inferni penam, haberet tamen voluntatem nichil curare de honoribus mundi nec de cupiditate eius et voluptate carnis, quam detestatur Ecclesia, nichilque iste desideraret nisi solam sustentacionem suam, tunc ipse et ego statim essemus bene concordes.

4 Dic igitur illi qui scribit cantum et laudem meam, non propter laudem suam vel mercedem suam, sed propter laudem illius qui propter omnia opera sua omni laude est dignus, quod sicut principes mundi tribuunt laudatoribus suis mercedem mundi, sic spiritualiter ego remunerabo eum.

5 Quia sicut una sillaba habet super se multas notas, ita Deo placet coronam in celo dare ei pro qualibet sillaba, que est in cantu. Et dicetur de eo: 'Ecce venit laudator, qui pro nullo temporali bono dictauit cantum nisi solum propter Deum.'"

6 Hic temptatus de sancta trinitate factus in extasi vidit quasi tres facies mulierum. Prima dixit: "Multis coniugiis interfueram, nunquam vidi trinum et unum." Respondit secunda: "Si tres et unus, necesse est ut unus sit anterior, alius posterior, aut duo in uno."

7 Et subiunxit tercia: "Non potuerunt se ipsos facere; quis ergo fecit eos?" Tunc aperte dixit Spiritus sanctus: "Ad eum veniemus et mansionem apud eum faciemus." Et euigilans liberatus est a temptacione.

8 Post hec dixit Christus domine Birgitte: "Ego sum trinus et unus. Ego volo tibi ostendere, quid sit potencia Patris, quid sapiencia Filii, quid virtus Spiritus sancti, ut sciatur quod ego sum Deus trinus et unus: Pater et Filius et Spiritus sanctus." Et ista reuelacio completa est, ubi loquitur de pulpito.

9 Item dixit Christus: "Dic isti, quod plus merebitur apud me de infirmitate quam de sanitate. Nam Lazarus clarior factus est ex dolore, et Iob dileccior ex paciencia, nec tamen electi mei displicent michi, qui sanitatem habent, quia cor eorum est semper mecum, et corpus eorum est in discreta abstinencia et pio labore."

Caput 33 Verba sponse notanda de urbe Romana sub forma questionis, proponencia consolacionem et deuocionem et ordinacionem antiquitus omnium Romanorum, scilicet tam clericorum quam laicorum et cetera, quare nunc prochdolor omnia ista conuersa sunt in desolacionem et inordinacionem et abhominacionem, sicut patet in omnibus supradictis, quam infelix sit corporaliter et spiritualiter.

-

Domine reuerende, inter alias collaciones intimetur domino, quam flebilis est status urbis, que quondam extitit felix et corporaliter et spiritualiter sed nunc infelix est et corporaliter et spiritualiter.

2 Corporaliter quidem, quia eius seculares principes, qui eius defensores esse deberent, facti sunt ei seuissimi raptores, et ideo domus eius destructe sunt ac multe ecclesie penitus desolate,

3 in quibus ossa benedicta sanctorum continentur, que gloriosis miraculis choruscant, quorum anime in regno Dei sublimiter coronantur. Templa eciam ipsorum tectis destructis et clausuris ablatis in latrinas mutata sunt hominum, canum et bestiarum.

4 Spiritualiter vero infelix est urbs ista, quia multe constituciones, quas sancti pape ex infusione sancti Spiritus ad Dei laudem et animarum salutem in Ecclesia statuerunt, iam delete sunt.

5 Pro quibus prochdolor multe noue abusiones ex maligni spiritus infusione ad Dei irreuerenciam et animarum perdicionem sunt assumpte.

6 Constitucio quippe sancte Ecclesie fuit, quod clerici ad sacros ordines procederent beatam vitam habendo, Deo iugiter deuote seruiendo aliisque vitam celestis patrie bonis operibus ostendendo; et talibus dabantur Ecclesie redditus.

7 Sed contra hanc Ecclesie consuetudinem orta est abusio grauis in hoc, quod laicis bona donantur Ecclesie, qui uxores non ducunt propter nomen canonicale

8 sed impudenter habent concubinas in domibus suis per dies et in lectis per noctes dicentes audacter: "Nos non licet esse in coniugio, quia canonici sumus."

9 Presbiteri et dyaconi et subdyaconi olim infamiam immunde vite maxime abhorrebant. Nunc autem quidam illorum manifeste letantur ex eo, quod meretrices suas intumescente ventre cernunt inter alias ambulare,

10 nec eciam pudet eos, si ab amicis eorum dicitur eis: "Ecce, domine, cito natus erit vobis filius vel filia." Ideo tales iustius vocandi sunt lenones Dyaboli quam ordinati clerici summi Dei.

11 Sancti eciam patres Benedictus et alii ordinauerunt regulas ex licencia summorum pontificum construentes monasteria, in quibus abbates cum fratribus residere solebant horas nocturnas et diurnas deuote celebrando et monachos ad bene viuendum sollicite informando.

12 Tunc certe iocundum fuit monasteria visitare, quando die noctuque agebatur honor et gloria Deo in monachorum cantu, criminosique homines corrigebantur ex ipsorum pulcherrima vita et boni confortabantur ex diuina informacione prelatorum, necnon et anime in purgatorio existentes propter eorum deuotas oraciones beatam requiem obtinebant.

13 Tunc eciam ille monachus in maximo habebatur honore, qui regulam suam optime seruabat, et venerabatur a Deo et hominibus. Qui vero regulam tenere non curabat, sciebat indubitanter se dampnum et scandalum incursurum. Tunc eciam omnis homo discernere et agnoscere poterat ex habitu, quem monachum esse.

14 Sed contra istam honestissimam constitucionem orta est detestabilis abusio in plerisque. Abbates namque frequencius in castellis suis et ubicumque eis placet intra urbem et extra commorantur.

15 Ideo dolorosum est nunc visitare monasteria. Paucissimi etenim monachi nunc in choro esse videntur horarum tempore, et aliquociens nulli. Ubi eciam parum legitur et quandoque nichil cantatur, et adhuc multis diebus misse non dicuntur.

16 De quorum mala fama boni molestantur et mali de eorum mala conuersacione grauiter peiorantur. Timendum quoque est, quod pauce anime ex talium oracionibus in penis suis aliquid consolacionis obtineant.

17 Multa eciam monachorum habitacula sunt in urbe, et quilibet habet domum per se; quorum aliqui amicis aduenientibus filios proprios amplexantur cum gaudio dicentes: "Ecce filius meus!"

18 Vix eciam agnosci potest monachus nunc in habitu. Nam tunica, que olim pedes solebat attingere, vix nunc operire potest genua. Manice vero ipsorum nunc arte sunt et tolate, que olim honeste esse solebant et late; gladiusque appendet lateri pro stilo et tabulis.

19 Et vix reperitur in eo unicum vestimentum, in quo monachus intelligi possit, preter unum scapulare, quod multociens occultatur, ut a nemine videatur, tanquam scandalum sit aliquod portare monachale vestimentum.

20 Aliquos eciam non pudet loricam et alia arma habere sub tunicis, ad hoc ut post crepusculum facere valeant, quod eos delectat.

21 Fuerunt eciam sancti, qui magnas reliquerunt diuicias, inchoantes regulas cum paupertate, qui omnem cupiditatem contempserunt et ideo aliquid proprium habere noluerunt.

22 Abhorrebant omnem superbiam et mundi pompam operientes se pauperrimis vestibus, carnis concupiscenciam summe detestantes et ideo puram vitam tenuerunt. Isti itaque eorumque fratres dicuntur mendicantes, quorum regulas summi pontifices confirmauerunt gaudentes, quod aliqui ad honorem Dei et animarum commodum talem vitam assumere voluerunt.

23 Sed iam tristicia est eorum eciam regulas cernere mutatas in detestabiles abusiones et minime teneri, sicut Augustinus, Dominicus et Franciscus ex inspiracione Spiritus sancti dictauerunt, quas multi diuites et nobiles longo tempore optime tenuerunt.

24 Multi quippe iam inueniuntur homines, qui diuites vocantur, qui tamen in clenodiis et pecuniis pauperiores sunt illis, qui paupertatem professi sunt, sicut utique volat de eis fama.

25Et ideo plerique eorum habent proprium, quod eorum regule vetuerunt, plus gaudentes de proprio execrabili quam de paupertate sanctissima, gloriosa. Gloriantur quoque, quia in habitu suo habent pannum eque carum et preciosum sicut diuites episcopi in suis vestibus.

26Item quedam monasteria per beatum Gregorium et per alios sanctos ad hoc sunt constructa, ut sic in eis mulieres recluderentur, quatenus vix in diebus videri possent.

27 Nunc autem abusionem in se continent nimis grauem, in eo quod porte indifferenter clericis et laicis, quibus placet sororibus introitum dare, eciam in ipsis noctibus sunt aperte. Et ideo talia loca similiora sunt lupanaribus quam sanctis claustris.

28 Constitucio eciam erat Ecclesie, quod nullus pro audiencia confessionum pecuniam reciperet, sed pro litteris, sicut esset iustum, de personis litterarum testimoniis vere indigentibus bene licuit penitenciariis pecuniam acceptare.

29 Sed contra ista incepta est abusio per hunc modum, quod diuites persone, quantum eis placet, facta confessione offerunt; sed pauperes, antequam audiantur, cum penitenciario pactum facere compelluntur. Et certe dum penitenciarii oretenus absoluunt, non verecundantur manibus suis sibi pecuniam imbursare.

30 Item in Ecclesia statutum fuit, ut quelibet persona peccata sua confiteretur et ad minus semel in anno acciperet corpus Christi; et hoc quoad populum laicalem. Nam clerici et claustrales hoc sepius faciunt in anno. Secundum fuit statutum, quod qui non possunt esse continentes viuerent in coniugio.

31 Tercium fuit, quod omnes Christiani ieiunarent in Quadragesima et in Quattuor temporibus et aliarum festiuitatum vigiliis, que pene omnibus permanent satis note, nisi illi qui graui infirmitate aut in magna angustia essent constituti.

32 Quartum fuit constitutum, quod in diebus festiuis ab omni mundialium labore unusquisque abstineret. Quintum fuit statutum, quod nullus Christianus pecuniam siue aliquid aliud tale lucrari deberet per usuram.

33 Sed contra hec quinque statuta optima supradicta orte sunt quinque abusiones inhoneste et grauiter nociue.

34 Prima est, quod centum persone, que ad annos discrecionis venerunt, in Roma sic moriuntur, quod nunquam fecerunt confessionem nec corpus Christi acceperunt magis quam veri ydolatre,

35 pro qualibet persona, que confessionem facit et corpus Christi recipit exceptis sacerdotibus et religiosis et feminis aliquibus.

36 Secunda abusio est, quod multi legitimas uxores accipiunt; qui, si cum uxoribus habent discordiam, deserunt eas, quamdiu placet, auctoritate ecclesiastica minime requisita, sumentes adulteras pro uxoribus easque in honore habentes et diligentes.

37 Aliqui eciam adulteram cum uxore in eadem domo habere non abhorrent gaudentes, quod in eadem domo eas audiunt simul parturire.

38 Tercia abusio est, quod multe persone sane in ipsa Quadragesima vescuntur carnibus; et de multitudine pauci sunt, qui una comestione in die contentantur.

39 Eciam inueniuntur aliqui, qui in die se a carnibus abstinent utentes cibis quadragesimalibus sed in nocte in priuatis hospiciis carnibus saciantur. Certe clerici una cum laicis hec exercent quandoque; qui Saracenis sunt similes, qui in die ieiunant et in nocte saciantur carnibus.

40 Quarta abusio est, quod quamuis aliqui operarii a labore per dies festiuos abstineant, tamen diuites aliqui mercenarios suos ad laborandum in vineis, ad arandum in agris, ad excidendum ligna in siluis ad deferendumque illa in sua domicilia per dies festos mittere non desistunt, et sic pauperes non maiori quiete diebus festiuis quam ferialibus gratulantur.

41 Quinta abusio est, quod Christiani ita sicut Iudei exercent usuram; et vere Christiani usurarii cupidiores sunt Iudeis.

42 Item statutum Ecclesie fuit, quod tales homines, quales iam numerati sunt, anathemate domarentur, contra que talis abusio inchoata est. Multi quippe non magis abhorrent malediccionem quam benediccionem; qui eciam si se excommunicatos nouerint publice, sancte Ecclesie introitum vel conuersacionem hominum seu colloquia non curant euitare.

43 Pauci enim presbiteri excommunicatis ecclesie ingressum prohibent. Pauci eciam excommunicatorum conuersacionem et colloquia abhominantur, si eis aliqua amicabilitate coniuncti sunt. Nec eciam excommunicatis, si diuites sunt, sacra sepultura denegatur.

44 Igitur, domine, non miremini, si nominaui Romam urbem infelicem pro talibus abusionibus et multis aliis ecclesiasticis statutis grauiter contrariis.

45 Quare timendum est Catholicam fidem in breui deperire, nisi talis venerit, qui Deum super omnia et proximum suum sicut se ipsum diligat fide non ficta omnes abusiones abolendo.

46 Compatimini ergo Ecclesie et eius clero, qui toto corde diligit Deum, abhorrentes omnes malas consuetudines; qui propter absenciam Pape quasi orphani fuerunt, tamen filialiter Patris sedem defenderunt proditoribusque sapienter restiterunt in multis tribulacionibus perseuerando.

Caput 34 Visio sponse de penis diuersis, que preparabantur cuidam anime adhuc in corpore existenti; et qualiter omnia illa genera penarum, si conuersa esset anima ante mortem, conuerti deberent in maximum honorem et gloriam.

-

Videbatur michi, quod quasi viderem homines stantes et preparantes funes, alii vero stabant et preparabant equos, alii fabricabant forpices, alii autem patibulum edificabant.

2 Cumque hec viderem, apparuit virgo quedam quasi turbata, querens si hec intelligerem; et me respondente non intelligere respondit: "Hec omnia," inquit, "que vidisti, pena est spiritualis, que paratur anime illius quem tu noscis.

3 Funes sunt ad ligandum equum, qui animam est trahiturus. Forpices vero ad discerpendum nares, oculos, aures et labia; patibulumque ad suspendendum."

4 Cumque ego de hiis turbarer, respondit iterum virgo: "Noli turbari. Adhuc enim est tempus, quod si velit, poterit disrumpere funes, subuertere equos, forpices sicut ceram liquescere potestque patibulum remouere.

5 Insuper et sic ardentem caritatem potest habere ad Deum, quod ista signa penarum erunt ei ad maximum honorem, in tantum quod funes, quibus contemptibiliter ligari teneretur, vertentur ei in zonas aureas.

6 Pro equis vero, quibus per plateas trahi deberet, mittentur ei angeli ducentes eum ante conspectum Dei. Pro forpicibus vero, quibus contemptibiliter deberet discerpi, dabitur naribus melior odoratus, ori melior sapor, oculis pulcherrima visio, auribus delectabilissima melodia."

7 Hic fuit marscalcus regis, qui veniens Romam tantum humiliatus et compunctus est, quod discooperto capite circuiret frequencius staciones rogans Deum et rogari faciens, ut non rediret ad patriam, si contingeret eum relabi in peccata priora.

8 Cuius vocem exaudiuit Deus. Nam exiens de Roma cum venisset in monte Flasconis, ibi infirmatus est et mortuus. De quo facta est alia reuelacio:

9 "Vide, filia, quid facit misericordia Dei, quid facit voluntas bona. Ista anima fuit in faucibus leonis, sed voluntas bona eripuit eam de dentibus leonis, et iam est in via ad patriam et particeps erit omnium bonorum, que fiunt in Ecclesia Dei."

Caput 35 Verba sponse ad Ihesum Christum de desiderio saluacionis animarum; et de responsione sibi in Spiritu sancto facta, quod excessus et superfluitas hominum in potu et in cibo et cetera resistunt visitacionibus Spiritus sancti sibi missis.

-

O, dulcissime Ihesu, creator omnium eorum que creata sunt! Vtinam isti agnoscerent et intelligerent calorem Spiritus tui sancti! Plus enim tunc appeterent celestia et terrena feruencius abhominarentur.

2 Et statim responsum est michi in spiritu: "Eorum," inquit, "excessus et superfluitas resistunt Spiritus sancti visitacionibus. Nam excessus in cibis et potibus et in amicorum inuitacionibus obsistunt, ne Spiritus sanctus dulcescat eis et ne sacientur de mundi delectacione.

3 Excessus vero in auro et argento, in vasis et vestimentis et in redditibus obsistit, ne spiritus caritatis mee inflammet corda eorum et accendat. Excessus quoque in famulis et equis et animalibus resistit, ne Spiritus sanctus appropinquet eis;

4 ymmo elongant se ab eis seruitores eorum, angeli mei, et appropinquant proditores Dyaboli. Ideo ignorant dulcedinem illam et visitacionem, qua ego, qui Deus sum, visito animas sanctas et amicos meos."

Caput 36 Verba Dei ad sponsam, qualiter religiosi antiquitus in monasteria timore et diuina caritate ingrediebantur; et nunc quod inimici Dei, id est falsi religiosi, exeunt in mundum pro superbia et iniqua cupiditate et cetera; et sic de militibus in sua milicia.

"

- Audi nunc, quid inimici mei faciunt contra ea, que amici mei olim fecerunt. Denique amici mei ingrediebantur monasteria ex discreto timore et diuina caritate.

2 Sed hii qui nunc sunt in monasteriis vadunt in mundum pro superbia et cupiditate habentes propriam voluntatem facientesque corporis sui delectamenta.

3 Istorum ergo, qui in tali voluntate moriuntur, iusticia est, quod non senciant nec obtineant celeste gaudium sed penam in inferno sine fine. Scito eciam, quod claustrales qui coguntur contra velle proprium ex diuina caritate fieri prelati non sunt in eodem numero computandi.

4 Milites quoque, qui olim portabant arma, erant parati dare vitam pro iusticia et fundere sanguinem propter fidem sanctam, indigentes promouendo ad iusticiam, malosque faciebant deprimere et humiliare.

5 Sed nunc audi, quomodo auersi sunt. Placet quippe nunc eis magis mori in bello pro superbia et cupiditate et inuidia, iuxta dyabolicas suggestiones, quam secundum mandata mea viuere ad obtinendum gaudium sempiternum.

6 Ergo omnes, qui in tali voluntate moriuntur, dabitur eis stipendium ex iudicio iusticie. Hoc est, quod dabuntur Dyaboli animabus eorum in stipendium in eterna eorum coniunccione. Hii vero qui michi seruiunt tenentur habere stipendium cum celesti exercitu sine fine."

Caput 37 Verba Christi ad sponsam inquirencia ab ea, qualiter mundus stat; et de sponse responsione, scilicet quod stat sicut saccus expansus, ad quem omnes indiscrete concurrunt; et de crudelissima Christi sentencia et iusta contra tales.

-

Filius loquitur: "Quomodo, filia, stat modo mundus?" Et illa: "Sicut saccus expansus, ad quem currunt omnes, et sicut homo currens non curans, quid sequatur."

2 Respondit Dominus: "Ideo iusticia est, ut vadam cum aratro meo super mundum, super gentiles et christianos; non parcam seni et iuueni, non pauperi et diuiti,

3 sed unusquisque iudicabitur secundum iusticiam suam, et unusquisque morietur in peccato suo, et relinquentur domus sine habitatoribus, nec tamen faciam adhuc consummacionem."

4 Et illa: "O, Domine, ne," inquit, "indigneris, si loquar. Mitte aliquos de amicis tuis, qui precaueant et premoneant eos de periculo suo!"

5 Et Dominus: "Scriptum est," inquit, "quod diues in inferno desperans de salute sua propria peciit, ut aliquis mitteretur ad precauendum fratres suos, ne similiter perirent.

6 Et responsum est ei: 'Nequaquam fiet hoc, quia habent Moysen et prophetas, a quibus doceri possunt.'

7 Sic ego dico nunc: Habent euangelia et dicta prophetarum, habent exempla et verba doctorum, habent racionem et intelligenciam. Vtantur ergo eis et saluabuntur.

8 Nam si misero te, non ita alte clamare poteris, ut audiaris. Si misero amicos meos, pauci sunt; et si clamauerint, vix audientur. Verumptamen mittam amicos meos ad quos michi placuerit, et preparabunt viam Deo."

Caput 38 Verba Ihesu Christi ad sponsam de fide non habenda in sompniis, ymo precauenda quantumcumque leta vel tristia; et quomodo Dyabolus in talibus falsitatem admiscet veritati, propter que insurgunt in mundo multi errores; et quod prophete ideo non errauerunt, quia super omnia veraciter Deum dilexerunt.

-

Filius loquitur: "Quid te sic eleuant sompnia leta? Cur sic vero te deprimunt sompnia tristia? Numquid non dixeram tibi, quod Dyabolus inuidus est et quod sine permissione Dei non plus facere poterit quam stramen ante pedes tuos?

2 Dixi eciam, quod ipse est pater et inuentor mendacii et quod in omnibus falsitatibus suis admiscet veritatem. Propterea dico tibi, quod Dyabolus non dormit sed circuit, ut inueniat aliquam occasionem.

3 Ideo cauendum est tibi, quod Dyabolus, qui ex subtilitate sciencie sue ex motibus exterioribus deprehendit interiora, non decipiat te. Nam quandoquoque immittit cordi leta, ut inaniter gaudeas, quandoque tristia, ut dolendo dimittas aliqua bona, que potuisses facere, et ut ante miserias fias misera et dolorosa.

4 Quandoque eciam Dyabolus immittit cordi deluso et volenti placere mundo multas falsitates, per quas decipiuntur multi, sicut falsis prophetis. Et hoc contingit homini qui plus aliud diligit quam ipsum Deum.

5 Ideo contingit, quod in multis falsis verbis inueniuntur multa vera, quia Dyabolus nunquam decipere posset, nisi falsitati admisceret veritatem, sicut patuit in illo arrepticio quem vidisti;

6 qui licet confiteretur unum Deum, impudicus tamen gestus et verba alia extranea ostendebant, quod Dyabolus erat in eo possessor et inhabitator.

7 Nunc autem querere poteris: Cur permitto Dyabolo mentiri? Respondeo: Hoc permisi et permitto propter peccata populorum et clericorum, qui illa scire voluerunt, que Deus noluit eos scire, et ibi prosperari desiderabant, ubi Deus videbat saluti eorum non proficere.

8 Propterea Deus multa permittit propter peccata, que non contingerent, si homo non abuteretur gracia et racione. Illi vero prophete qui nichil desiderabant nisi Deum nec verba Dei loqui voluerunt nisi propter Deum, isti non decipiebantur sed verba veritatis loquebantur et dilexerunt.

9 Verumptamen sicut omnia sompnia non sunt recipienda, sic nec omnia sunt contempnenda, quia quandoque Deus eciam malis inspirat bona et exitus suos, ut resipiscant a peccatis suis, quandoque eciam bonis bona in sompniis, ut amplius proficiant ad Deum.

10 Ideo quando et quociens tibi aliqua talia occurrerint, non apponas cor tuum sed pondera et discerne illa cum amicis tuis sapientibus spiritualibus, aut dimitte et exclude illa de corde tuo quasi non visa, quia qui talibus delectatur frequencius illuditur et perturbatur.

11 Ergo esto stabilis in fide sancte Trinitatis, dilige Deum toto corde, esto obediens tam in contrariis quam in prosperis, nulli te preferas in cogitacionibus sed time eciam in benefactis, non preferas sensus tuos sensibus aliorum voluntatemque tuam totam committe Deo parata ad omnia, que velit Deus.

12 Tunc timere non habes sompnia. Si enim leta fuerint, non credas eis vel non appetas, nisi ibi perpendatur honor Dei; si vero tristia fuerint, non contristeris sed pone te totam ad Deum."

13 Deinde loquebatur Mater: "Ego sum mater misericordie, que filie dormienti preparo vestes, filie induenti se preparo cibum, filie laboranti preparo coronam et omne bonum."

Caput 39 Verba Matris ad Filium de sponsa; et de responsione Christi ad Matrem. Iterum verba Matris, quid designatur per leonem et per agnum; et qualiter Deus permittit propter ingratitudinem et impacienciam hominum euenire que eis aliter non euenirent.

-

Mater loquitur ad Filium Ihesum dicens: "Filia nostra est quasi agnus, qui ponit caput suum in os leonis."

2 Cui respondit Filius: "Melius est, quod ponat agnus caput in os leonis, ut fiat cum leone una caro et unus sanguis, quam quod agnus sugat sanguinem de carne leonis, unde et leo indignaretur et agnus, cuius cibus est fenum, infirmaretur.

3 Verumptamen, mater carissima, quia omnem sapienciam et plenitudinem tocius prudencie portasti in utero tuo, fac istam intelligere, quid sit leo et quid sit agnus."

4 Respondit Mater: "Benedictus sis tu, fili mi, qui eternaliter manens cum Patre descendisti ad me et tamen te a Patre nunquam separasti. Tu denique es leo, sed de tribu Iuda. Tu agnus sine macula, quem Iohannes digito demonstrauit.

5 Ille ergo ponit caput in os leonis, qui omnem voluntatem suam committit Deo nec eam, eciam si posset, perficere vellet, nisi tibi sciret complacere.

6 Ille vero sugit sanguinem leonis, qui de iusticia et disposicione tua impaciens optat et nititur ad alia obtinenda quam tu ei constitueras, velletque in alio statu existere quam tibi placeret et sibi ipsi expediret. De talibus enim non placatur Deus sed ad iram prouocatur.

7 Sicut enim agni cibus est fenum, sic homo de humilibus rebus et statu contentari debet. Et ideo propter ingratitudinem et impacienciam hominum multa permittit Deus, que saluti hominum, si pacientes essent, non euenirent.

8 Ideo, filia, da voluntatem tuam Deo, et si minus quandoque fueris paciens, surge per penitenciam, quia penitencia est sicut bona lotrix macularum, contricio vero est bona candidatrix."

Caput 40 Verba Christi ad sponsam declarancia, que sit christiana mors et quomodo homo bene moritur vel male et quomodo amici Dei non debent tribulari, si videant seruos Dei corporaliter mori crudeliter.

-

Filius loquitur: "Noli timere, filia: non morietur ista infirma, quia placent michi opera eius." Cumque illa esset mortua, iterum dixit Filius: "Ecce, filia, verum est quod dixi tibi. Non est ista mortua, quia gloria eius magna est.

2 Nam separacio corporis et anime iustorum non est nisi sompnus, quia vigilant in eterna vita. Illa vero dicenda est mors, quando anima separata a corpore viuit in eterna morte.

3 Multi quippe non attendentes futura optant, ut moriantur christiana morte. Quid enim est christiana mors nisi mori, sicut ego mortuus sum: innocenter, voluntarie et pacienter?

4 Numquid ego ideo contempnendus sum, quia mors erat contemptibilis et dura? Aut ideo electi mei fatui, quia contemptibilia paciebantur? Aut hoc voluit fortuna et operabatur cursus stellarum? Nequaquam.

5 Sed ideo ego et electi mei paciebamur dura, ut ostenderemus verbo et exemplo viam ad celum esse duram et ut assidue cogitaretur, quanta opus est mundicia malis, si tam aspera passi sunt electi et innocentes.

6 Ergo scito, quod ille moritur contemptibiliter et male qui dissolute viuens moritur in voluntate peccandi, qui habens mundi processum optat, ut longius viuat, et nescit regraciari Deo.

7 Qui vero Deum diligit toto corde et tribulatur innocenter despecta morte aut longa infirmitate grauatur, ille et viuit et moritur feliciter, quia mors aspera et minuit peccatum et penam peccati augetque coronam.

8 Ecce reduco tibi ad memoriam duos, qui despecta et amara morte iudicio hominum moriebantur; qui nisi talem mortem ex misericordia mea magna obtinuissent, saluati non fuissent. Sed quia Dominus non pungit bis contritos corde, ideo venerunt ad coronam.

9 Propterea amici Dei non debent contristari, si flagellantur temporaliter aut si amara morte moriuntur, quia felicissimum est lugere ad horam et turbari in mundo, ne veniatur ad purgatorium grauius, ubi non erit fuga nec tempus laborandi."

Caput 41 Verba Matris ad filiam, quod sacerdotes rite habentes absolucionis officium, quantumcumque peccatores sint, possunt absoluere a peccatis; et sic de sacramento Eucharistie.

-

Mater loquitur: "Vade ad eum qui officium absolucionis habet. Quantumcumque enim ostiarius leprosus est, nichilominus aperire potest portam, si habet claues sicut sanus.

2 Ita eciam est de absolucione et sacramento altaris. Qualiscumque enim minister est, si tamen rite habet officium absolucionis, potest absoluere a peccatis. Ideo nullus est contempnendus.

3 Verumptamen premoneo eum de duobus. Vnum est, quod illud, quod carnaliter diligit et optat, non habebit; aliud est, quod vita eius breuiabitur cicius.

4 Et sicut formica portans die ac nocte granum aliquando, cum appropinquat foramini, cadit et moritur in introitu grano remanente ab extra, sic ipse, cum inceperit peruenire ad fructum laboris sui, morietur et pro superuacuo labore suo confundetur et punietur."

Caput 42 Verba Matris ad filiam, qualiter mores boni et opera iusticie per postes in amicis Dei designantur; et quomodo serui Dei debent carere a detraccione.

-

Mater loquitur: "Amici Dei dicuntur esse quasi duo postes, per quos ingressuri sunt alii. Ideo cauendum est diligenter, ne quid asperum vel durum obsistat ingredientibus, aut unde comprimantur.

2 Quid autem significant postes nisi mores compositos operaque iusticie et verba edificatoria, que apparere debent cottidie in amicis Dei?

3 Ideo caueatur attente, ne quid durum, id est verbum detractorium vel scurrile inueniatur in ore amicorum Dei, aut in operibus eorum aliqua mundialia notentur, propter que ingredi volentes refugiant et ingredi abhominentur."

Caput 43 Verba Matris Dei ad filiam, qualiter mali pastores assimilantur vermi corrodenti arboris radices.

-

Mater loquitur: "Isti sunt similes vermi, qui videns semen optimum non curat, quantumcumque fructus pereat vel cadat, dummodo radices seu proximiora terre carpere possit.

2 Sic isti non curant, quod anime pereant, si lucra sua et bona temporalia consequantur. Ideo veniet eis iusticia filii mei, et cicius subtrahentur.

3 Respondit illa: "Omne tempus apud Deum non est nisi quasi momentum statere, quantumcumque apud nos est longum. Ideo paciencia filii tui magna est eciam super iniquos."

4 Respondit Mater: "Vere dico tibi: Non protrahetur iudicium eorum sed veniet eis horribile, et rapientur a deliciis ad confusionem."

Caput 44 Verba Christi ad sponsam, qualiter corpus per nauem et mundus per mare designantur; et qualiter voluntas est libera ad animas perducendum in celum vel in infernum; et qualiter terrena pulchritudo vitro comparatur.

-

Filius loquitur: "Audi tu, que desideras portum post mundi procellas. Omnis, quicumque in mari est, non debet timere aliquid, si ille cum eo stat qui prohibere potest ventos, ne flent;

2 qui omnia corporalia, que nocere volunt, iubet abscedere scopulosque mollescere; qui procellis imperat, ut nauem perducant ad quietum portum.

3 Sic corporaliter in mundo aliqui sunt quasi nauis perducens corpus super aquas mundi aliis in consolacionem, aliis in tribulacionem, quia voluntas hominis libera quasdam animas perducit in celum, quasdam in profundum inferni.

4 Illa ergo voluntas que nichil desiderat feruencius audire quam honorem Dei nec ad aliud viuere, quam ut possit Deo seruire, ipsa placet Deo, quia in tali voluntate gaudenter moratur Deus et mitigat omnia pericula anime scopulosque quietat, in quibus anima multociens periclitatur.

5 Quid autem sunt scopuli nisi desiderium malum? Nam delectabile est videre possessiones mundi et possidere, gaudere de corporis sui honore et gustare quidquid delectat carnem. In talibus enim multociens periclitatur anima.

6 Sed quando Deus in naui est, omnia ista mollescunt et anima omnia ista contempnit, quia omnis pulchritudo corporea et terrena similis est vitro depicto ab extra sed intus pleno terra.

7 Fracto autem vitro non habet plus utilitatis quam terra nigra, que ad nichil aliud creata est, ut possideatur, nisi ut per eam ematur celum.

8 Itaque omnis homo, qui non plus desiderat audire honorem suum seu mundi quam nociuum aerem, qui omnia membra corporis sui mortificat et voluptatem carnis sue abhominabilem detestatur, hic quiete requiescere potest et gaudenter euigilare, quia Deus est cum eo in omni hora."

Caput 45 Verba querimonie sponse coram diuina maiestate ex eo, quod quatuor sorores filie regis Ihesu Christi, scilicet Humilitas, Abstinencia, Contentacio et Caritas nunc prochdolor adnichilantur, et sorores filie regis Dyaboli, scilicet Superbia, Delectacio, Superfluitas et Symonia vocantur domine.

-

Conqueror non solum ex parte mea sed eciam ex parte multorum electorum Dei coram maiestate vestra, quod erant quatuor sorores filie potentis regis, quarum quelibet habebat sedem et potestatem in patrimonio suo.

2 Quicumque enim volebant inspicere pulchritudinem istarum sororum obtinebant consolacionem ex pulchritudine earum et bona exempla ex earum deuocione.

3 Prima vocabatur soror Humilitas in omnium agendarum rerum disposicione. Secunda vocabatur soror Abstinencia ab omni inquinata conuersacione.

4 Tercia vocabatur soror Contentacio sine omni superfluitate. Quarta vocabatur soror Caritas in proximorum tribulacione. Iste autem quatuor sorores sunt iam in patrimonio suo adnichilate et quasi ab omnibus contempte.

5 In quarum sedibus sunt alie quatuor illegittime sorores institute, que a fornicario progenite sunt et vocantur iam domine.

6 Quarum prima vocatur domina Superbia, que est ad placendum mundo. Secunda vocatur domina Delectacio secundum omnem carnis appetitum. Tercia vocatur domina Superfluitas super omnem necessitatem.

7 Quarta vocatur domina Symonia, a cuius decepcione se quasi nullus custodire potest, quia utrum iuste vel iniuste acquisitum sit quod recipit, tamen omnia recipit cum cupiditate.

8 Iste vero quatuor domine loquuntur contra precepta Dei volentes ea adnichilare et tribuunt occasionem multis animabus ad eternam dampnacionem.

9 Propterea facite propter caritatem, quam Deus vobiscum fecit, et iuuate istas quatuor sorores que vocantur virtutes, que processerunt de ipsa virtute Iheso Christo summo rege;

10 que et iam depresse sunt in sancta Ecclesia, que est patrimonium Christi, ut exaltentur cicius et ut vicia que vocantur domine in mundo deprimantur, que sunt proditrices animarum, quia nate sunt de ipso vicio Dyabolo proditore.

Caput 46 Verba monicionis sponse ad quendam dominum de restitucione facienda de iniuste acquisitis; et de voce angeli sentenciam contra ipsum proferentis crudelem.

-

Domine, vos de periculo anime vestre precaueo reducendo ad memoriam, quomodo rex quidam in veteri Testamento legitur unius hominis vineam desiderasse et pro vinea plenum precium prebuisse.

2 Sed quia possessori non placuit vineam vendere, indignatus rex vineam sibi per iniusticiam et violenciam usurpauit; ad quem postmodum Spiritus sanctus per os unius prophete loquebatur, indicans regem et reginam pro illa iniusticia turpissima morte debere mori.

3 Quod vere in eis completum est, ipsorumque liberi de predicte vinee possessione nequaquam sunt letati.

4 Nunc igitur, cum vos Christianus estis et fidem integraliter habetis et scitis certissime eundem Deum nunc esse, qui tunc erat et ita potentem et iustum sicut tunc, ideo sine omni hesitacione scire potestis,

5 quod si aliquid possidere desideraueritis iniuste aut cogendo possessorem ad vendendum contra velle suum aut nullum precium pro eo exhibendo, vindex erit ille potens et iustus iudex.

6 Vos quoque in doloribus timere habetis tale iudicium super vos venire, quale super illam reginam legitur peruenisse, vestrosque liberos de male acquisitis non ditari sed magis inopia tribulari.

7 Te igitur per Ihesu Christi passionem, qui tuam animam suo precioso sanguine redemit, hortor et ammoneo, ut animam tuam pro aliquibus transitoriis personaliter non disperdas sed omnibus iniuste a te vel ob tui causam dampnificatis plene satisfacias,

8 et quidquid iniuste acquisisti restituas illis ad consolacionem, qui nunc dolorem paciuntur, atque aliis in exemplum, si Dei amiciciam volueris obtinere.

9 Deus est michi testis, quod tibi ista non scribo a me, cum tui noticiam non habeo, sed illud quod uni persone contigit, hoc me cum diuina compassione anime tue compulit ad scribendum.

10 Illa enim persona non dormiens sed vigilans audiuit in oracionibus suis vocem angeli dicentis: "Vrse, Vrse, qui nimis audax es contra Deum et iusticiam!

11 Tua voluntas vicit in te conscienciam tuam ita, quod consciencia tua omnino tacet, et voluntas loquitur et operatur. Ideo cito venies in iudicium ante iudicium Dei; et voluntas tua silencium tenebit, et consciencia tua loquetur, et te ipsum secundum iusticie rectitudinem iudicabit."

Caput 47 Verba Filii ad sponsam, quomodo a Dyaboli temptacionibus debeamus precauere; et qualiter Dyabolus per hostem, Deus per gallinam, eius potencia et sapiencia per alas, eius misericordia per pennas et homines per pullos designantur.

-

Filius loquitur: "Si hostis pulsat ad ianuam, non debetis esse sicut capree currentes ad murum nec sicut arietes, qui eleuantes se pedibus anterioribus mutuo se impingunt cornibus;

2 sed estote sicut pulli, qui videntes in aere auem volentem nocere eis fugiunt sub alas matris, ut abscondantur; qui eciam, si non plus quam unam pennam matris valent apprehendere et sub illa se contegere, gaudent.

3 Quis autem est hostis vester nisi Dyabolus, qui omnibus bonis actibus inuidet, cuius pulsare est mentem hominis temptacionibus commouere?

4 Pulsat quippe quandoque ira et detraccione, quandoque impaciencia et diiudicacione iudiciorum Dei, quando scilicet omnia non succedunt ad votum suum.

5 Ymo eciam frequencius pulsat et inquietat vos innumeris cogitacionibus, ut a seruicio Dei abstrahamini et ut opera vestra bona apud Deum offuscentur.

6 Ideo, qualescumque fuerint temptaciones vestre, non debetis dimittere locum vestrum nec esse sicut capree currentes ad murum, id est habere duriciam cordis, aut iudicare opera aliena in cordibus vestris, quia sepius qui hodie est malus, cras bonus est.

7 Sed debetis submittere cornua vestra et stare et auscultare, id est humiliare vos et timere habendo pacienciam et rogando Deum, ut male incepta in meliora conuertantur.

8 Nec eciam esse debetis sicut arietes ventilantes cornibus, id est verba dare pro verbis et improperia iungere improperiis, sed stare debetis constanter supra pedes et silere, id est fortiter reprehendere affecciones carnis,

9 ut in loquendo et respondendo habeatis premeditacionem et violenciam quandam cum paciencia, quia viri iusti est vincere se ipsum et a licitis eciam locucionibus propter vitandum multiloquium et offensam abstinere.

10 Nam qui in commocione animi effundit nimis quod sentit videtur quodammodo vindicasse se ipsum et indicasse leuitatem animi sui; et ideo vacuus erit a corona, quia noluit habere pacienciam ad tempus, propter quam pacienciam et fratrem offendentem lucratus fuisset et se ipsum ad maiorem coronam preparasset.

11 Quid vero sunt ale galline nisi potencia et sapiencia diuina? Ego quippe sum quasi gallina, qui pullos currentes ad vocem meam, id est desiderantes obumbracionem alarum mearum, et potenter defendo a Dyaboli laqueis et sapienter inspiracionibus meis prouoco ad salutem.

12 Quid vero est penna nisi misericordia mea. Quam qui obtinuerit ita securus esse potest sicut pullus, qui sub alis matris refouetur.

13 Ergo estote sicut pulli currentes ad voluntatem meam, et in omnibus temptacionibus et contrariis dicite voce et operibus: Fiat voluntas Dei!.

14 Quia ego confidentes in me defendo potencia mea, reficio misericordia mea, teneo paciencia mea, visito consolacione mea, illumino sapiencia mea, remunero in centuplum caritate mea."

Caput 48 Verba Filii ad sponsam de quodam rege, qualiter debeat augere Dei honorem et caritatem ad animas; et de sentencia contra eum, si non fecerit.

-

Filius loquitur: "Si iste velit me honorare, minuat primo dedecus meum et augeat honorem meum. Dedecus quippe meum est, quod precepta mea, que precepi, et verba, que personaliter locutus fui, contempnuntur et quasi a pluribus pro nichilo reputantur.

2 Si igitur velit me diligere, habeat a modo maiorem caritatem ad animas omnium, pro quibus ego aperui celum cum sanguine cordis mei.

3 Si autem plus desiderat requiem, que est cum Deo, quam dilatare patrimonium suum, habebit profecto maiorem delectacionem et auxilium a Deo reuincere locum illum Iherusalem, in quo iacuit corpus meum mortuum.

4 Dic insuper tu, que hec audis: Ego Deus permisi eum coronari. Ideo ad ipsum pertinet plus sequi voluntatem meam et me super omnia honorare et diligere.

5 Quod si non fecerit, breuiabuntur dies eius. Hii quoque, qui carnaliter eum diligunt, separabuntur ab eo cum tribulacione, regnumque eius in plures partes diuidetur."

Caput 49 Visio sponse sub figura Ecclesie; et de eius exposicione, in qua continentur modus et status, quos Papa debet tenere respectu sui et respectu cardinalium et aliorum prelatorum sancte matris Ecclesie, et quam maxime in statu humilitatis.

-

Vni persone videbatur, quasi quod esset in magno choro, et apparuit sol magnus et lucens, dueque sedes quasi predicatorum in choro erant, una a dextris aliaque a sinistris distantes a sole longo spacio et interuallo, duoque radii de sole ad sedes procedebant.

2 Tunc vox una audiebatur de sede que ad sinistram partem erat dicens: "Aue, rex, in eternum, creator et redemptor iustusque iudex! Ecce vicarius tuus, qui sedet in sede tua in mundo, reduxit iam sedem suam in antiquum et priorem locum, ubi sedit primus papa Petrus, qui fuit princeps apostolorum."

3 Respondit vox de dextra sede dicens: "Quomodo," inquit, "poterit intrare in sanctam Ecclesiam, in qua foramina cardinum sunt plena rubigine et terra?

4 Ideo et postes inclinati sunt ad terram, quia in foraminibus non est locus, ubi uncini imprimantur, qui postes deberent sustentare. Vncini quoque sunt extensi ad plenum nichilque curuati ad postes tenendum.

5 Pauimentum vero totum effossum est et conuersum in foueas profundas ad modum puteorum profundissimorum, qui nullum omnino habent fundum.

6 Tectum autem est linitum pice et ardet de igne sulphureo stillans quasi pluuia densa.

7 De nigredine vero et spissitudine fumi, qui de abisso fossarum et de stillicidiis tecti ascendit, omnes parietes maculati sunt et ita deformes in colore ad intuendum, quasi sanguis commixtus putrida sanie.

8 Ideo amicum Dei non decet habere mansionem in tali templo."

9 Respondit vox de sede ad partem sinistram: "Expone," inquit, "spiritualiter, que dixisti corporaliter."

10 Tunc ait vox: "Papa similatur et designatur in postibus; in foraminibus vero cardinum significatur humilitas, que sic vacua debet esse ab omni superbia, ut nichil appareat in ea nisi quod pertinet ad officium humile pontificale, sicut foramen debet esse vacuum totaliter a rubigine.

11 Sed iam foramina, id est humilitatis insignia sunt ita repleta superfluitatibus et diuiciis et facultatibus, que ad nichil aliud custodiuntur nisi ad superbiam, quod nichil apparet humile, quia tota humilitas conuersa est ad mundanam pompam.

12 Ideo non mirum, quod Papa, qui similatur in postibus, inclinatus est ad mundialia, que significantur in rubigine et in terra.

13 Propterea Papa incipiat veram humilitatem in se ipso; primo in apparatu suo, in vestibus, in auro et argento et vasis argenteis, in equis et aliis utensilibus, segregando de eis omnibus sola necessaria sua, alia vero erogando pauperibus et specialiter hiis, quos nouerit amicos Dei.

14 Deinde moderate disponat familiam suam et necessarios habeat famulos, qui vitam suam custodiant;

15 quia licet in manu Dei est, quando eum velit vocare ad iudicium, iustum tamen est quod habeat famulos propter roborandam iusticiam et ut eos, qui se contra Deum et sanctam Ecclesie consuetudinem erigunt, valeat humiliare.

16In uncinis vero, qui postibus coniunguntur, significantur cardinales, qui extenti et effusi sunt, in quantum valent, ad omnem superbiam, cupiditatem et carnis delectamentum.

17 Ideo recipiat Papa in manu malleum et forpicem et flectat cardines ad velle suum non permittendo eos habere plura de vestibus, de familia et de utensilibus, nisi quantum requirit necessitas et usus vite.

18 Flectatque eos forpice, id est verbis lenibus et consilio diuino paternaque caritate; qui si noluerint obedire, recipiat malleum ostendendo scilicet eis seueritatem suam faciendoque quidquid poterit, quod tamen non sit contra iusticiam, donec flectantur ad velle suum.

19 In pauimento autem significantur episcopi et clerici seculares, quorum cupiditas nullum habet fundum; de quorum superbia et vita luxuriosa procedit fumus, ob quem abhominantur eos omnes angeli in celis et amici Dei in terris.

20 Ista enim emendare potest Papa in multis, si unumquemque permittat habere necessaria non superflua precipiatque unicuique episcopo attendere ad cleri sui vitam.

21 Et omnis, quicumque noluerit emendare vitam suam et stare in continencia, priuetur omnino prebenda sua, quia carius est Deo, quod in illo loco non dicatur missa, quam quod manus meretrice tangant corpus Dei."

Caput 50 Visio incomprehensibilis sponse de iudicio multarum personarum adhuc viuencium, in qua audiuit: "Si homines emendauerint peccata, et ego iudicium mitigabo."

-

Michi videbatur, quasi quod unus rex sederet in sede iudiciaria, et quelibet persona viuens staret ante illum; quelibetque persona habebat duos stantes iuxta se, quorum unus apparebat, quod esset quasi miles armatus, alter vero quasi Ethyops niger.

2 Ante vero iudicium stabat pulpitum, in quo iacebat liber eo modo dispositus, sicut vidi prius, cum ante eum tres reges viderem stare.

3 Vidi eciam, quod quasi totus mundus staret ante pulpitum, et audiui tunc iudicem dicentem ad militem illum armatum: "Voca," inquit, "ante iudicium illos, quibus tu seruiuisti cum caritate!"

4 Et mox illi qui nominabantur ceciderunt. Quorum quidam iacuerunt longiori mora, quidam breuiori, antequam anime separarentur a corpore.

5 Omnia autem, quecumque audiui et vidi tunc, non valeo comprehendere, quia audiui iudicia multorum adhuc viuencium, qui adhuc cito vocabuntur.

6 Attamen sic dictum est michi a iudice: "Si," inquit, "emendauerint peccata homines, et ego iudicium mitigabo." Multos quoque tunc vidi iudicari, quosdam ad purgatorium, alios ad ve sempiternum.

Caput 51 Visio ammirabilis et terribilis sponse de quadam anima ante iudicem presentata et de opposicionibus Dei et libri iudicii contra animam et de responsionibus anime contra se ipsam et de diuersis penis stupendis sibi ad purgacionem latis.

-

Michi videbatur quasi quod una anima per militem et Ethyopem, quos videram prius, ante iudicem presentaretur dictumque est michi: "Hoc," inquit, "quod tibi nunc videtur, hoc totum factum est super animam istam eo tempore, quo a corpore soluebatur."

2 Cumque anima presentata fuisset iudici, stabat sola, quia in neutrius manibus erat eorum qui eam presentabant; stabat quoque nuda et dolorosa ignorans, ad que deueniret.

3 Deinde videbatur michi, quod quodlibet verbum in libro respondebat per se ipsum ad omnia, quecumque anima loquebatur.

4 Igitur audiente iudice et omni exercitu eius miles ille armatus loquebatur primo sic: "Non est," inquit, "iusticia, quod illa peccata replicentur anime ad obprobrium, que confessione emendata sunt."

5 Verumptamen ego, que ista vidi, bene et perfecte tunc noui, quod miles ille, qui loquebatur, omnia nouit in Deo sed, ut ego intelligerem, loquebatur.

6 Tunc de libro iusticie responsum est: "Quando penitencia facta fuit ab ista anima, non subsequebatur contricio digna talibus peccatis nec vera satisfaccio. Ideo dolere debet nunc pro hiis, que tunc, cum potuit, non emendauit."

7 Quibus dictis anima incepit plorare ita vehementer, quod quasi tota confringeretur, attamen lacrime videbantur et vox non audiebatur. Deinde rex loquebatur anime dicens: "Consciencia," inquit, "tua declaret modo peccata illa, que satisfaccio digna non sequebatur."

8 Tunc anima extulit vocem suam ita alte, quod quasi posset audiri per totum mundum, dicens: "Ve," inquit, "quia non feci iuxta mandata Dei, que audiui et cognoui!" Et accusans se ipsam addidit: "Ego non timui iudicium Dei." Cui responsum est de libro: "Ideo nunc timere debes Dyabolum."

9 Et statim anima timens et contremiscens, ac si tota solueretur, dixit: "Ego quasi nullam caritatem habui ad Deum: ideo modica bona feci." Responsum est statim ei de libro: "Ideo iusticia est te vicinius appropinquare Dyabolo quam Deo, quia ipse Dyabolus te ad se temptacionibus suis allexit et illexit."

10 Et anima respondit: "Iam intelligo, quod omnia, quecumque feci, erant secundum dyabolicas infusiones." Responsum est de libro: "Iusticia dictat, quod iuris Dyaboli est retribuere secundum ea, que egisti, cum pena et tribulacione."

11 Anima dixit: "Nichil fuit a vertice capitis mei usque ad calcaneum, quod non cum superbia vestiui. Quedam enim vana et superba portamenta ego de nouo adinueni personaliter, quedam vero sequebar secundum patrie consuetudinem.

12 Laui quoque manus et faciem, non ut solum mundarentur sed ut ab homine pulchra laudarentur."

13 Responsum est de libro: "Iusticia dicit, quod iuris Dyaboli est retribuere tibi pro meritis, quia te ornasti et composuisti sicut ipse tibi inspirabat et dictabat."

14 Iterum dixit anima: "Os meum sepe aperiebatur ad scurilia, quia aliis placere volui et animus meus omnia illa desiderabat, que pudor et obprobrium mundi non sequebatur."

15 Responsum est de libro: "Ideo lingua tua extrahi et extendi debet dentesque tui incuruari; et illa tibi apponentur, que omnino tibi displicent; omniaque illa tolli debent a te, que tibi placent."

16 Dixit anima: "Ego vehementer gaudebam ex eo, quod multi receperunt exempla et occasionem de hiis, que ego feci, et quod multi imitabantur mores meos."

17 Responsum est de libro: "Ideo est iusticia, quod omnis, qui deprehensus fuerit in tali peccato, pro quo tu punieris, eandem penam ipse pacietur et ipse ad te adducetur; et tunc propter aduentum cuiuslibet, qui imitabatur adinuenciones tuas, pena tua augmentabitur."

18 Quibus dictis videbatur michi, quasi quod vinculum quoddam esset alligatum in capite anime ad modum corone et stringebatur ita fortiter, quod occiput et frons coniungebantur simul;

19 oculi vero deciderunt a sedibus suis dependentes per radices suas ad genas; crines quoque quasi ab igne combusti aruerunt; cerebrum autem rumpebatur defluens per nares et per aures; lingua extendebatur dentesque comprimebantur;

20 ossa vero in brachiis confringebantur et quasi funes contorquebantur; manus eciam decoriate ad collum alligabantur; pectus vero et venter ita fortiter dorso coniungebantur, quod costis confractis cor cum omnibus interioribus euersum crepuit; femora vero pendebant ad latera ossaque confracta extrahebantur eo modo, quo filum tenue solet in globum glomerari.

21 Hiis visis Ethyops respondit: "O, iudex, peccata anime iam sunt plagata secundum iusticiam. Coniunge ergo iam nos ambos, me scilicet et animam, ita quod nunquam separemur!"

22 Miles vero ille armatus respondit: "Audi, iudex, tu qui scis omnia! Ad te iam pertinet audire ultimam cogitacionem et affeccionem, quam ista anima habebat circa finem vite sue.

23 Ipsa quippe in ultimo puncto taliter cogitauit: 'O, si Deus vellet michi dare spacium vite, vellem utique libenter emendare peccata mea omnique tempore vite mee seruire ei nec unquam amplius ipsum offendere.' Talia, o, iudex, cogitabat et volebat.

24 Memento eciam, Domine, quod persona ista non tanto tempore vixit, quod obtineret plene intelligibilem conscienciam. Ideo, Domine, cogita iuuentutem eius et facito misericordiam!"

25 Tunc autem sic responsum est de libro iusticie: "Talibus cogitacionibus in fine non debetur infernus." Et iudex ait tunc: "Propter passionem," inquit, "meam aperiatur anime celum purgacione prius pro peccatis recepta tanto tempore, quanto tenetur pati, nisi obtinuerit auxilium ex bonis operibus aliorum viuencium."

26 Hec mulier vouit virginitatem in manu sacerdotis et postea nupsit; que in partu postea periclitata moriebatur.

Caput 52 Visio terribilis sponse de quodam homine et de quadam muliere et de exposicione mirabili visionis sponse spiritualiter ab angelo facta, in qua multa mirabilia continentur.

-

Videbatur michi unus homo, cuius oculi eruti erant sed tamen dependebant ad maxillas cum duobus neruis. Hic habebat aures sicut canis, nares sicut equus, os sicut ferocissimus lupus, manus ad modum pedum maximi bouis, pedes sicut vultur.

2 Vna quoque mulier videbatur michi iuxta eum stare, cuius crines erant sicut vepres, oculi erant in occipite, aures abscise, nares plene sanie et putredine, labia sicut dentes serpentis; in lingua erat aculeus venenosus, manus erant sicut due caude vulpine, pedes sicut duo scorpiones.

3 Dum hec ego viderem non dormiens sed vigilans, dixi: "O, quid istud est?" Et statim quedam vox dulcisona loquebatur ad me, que tam consolatoria erat, quod omnis terror abscessit a me, dicens: "Tu ista videns, quidnam existimas illa esse?"

4 Ego respondi: "Ignoro, utrum isti quos video sint dyaboli aut bestie de tali bestiali natura progenite siue eciam homines a Deo sic formati."

5 Vox tunc respondit michi: "Non sunt dyaboli, quia ipsi non habent corpora, sicut istos habere vides, nec sunt de genere bestiali, quoniam de stirpe Adam geniti sunt,

6 nec eciam a Deo taliter sunt creati sed coram Deo apparent a Dyabolo in animabus suis taliter deformes facti et hoc tibi videntur quasi corporaliter. Ego tamem ostendam tibi, quid significent spiritualiter.

7 Illius hominis oculi videntur tibi eruti dependentes duobus neruis. Per duos enim neruos duo intelliges: primum est, quod Deum credidit eternaliter viuere, secundum est, quod credidit suam propriam animam post mortem corporis eternaliter siue in bono siue in malo victuram.

8 Per duos vero oculos eciam duo intelliges: primum est, quod debuit considerare, qualiter peccatum euitare posset, secundo, quomodo valeret bona opera perficere. Isti duo oculi ideo eruti sunt, quia non fecit opera bona pro desiderio celestis glorie nec fugit peccata pro timore gehennalis pene.

9 Habet eciam caninas aures. Nam sicut canis neque nomen sui domini neque alterius tantum curat quantum suum nomen proprium, si hoc nominari audierit, ita eciam iste non tantum curat de honore nominis Dei quantum de honore nominis proprii.

10 Habet eciam equinas nares. Nam sicut equus, qui solutus est eiecto stercore suo, delectatur nares illi apponere, similiter iste. Nam perpetrato peccato, quod coram Deo vilissimum est stercus, de ipsius fetore dulce sibi videtur cogitare.

11 Habet eciam os sicut lupus ferocissimus, qui ventre ac ore suo repleto ex illis que viderat adhuc, si aliquid aure viuum audierit, deglutire illud desiderat. Ita et iste, si omnia possideret, que oculis viderat, adhuc concupisceret illa que alios possidere audiret.

12 Habet eciam manus ad modum pedum fortissmi bouis. Qui cum iratus fuerit, animal cui preualet cum pedibus suis disrumpit propter ire vehemenciam non curans de intestinis vel de carnibus eius, dummodo vitam illi abstulerit. Similiter iste. Nam quando est in ira, non curat, quod anima inimici sui in infernum descenderet nec qualiter corpus eius torqueretur morte, si vitam eius auferre posset.

13 Habet eciam pedes sicut vultur. Nam sicut vultur aliquid habens inter ungues, quod sumere eum delectat, pedem super illud tam fortiter stringit, quod viribus pedis deficientibus pre dolore ipse quasi nesciens dimittit cadere, quod tenebat.

14 Ita et iste. Nam illa, que iniuste habet, intendit tenere usque ad mortem, quando omnibus viribus deficientibus illud dimittere coartabitur.

15 Mulieris vero illius crines videbantur sicut vepres. In crinibus autem, qui sunt in summitate verticis, ornantibus faciem hominis significatur illa voluntas, que summe summo Deo placere desiderat.

16 Hec enim animam coram Deo adornat. Sed quia huius mulieris voluntas est summe huic mundo placere plus quam summo Deo, ideo sui capilli apparent sicut vepres.

17 Oculi vero eius apparent in occipite, quia mentales oculos auertit ab hiis, que bonitas Dei sibi fecerat in creando eam, in redimendo et in diuersis sibi utiliter prouidendo. Illa vero que transitoria sunt intente respicit, a quibus cotidie discedit, donec ab aspectu suo penitus euanescant.

18 Aures igitur abscise spiritualiter apparent. Nam minime curat doctrinam sancti Euangelii seu predicaciones audire.

19 Nares vero plene putredine sunt, quoniam sicut per nares suauis odor ad cerebrum delectabiliter trahitur, ut cerebrum inde fortificetur, sic ipsa per affecciones suas, quidquid putrescibili corpori delectat ad ipsius fortificacionem, trahit delectabiliter ad effectum.

20 Labia vero illius sicut dentes serpentis videbantur et in lingua aculeus venenosus. Nam dum serpens dentes fortissime constringit propter defensionem aculei, ne ab aliquo euentu frangatur, tamen squalor de ore eius effluit inter dentes, quia separatim sunt locati.

21 Similiter et ipsa claudit labia a confessione vera, ne frangatur delectacio peccati, que est anime sue aculeus venenosus, squalor tamen peccati euidenter apparet coram Deo et sanctis eius."

22 "Dixi tibi prius de iudicio et abieccione unius matrimonii, quod contra statuta Ecclesie contraxerunt. Nunc indicabo tibi plenius de eis. Tu enim vidisti manus mulieris quasi caudas vulpium et pedes eius quasi scorpionum.

23 Hoc ideo est, quia sicut in omnibus membris et affeccionibus erat inordinata, sic et leuitate manuum suarum et incessu pedum dulcedinem carnis prouocando grauius scorpione animam viri pungebat."

24 Et ecce in eodem momento apparuit Ethyops habens in manu tridentem et in pede quasi tres ungulas acutissmias clamans et dicens: "O, iudex, iam hora mea est. Expectaui et silui; iam tempus est faciendi!"

25 Et statim sedente iudice cum exercitu innumerabili apparuit michi quasi vir unus et mulier nudi. Et dixit iudex ad eos: "Dicite," inquit, "quamuis omnia scio, quid fecistis!"

26 Respondit vir: "Audiuimus et sciuimus vinculum Ecclesie et non curauimus, ymo despeximus." Respondit iudex: "Quia noluistis sequi Dominum, iusticia est, ut senciatis maliciam lictoris."

27 Et statim Ethyops infixit ungulam in corda amborum et sic fortiter compressit eos, ut quasi in prelo positi viderentur. Et dixit iudex: "Ecce, filia, talia merentur, qui se scienter elongant a creatore suo propter creaturam."

28 Dixit iterum iudex ambobus: "Ego dedi vobis saccum, ut congregaretis fructum deliciarum mearum; quid ergo nunc apportatis?" Respondit mulier: "O, iudex, delicias ventris quesiuimus et non apportamus nisi confusionem."

29 Tunc dixit iudex lictori: "Redde quod iustum est!" Qui statim infixit ungulam secundam in ventres amborum et sic fortiter vulnerauit, quod omnia intestina viderentur perforata. Et dixit iudex: "Ecce talia merentur, qui legem transgrediuntur et pro medicamento siciunt venenum."

30 Iterum dixit iudex ambobus: "Vbi est thesaurus meus, quem accommodaui vobis ad usuram?" Responderunt ambo: "Posuimus eum sub pedibus nostris, quia quesiuimus thesaurum terrenum non eternum."

31 Tunc dixit iudex lictori: "Da quod scis et debes!" Qui statim infixit ungulam terciam in corda eorum et ventres et pedes ita, ut omnia quasi unus globus viderentur. Et dixit Ethyops: "Domine, quo vadam cum eis?"

32 Respondit iudex: "Tuum non est ascendere nec gaudere." Quo dicto a facie iudicis statim vir et mulier gementes disparuerunt. Iterum dixit iudex: "Gaude, filia, quia a talibus es segregata!"

Caput 53 Verba Virginis ad sponsam, qualiter parata est ad defendendum omnem viduam et omnem virginem et omnem coniugatam, quas videt in iusto proposito stantes et suum filium super omnia diligentes.

"

-

Audi tu," inquit mater Dei, "que toto corde rogas Deum, ut filii tui placeant Deo. Vere talis oracio placita est Deo. Non enim est mater, que filium meum diligit super omnia et illud idem petit filiis suis, quin non statim parata sum iuuare eam ad effectum peticionis eius.

2 Nec eciam est aliqua vidua, que stabiliter rogat auxilium a Deo standi in viduitate ad honorem Dei usque ad mortem, quin non statim parata sum perficere voluntatem eius cum ea, quia ego fui quasi vidua, eo quod habui filium in terris, qui non habuit carnalem patrem.

3 Non est eciam aliqua virgo, que virginitatem suam desiderat seruare Deo usque ad mortem, quin non parata sum eam defendere et comfortare, quia ego sum vere ipsa virgo.

4 Nec mirari debes: Cur dico ista? Scriptum est enim, quod Dauid desiderabat filiam Saulis, quando fuit virgo. Ipse eciam recepit eam, quando fuit vidua. Insuper et habuit uxorem Vrie, quando vir eius vixit.

5 Attamen concupiscencia Dauid non fuit sine peccato, sed delectacio illa spiritualis filii mei, qui est dominus Dauid, est sine omni peccato.

6 Ideo, sicut iste tres vite scilicet virginitas, viduitas et coniugium placuerunt Dauid corporaliter, ita filio meo placet eas habere in sua delectacione castissima spiritualiter.

7 Ideo non mirum, quod iuuando traho earum delectacionem spiritualem in delectacionem filii mei, quia eius delectacio est ad ipsas."

Caput 54 Verba Matris ad sponsam de felici natiuitate spirituali cuiusdam in peccatis pessimis nutriti, quam natiuitatem precibus et lacrimis Dei seruorum obtinuit.

"

-

Vide filium lacrimarum, qui nunc est recenter natus de mundo spiritualiter! Qui primus natus fuerat de matre sua in mundo carnaliter.

2 Sicut enim femina illa, que extrahit puerum de ventre matris, primo caput trahit, deinde manus, deinde totum corpus, usquequo cadit in terram, sic ego feci illi propter lacrimas et preces amicorum meorum.

3 Extraxi illum quippe de mundo in tantum, quod iam spiritualiter est sicut puer nouiter natus. Ideo educari debet et spiritualiter et corporaliter.

4 Nam ille, ad quem te miseram, educare eum debet precibus suis et bonis operibus et consiliis custodire. Illa vero femina, de qua tibi dictum est, rogabit pro eo et custodiet spiritualiter attendendo eciam, ut habeat necessaria sua corporaliter, quia ipsa ita profunde cecidit in peccata mortalia, quod omnes demones in inferno de eo dixerunt:

5 'Aperiamus os, si forte venerit, ut premamus eum dentibus nostris et degluciamus. Extendamus eciam manus, ut disrumpendo laceremus eum. Habeamus quoque pedes promptos ad calcandum et calcitrandum eum.'

6 Ideo dictum est tibi, quod nunc spiritualiter natus fuit, quia iam de potestate demonum est liberatus, sicut bene colligere poteris de verbis illis que audisti, quod Deum corde et corpore diligit super omnia."

Caput 55 Verba Matris ad filiam, qualiter precibus Dei seruorum vult diligere quendam puerum et ipsum armis spiritualibus armare.

"

-

Recordare quod scribitur de Moyse, quod filia regis inuenit eum super aquas et dilexit eum pro filio suo. Scribitur quoque in scolasticis historiis, quod idem Moyses vicit terram per aues, que consumpserunt serpentes venenosos.

2 Ego sum filia regis de progenie Dauid, que volo puerum istum diligere, quem inueni in procellis lacrimarum, que effuse sunt propter salutem anime eius; que inclusa fuit in arca corporis eius, quem educabunt illi de quibus dixi, donec ad etatem venerit, in qua armare eum volo et mittere ad terram vincendam regi celi.

3 Sed quomodo hec fient, tibi ignotum est et michi notum. Nam ego taliter preparabo eum, quod de eo dicetur: 'Iste vixit sicut vir et mortuus est sicut gygas. Venit ad iudicium sicut bonus miles.'"

4 Filius Dei loquitur: "Vbi animal famelicum repellitur a preda, expectat a longe inueniendo tempus redeundi ad predam. Sin autem, vadit ad speluncam suam. Sic ego feceram principi terre huius.

5 Monui enim eum beneficiis meis, monui eum verbis et verberibus, sed tanto ingracior et obliuiosior est, quanto mansueciorem me ei ostendo. Ideo vocabo eum nunc sub coronam et ad scabellum pedum, quia noluit stare in corona.

6 Immittamque ei et assentatoribus eius aspidem immitem de vippera et subdola vulpe generatum, qui terram et habitatores eius conturbet et simplices deplumabit, qui cacumina terrarum ascendet et gloriantes deiciet et conculcet.

7 Puerum vero istum, quem amici mei nutrierunt, ducam per viam aliam, donec venerit ad locum gloriosiorem."

8 Item loquitur Filius Dei: "Adhuc dicetur de puero isto, quod vixit sicut vir, pugnauit sicut miles egregius, coronabitur sicut amicus Dei. O, filia, quid credunt mulieres, que gloriantur ex eo, quod filii earum procedunt in superbia? Illa non est gloria sed confusio, quia regem superbie imitantur.

9 Sed illa est gloria et ille est miles glorie, qui gloriatur ex eo, quod facit honorem Deo, quantum potest, et conatur ad maiora paratusque est pati ea que Dominus vult eum pati. Talis est miles Dei et talis coronabitur cum militibus celi."

Caput 56 Verba Matris ad filiam de quodam, quod non debet contristari propter correpcionem.

-

Mater loquitur: "Cur turbatur ille? Pater quippe percutit filium quandoque cum leuibus straminibus. Ideo non est contristandum."

Caput 57 Verba Matris ad filiam, qualiter Roma debet mundari a zizania primo ferro acuto, secundo igne, tercio iugo boum.

-

Mater loquitur: "Roma est quasi ager, super quem zizania excreuit. Ideo prius debet mundari cum acuto ferro, inde igne purgari, postea arari cum iugo boum.

2 Ideo faciam vobiscum sicut qui transfert plantas in alium locum. Illi enim urbi preparatur talis pena, quasi iudex diceret: 'Excoria,' inquit, 'totam pellem, extrahe totum sanguinem de carne, excide omnem carnem in frusta et confringe ossa ita, ut defluat omnis medulla.'"

Caput 58 Verba Christi ad sponsam sub figura, in exposicione cuius Christus per dominum peregrinantem, corpus suum per thesaurum, Ecclesia per domum, sacerdotes per custodes designantur. Quos sacerdotes tanquam verus dominus septemplici honore honorauit; et qualiter Deus conqueritur, quod ipsi iniqui sacerdotes septemplici vituperio ipsum vituperant; et qualiter septem vestes, scilicet septem virtutes, quas deberent habere, vertunt in septem vicia.

-

Filius loquitur: "Ego sum similis domino, qui fideliter decertans in terra peregrinacionis sue regrediebatur in terram natiuitatis sue cum gaudio. Hic dominus habebat thesaurum preciosum valde, cuius intuitu clarificabantur lippientes oculi, tristes consolabantur, infirmi conualescebant, mortui suscitabantur.

2 Vt vero thesaurus honeste et tute custodiretur, facta et perfecta est domus quedam in magnificencia et gloria habens altitudinem decentem septemque gradus, quibus ad domum et thesaurum ascendebatur.

3 Hunc itaque thesaurum dominus tradidit seruis suis videndum et tractandum fideliterque et munde custodiendum, ut et caritas domini probaretur ad seruos fidelitasque seruorum ad dominum videretur. Procedente vero tempore despici cepit thesaurus, raro frequentabatur domus tepueruntque custodes et caritas domini negligebatur.

4 Tunc domino consulente familiares suos, quid faciendum esset super tanta ingratitudine, respondit unus eorum dicens: 'Scriptum est, quod iudices et custodes populi negligentes iussi sunt suspendi ad solem, sed tuum est misericordia et iudicium, qui parcis omnibus, quia tua sunt omnia et omnium misereris.'

5 Ego sum in figura dominus ille, qui quasi peregrinus per humanitatem apparui in terra, cum tamen in celo et in terra potens essem secundum deitatem. Ego quippe tam forte certamen habui in terris, quod omnes nerui manuum et pedum meorum rumpebantur propter animarum zelum et salutem.

6 Relicturus itaque mundum et ascensurus in celum, a quo tamen secundum deitatem nunquam defui, reliqui mundo memoriale dignissimum, scilicet corpus meum sanctissimum, ut, cum lex vetus gloriabatur de archa, manna et tabulis testamenti cerimoniisque aliis, sic nous homo gauderet de noua lege et non, ut olim, de umbra sed de veritate, scilicet corpore meo crucifixo, quod in lege figurabatur.

7 Vt autem corpus meum esset in gloria et honore, institui domum sancte Ecclesie, ubi seruaretur et tractaretur, sacerdotesque speciales custodes eius, qui quodam modo eciam officio sunt supra angelos; quia quem ipsi timent contingere timore reuerencie, hunc sacerdotes tractant manibus et ore.

8 Honoraui quoque sacerdotes septemplici honore tanquam in septem gradibus. Primo debent esse signiferi et speciales amici mei per mundiciam mentis et corporis, quia mundicia primus locus est ad Deum, quem nichil contingit nec decet coinquinatum. Nam si legalibus sacerdotibus permittebatur commixtio tempore, quo non sacrificabant, non mirum fuit, quia ipsi portabant testam non nucleum.

9 Nunc autem veniente veritate et fugata figura summe studendum est mundicie tanto copiosius, quanto dulcior est nucleus testa. Et in huiusmodi continencie signum capilli primo tonduntur, ne voluptas animo seu carni dominetur.

10 In secundo gradu instituuntur clerici, quod sint viri angelici per omnem humilitatem, quia humilitate mentis et corporis penetratur celum et vincitur Dyabolus superbus. Et in huiusmodi gradus signum constituuntur clerici ad expellendos demones, quia homo humilis eleuatur in celum, unde per superbiam corruit demon elatus.

11 In tercio gradu instituuntur clerici ex eo, quod debent esse discipuli Dei per continuam diuine Scripture leccionem, quibus et ideo ab episcopis in manus traditur liber, sicut et militi gladius, ut et sciant, que agenda sunt, et oracione et meditacione placare studeant iram Dei pro populo Dei.

12 In quarto gradu instituuntur clerici custodes templi Dei et speculatores animarum, quibus et ideo traduntur claues ab episcopo, ut solliciti sint circa salutem fratrum verbisque et exemplis promoueant et incitent infirmos ad perfecciora.

13 In quinto gradu instituuntur dispensatores et curatores altaris et mundialium rerum contemptores, ut, dum altari deseruiunt, de altari viuant et in terrenis nequaquam nisi in hiis, que decent gradum eorum, occupentur.

14 In sexto gradu instituuntur, qui sint viri apostolici predicando veritatem euangelicam moribusque se predicacioni conformando. In septimo gradu instituuntur, quod sint mediatores inter Deum et hominem per immolacionem corporis mei; in quo gradu sacerdotes quodam modo sunt supra angelos dignitate.

15 Nunc autem conqueror, quod gradus isti sunt dissipati, quia superbia diligitur pro humilitate, impuritas exercetur pro mundicia, Dei leccio non attenditur sed liber mundi, negligencia apparet in altaribus, sapiencia Dei reputatur fatuitas, salus animarum non curatur.

16 Nec sufficiunt eis ista, sed adhuc eciam vestes meas proiciunt et contempnunt arma mea. Ego quippe ostendi in monte Moysi vestes, quibus sacerdotes legis uterentur. Non quod in celesti Dei habitacione aliquid materiale sit, sed quia spiritualia nisi per corporales similitudines non capiuntur.

17 Ideo spirituale per corporale ostendi, ut sciatur, quanta reuerencia et mundicia opus est hiis, qui habent ipsam veritatem, scilicet corpus meum, si tantam mundiciam et reuerenciam habebant hii, qui portabant umbram et figuram.

18 Sed ad quid Moysi ostendi tantam vestium materialium pulchritudinem, nisi ut per eas addisceretur et significaretur ornatus et pulchritudo anime? Sicut enim vestes sacerdotis sunt septem, sic anime accedentis ad corpus Dei septem debent esse virtutes, sine quibus non est salus.

19 Prima ergo vestis anime est contricio et confessio, que tegit caput. Secunda est affectus ad Deum et affectus castitatis. Tercia est labor pro honore Dei et paciencia in aduersis. Quarta est non attendere ad laudes et obprobria hominum sed ad honorem solius Dei.

20 Quinta est abstinencia carnis cum vera humilitate. Sexta est recogitacio beneficiorum Dei et iudiciorum eius timor. Septima est caritas Dei super omnia et perseuerancia in bonis inchoatis.

21 Nunc autem vestes iste immutate sunt et contempte. Diligitur quippe pro confessione excusacio et leuigacio culpe, pro castitate scurrilium continuacio, pro labore salutis anime labor utilitatis corporis, pro honore et amore Dei ambicio mundialium et superbia,

22 pro parcitate laudabili superfluitas in omnibus, pro timore Dei presumpcio et diiudicacio iudiciorum Dei, pro dileccione Dei super omnia ingratitudo cleri super omnes. Ideo, sicut dixi per prophetam, veniam in indignacione et tribulacio dabit eis intellectum."

23 Tunc mater misericordie astans respondit: "Benedictus sis tu, Fili, pro iusticia tua. Loquor ad te, qui omnia scis, propter sponsam istam, quam tu vis intelligere spiritualia, que tamen nisi per similitudines capere non valet spiritualia.

24 Tu quippe dixisti in deitate tua, antequam suscepisses humanitatem de me, quod si decem viri iusti inuenirentur in ciuitate, misereri velles toti ciuitati propter decem. Nunc autem adhuc infiniti sunt sacerdotes, qui te oblacione corporis tui placant.

25 Ergo miserere propter eos hiis, qui parum boni habent. Hoc ego, que te secundum humanitatem genui, rogo; hoc omnes electi tui petunt mecum."

26 Respondit Filius: "Benedicta sis tu et benedictum verbum oris tui. Tu vides, quod tripliciter parco propter triplex bonum, quod oblacio corporis mei habet.

27 Sicut enim ex presumpcione Iude tria ostensa sunt bona in me, sic ex oblacione sacrificii huius tria veniunt animabus. Denique paciencia mea laudatur, quod sciens proditorem meum non repuli conuersacionem eius.

28 Secundo, quod astante proditore cum suis omnes ex unico verbo meo ceciderunt in terram, ubi potencia mea ostendebatur. Tercio, quia omnem maliciam eius et Dyaboli ad animarum conuerti salutem, ubi sapiencia et caritas diuina manifestabatur.

29 Sic eciam ex oblacione sacerdotum tria veniunt bona. Primo laudatur ab omni celesti exercitu paciencia mea, quia idem sum in manibus boni et mali sacerdotis, quia apud me non est personarum accepcio, nec merita hominum conficiunt hoc sacramentum sed verba mea.

30 Secundo, quia hec oblacio prodest omnibus, a quocumque sacerdote est oblatum. Tercio, quia prodest eciam ipsis offerentibus quantumcumque malis, quia sicut ex uno verbo quod dixi, scilicet 'Ego sum', corruerunt hostes mei corporaliter in terram,

31 sic dicto verbo meo, videlicet 'Hoc est corpus meum', fugiunt demones a temptando animas offerencium nec auderent redire ad eos cum tanta audacia, si affectus peccandi non sequeretur.

32 Itaque misericordia mea parcit in omnibus et omnes suffert, sed iusticia clamat vindictam, quia clamo cotidie et quam multi michi respondent, satis tu vides.

33 Verumptamen adhuc mittam verba oris mei, et qui audierint complebunt dies suos in leticia illa, que nec dici nec cogitari potest pre dulcedine.

34 Qui vero non audierint, venient eis sicut scriptum est septem plage in anima et septem in corpore, quas considerando et legendo ea, que gesta fuerunt, inuenient, ne experiendo contremiscant."

Caput 59 Verba Christi ad sponsam, qualiter sacerdos tenetur habere tria: primo corpus Christi consecrare, secundo mundiciam carnis et spiritus habere, tercio parrochie sue prouidere; eciam quod tenetur habere Librum et Oleum; et quomodo sacerdos angelus Domini est, ymmo quod eius officium est maius quam angeli.

-

Filius loquitur: "Sacerdos tenetur habere tria, primo consecrare corpus Dei, secundo habere mundiciam carnis et spiritus, tercio prouidere parrochie sue. Sed potes querere: 'Quid prodest habere ecclesiam, si non habet parrochiam?'

2 Respondeo tibi: sacerdos habens voluntatem omnibus prodesse et predicare propter amorem Dei, ille habet tam latam parrochiam, quasi si haberet totum mundum, quia, si posset toti loqui mundo, minime parceret labori suo. Ideo voluntas bona reputatur ei pro opere.

3 Nam Deus propter ingratitudinem audiencium multociens parcit electis suis a labore predicandi, nec tamen fraudantur mercede propter affectum bonum.

4 Presbiter eciam tenetur habere Librum et Oleum: Librum ad instruendum imperfectos, Oleum sanctum ad infirmos liniendum.

5 Sicut enim in Libro continetur doctrina spiritualis et corporalis, sic in sacerdote sit sciencia ad se ipsum moderando carnem, ne dissoluatur intemperancia, qua scandalizantur parrochiani, fugiendo cupiditatem mundi, qua vilipenditur decor Ecclesie, deuitando mores secularium, quibus dignitas clericalis dehonestatur.

6 Spiritualis vero sciencia est instruere insipientes, corripere dissolutos, accendere proficientes.

7 In Oleo vero notatur dulcedo oracionis et exempla bona. Sicut enim oleum pinguius est pane, sic oracio caritatis et exempla bona vite efficaciora sunt ad trahendum homines et pinguiora ad placandum Deum.

8 Vere dico tibi, filia, quod magnum est sacerdotis nomen, quia angelus Domini est et mediator, sed maius est officium eius, quia tractat incomprehensibilem Deum, ymaque celestibus in manu eius coniunguntur."

Caput 60 Verba sponse ad Deum de grato modo effundendi preces coram Deo.

"

-

B enedictus sis tu, creator et redemptor meus. Ne indigneris, si loquor ad te, sicut vulneratus ad medicum, sicut tribulatus ad consolatorem, sicut pauper ad diuitem et habundantem.

2 Vulneratus quippe dicit: 'O, medice, noli abhominari me saucium, quia frater es!' 'O, consolator optime, noli me despicere, quia anxius sum, sed da cordi meo requiem sensibusque meis consolacionem!'

3 Pauper vero dicit: 'O, tu diues et nullius egens, respice me, quia periclitor fame, vide me, quia nudus sum, et da michi vestes, quibus calefiam!'

4 Sic ego dico: O, Domine omnipotentissime et optime, ego considero vulnera peccatorum meorum, quibus ab infancia vulnerata sum, et ingemisco, quia tempus consumptum est inutiliter; vires non sufficiunt ad labores, quia exhauste sunt in vanitatibus.

5 Ideoque, quia tu es fons tocius bonitatis et misericordie, rogo te: miserere mei, tange cor meum manu dileccionis tue, quia medicus es optimus, consolare animam meam, quia consolator es bonus!"

Caput 61 Qualiter Dyabolus apparuit sponse in eleuacione corporis Christi loquens et per raciones probans ei, quod illud, quod eleuabatur, non esset corpus Christi. Cui angelus Domini statim apparuit confortans eam et dicens: "Noli credere" et cetera; et qualiter Christus apparens cogit Dyabolum, ut diceret veritatem coram filia et cetera; et qualiter corpus Christi sumitur sic a malis sicut a bonis et de remedio oportuno in temptacionibus de corpore Christi.

-

Apparuit sponse in eleuacione corporis Christi quidam teterrimus et ait: "Numquid credis tu, fatua, quod hec tortella panis Deus est? Diu denique consumptus esset, eciam si mons moncium fuisset.

2 Nullus quippe sapientum Iudeorum, quibus a Deo data est sapiencia, hoc credit, sed nec aliquis credat, quod Deus ab immundissimo sacerdote, qui cor habet caninum, tangi dignatur et amari. Et ut probes quod dico, iste sacerdos meus est, quem cum voluero -- et iam in puncto est -- auferam ad me ipsum."

3 Tunc statim bonus angelus apparens dixit: "O, filia, non respondeas stulto iuxta stulticiam suam! Ipse enim, qui apparuit tibi, pater est mendacii. Sed esto parata, quia sponsus noster iam est prope."

4 Qui Sponsus Ihesus veniens ait ad Dyabolum: "Cur," inquit, "conturbas filiam meam et sponsam? Ideo dico filiam, quia creaui eam, ideo sponsam, quia redemi eam et caritate mea copulaui eam michi." Respondit demon: "Ideo loquor, quia permissus sum et ut ipsa refrigesceret in seruicio tuo."

5 Et Dominus: "Hoc," inquit, "nocte ista experta est, quando et oculos et reliqua membra compressisti, et maiora fecisses, si fuisses admissus, sed quociens ipsa resistit immissionibus tuis, tociens ei duplicabitur corona.

6 Verumptamen tu, Dyabole, quia dixisti me diu fuisse comestum, eciam fuissem mons, dicito michi audiente filia mea, que corporalis est: Scriptura dicit, quod periente populo erigebatur serpens eneus, quo viso omnis percussus a serpentibus sanabatur;

7 utrum ista virtus sanatiua erat ex eris fortitudine aut specie serpentis aut de Moysi bonitate seu virtute occulta diuina?"

8 Respondit demon: "Hec virtus sanacionis a nullo erat nisi propria et sola virtute Dei et fide populi credentis et obedientis, qui sic firmiter credidit Deo, quod Deus, qui de nichilo fecit omnia, eciam omnia posset facere, que non erant prius."

9 Iterum dixit Deus: "Dicito, demon, quando virga facta est serpens, utrum factum est precipiente Moyse an iubente Deo? Aut quia Moyses sanctus fuit an quia verbum Dei sic dixit?"

10 Cui demon: "Quid," inquit, "erat Moyses nisi homo infirmus ex se sed iustus ex Deo? Ad cuius verbum, quod iussit et protulit Deus, facta est virga serpens Deo veraciter iubente et Moyse tanquam ministro obsequente.

11 Nam ante preceptum et verbum Dei virga erat virga; precipiente vero Deo veraciter virga facta est serpens, ita ut et Moyses formidaret."

12 Tunc Dominus ait ad sponsam ista videntem: "Sic est eciam nunc in altari. Ante enim verba sacramenti panis positus in altari panis est; dicto vero verbo 'Hoc est corpus Christi'

13 panis fit corpus Christi, quem sumunt et tractant ita boni sicut mali, ita unus sicut mille, eadem veritate sed non eodem effectu, quia bonus ad vitam, malus vero ad iudicium sui.

14 Quod vero demon dixit Deum fedari ex immundicia offerentis, hoc verissime falsum est. Sicut enim si seruus leprosus ministrat domino claues aut si infirmus offerret fortissimarum herbarum confecciones, nichil hoc obesset ei, cui ministraretur, cum eadem virtus est in eis per qualemcumque offerentur.

15 Sic Deus nec ex malicia ministri mali fit malus nec ex bono fit melior, quia semper immutabilis est et semper idem. Quod vero dixit deum eum cicius moriturum, hoc nouit ex nature sue subtilitate et ex causis exterioribus, attamen auferre eum non poterit nisi me permittente.

16 Verumptamen iste sacerdos suus est proprius, nisi se correxerit, et hoc propter tria. Ideo idem demon dixit eum habere membra fetencia et cor caninum, qui vere fetidus est et febricitans,

17 quia habet calorem exteriorem sed interiorem frigiditatem, sitim intolerabilem, languorem membrorum, panis fastidium et omnis suauitatis abhominacionem. Calescit enim ad mundum, frigescens est ad Deum, sitit voluptatem carnis fastidiens virtutum pulchritudinem, insipidus est ad mandata Dei feruens ad omnia, que sunt carnis.

18 Ideo non mirum, quia non sapit sibi corpus meum nisi sicut panis coctus in clibano, quia non cogitat; nec sapit ei spirituale opus sed carnale.

19 Ideo dicto Agnus Dei et sumpto corpore meo in corpus suum discedit ab eo Patris potencia, abscedit et Filii dulcissima presencia, depositis vero sacris vestibus recedit Spiritus sancti benignitas, qui est vinculum coniunccionis; sola autem forma et recordacio panis remanet ei.

20 Non tamen cogitare debes, quod ipse vel alius quantumcumque malus sine Deo sit, sed recedit Deus maiorem consolacionem non infundendo; permanet vero tolerando eum et a Dyabolo defendendo.

21 Quod vero Dyabolus dixit nullum sapientum Iudeorum hoc velle credere respondeo: Ipsi Iudei sunt ita dispositi, sicut qui dexteros oculos amiserunt. Ideo claudicant utroque pede spirituali, propter quod et insipientes sunt et erunt usque in finem.

22 Ergo non mirum, quod Dyabolus excecat et indurat corda eorum et suadet eis impudica et ea, que sunt contra fidem. Itaque quocienscumque aliqua cogitacio talis de corpore Christi occurrerit menti tue, refer ad spirituales amicos tuos et sta stabilis in fide, quia absque dubio scias, quod hoc corpus, quod de virginea carne sumpsi, quod crucifixum est et regnat in celo, hoc idem est in altari et hoc sumunt boni et mali.

23 Nam sicut ostendi me discipulis euntibus in Emaus in aliena forma, cum tamen essem verus Deus et verus homo ingrediens ad discipulos ianuis clausis, sic sub aliena forma ostendo me sacerdotibus, ut fides habeat meritum et hominum appareat ingratitudo.

24 Nec mirum: ego enim idem nunc sum, qui ostendi deitatis mee potenciam per signa et terribilia, et adhuc dixerunt tunc homines: 'Faciamus deos, qui nos precedant.' Ego eciam ostendi Iudeis veram humanitatem meam et crucifixerunt illam.

25 Ego idem quotidie in altari sum, et dicitur: 'Nausea et temptacio est nobis sub cibo isto.' Que ergo maior ingratitudo esse potest quam velle racione comprehendere Deum eiusque occulta iudicia et misteria, que in manu sua propria possidet, audere iudicare?

26 Ideo indoctis et humilibus ostendere volo inuisibili effectu et visibili forma, quid sit visibilis forma panis sine pane et sine substancia; quid vero substancia in sua forma; quid vero diuisio in forma sine substancia; aut cur tanta indigna et tanta deformia perfero in corpore meo, ut et humiles exaltentur superbique confundantur."

Caput 62 Verba increpacionis Domini ad quendam sacerdotem, qui in paciencia mortuus est, presente sponsa; et qualiter cum septem plagis spiritualibus et septem corporalibus Christus veniet ad iniquos sacerdotes; et qualiter illa anima propter pacienciam et cetera obtinuit gloriam.

-

Cum quidam sacerdos sepeliret quendam mortuum, qui tribus annis cum dimidio iacuit in lecto, tunc audiuit sponsa, qualiter dixit Spiritus: "Amice, quid facis? Cur presumis tangere mortuum, cum manus tue sanguinolente sunt? Cur clamas pro eo ad Omnipotentem, cum vox tua est quasi ranarum?

2 Cur presumis placare pro eo Iudicem, cum gestus tui et mores similiores sunt ioculatori quam deuoto sacerdoti? Propterea virtus verborum meorum et non opus tuum proficiet mortuo, fidesque sua et paciencia longa introducent ipsum ad coronam."

3 Item dixit Spiritus sponse: "Manus istius sunt sanguinolente, quia omnia opera eius sunt carnalia, quibus tangere non valet mortuum, quia iuuare eum non poterit meritis suis sed dignitate sacramenti. Nam boni sacerdotes dupliciter prosunt animabus, scilicet virtute corporis dominici et propria, qua ardent caritate.

4 Vox quoque eius est quasi ranarum, quia tota est de lutosis operibus, tota ad voluptatem carnis. Ideo non ascendit ad Deum, qui placari desiderat voce humilis confessionis et contricionis.

5 Mores eciam sui sunt quasi ioculatorum. Quid enim facit ioculator, nisi quod conformat se moribus mundialium? Quid vero cantat, nisi 'Comedamus et bibamus fruamurque in hac vita deliciis'?

6 Sic facit iste: Conformat enim se veste et actu cum omnibus, ut omnibus placeat omnesque exemplo suo et excessu ad superflua incitat dicendo: 'Comedamus et bibamus, quia gaudium Domini est fortitudo nostra; sufficiat nobis venire ad portam glorie; et si prohibear ab ingressu, sufficiat michi residere iuxta portam. Nolo esse perfectus.'

7 Hec vox et vita grauis est, quia nemo veniet ad portam glorie nisi perfectus aut perfecte purgatus. Et nemo apprehendet gloriam nisi perfecte desiderando eam aut perfecte, cum poterit, pro ea laborando.

8 Attamen ego, Dominus omnium, ingredior ad sacerdotem istum sed non includor et commaculor. Ingredior ut sponsus, egredior ut iudex iudicaturus, contemptus a sumente.

9 Propterea, sicut dixi, veniam sacerdotibus cum septem plagis. Priuabuntur enim omnibus, que dilexerunt, eiicientur a conspectu Dei et iudicabuntur in ira eius, tradentur demonibus, pacientur absque requie, contempnentur ab omnibus, egebunt bonis omnibus malisque omnibus habundabunt.

10 Similiter eciam aliis septem corporalibus malis sicut Israhel flagellabuntur. Ideo non debes mirari, si malos tolero, aut si aliqua indigna ostenduntur in sacramento meo, quia ad ostendendam pacienciam meam et ingratitudinem hominum suffero usque in finem.

11 Nec cogitare debes, quod talis indignitas, sicut audisti de vomitu, fit in corpore meo, sed species ille sensuales ostendunt quod suum est, scilicet deficiendo; et tamen transparenter manifestant hominum ingratitudines et produnt homines ad tam sanctam sumpcionem reos et indignos."

12 Item dixit Spiritus ad animam mortui: "O, anima, gaude et exulta, quia fides tua separauit te a Dyabolo, simplicitas tua abbreuiabit tibi viam longam purgatorii, paciencia tua duxit te ad portam glorie, misericordia mea introducet te et coronabit te."

Caput 63 Qualiter Dyabolus apparuit sponse volens ipsam per raciones apparentes decipere in sacramento corporis Christi; et qualiter Christus in adiutorium affuit sponse Dyabolum cogendo ad veritatem coram sponsa dicendam; et de confirmacione et informacione utilissima Christi ad sponsam de suo glorioso corpore in sacramento.

-

Item apparuit sponse quidam demon longo ventre et ait: "Quid credis tu, mulier, et quid magna cogitas? Ego eciam multa scio et aperta racione probare valeo dicta mea, sed consulo tibi, dimitte cogitare incredibilia et crede sensibus tuis.

2 Nonne tu vides oculis et auribus carnis tuis audis sonum fraccionis hostie materialis panis? Vidisti eum euomi, tangi, inhoneste deici in terram pluraque indigna fieri, que ego in me non tolerarem. Et si Deum in ore iusti possibile esset esse, quomodo descendit ad iniustos, quorum auaricia est sine fundo et sine modo?"

3 Respondit illa ad humanitatem Christi, que statim apparuit post temptaciones, dicens: "O, domine Ihesu Christe, regracior tibi pro omnibus et specialiter pro tribus. Primo, quia vestis animam meam inspirando scilicet penitenciam et contricionem, qua omne diluitur peccatum quantumcumque graue.

4 Secundo cibas animam infundendo caritatem tuam et memoriam passionis tue, qua anima quasi cibo optimo delectatur. Tercio consolaris omnes te inuocantes in tribulacione.

5 Ergo, Domine, miserere mei et adiuua fidem meam; quamuis enim digna sim tradi illusionibus Dyaboli, credo tamen, quod sine permissione tua ipse nichil potest, nec permissio tua est sine consolacione."

6 Tunc ait Christus ad Dyabolum: "Cur," inquit, "loqueris sponse mee noue?" Cui Dyabolus respondit: "Quia," inquit, "colligata erat michi, et spero adhuc eam irreciendam rete meo. Tunc autem colligata erat michi, quando consenciendo michi plus placuit et placere studuit consiliis meis quam tibi, creatori suo. Nam custodiui vias eius, et nondum exciderunt a memoria mea."

7 Respondit Dominus: "Ergo negociator es tu et viarum omnium explorator?" Cui Dyabolus: "Vere explorator sum sed in tenebris, quia tenebrosum me fecisti." Et Dominus: "Quando," inquit, "vidisti, et quomodo tenebrosus factus es?"

8 "Vidi," inquit demon, "quando me creasti pulcherrimum, sed quia incaute irrui in splendorem tuum, tanquam basiliscus excecatus sum a splendore. Vidi te, cum desiderabam pulchritudinem tuam, vidi te in consciencia mea et noui, quando deiecisti me.

9 Noui eciam te in carne assumpta et feci quod permisisti michi, noui, quando resurgendo spoliasti a me captiuos meos, nosco quotidie potenciam tuam, qua me illudis et confundis."

10 Et Dominus: "Si," inquit, "nosti et scis de me veritatem, cur mentiris electis meis, ubi scis veritatem de me? Nonne ego dixi, quod qui manducat meam carnem viuit ineternum? Et tu dicis, quod mendacium est et quod nemo manducat meam carnem.

11 Ergo populus meus plus ydolatra est quam qui colit lapides et ligna. Verumptamen, quia omnia scio, responde michi audiente ista, que hic astans spiritualia nisi per similitudinem intelligere non valet.

12 Thomas qui tetigit me post resurreccionem, utrum erat corpus, quod tangebat, spirituale an corporale? Et si erat corporale, quomodo intrabat ianuis clausis? Si vero spirituale, quomodo visibile fuit oculis corporeis?"

13 Respondit Dyabolus: "Graue est ibi loqui, ubi loquens omnibus est suspectus et inuitus cogitur loqui veritatem. Verumptamen compulsus loquor, quod resurgendo et corporalis et spiritualis eras, et ideo propter eternam deitatis virtutem et propter specialem carnis glorificate prerogatiuam ubique ingrederis et ubique esse potes."

14 Dixit iterum Dominus: "Virga Moysi, cum conuertebatur in serpentem, dic utrum similitudo fuit serpentis an totum intus et extra serpens? Aut sporte ille panum seu fragmenta panum, dic utrum verus panis fuit totus an similitudo panum?"

15 Respondit Dyabolus: "Totum erat in virga serpens, totum in sportis panis et totum virtute tua, totum paciencia tua factum est."

16 Et Dominus: "Numquid," inquit, "difficilius est michi nunc operari quam tunc miraculum consimile aut mirabilius, si placet michi? Aut ex quo tunc caro glorificata potuit ianuis clausis intrare ad apostolos, et quare nunc in manibus sacerdotis esse non valet?

17 An forsan labor aliquis est deitati mee yma sociare celestibus terrenaque summis? Nequaquam. Sed vere, pater mendacii, sicut malicia tua maxima est, sic caritas mea est et erit super omnes.

18 Nam eciam si sacramentum illud unus videretur comburere, alter terere sub pedibus, ego solus scio fidem omnium et in mensura et paciencia dispono omnia, qui de nichilo facio aliquid et de visibili inuisibile, qui et in signo et forma aliquid visibile ostendo, quod tamen in signato aliud veraciter est aliudque videtur."

19 Respondit Dyabolus: "Huius rei veritatem ego quotidie experior, quando homines amici mei elongant se a me et fiunt amici tui. Sed quid dicam amplius? Seruus dimissus sibi ipsi satis ostendit voluntate, quid faceret actu, si permitteretur."

20 Tunc iterum loquitur Filius Dei: "Crede, filia, quod ego sum Christus, reparator vite et non proditor, verax et ipsa veritas et non mendax potestasque eterna, sine qua nichil fuit neque erit.

21 Nam si habueris fidem, quod ego sum in manibus sacerdotis, eciam si sacerdos dubitaret, tamen propter fidem credencium et astancium et propter verbum, quod ego ipse personaliter institui et dixi, ego veraciter sum in manibus eius. Et omnis, qui sumit me, sumit deitatem et humanitatem et formam panis.

22 Quid enim est Deus nisi vita et dulcedo, lux illuminans, bonitas delectans, iusticia iudicans, misericordia saluans? Quid vero est humanitas mea nisi caro agilissima, coniunccio Dei et hominis, caput omnium Christianorum?

23 Ergo omnis, qui credit in Deum et accipit corpus eius, ipse sumit deitatem, quia sumit vitam, sumit et humanitatem, qua Deus et homo coniunguntur, sumit et formam panis, quia sub alia forma sumitur ipse, qui latet sub forma sua propter fidei argumentum.

24 Similiter et malus suscipit eandem deitatem sed iudicantem non demulcentem, sumit et humanitatem sed minus placabilem sibi, sumit et formam panis, quia sub forma visa recipit latentem veritatem sed non dulcescentem sibi suauitatem.

25 Nam quando applicauerit me ad os suum et dentes, completo sacramento ego recedo cum deitate et humanitate, sola forma panis remanet sibi. Non quia non veraciter ibi sum ita cum malis sicut cum bonis propter sacramenti institucionem, sed quia similem effectum non habent boni et mali.

26 Denique in sacrificio ipso offertur homini vita ipsa, Deus, et ingreditur vita sed non permanet cum malis, quia malum non relinquunt, et ideo remanet sensibus eorum sola forma panis.

27 Non tamen quod forma illa panis, que est sub substancia panis, aliquid sit eis effectiuum, sed quia de sumpcione illa nichil recogitant, nisi quasi si viderent et sentirent formam panis atque vini, tanquam si dominus potens ingrederetur domum alicuius, et species eius quidem reminisceretur sed presencia bonitatis eius negligeretur."

Caput 64 Verba Matris ad filiam, qualiter filius suus assimilatur pauperi rustico et cetera; et qualiter tribulaciones et persecuciones bonis ac malis illate sunt bonis ad purgacionem et coronam in paciencia tamen.

-

Mater loquitur: "Filius meus est quasi pauper rusticus, qui non habens bouem nec asinum personaliter ligna portabat de silua et alia instrumenta ad opera sua necessaria perficienda; qui inter alia instrumenta eciam virgulas apportabat, que ad duo sunt necessarie, scilicet ad flagellandum filium inobedientem et ad frigidos calefaciendum.

2 Sic filius meus, omnium dominus et creator, factus est pauperrimus, ut eternis non transitoriis diuiciis omnes ditaret; qui in dorso suo grauissimum pondus scilicet amaram crucem portans omnium peccata sanguine suo purgauit et deleuit;

3 qui eciam inter cetera opera sua elegit instrumenta virtutum, id est viros virtutum, per quos operante Spiritu Dei multorum corda ad caritatem Dei sunt inflammata viaque veritatis manifestata.

4 Elegit quoque virgulas, quales sunt amatores mundi, per quos filii et amici Dei flagellantur ad eorum erudicionem et purgacionem et maiorem cautelam et remuneracionem. Virgule eciam calefaciunt filios et frigidos et Deus eciam incalescit ex eorum igne.

5 Sed quomodo? Vtique quando mundani tribulant amicos Dei et illos qui solo timore pene diligunt Deum; qui tribulati feruencius conuertunt se ad Deum considerata vanitate mundi; quorum tribulacioni compaciens Deus immitit eis consolacionem et caritatem.

6 Sed quid fiet de virgulis filiis flagellatis? Vtique proicientur in ignem comburende. Non enim despicit Deus populum suum, quando eum manibus impiorum tradit, sed sicut pater erudit filium, sic Deus malicia impiorum utitur ad suorum coronacionem."

Caput 65 Verba ammonicionis Matris ad filiam et per exemplum probancia, qualiter amici Dei nec attediari nec cessare debent a labore predicacionis; et de magna talium remuneracione.

-

Mater loquitur: "Tu debes esse sicut vas vacuum, aptum ad implendum, quod non sit sic latum, ut defluant imposita, nec sit ita profundum, ut careat fundo. Vas autem istud corpus tuum est, quod tunc vacuum est, cum ab appetitu voluptatis extraneum est.

2 Tunc autem moderate est latum, quando caro discrete affligitur, ut anima habilis sit ad intelligenda spiritualia et corpus robustum ad laborandum. Tunc vero vas est sine fundo, quando caro nulla coartatur abstinencia, sed quidquid animus appetit, hoc corpori non negatur.

3 Sed audi que loquor: Seruus meus protulit verbum impennatum dicens: 'Quid ad me loqui de hiis que non tangunt statum meum?' Verbum tale non decet seruum Dei. Nam omnis qui audit et scit veritatem, si tacuerit eam, reus est, nisi omnino contempnatur.

4 Nam dominus quidam erat habens castrum forte, in quo erant quatuor bona, scilicet cibus imputridus pellens omnem famem, aqua salutaris extinguens omnem sitim, odor odoriferus depellens omnia venenosa, arma necessaria debilitancia omnem inimicum.

5 Tandem domino intendente aliis obsessum est castrum. Quod intelligens dominus ait preconi famulo suo: 'Vade,' inquit, 'et clama alta voce militibus meis sic: Ego dominus liberabo castrum meum; quicumque me sequitur bona voluntate erit mecum in gloria et honore consimilis.

6 Qui vero in pugna ceciderit, suscitabo eum ad vitam que non habet defectum nec anxietatem, daboque ei honorem permanentem et habundanciam indeficientem.'

7 Seruus itaque accepto mandato clamauit sed minus sollicitus fuit in clamando in tantum, quod clamor ad strenuissimum militem non peruenit, et ideo miles destitit a labore.

8 Quid ergo facturus est dominus militi, qui libenter voluit laborare sed non audiuit vocem preconis? Vtique remunerabitur pro voluntate, sed preco tepidus non immunis erit a correpcione.

9 Itaque castrum istud est Ecclesia sancta fundata sanguine Filii mei, in qua est corpus suum, quod depellit omnem famem, aqua sapiencie euangelice, odor exemplorum sanctorum eius et arma passionis eius.

10 Hoc castrum nunc obsessum est ab hostibus, quia in Ecclesia sancta multi reperiuntur, qui voce predicant Filium meum sed moribus non concordant; ymmo et si voce dicunt, voluntate contradicunt non curantes de celesti patria, si voluptatem suam possent adipisci.

11 Ergo ut minuantur hostes Dei, attediari non debent amici Dei, quia remuneracio non erit temporalis sed illa que nescit finem."

Caput 66 Verba Matris ad filiam, qualiter bona temporalia discrete possessa non nocent, nisi affectus possidendi fuerit inordinatus.

-

Mater loquitur: "Quid nocet, si quis acu vel ferro pungitur in pallio, dummodo non leditur caro? Sic nec temporalia bona discrete possessa nocent, nisi affectus possidendi fuerit inordinatus. Ideo obserua cor tuum, ut intencio bona sit, quia per te verba Dei diffundi debent in alios.

2 Nam sicut retentaculum aque molendinarie retinet aquam et iterum discurrere facit, quociens expedit, sic tu influentibus cogitacionibus variis et temptacionibus sollicite obseruare debes, ut que vana sunt et secularia dimittantur,

3 que vero diuina sunt continue rememorentur, sicut scriptum est, quod aque inferiores defluebant, superiores vero stabant quasi murus.

4 Aque inferiores sunt cogitaciones carnis et cupiditates inutiles, que defluere debent et non attendi. Superiores vero aque sunt infusiones Dei et verba sanctorum, que stabiles sint in corde sicut murus, ut nullis temptacionibus a corde diuellantur."

Caput 67 Verba Christi ad sponsam sui ipsius magnificenciam ostendencia; et qualiter omnia secundum eius ordinacionem perseuerant preterquam misera anima peccatoris; et de omnibus inducuntur in exemplum; et qualiter voluntas in agendis est custodienda.

-

Filius loquitur ad sponsam: "Ego sum cum Patre et Spiritu sancto unus Deus. In deitatis mee prouidencia omnia ab inicio et ante secula preuisa et stabilita sunt et omnia, tam corporalia quam spiritualia, certam disposicionem et ordinacionem habent, omniaque stant et currunt secundum quod in presciencia mea est ordinatum et prescitum, sicut per exemplum intelligere poteris ex tribus.

2 Primo ex hiis que vitam habent: sicut illud est, quod femina parit et non homo; secundo patet ex arboribus, quia dulcia portant dulcem fructum et amara suum fructum; tercio patet ex sideribus: nam sol et luna et omnia celestia cursum suum peragunt secundum quod in deitate mea est prefinitum.

3 Sic et anime racionales prescite sunt in deitate mea, quales future erunt precognite; quibus tamen presciencia mea in nullo obfuit nec obest, quia dedi eis liberam voluntatis sue mocionem, id est liberum arbitrium et potestatem eligendi, quidquid eas delectat.

4 Ergo sicut femina parit et non homo, sic anima bona, uxor Dei, parere debet auxilio Dei, quia anima ad hoc creata est, ut virtutibus proficiat et semine virtutum fecunda crescat, ut veniat inter brachia diuine caritatis.

5 Anima autem que degenerat ab ortu suo et creatore suo nec ei fructificat facit contra disposicionem Dei, et ideo indigna est dulcedine Dei.

6 Secundo apparet immutabilis disposicio Dei in arboribus, quia dulces arbores portant dulcia et econtra que amara sunt. Sicut in dactilo duo sunt, dulcedo scilicet et lapis durus, sic ab eterno preuisum est, quod ubi Spiritus sanctus habitator est, ibi omnis mundana delectacio vilescit;

7 ibi omnis mundanus honor est onerosus, tantaque in illo corde est fortitudo Spiritus Dei et duricia, quod nulla frangitur impaciencia, nulla deicitur aduersitate, nulla prosperitate super se eleuatur.

8 Sic eciam ab eterno preuisum est, quod ubi est spina Dyaboli, ibi est fructus ab extra rubeus sed intus plenus immundiciis et aculeis.

9 Sic in delectacione Dyaboli momentanea et apparens est dulcedo sed plena sentibus et tribulacionibus, quia quo plus quis implicatur mundo, tanto grauiori onere computacionis oneratur.

10 Itaque sicut omnis arbor talem profert fructum, qualis est radix et truncus, sic omnis homo ex intencione operis sui iudicatur.

11 Tercio omnia elementa stant in ordine suo et motu, sicut ab eterno preuisum est, et mouentur secundum factoris voluntatem. Sic omnis racionalis creatura moueri et parata esse debet secundum creatoris institucionem.

12 Cum autem facit contrarium, perspicuum est, quod arbitrio libero abutitur. Et ubi irracionabilia custodiunt metas suas, ibi racionalis homo degenerat et aggrauat iudicium suum, quia non utitur racione.

13 Itaque custodienda est voluntas hominis, quia non maiorem iniuriam facio Dyabolo quam angelis meis. Quia sicut Deus exigit a sponsa sua castam dulcedinem illam indicibilem, sic Dyabolus querit a sponsa sua spinas et aculeos. Nec in aliquo preualere poterit Dyabolus, nisi voluntas fuerit viciata."

Caput 68 Verba Matris ad filiam de vulpe et qualiter Dyabolus vulpi assimilatur; et eciam qualiter Dyabolus subdolus tanquam vulpis vario et multiplici modo temptacionum decipit homines et conatur decipere quam maxime quos videt in bonis proficere.

-

Mater loquitur: "Est quoddam animal paruum, quod dicitur vulpis, sollicitum in procurandis omnibus necessitatibus suis et subdolum. Quod fingit se quandoque dormire et quasi mortuum, ut aues sedentes super se eo liberius capiat et deuoret, quo incauciores sunt in sedendo.

2 Considerat quoque volatum auium et quas pre lassitudine videt in terra quiescere vel sub arbore, illas rapit et deuorat. Sed que duabus alis euolant, ille confundunt eum et frustrant in laborando.

3 Vulpis iste Dyabolus est, qui amicos Dei semper insequitur et maxime eos, qui felle malicie et veneno nequicie eius carent. Qui fingit se quasi dormire et mortuum, quia quandoque dimittit hominem liberum a temptacionibus grauioribus, ut incautum in minimis eo liberius decipiat et inuoluat.

4 Quandoque eciam vicium facit videri virtutem et econtra virtutem vicium, ut homo inuolutus incedat in vacuum et nisi discrecione subueniente pereat, sicut per exemplum intelligere poteris.

5 Nam misericordia quandoque vicium est, quando scilicet fit ad placendum hominibus. Iusticie vigor est iniusticia, quando scilicet exercetur propter cupiditatem et propter impacienciam. Humilitas vero superbia est, quando scilicet fit propter ostentacionem et ut videatur ab hominibus.

6 Paciencia virtus ostenditur et non est, quando se vindicaret, si posset, de iniuria sed tamen tolerat, quia aptum tempus non inuenit ad vindicandum.

7 Quandoque eciam Dyabolus submittit tribulaciones et temptaciones, ut homo nimia resoluatur tristicia; quandoque eciam Dyabolus immittit anxietates et sollicitudines in cor, ut homo tepescat in seruicio Dei, aut, dum homo incautus est in minimis, ruat in maiora.

8 Sic iste, de quo loquor, supplantatus est a vulpe. Cum enim in senectute haberet omnia ad votum et iam diceret se esse felicem optaretque viuere, raptus est absque sacramentis et raciociniis operum et rerum suarum.

9 Quia quasi formica congregabat nocte et die sed non in horreum domini, et cum peruenisset ad foramen tumuli, ubi introduceret grana, mortuus est relinquens aliis labores suos; quia qui non congregat tempore messis fructuose, de semine non gaudebit.

10 Ideo felices sunt aues Domini, que non dormitant sub arboribus deliciarum mundi sed in arboribus desideriorum celestium; quas si apprehenderit temptacio vulpis iniqui Dyaboli, cicius duabus alis, scilicet humilitate confessionis et spe celestis auxilii euolabunt."

11 Christus, Filius Dei, loquitur: "Iste prepositus est materia episcopalis. Ideo qui arborem fructus dulcis ascendere voluerit capiendo fructus dulces debet esse expeditus ab onere, precinctus et robustus ad colligendum et vas habere mundum, in quo fructus deponantur.

12 Sic iste studeat amodo decorare corpus suum virtutibus dando ei necessaria non superflua, fugiendo occasionem incontinencie et cupiditatis, ostendendo se speculum mundum et exemplum hominibus imperfectis. Alioquin veniet ei casus horribilis, finis subitus et plaga manus mee."

13 Hec omnia ita euenerunt.

Caput 69 Verba Christi ad sponsam, qualiter boni mores et bona opera clericorum per claras aquas et mali mores et mala opera per turpes et brutas aquas designantur.

-

Filius loquitur: "Ex tribus perpendi potest, si aqua fontis non est bona. Primo, si non habet debitum colorem, secundo, si est lutosa, tercio, si aqua est continue stans et non in motu, recipiens sed non eiciens omnes sordes aduenientes.

2 Per istas aquas intelligo mores et corda clericorum, qui tanquam fontes tenentur esse dulces ad potandum per suauitatem morum, clausi contra omnes sordes viciorum. Ergo proprius color clerici vera est humilitas, ut tanto plus se humiliet cogitacione et opere, quanto obligaciorem se conspicit pro Deo debere laborare.

3 Vbi enim superbia est, ibi color est Dyaboli; que sicut manus leprosi hauriens aquam de fonte quasi abhominabilem reddit aquam intuentibus, sic ipsa superbia opera clerici monstrat maculosa.

4 Tunc vero est aqua lutosa, quando clericus cupidus est nec contentatur de necesariis; qui sicut sibi ipsi inutilis est et anxius, sic aliis per exemplum cupiditatis sue est nociuus. Tercio aqua immunda est, que recipit sordes et non eicit, et hoc prouenit ex incluso meatu et quia non habet motum.

5 Sic clericus immundus est, qui voluptatem carnis amat in corde et corpore et non per veram contricionem eicit a se quidquid immundum occurrerit. Nam sicut macula in corpore ubique deformis est sed maxime in facie, sic immundicia omnibus odiosa debet esse sed maxime hiis, qui ad excellenciora sunt vocati.

6 Ergo hii clerici ad opus meum eligendi sunt, qui non habundant verbosa sciencia sed humilitate et puritate; qui et sibi ipsis viuunt et alios erudiunt verbo et exemplo, quia eciam manus leprosa ad opus meum est utilis, dummodo mens bona sit et manus non desit spiritualis."

Caput 70 Verba Matris ad filiam passionem sui Filii benedicti per ordinem narrancia; et de forma et pulchritudine eiusdem Filii.

- Mater loquitur: "Imminente passione Filii mei lachrime erant in oculis eius et sudor in corpore pre timore passionis. Et mox a conspectu meo abstractus est nec eum ultra vidi, donec educeretur ad flagellandum.

2 Tunc autem ad terram ita trahitur et impulsiue prosternitur crudeliter, ut concusso capite dentes colliderentur, et ad collum et maxillam percutitur ita fortiter, ut sonus percussionis ad aures meas perueniret.

3 Deinde iubente lictore se ipsum vestibus exuit columpnam sponte amplectens, reste ligatur, et flagellis aculeatis infixis aculeis et retractis non auellendo sed sulcando totum corpus eius laceratur.

4 Ad primum igitur ictum ego quasi corde percusso sensibus abducor et post tempus euigilans corpus eius laceratum video. Toto enim corpore nudus erat, cum flagellaretur.

5 Tunc unus inimicorum eius assistentibus lictoribus dicebat: 'Vultis hominem hunc sine iudicio occidere et causam mortis eius vestram facere?' Et hec dicens secuit ligamen.

6 Et iam solutus Filius meus a columpna primum ad vestimenta sua se conuertit, nec tamen spacium induendi se ei conceditur, sed adhuc dum traheretur, brachia sua manicis inseruit.

7 Vestigiaque eius, in quibus ad columpnam stetit, plena sanguine erant taliter, quod ego bene poteram omnia vestigia eius, que iuit, signo sanguinis agnoscere; qui tunc vultum suum sanguine manantem tunica detersit.

8 Deinde iudicatus crucem portans educitur, sed in via portans alius substituitur. Peruento igitur ad locum crucifixionis ecce malleus et quatuor claui acuti in promptu sunt; et mox iussus vestes deponit paruumque linteum verendis pretexit, quod et ipse inde quasi consolatus adiuit ad ligandum.

9 Erat autem crux fixa et brachia crucis eleuata ita, ut nodus crucis inter scapulas esset; nec ullum capiti reclinatorium crux prebebat et tabula tituli utrique brachio super caput eminenti affixa erat.

10 Ad crucem igitur iussus dorsum vertit et manum postulatus primum dexteram extendit, et inde alia manus ad reliquum cornu non attingens distenditur.

11 Et pedes similiter ad foramina sua distenduntur cancellatique et quasi infra a tibiis distincti duobus clauis ad crucis stipitem per solidum os, sicut et manus erant, configuntur.

12 Ad primum igitur ictum ferientis mallei ego ex dolore in extasi fio et euigilans Filium meum confixum video. Colloquentes eciam homines alterum ad alterum audio: 'Quid hic fecit: furtum, rapinam vel mendacium?' aliis respondentibus, quod mendax esset.

13 Et tunc corona spinea capiti eius artissime imposita fuit, que ad medium frontis descendebat plurimis riuis sanguinis ex aculeis infixis decurrentibus per faciem eius et crines et oculos et barbam replentibus, ut quasi nichil nisi sanguis totus videretur; nec ipse me astantem cruci videre potuit nisi sanguine expresso per ciliorum compressionem.

14 Me igitur discipulo suo commendata per eum, vocem ex ymo pectoris erecto capite, oculis in celum directis et lacrimantibus, emisit dicens: 'Deus, Deus meus, ut quid me dereliquisti?'

15 Quam vocem ego nunquam, donec ad celum veni, obliuisci potui, quam plus ex compassione mea quam sua permotus protulit.

16 Tunc color mortis in partibus, quibus pre sanguine aspici potuit, accessit, dentibus maxille inheserunt, coste vero attenuate dinumerari poterant, venter autem consumptis iam humoribus dorso applicatur.

17 Et iam in naribus attenuatis, cum cor prope scissionem esset, totum corpus eius contremuit et tunc barba eius super pectus cecidit. Tunc ego exinanita corrui in terram.

18 Igitur ore aperto, sicut iam exspirauerat, lingua, dentes et sanguis in ore ab aspicientibus videri poterant; et oculi semiclausi deorsum versi erant;

19 et corpus iam mortuum demissum pendebat, genibus autem in partem unam inclinatis pedes ad partem alteram super clauos quasi cardines declinabant.

20 Interim vero alii homines astantes quasi insultando dicebant: 'O, Maria, iam filius tuus mortuus est.' Alii, quibus alcior sensus erat, dicebant: 'O, domina, iam pena filii tui ad eternam suam gloriam soluta est.'

21 Modico autem tempore post aperto latere et extracta lancea sanguis in cuspide quasi brunei coloris apparuit, ut ex hoc intelligeretur cor transfixum. Que punctura cor meum penetrauit et mirum fuit, quod et ipsum non crepuit.

22 Aliis igitur recedentibus ego recedere non potui sed iam quasi consolata sum, quod corpus eius iam de cruce depositum contingere potui et in sinu recipere, vulnera explorare et extergere sanguinem.

23 Deinde os eius digiti mei clauserunt et oculos pariter composui. Brachia vero rigencia flectere non potui, ut se super pectus componerent sed super ventrem. Genua quoque extendi non potuerunt sed eminebant, sicut in cruce obriguerunt."

24 Item loquitur Mater: "Filium meum, qualis est in celo, videre non poteris sed, qualis erat secundum corpus in mundo, cognosce. Ipse enim tam pulcher facie erat, quod nullus videbat eum facie, qui non consolabatur in aspectu eius, eciam si precordialiter dolorem haberet.

25 Iusti vero spirituali consolacione consolabantur, sed et mali a tristicia seculi tanto tempore, quo eum videbant, releuabantur. Vnde et dolentes dicere consueuerunt: 'Eamus et filium Marie videamus, ut saltem tanto tempore releuemur.'

26 Anno igitur vicesimo etatis sue in magnitudine et fortitudine virili perfectus erat inter medios moderni temporis magnus, non carnosus sed neruis et ossibus corpulentus.

27 Capilli eius, supercilia et barba crocea brunea erant, longitudo barbe palme per transuersum manus, frons vero non prominens vel mersa sed recta, nasus equalis non paruus nec nimis magnus.

28 Oculi vero eius erant tam puri, quod eciam inimici eius delectabantur eum aspicere, labia non spissa sed clare rubencia. Mentum non erat prominens nec nimis longum sed pulchro moderamine venustum, maxille carnibus modeste plenus.

29 Color eius erat candidus claro rubeo permixtus, statura eius recta. Et in toto corpore suo nulla macula erat, sicut et illi testabantur, qui eum totaliter viderunt nudum et ad columpnam ligatum flagellabant.

30 Nunquam super eum vermis venit, non perplexitas aut immundicia in capillis."

Caput 71 Questiones grate a Christo sponse proposite et responsiones humiles sponse ad Christum facte; et qualiter Christus subiunxit pro eleccione filie sponse tres laudabiles status, scilicet statum virginitatis, coniugalis et vidualis.

-

Filius Dei loquitur sponse: "Responde michi ad quatuor, que quero. Si," inquit, "aliquis daret amico suo palmitem fructiferum, quem tamen dator retineret prope domum suam, eo quod haberet ex eius visu et odore consolacionem, quid respondere deberet dator, si is, cui palmes datus esset, peteret palmitem ad transplantandum eum in alium locum, ubi uberius fructificaret?"

2 Respondit illa: "Si amicus dedit ex caritate et esset sapiens cuperetque amico bonum, permitteret utique amico facere de palmite, quidquid vellet, dicendo ei: 'O, amice, licet ego ex vicinitate palmitis habeo gaudium, tamen quia non multum fructificat michi, gaudeo, quod ipsum transferre possis, si volueris, in locum uberiorem.'"

3 Quesiuit Dominus secundo: "Si parentes dedissent alicui iuueni filiam suam virginem virgineque consenciente in iuuenem, si puer interrogatus a parentibus, utrum ipse habere vellet virginem vel non, [et] nichil responderet, utrum esset virgo desponsata vel non?"

4 Respondit illa: "Vt michi apparet, quia puer non expressit velle suum, virgo non est desponsata."

5 Dixit Dominus tercio: "Iuuenis nobilis stans inter tres virgines proposuit eis, quod quecumque illarum trium tale verbum proferret, quod eum ad feruenciorem prouocaret caritatem, illa obtineret illud, quod iuuenis feruencius adamaret.

6 Tunc respondit prima: 'Ego sic feruenter diligo iuuenem hunc, quod antequam inquinari vellem cum alio, magis morerer.' Dixit secunda: 'Antequam unicum verbum proferrem contra velle suum, aut quod eum offenderet, magis paterer omem penam.'

7 Respondit tercia: 'Priusquam viderem minimum eius contemptum seu dampnum, magis cuperem michi omne dampnum penamque amaram pati.'"

8 Ergo inquit Dominus: "Dic michi, que istarum trium virginum plus dilexit iuuenem et que preferenda est in amore eius?" Respondit illa: "Vt michi videtur, omnes eque feruenter dilexerunt, quia omnes erant unius cordis ad eum, ideo et omnes eque digne erant ad habendam eius caritatem."

9 Dixit Dominus quarto: "Amicus," inquit, "erat, qui consuluit alium: 'Ego,' inquit, 'habeo granum triticum valde fructiferum. Si seminetur in terra, fructificat in magnam segetem. Sed quia valde esuriens sum, quid tibi videtur consulcius: comedere illud an seminare in terram?'

10 Respondit amicus: 'Per aliam occasionem ista potest extingui esuries, sed est utilius tibi, ut in terra seminetur.'" Tunc Dominus subiunxit: "Nonne, filia, et tibi similiter apparet, ut fames pacientis supportetur et granum multis profuturum seminetur?"

11 Iterum dixit Dominus: "Ista quatuor dicta pertinent ad te. Filia namque tua est quasi palmes, quam michi vouisti et dedisti. Nunc autem, quia apciorem locum scio pro ea, transplantare eam volo, ubi michi placet; nec ex hoc turbari debes, quia in transplantacione consensisti."

12 Iterum dixit Dominus: "Tu michi dedisti filiam tuam, sed ego non ostendi tibi, quid michi accepcius esset, virginitas eius an coniugium, vel utrum placeret michi sacrificium tuum an non. Ideo nunc cognita certitudine ea, que incertitudine facta sunt, corrigi possunt et mutari."

13 Iterum dixit Dominus: "Virginitas bona est et summa, quia angelis similis est, si tamen racionabiliter obseruetur et honeste. Si vero unum sine alio defuerit, scilicet virginitas carnis et non virginitas mentis, deformata est virginitas.

14 Nam accepcior est michi coniugata deuota et humilis quam virgo superba et impudica; equalisque meriti esse possunt coniugata non lasciuiens et iuxta regulam suam in timore Domini viuens et virgo pudica et humilis,

15 quia licet magnum est in igne probacionis esse et non ardere, tamen eque magnum est extra ignem esse religionis et in igne velle libencius esse et maiori ardore feruere ad Deum extra ignem quam qui est in igne.

16 Ecce de tribus pono tibi exemplum. Tres quippe fuerunt, Susanna, Iudith et Tecla virgo. Prima fuit coniugata, secunda vidua, tercia virgo. Iste inequalem vitam et intencionem habuerunt et tamen ex merito accionis sue in premio se conformant.

17 Susanna denique, cum a sacerdotibus false turbaretur, ex diuina caritate maluit mori quam contra regulam suam inquinari. Et quia me tanquam ubique presentem timuit, ideo et saluari meruit et ex saluacione glorificari.

18 Iudith vero, cum inhonoracionem meam videret et populi sui dispendium, tantum turbabatur, quod non solum obprobrio et dampno se exposuit ex diuina caritate sed et parata erat pro me penam pati. Tecla vero, que virgo fuit, hec amaras passiones maluit pati quam unum verbum contra me loqui.

19 Hee tres, licet non habuerunt unam accionem, tamen in merito concordant. Ideo siue virgo siue vidua omnes michi placere eque poterunt, dummodo desiderium totum ad me fuerit et vita bona."

20 Item dixit Dominus: "Filia tua siue steterit in virginitate siue in coniugio, eque acceptum est michi, dummodo ad velle meum ordinetur. Quid enim prodesset ei, si forte includeretur corpore et foris esset mente? An quid gloriosius est: sibi ipsi viuere an aliis prodesse?

21 Sed ego, qui omnia scio et prouideo, nichil facio sine causa. Ideo non veniet ad locum statutum cum primo fructu, quia ex timore est, nec cum secundo, quia ex tepiditate est,

22 sed in medio veniet, quia medium habet calorem amoris et fructum honestatis; qui vero eam recepturus est habeat tria, domum, vestes et cibum, quo eam recipiat."

23 Filius loquitur: "Miraris, quare virgo peruenit ad coniugium eo modo, quo sperabas. Respondeo per similitudinem. Quidam nobilis disposuit filiam suam dare in matrimonium cuidam pauperi;

24 qui pauper, cum ad desponsacionem virginis debebat venisse, preuaricatus est leges ciuitatis et ob hoc repulsus cum dedecore a ciuibus nec obtinuit virginem, quam concupiuit.

25 Sic ego feci domino terre huius. Promisi enim ei facere grandia, sed ipse magis adhesit inimicis meis et ideo non peruenit ad ea, que promittebam.

26 Sed potes querere: Numquid non preuidebam futura? Vtique preuidi, sicut et de Moyse et populo eius legitur, sed ideo ostendi et ostendo multa, ut homines preparent se ad bona et sciant facienda et pacienter expectent.

27 Verumptamen scias, quod ve unum abiit et alterum veniet super ingratos regni huius, ut post veniat benediccio mea super humiles petentes misericordiam meam. Scito eciam, quod virgini hoc expederit, quod staret consilio meo et sapientum."

28 Ista virgo creditur fuisse domina Cecilia, filia sancte Birgitte, de qua vide infra in vita sua.

Caput 72 Verba Christi ad sponsam de sororibus et Lazaro resuscitato; et qualiter sponsa et eius filia, ut credo, per sorores et anima per fratrem Lazarum et inuidi per Iudeos designantur; et quomodo Deus cum istis fecit maiorem misericordiam quam cum sororibus Lazari; et qualiter scientes multa loqui et pauca facere indignantur contra bene operantes.

-

Filius loquitur: "Due erant sorores Martha et Maria, que habuerunt fratrem Lazarum, quem eis de morte suscitaui; qui suscitatus plus michi seruiuit postea quam antea.

2Sic et sorores eius, que licet familiares et sedule erant in ministrando michi ante fratris suscitacionem, multo tamen magis solliciciores et deuociores postea inueniebantur.

3 Consimili modo vobiscum nunc feci spiritualiter. Nam suscitaui vobis fratrem vestrum, id est animam vestram, que per quatuor dies mortua fetens alienauit se a me transgressione mandatorum meorum, praua cupiditate, dulcedine mundi et peccatorum delectacione.

4 Sed quatuor erant, que me ad resuscitandum Lazarum mouebant. Primum quia amicus erat, dum viueret. Secundum dileccio sororum.

5 Tercium quia humilitas Marie tantum meruit in lauacione pedum meorum, ut, sicut in conspectu conuiuancium se deicit propter me, sic in conspectu multorum letaretur et honoraretur. Quartum ut gloria humanitatis mee manifestaretur.

6 Ista vero quatuor non fuerunt in vobis, quia diligitis plus illis mundum. Ideo maior est misericordia mea in vobis, qui nullis meritis misericordiam meruistis, quam in illis sororibus;

7 et tanto plane maior, quanto mors spiritualis periculosior est corporali morte et resurreccio anime gloriosior resurreccione corporali.

8 Ergo, quia misericordia mea precessit opera vestra, colligite me sicut sorores ille in domum mentis vestre cum caritate feruentissima, nichil diligendo sicut me, totam fiduciam habendo in me,

9 humiliando vos cum Maria quotidieque plorando peccata vestra, non erubescendo humiliter viuere inter superbos, continentes cum incontinentibus, ostendendo aliis exterius, quantum interius me amatis.

10 Debetis quoque esse sicut sorores ille cor unum et anima una, fortes ad mundi contemptum et prompte ad Dei laudem. Et si sic feceritis, tunc ego, qui resuscitaui vobis fratrem vestrum, id est animam, defendam eam, ne a Iudeis interficiatur.

11 Quid enim profuisset Lazaro surrexisse a presenti morte, nisi viuendo honestius in presenti vita gloriosius resurrexisset in secundam et permanentem vitam?

12 Sed qui sunt Iudei, qui Lazarum querunt interficere, nisi illi qui ex eo indignantur, quod melius hiis viuitis, qui sublimia didicerunt loqui et modica facere, qui fauores hominum sequentes tanto contemptibilius contempnunt facta predecessorum suorum, quanto minus dedignantur vera et alciora intelligere?

13 Tales sunt multi, qui de virtutibus sciunt disputare sed non eas viuendo virtuose seruare. Ideo et eorum anime periclitantur, quia verba plurima sunt et facta non apparent. Numquid sic fecerunt predicatores mei? Nequaquam.

14 Ipsi certe monebant peccatores non verbis sublimibus sed paucis et caritatiuis parati dare animas suas pro animabus eorum. Ideo propter caritatem eorum alii obtinuerunt caritatem, nam ardor docentis plus quam verba animum audientis informabat.

15 Nunc autem plerique loquuntur de me ardua, sed nullus sequitur fructus, quia flatus solus non incendit ligna, nisi et igniculis scintille cooperentur.

16 Ego ab istis Iudeis custodiam et protegam vos, ne vel per verba vel eorum facta a me discedatis; non tamen ita defendam vos, quin nichil paciamini sed ne per impacienciam succumbatis. Vos enim adhibete voluntatem, et ego cum caritate mea incendam velle vestrum."

Caput 73 Verba Virginis ad sponsam, qualiter non deberet turbari de milite denunciato et ostenso quasi mortuo.

-

Miles quidam viuens nuciabatur mortuus; qui eciam in spirituali visione ostendebatur sponse quasi mortuus petens auxilium. De cuius morte cum dicta domina turbaretur, dixit Mater misericordie ad eam:

2 "Filia, utrum mortuus est miles iste vel non, scies tempore suo, sed nos volumus operari ad hoc, ut melius viuat."

Caput 74 Verba Christi ad sponsam et Iohannis baptiste ad Christum ipsum laudando et in conspectu sui preces deuotas fundendo pro Christianis et quam maxime pro milite, cuius precibus ipse miles per manus ipsius et Virginis gloriose et Petri et Pauli est armaturis spiritualibus, id est virtutibus, armatus et honoratus; et quid pro omnibus armis corporalibus sigillatim designetur; et de bonis oracionibus.

-

Filius Dei loquebatur sponse dicens: "Tu composuisti hodie, quod melius esset preuenire quam preueniri. Sic ego preueni te dulcedine gracie mee, ne Dyabolus dominaretur anime tue."

2 Et statim apparens Iohannes baptista dixit: "Benedictus sis tu, Deus, qui est ante omnia, cum quo nullus unquam fuit deus et preter quem nullus et post quem nullus erit, quia tu es et eras eternaliter unus Deus.

3 Tu es veritas promissa a prophetis, de quo ego nondum natus exultaui et quem demonstrando plenius agnoscebam. Tu es gaudium nostrum et gloria, tu desiderabile nostrum et fruicio, quia videre te replet nos suauitate indicibili, quam nemo agnoscit, nisi qui degustat.

4 Tu quoque es sola dileccio nostra. Nec mirum, quod diligimus te, quia tu, cum sis ipsa caritas, non solum diligentes te diligis sed eciam, cum omnium sis creator, eciam hiis facis caritatem, qui te dedignantur scire.

5 Nunc ergo, Domine mi, quia diuites sumus de te et in te, rogamus te, ut des de nostris diuiciis spiritualibus hiis, qui nichil diuiciarum habent, ut, sicut nos gaudemus in te non nostris meritis, sic plures participentur bonis nostris."

6 Respondit Christus: "Tu vere es summum membrum cum capite et iuxta caput. Verumptamen fauces sunt propinquiores et excellenciores. Sic ego omnium caput sum, Mater vero mea quasi fauces, deinde angeli.

7 Tu vero et apostoli mei quasi spondilia dorsi, quia non solum diligitis me sed et diligentes me promouendo honoratis. Ideo fixum est quod dixi: opera, que ego facio, et vos facietis et voluntas vestra est voluntas mea.

8 Sicut enim non mouetur caput carnale sine membris, sic nec in vestra spirituali coniunccione et unione aliquid est velle et non posse sed totum est posse, quod unusquisque vestrum velit. Ideo fiat, quod velis."

9 Quibus dictis Iohannes quendam militem quasi semimortuum produxit in medium et dixit: "Ecce, Domine, ecce iste, qui hic astat, deuouerat tibi miliciam; qui conatur ad pugnandum sed non preualet, quia inermis est et infirmus.

10 Ego vero duplici de causa iuuare eum teneor tum propter merita parentum, tum eciam propter caritatem, qua afficitur circa honorem meum. Ergo propter temet ipsum da ei vestes milicie, ne appareat confusio nuditatis sue."

11 Respondit Dominus: "Da ei," inquit, "quod vis et vesti eum, sicut placet!" Tunc ait Iohannes: "Veni, fili, et accipe a me primum vestimentum milicie tue; quo adepto facilius accipere et tolerare poteris reliqua militaria indumenta.

12 Ad militem itaque pertinet habere vicinius ad carnem hoc, quod molle est et leue, scilicet diploydem. Hanc ergo induam te, quia sic placet Deo. Sicut enim corporalis diploys mollis est et leuis, sic spiritualis est diploys habere Deum carum in anima et suauem in affectu.

13 Dulcedo quippe ad Deum prouenit ex duobus, scilicet ex consideracione beneficiorum Dei et ex recordacione peccatorum commissorum. Hec duo ego puer habui.

14 Consideraui quippe, quali gracia me preuenit Deus nondum natum, quanta benediccione benedixit me post natiuitatem, et considerando ingemui, quid possem dignum reddere Deo meo.

15 Consideraui eciam instabilitatem mundi, et ideo cucurri in heremum, ubi tantum dulcescebat michi Dominus Ihesus meus, quod omnia desiderabilia mundi erant michi in fastidio ad cogitandum et onerosa ad concupiscendum. Veni ergo et induere ista diployde, quia reliqua dabuntur tibi tempore suo."

16 Deinde apparuit beatus Petrus apostolus dicens: "Iohannes dedit tibi diploydem; ego autem, qui grauiter cecidi sed fortiter surrexi, impetrabo tibi loricam, id est diuinam caritatem.

17 Sicut enim lorica ex multis esse constat circulis ferreis, sic caritas defendit contra tela inimici et animequiorem reddit hominem ad toleranda mala ingruencia, agiliorem efficit ad honorem Dei et feruenciorem ad diuinos labores, inuictum in aduersitatibus, longanimem in spe, perseuerantem in inceptis.

18 Hec itaque lorica fulgere debet ut aurum, fortis esse ut calibs et ferrum, quia omnis homo caritatem habens ductilis debet esse ut aurum per pacienciam contra aduersitates fulgensque per sapienciam et discrecionem, ne heresim recipiat pro integritate fidei dubiaque pro certis.

19 Sit quoque lorica fortis ut ferrum, ut, sicut ferrum domat omnia, sic homo utens caritate studeat humiliare eos qui resistunt fidei et bonis moribus, non retrocedat propter allocuciones,

20 non flectatur propter amicicias, non tepescat propter commoda sua temporalia, non dissimulet propter quietem carnis, non vereatur propter mortem, quia nemo potest auferre vitam nisi permittente Deo.

21 Verumptamen quamuis lorica ex multis constat esse circulis, tamen duo sunt principales circuli, quibus lorica contexitur caritatis. Primus itaque caritatis circulus est cognicio Dei et frequens consideracio diuinorum beneficiorum et preceptorum, ut sciat homo, quid faciendum sit Deo, quid proximo quidue mundo.

22 Secundus circulus est refrenacio proprie voluntatis propter Deum. Omnis quippe, qui Deum perfecte et integre diligit, nil sibi ipsi de voluntate sua, que contra Deum est, reseruat. Ecce, fili, hanc loricam dat tibi Deus et ego promerui tibi preuentus caritate Dei."

23 Deinde apparuit beatus Paulus dicens: "O, fili, Petrus summus pastor ouium dedit tibi loricam; ego vero ex caritate Dei dabo tibi thoracem, que est caritas ad proximum, velle scilicet pro salute proximi libenter operante Dei gracia mori.

24 Sicut enim in thorace multe sunt lamine combinate et claui coniungentes, sic in caritate proximi multe concurrunt virtutes. Omnis quippe, qui diligit proximum, tenetur primum dolere, quod omnes, qui sunt redempti sanguine Ihesu Christi, non rependunt Deo dileccionem.

25 Secundo dolendum est, quod sancta Ecclesia, sponsa Dei, non stat in sua laudabili disposicione. Tercio, quod paucissimi sunt, qui passionem Dei recordantur cum amaritudine et caritate. Quarto attendere debet, ne proximus suus corrumpatur aliquo exemplo suo prauo.

26 Quinto dare proximo suo bona sua hylariter et orare pro eo Deum, ut in omni bono proficiat et perficiatur. Claui vero coniungentes lamina sunt verba diuina.

27 Nam homo caritatiuus, ubi viderit proximum tribulatum, debet eum consolari verbis caritatiuis, impugnatum vero contra iusticiam defendere, infirmos visitare, captiuos redimere, pauperes non erubescere, veritatem semper amare, caritati Dei nichil preponere, a iusticia nunquam deuiare.

28 Hac itaque thorace ego fui indutus, qui infirmus fui cum infirmis, qui in conspectu regum et principum non erubui veritatem loqui et pro salute proximi mori paratus fui."

29 Deinde apparuit Mater Dei et dixit isti militi: "Quid," inquit, "fili, adhuc tibi deest?" Et ille: "Caput," inquit, "non habet galeam." Tunc Mater misericordie dixit ad angelum custodem anime eius: "Quid," inquit, "profuit anime custodia tua, aut quid habes presentare Domino nostro?"

30 Respondit angelus: "Habeo aliqua, licet modica sint. Nam quandoque fecit elemosinam et legit aliquas oraciones ex caritate Dei, quandoque eciam dimisit voluntatem propriam propter Deum rogans Deum sinceriter, ut ei vilesceret mundus et Deus fieret ei super omnia carus."

31 Respondit Mater: "Bonum est aliqua apportare. Ergo volumus facere sicut bonus aurifaber facit, qui faciens opus grande de auro, si necessitatur et deficit in auro, petit auxilium ab amicis habentibus. Quem omnes habentes aurum iuuant, ut perficiatur opus eius.

32 Qui vero facit opus luteum, quis dabit ei de auro suo, cum indignum sit aurum misceri luto? Ergo omnes sancti diuites auro promerebuntur tibi mecum galeam, quam habiturus es. Ista autem galea est voluntas placendi soli Deo.

33 Sicut enim galea defendit caput a iaculis et ictibus, sic voluntas bona et sola ad Deum defendit animam, ne temptaciones dyabolice preualeant contra eam, Deumque in animam introducit.

34 Hanc habuit ille bonus Georgius et Mauricius et plures alii, ymmo eciam latro pendens in cruce; sine qua nemo fundamentum bonum iaciet nec perueniet ad coronam. In hac quoque galea debent esse duo foramina ante oculos, quibus preuideantur adueniencia.

35 Que sunt discrecio faciendorum et caucio omittendorum, quia sine discrecione et premeditacione multa sunt in fine mala, que in principio videntur bona."

36 Iterum loquitur Mater ad militem: "Quid adhuc tibi deest, fili?" Et ille respondit: "Manus," inquit, "nude sunt et non habent armaturam."

37 Cui Mater: "Ego iuuabo, ut manus non sint nude. Ergo sicut due sunt manus carnis, sic due sunt manus spirituales. Dextera autem manus, qua tenendus est gladius, significat opus iusticie, in qua debent esse quinque virtutes quasi quinque digiti.

38 Prima est, ut omnis iustus primo sit iustus sibi ipsi cauendo scilicet, ne quid in locucione seu operacione aut exemplo appareat, quod proximum possit offendere, ne quod ex iusticia reprehendit vel docet in aliis destruat moribus inordinatis.

39 Secunda est non facere iusticiam seu iusticie opera propter fauorem hominum seu cupiditatem mundi sed amore solius Dei. Tercia est non timere aliquem contra iusticiam nec dissimulare propter amiciciam nec flecti a iusticia pro paupere vel diuite, amico seu inimico.

40 Quarta est libenter eciam velle pro iusticia mori. Quinta est non solum facere iusticiam sed eciam sapienter diligere iusticiam, ut et in iudicio sit misericordia et iusticia et ut aliter corrigatur qui minus peccat et aliter qui grauius, aliterque qui peccat ex ignorancia et aliter qui peccat ex industria seu malignitate.

41 Quicumque autem istos digitos quinque habuerit, cauere debet, ne gladium exacuet in impaciencia, ne delectacio mundana hebetet, ne improuidencia excuciet, ne leuitas animi denigret.

42 Sinistra vero manus est oracio diuina, que eciam quinque digitos habebit. Primus est firmiter credere articulos fidei de deitate et humanitate omniaque operando: credere que sancta Ecclesia, sponsa Dei, confitetur.

43 Secundus est nolle scienter peccare contra Deum velleque commissa omnia contricione et satisfaccione emendare. Tercius est orare Deum, ut amor carnis conuertatur in amorem spiritualem.

44 Quartus est non ad aliud viuere in mundu, nisi ut Deo faciat honorem et ut minuat peccata. Quintus est nichil de se ipso presumere sed semper timere Deum mortemque omni hora expectare. Ecce, fili, hee sunt due manus, quas habere debes,

45 dextera scilicet, qua vibrandus est gladius iusticie contra transgressores iusticie, sinistra vero oracionis, qua petendum est auxilium a Deo, ut nunquam confidas de tua iusticia nec insolescas contra Deum tuum."

46 Iterum beata Maria apparuit et dixit militi: "Quid adhuc tibi deest, fili?" Respondit ille: "Armatura," inquit, "pedum." Et illa: "Audi," inquit, "miles olim mundi sed iam nunc meus.

47 Omnia, quecumque sunt in celo et in terra, creauit Deus, sed inter omnia inferiora dignior et pulchrior creatura est anima, que similis est ymaginacionibus suis voluntati bone.

48 Sicut enim de arbore multi procedunt palmites, sic de anime spirituali exercitacione et operacione omnis procedit virtutum perfeccio.

49 Ergo ut obtineatur spiritualis armatura pedum, voluntas bona mediante gracia Dei debet esse inicium, in qua debet esse duplex consideracio tanquam duo pedes super bases aureas.

50 Primus itaque pes anime perfecte est consideracio huiusmodi, scilicet quod nollet peccare contra Deum, eciam si non sequeretur pena. Secundus pes est bona opera facere, eciam si sciret se dampnandum propter magnam pacienciam et caritatem Dei.

51 Genua vero anime sunt hylaritas et fortitudo bone voluntatis. Sicut enim genua incuruantur et flectuntur ad usum pedum, sic voluntas anime flecti et refrenari debet secundum racionem ad velle Dei.

52 Scriptum enim est, quod spiritus et caro sibi ad inuicem aduersantur. Ideo et Paulus dicit: 'Non quod volo bonum, hoc ago,' quasi diceret: 'Quedam bona volo secundum animam sed non preualeo propter infirmitatem carnis. Sed et si quandoque potero facere sed non cum hylaritate, quid ergo?'

53 Numquid ideo priuabatur apostolus mercede, quia voluit et non potuit? Nequaquam. Sed magis augebatur ei corona dupliciter. Primo quia ab exteriori homine erat ei laboriosa operacio propter carnem reluctantem bono; secundo ab homine interiori, quia non erat ei consolacio semper spiritualis.

54 Ideo multi seculares laborant temporaliter sed non pro hiis coronantur, quia laborant motu carnis. Qui quidem labor si esset preceptum Dei, nequaquam sic feruerent in laborando.

55 Isti itaque duo pedes anime, scilicet nolle peccare contra Deum et velle bona opera facere, eciam si sequeretur dampnacio, armandi sunt duplici armatura, scilicet discreto usu temporalium et discreto desiderio ad celestia appetenda.

56 Discretus autem usus temporalium est habere bona ad moderatam suam sustentacionem non ad superfluitatem. Discretum vero desiderium celestium est celestia bonis operibus et labore velle promereri.

57 Homo quippe per ingratitudinem et desidiam auersus est a Deo, ideo per labores et humilitatem ad Deum est redeundum. Ergo, fili, quia ista non habuisti, rogemus sanctos martires et confessores, qui talibus diuiciis habundabant, quod tibi auxilientur."

58 Tunc statim sancti apparentes dixerunt: "O, Domina benedicta, tu portasti Dominum vite et tu Domina omnium es. Quid est, quod non poteris? Quod enim tu vis, hoc factum est. Voluntas tua semper est nostra. Tu merito Mater caritatis es, quia omnes visitas caritate."

59 Iterum apparauit Mater et dixit militi: "Fili, adhuc deficit clipeus nobis. Itaque ad clipeum duo pertinent, scilicet fortitudo et signum domini, sub quo militat.

60 Ergo clipeus spiritualis significat consideracionem amare passionis Dei, que debet esse in sinistro brachio iuxta cor, ut, quociens animum delectat voluptas carnis, considerentur liuores Ihesu Christi.

61 Quociens vero pungit et contristat animum despeccio et aduersitas mundi, rememorentur paupertas et obprobria Christi. Quociens vero delectat honor et longa vita carnis, recogitetur amara mors et passio Christi.

62 Talis clipeus debet habere fortitudinem perseuerancie in bono latitudinemque caritatis. Signum vero clipei debet esse de duobus coloribus, quia nichil clarius et longius prospicitur quam quod de duobus coloribus fulgentibus est compactum.

63 Duo autem colores, quibus clipeus consideracionis passionis diuine decoratur, sunt continencia affeccionum inordinatarum puritasque et refrenacio motuum carnis.

64 Hiis enim duobus illustratur celum, et angeli videntes congratulando gaudent dicentes: 'Ecce signum puritatis et societatis nostre. Adiuuare tenemur militem istum.'

65 Demones vero videntes militem hiis signis clipei decoratum clamabunt: 'Quid faciemus, o socii? Iste miles terribilis est in congressione, decorus in armis.

66 In lateribus eius sunt arma virtutum, in tergo castra angelorum, a sinistris vigiliantissimum habet custodem, scilicet Deum, in circuitu plenus est oculis, quibus inspicit maliciam nostram. Impugnare eum quidem possumus sed in confusionem nostram, quia nequaquam preualemus.'

67 O, quam felix est talis miles, quem angeli honorant et cuius timore demones contremiscunt! Verumptamen, fili, quia istum clipeum nondum obtinuisti, rogemus sanctos angelos puritate spirituali nitentes, ut te iuuent."

68 Iterum loquitur Mater: "Fili, adhuc deficit nobis gladius. Itaque ad gladium duo pertinent: primo quod habeat duas acies, secundo quod sit bene exacuatus.

69 Gladius ergo spiritualis est confidencia in Deo ad preliandum pro iusticia. Hec autem confidencia duas debet habere acies, scilicet rectitudinem iusticie in prosperis tanquam a dexteris et graciarum accionem in aduersis tanquam a sinistris.

70 Talem gladium habuit ille bonus Iob, qui in prosperis obtulit sacrificium pro filiis, qui pater erat pauperum, et ostium eius viatori patuit; qui in vanitate non ambulauit nec concupiuit aliena sed timuit Deum sicut sedens super fluctus maris.

71 Habuit quoque graciarum accionem in aduersis, quando perditis filiis et bonis, quando conuiciatus ab uxore et percussus ulcere pessimo sustinuit pacienter dicens: 'Dominus dedit, Dominus abstulit; sit ipse benedictus.'

72 Hic quoque gladius debet esse bene exacuatus conterendo impugnantes iusticiam ut Moyses et Dauid, habendo zelum legis ut Phinees, loquendo constanter ut Helyas et Iohannes.

73 O, quam multorum gladius nunc nimis hebetatus est, qui, si loquuntur verbo, digito non mouent; querentes amiciciam hominum et gloriam Dei non attendunt. Ergo, quia gladium talem non habuisti, rogemus patriarchas et prophetas, qui talem confidenciam habuerunt, et dabitur nobis confidenter."

74 Iterum apparuit Mater dicens militi: "Adhuc, fili, necessarium est tibi coopertorium super arma, quo arma defenduntur a rubigine et ne a pluuia maculentur. Hoc autem coopertorium est caritas, velle mori pro Deo.

75 Et eciam si possibile esset separari a Deo pro salute fratrum, hec caritas operit omnia peccata, conseruat virtutes, mitigat iram Dei, omnia facit possibilia, deterret demonia, gaudium est angelorum.

76 Hoc vero operimentum debet esse intus album et ab extra fulgens quasi aurum, quia ubi zelus diuini amoris est, ibi utraque mundicia non est neglecta. Hac itaque caritate habundabant apostoli. Ideo rogandi sunt, ut tibi auxilientur."

77 Iterum apparuit Mater dicens: "Adhuc tibi, fili, necessarius est equus et sella. Itaque per equum spiritualiter intelligitur baptisma.

78 Sicut enim equus prouehit hominem ad aliquam perficiendam viam habens quatuor pedes, sic baptisma, quod per equum intelligitur, prouehit hominem ante conspectum Dei habens quatuor effectus spirituales.

79 Primus est, quod baptizati liberantur a Dyabolo et obligantur ad mandata et seruicia Dei. Secundus est, quod purgantur a peccato originali. Tercius est, quod filii Dei efficiuntur et coheredes Dei. Quartus est, quod celum eis aperitur.

80 Sed heu multi sunt qui, cum ad annos discrecionis perueniunt, imponunt equo baptismatis frenum et abducunt eum per viam falsam.

81 Tunc quippe via baptismatis recta est et tenetur recte, quando homo infra annos discrecionis instruitur et conseruatur in bonis moribus et quando homo peruenit ad annos discrecionis et cogitat sedule, quid in fonte baptismatis promissum est, tenetque fidem et caritatem Dei inuiolatam.

82 Sed tunc abducitur a via recta et imponitur frenum, quando mundus et caro preponuntur Deo.

83 Sella vero equi, id est baptismi est effectus amare passionis et mortis Ihesu Christi, per quem baptismus obtinuit effectum. Quid enim est aqua nisi elementum? Postquam vero effusus est sanguis Dei, venit ad elementum verbum Dei et virtus effusi sanguinis Dei.

84 Et sic aqua baptismi per verbum Dei facta est reconciliacio hominis et Dei, porta misericordie, expulsio demonum, via celi, venia peccatorum.

85 Ergo qui in virtute baptismi gloriari voluerit, cogitet primo amaritudinem institucionis baptismalis effectus, ut, cum mens humana contra Deum intimuerit, cogitet, quam amare redemptus sit, quociens eciam votum baptismi transgressus est, quidue pro tanta recidiuacione promeretur.

86 Item, ut homo firmiter in sella baptismalis effectus sedeat, necessarie sunt due strigiles, scilicet duplex consideracio in oracione.

87 Primo orare debet taliter: 'O, Domine Deus omnipotens, benedictus sis tu, quia me creasti et redemisti. Et cum dampnacione dignus essem, in peccatis tolerasti et ad penitenciam reseruasti.

88 Recognosco, Domine, coram maiestate tua omnia, quecumque dedisti michi ad salutem, inutiliter et dampnabiliter expendisse, videlicet tempus penitencie mee in vanitatibus, corpus in superfluitatibus, graciam baptismi in superbiis.

89 Et omnia dilexi plus quam te, creatorem et redemptorem, nutritorem et conseruatorem meum. Et ideo misericordiam tuam peto, quia miser sum ex me et quia non agnoui benignam pacienciam tuam in me.

90 Non timui horrendam equitatem tuam, non attendebam, quid tibi pro innumerabilibus bonis tuis responderem, sed contra de die in diem te malis meis prouocabam.

91 Propterea non habeo nisi unicum verbum ad te, scilicet: Miserere me, Deus, secundum magnam misericordiam tuam!'

92 Item secunda oracio sit talis: 'O, Domine Deus omnipotens, scio me omnia habere a te et sine te nichil esse nec posse nisi solummodo hoc, quod ego ipsemet feci, scilicet peccatum.

93 Ideo deprecor humiliter pietatem tuam, ut non secundum peccata mea facias michi sed secundum magnam misericordiam tuam. Et mitte michi Spiritum sanctum tuum, qui illuminet cor meum et confirmet in viam mandatorum tuorum, ut in hiis que te inspirante cognoui perseuerare valeam nullisque temptacionibus a te separari.'

94 Ergo, fili, quia ista deficiunt tibi, rogemus illos qui passionem Dei amarius fixerunt in corde suo, ut tibi tribuant de caritate sua."

95 Quibus dictis statim apparuit quasi unus equus paratus cum ornamentis deauratis. Et respondit Mater: "Iste," inquit, "ornatus equi significat dona sancti Spiritus, que in baptismo largiuntur.

96 In baptismo quippe, siue per bonum siue per malum ministretur ministrum, remittitur paternum delictum, augetur gracia, dimittitur quodcumque peccatum, datur Spiritus sanctus in pignus, angeli in custodiam, celum in hereditatem.

97 Ecce, fili, hec sunt ornamenta spiritualis militis, quibus qui indutus fuerit accipiet stipendium illud indicibile, quo emitur delectabile perpetuum, honor quietissimus, eternalis habundancia, vita sine fine."

98 Iste miles fuit dominus Karolus, filius sancte Birgitte.

Caput 75 Verba sponse precancia ad Christum et ad Virginem laudes optimas inducendo; et responsio Virginis consolatoria ad filiam probans per exempla exposita, quod Deus iusto iudicio frequenter de mendacio Dyaboli permittit, ut virtus Dei sit manifestior; et quomodo tribulaciones inductiua sunt ad spiritualia bona.

"

-

B enedictus sis tu, Deus meus, creator meus et redemptor meus. Tu es stipendium illud, quo a captiuitate redempti sumus, quo ad salutaria cuncta dirigimur, quo unitati et trinitati sociamur.

2 Propterea et si de feditate mea erubesco, gaudeo tamen, quod tu, qui semel pro salute nostra mortuus es, nunquam amplius morieris.

3 Tu enim vere ille es qui eciam ante secula eras, tu es qui potestatem habes vite et mortis, tu solus es bonus et iustus, tu solus omnipotens et metuendus. Ideo sis tu in eternum benedictus.

4 Sed quid de te dicam, o benedicta Maria, mundi tota salus? Tu es similis illi qui amico dolenti de perdita re subito fecit videri quod perditum erat, quo mitigabatur dolor, creuit gaudium et mens tota reaccendebatur leticia.

5 Sic tu, dulcissima Mater, ostendisti mundo Deum suum, quem homines perdiderant, genuistique eum in tempore, qui ante tempora genitus est; ex cuius natiuitate celestia et terrestria sunt gauisa.

6 Ideo, dulcissima Mater, rogo te, adiuua me, ne gaudeat inimicus de me nec preualeat aduersum me fraudibus suis."

7 Respondit Mater: "Ego iuuabo te, sed cur turbaris, quod aliud ostendebatur tibi spiritualiter et aliud audiebatur corporaliter, in eo scilicet, quod ille miles, qui viuit corporaliter, ostendebatur tibi mortuus spiritualiter et spirituali auxilio indigere?

8 Sed audi nunc certitudinem. Omnis namque veritas ex Deo est omneque mendacium a Dyabolo, quia pater mendacii est.

9 Ideo, quamuis veritas ex Deo est, tamen de Dyaboli malicia et mendaciuo, quod Deus quandoque permittit occulto iudicio, virtus Dei fit manifestior, sicut per exemplum indicabo tibi.

10 Virgo quedam fuit, que sponsum suum tenerrime diligebat et similiter sponsus virginem; ex quorum dileccione Deus glorificabatur et parentes amborum letabantur.

11 Quod inimicus eorum considerans cogitauit taliter: 'Scio,' inquiens, 'quod sponsus et sponsa per tria conueniunt, scilicet per litteras, per mutua colloquia aut per corporum unionem.

12 Ergo, ne nuncii et portatores litterarum aditum obtineant, implebo vias omnes stipitibus, spinis et uncinis. Ne vero appropinquent ad mutua colloquia, faciam clamores et strepitus, quibus distrahentur in colloquendo.

13 Ne vero conueniant nudi in lecto, statuam custodes tales, qui quamlibet rimam obseruabunt, ne aliquam occasionem obtineant conueniendi.'

14 Sponsus itaque astucior hoste intelligens ista dixit seruis suis: "Hostis meus ponit michi insidias in talibus. Et vos illis locis attendite, quod si ita inueneritis, sinite eum laborare, donec posuerit laqueos,

15 et postea consurgentes ne interficiatis eum sed deludendo inclamate eum, ut conserui vestri videntes astucias hostis efficantur solliciciores in vigilando et custodiendo.'

16 Simili modo est eciam in spiritualibus. Nam littere, quibus sponsus et sponsa id est Deus et anima bona conueniunt, nichil aliud sunt nisi oraciones et suspiria bonorum.

17 Sicut enim littere corporales indicant affectum et voluntatem mittentis eas, sic oraciones bonorum ingrediuntur ad cor Dei et coniungunt animam Deo in unum vinculum caritatis.

18 Sed Dyabolus impedit quandoque corda hominum, ne rogent ea que salutis anime sunt aut quod carnali voluptati contrarium est. Impedit quoque, ne rogantes pro aliis peccatoribus exaudiantur; qui peccatores pro se utiliora anime non petunt nec rogant ea que sunt ad utilitatem sempiternam.

19 Quid vero sunt mutua colloquia, quibus sponsus et sponsa efficiuntur cor unum et anima una, nisi penitencia et contricio? In quibus quandoque Dyabolus tantum facit clamorem, quod ad inuicem non audiuntur.

20 Quid autem est clamor eius nisi suggestio eius praua suggerens cordi fructuose volenti penitere, dicens inspiracionibus suis: 'O, anima,' inquiens, 'delicata. Durum est aggredi inconsueta et insolita; numquid omnes possent esse perfecti?

21 Sufficit tibi esse unum de multis; quid maiora attemptas? Cur facis quod nemo? Perseuerare enim non poteris; derideris ab omnibus, si te nimis humilias et submittis.'

22 Talibus igitur anima delusa inspiracionibus cogitat secum: 'Graue,' inquit, 'est consueta relinquere, ideo faciam confessionem de preteritis. Sufficit enim michi sequi viam plurium, non valeo esse perfecta. Deus quippe misericors est nec redemisset nos, si perire nos voluisset.'

23 Talibus clamoribus impedit Dyabolus animam, ne audiat Deus. Non quod non audit Deus omnia sed quia in audiendo talia non delectatur, quando anima consentit magis temptacioni sue quam proprie racioni.

24 Quid vero est quod Deus et anima coniunguntur nudi nisi desiderium celeste et caritas pura, quibus anima flagrare debet omni hora? Sed hec caritas impeditur quadrupliciter.

25 Primo instigat Dyabolus animam aliquid facere contra Deum, quod licet non reputatur graue, tamen delectat animum. Et huiusmodi delectacio, quia leuigatur nec curatur, odiosa est apud Deum.

26 Secundo inspirat Dyabolus anime aliqua bona facere propter placenciam hominum et omittere quandoque bona, que posset facere, propter honorem et timorem mundi.

27 Tercio Dyabolus immittit obliuionem faciendorum bonorum anime et tedium, per que animus absortus attediatur in faciendo bona.

28 Quarto Dyabolus sollicitat animam in curis mundialium aut in gaudio et dolore superuacuo seu in timore dispendioso.

29 Per talia itaque impediuntur littere id est oraciones iustorum et mutua colloquia sponsi atque sponse. Sed licet Dyabolus astutus est, tamen Deus sapiencior atque forcior comminuens laqueos hostis, ut littere misse peruenire valeant ad sponsum.

30 Tunc autem franguntur laquei, quando Deus immittit cogitare que bona sunt, et cor desiderat, ut obtineat voluntatem fugiendi que praua sunt et faciendi que placita sunt Deo. Dissipatur eciam clamor hostis, quando anima discrete penitet habens velle confessa non iterandi.

31 Scito eciam, quod Dyabolus non solum facit clamorem et strepitum hiis, qui sunt inimici Dei, sed eciam amicis Dei, sicut per exemplum intelligere poteris, quasi esset virgo, cui cum loqueretur vir apparuit quoddam antipendium inter eos, quod quidem vir vidit sed non virgo.

32 Finita autem collocucione virgo eleuatis oculis vidit antipendium et timens cogitauit secum: 'Prouideat,' inquit, 'Deus, ne forte laqueis hostis sim decepta.' Sponsus vero videns virginem contristatam remouit antipendium et ostendit ei omnem veritatem.

33 Sic eciam perfecti homines visitantur inspiracionibus diuinis, quibus Dyabolus facit tunc clamores, quando vel eleuantur subita superbia aut eiciuntur nimio timore seu inordinate condescendendo tolerant aliorum peccata aut nimia leticia vel tristicia dissoluuntur.

34 Similiter factum est tecum. Dyabolus quippe instigabat quosdam scribere tibi illum esse mortuum, qui viuebat, unde magnum concepisti dolorem. Sed Deus ostendit tibi spiritualem mortem eius, ut quod scriptores dixerunt corporaliter esse falsum, hoc Deus consolando te spiritualiter ostendit esse verum.

35 Ideo verum est quod dicitur, quod tribulaciones inductiue sunt ad spiritualia bona, quia, nisi propter mendacium auditum fuisses contristata, tanta virtus et pulchritudo anime ostensa tibi non fuisset.

36 Propterea et ut intelligeres occultam Dei dispensacionem, quasi quoddam antipendium erat inter animam tuam et Deum loquentem, quia anima apparuit in specie indigentis auxilio, et Deus in omni locucione sua istam obseruauit conclusionem: 'Vtrum,' inquit, 'mortuus est vel viuit, scies tempore suo.'

37 Ostensa vero pulchritudine anime et ornatu, quo anima perfici debet ad ingressum celi, ablatum est antipendium et ostensa veritas, quod scilicet homo ille corporaliter viuebat et spiritualiter erat mortuus, et talibus virtutibus armari debet quicumque patriam celestem est ingressurus.

38 Verumptamen Dyaboli intencio fuit ista, ut scilicet probaret te per mendacium et tribularet et ut dolendo de subtraccione tam cari amici distraheret te ab amore Dei.

39 Sed postquam dixisti: 'Prouideat Deus, ne forte istud sit illusio!' et dixisti: 'Deus, adiiua me!' tunc ablatum est velamen et ostensa est tibi veritas a Deo tam corporalis quam spiritualis.

40 Ideo ergo permittitur Dyabolo eciam tribulare iustos, ut eorum corona augeatur."

Caput 76 Verba Virginis ad filiam ostendencia, qui sunt amici Dei; et quomodo pauci inueniuntur modernis temporibus assignando omnem statum tam laycorum quam clericorum; et que est causa, quare Deus diues dilexit paupertatem; et quare elegit pauperes et non diuites; et ad quem finem diuicie fuerunt concesse Ecclesie.

-

Mater loquitur sponse Christi: "Cur turbaris, filia?" -- "Quia," inquit, "timeo mitti ad induratos." Et Mater: "Vnde intelligis," inquit, "induratos aut amicos dei?"

2 Et illa: "Nescio discernere nec de aliquibus iudicare audeo, quia duo homines ostensi sunt michi prius, quorum alter humillimus et sanctissimus iudicio hominum apparebat, alius vero largus et ambiciosus;

3 quorum tamen intencio et voluntas discordabat ab opere. Vehementer terruerunt intellectum meum."

4 Respondit Mater: "Ex hiis que aperte videntur mala iudicare permittitur animo scilicet compaciendi et corrigendi. De dubiis vero, que, quo animo fiunt, non sunt certa, iudicare non est tutum.

5 Propterea indicare tibi volo, qui sunt amici Dei. Scito itaque illos esse amicos Dei, qui in acceptis donis Dei timidi sunt et pro hiis omni hora regraciantur Deo et superflua non requirunt sed de datis contentantur.

6 Sed ubi inueniuntur illi tales? Inquiramus primo in communitate. Quis est, qui dicat: 'Sufficit, maiora non requiro.'

7 Inquiramus in militibus et dominis aliis, quis eorum cogitat taliter: 'Bona, que habeo, hereditate acquisiui et de hiis sustentamentum meum moderatum iuxta statum meum Deo et hominibus conuenienter requiro.

8 Cetera vero Deo et pauperibus communicabo. Si vero bona ista hereditaria scirem acquisita male, aut restituerem aut dimitterem consilio electorum spiritualium seruorum Dei.' O, filia, talis cogitacio rara est in terra!

9 Inquiramus eciam in regibus et in ducibus, quis stat in laudabili suo statu. Ille quippe est rex, qui in moribus suis est sicut Iob, in humilitate sicut Dauid, in zelo regis ut Phinees, ut Moyses in mansuetudine et longanimitate.

10 Ille quoque est dux, qui regis exercitum regit et informat ad prelia, qui fiduciam habet in Deo et timorem ut Iosue, qui utilitatem domini sui plus querit quam propriam ut Ioab, qui zelum legis et commodum proximorum diligit ut Iudas Machabeus.

11 Talis dux similis est unicornio, qui acutum habet cornu in fronte et sub cornu lapidem preciosum. Quid autem est cornu ducis nisi cor virile ducis, quo pugnandum est fortiter hostesque fidei feriendi?

12 Lapis vero sub cornu ducis est caritas diuina, que iugiter in corde manens reddit eum ad omnia agilem et inuictum. Sed nunc duces similiores sunt hedis lasciuis quam unicorniis, quia ubique pugnant pro carne, non pro anima nec pro Deo.

13 Inquiramus ergo in regibus, quis eorum non grauat subditos suos propter superbiam suam, quis tenet statum suum iuxta redditus corone, quis restituit ea que corona detinet iniuste, quis est, qui exoccupet se ad faciendam iusticiam propter Deum. Vtinam, filia, tales in mundo reges appareant, ut glorificetur Deus!

14 Inquiramus insuper in clero, quorum est diligere continenciam, paupertatem et deuocionem; et certe hii eciam a via recesserunt. Quid autem sunt clerici nisi pars et elemosinarii Dei, ut viuentes de oblacione Dei tanto essent humiliores et ad Deum feruenciores, quanta a curis mundi plus debent esse segregati?

15 Ideo et a tribulacione et paupertate primum surrexit Ecclesia, ut Deus esset hereditas eorum, et non in mundo nec in carne sed in Deo gloriarentur.

16 Sed numquid, filia, non potuisset Deus elegisse reges et duces in apostolos, et tunc per eos hereditate terrena ditata fuisset Ecclesia?

17 Potuisset quidem, sed diues Deus venit in mundum pauper, ut terrena ostenderet transitoria esse, et ut homo exemplo Domini sui addisceret nec erubesceret paupertatem sed ad veras diuicias et celestes festinaret.

18 Ideo cum paupere piscatore inchoauit pulcherrimam disposicionem Ecclesie et posuit eum in locum suum, ut de sorte Domini non de hereditate viueret in hoc mundo.

19 Itaque a tribus bonis incepit Ecclesia. Primo a feruore fidei, secundo a paupertate, tercio ab effectu virtutum et miraculorum.

20 Hec quoque tria fuerunt in beato Petro apostolo, nam habuit feruorem fidei, quando libera voce Deum suum confessus est et pro eo mori non dubitauit. Habuit eciam paupertatem, quando circuiendo mendicabat et laborando manibus se pascebat.

21 Verumptamen in spiritualibus erat diues, quod maius est, quando scilicet claudo dedit gressum (quod nullus principum potuit), cui unde aurum et argentum dare non habebat.

22 Sed numquid Petrus non obtinuisset aurum, qui suscitauit mortuos, si voluisset? Vtique sed exonerauit se ab onere diuiciarum, ut expeditus intraret celum et ut magister ouium humilitatis exemplum daret ouibus, quia humilitas et paupertas aut spiritualis aut corporalis ingressus est in celum.

23 Tercio fuit in eo effectus miraculorum, quia pretermissis alcioribus miraculis eciam ad umbram Petri infirmi sunt sanati. Ergo quia Petrus habuit secum perfeccionem virtutum, que est contentari de necesariis, ideo lingua eius clauis celi facta est et nomen eius in benediccione est in celis et in terris.

24 Qui vero nomina sua vocauerunt in terris et stercora id est terrena dilexerunt neglecti sunt in terris sed in libro iusticie horribiliter sunt descripti.

25 Verumptamen Deus ostendere volens, quod nec paupertas Petri nec aliorum sanctorum coacta erat sed spontanea, ideo incitabat animos multorum ad largiendum eis. Sed ipsi plus in paupertate quam in sentibus diuiciarum gloriabantur.

26 Propterea et quo plus abundabat in eis paupertas, tanto deuocio cumulancius augebatur. Et quid mirum? Qui enim partem suam et gaudium posuerunt Deum, quomodo poterat eis abesse Deus?

27 Qui vero delicias mundi appetebant, quomodo poterat eis dulcescere Deus? Ymmo peregrinus erat in oculis eorum. Processu vero temporis, ut amici Dei feruenciores et expediciores essent ad predicandum verbum Dei,

28 et ut sciretur, quod non diuicie male sunt sed abusus earum, ideo sub Siluestro et aliis bona temporalia Ecclesie data sunt, quas viri sancti longo tempore ad solam necessitatem suam et amicorum Dei et pauperum sustentacionem dispensabant.

29 Ergo tales scito amicos Dei, qui contentantur de disposicione Dei, qui et si tibi non sunt cogniti, Filius meus subtilius videt eos, quia in duro metallo multociens inuenitur aurum et de duro silice extrahitur scintilla ignis.

30 Vade igitur secura, quia prius clamandum est et postea faciendum, quia nec Filius meus in carne manens omnem simul Iudeam conuertit, nec apostoli simul et semel gentilitatem, sed tempora longiora habenda sunt ad perficiendum opus Dei."

Caput 77 Verba sponse ad Christum magnificam misericordiam, quam Christus cum ea fecerat, manifestancia et verba Christi ad sponsam eandem misericordiam dulciter in sponsa confirmancia; et qualiter ipsam elegit in vas implendum vino et per ipsam Dei seruitoribus propinando; et de grata interrogacione et humili sponse ad Christum.

"

-

Honor sit omnipotenti Deo pro omnibus que creata sunt; laus sit ei pro omnibus suis virtutibus; decus et seruicium reddatur ei pro omni caritate sua.

2 Ego indigna persona, que a iuuentute mea multa contra te Deum meum deliqueram, regracior tibi, dulcissime Deus meus, et propter hoc maxime, quod nullus ita criminosus est, quod ei misericordiam tuam deneges, qui cum caritate et vera humilitate misericordiam a te postulat cum proposito emendandi.

3 O, carissime Deus et omnium dilectissime! Mirabile omnibus audientibus est illud, quod tu fecisti mecum. Nam quando placet tibi, tunc sopis corpus meum, non tamen cum sopore corporali sed quiete spirituali.

4 Animam autem meam tunc quasi a sompno excitas ad videndum et audiendum atque senciendum spiritualiter. O, Domine Deus, o, quam dulcia sunt oris tui verba!

5 Videtur vere michi, quociens verba Spiritus tui audio, quod anima mea in se illa degluciat cum quodam sentimento ineffabilis dulcedinis sicut suauissimum cibum, qui cadere videtur in cor corporis mei cum magno gaudio et ineffabili consolacione.

6 Mirabile tamen hoc esse videtur, quod dum verba tua audio tunc utrumque efficior scilicet saciata et famelica. Propter hoc autem saciata, quia nichil tunc aliud michi libet nisi illa; propter hoc vero famelica, quia semper augetur appetitus meus ad illa.

7 Benedictus igitur sis tu, Deus meus Ihesu Christe. Da ergo michi, Domine, auxilium tuum, ut omnibus diebus vite mee que tibi placita sunt perficere valeam!"

8 Christus autem respondit dicens: "Ego sum sine principio et sine fine, et omnia creata sunt ex potencia mea et ordinata ex mea sapiencia. Omnia eciam reguntur ex meo iudicio nichilque michi impossibile est, et vere omnia opera mea cum caritate disposita sunt.

9 Et ideo nimis durum est cor illud, quod non vult diligere me nec timere, cum sim utrumque scilicet omnium hominum nutritor et iudex. Dyaboli autem, qui lictor meus est et ipsorum hominum proditor, voluntatem faciunt.

10 Ipse denique tam pestiferum virus in mundo propinauit, quod viuere non potest anima illud delectabiliter pregustans sed mortua in infernum cadit in miseriis tamen eternaliter victura. Hoc autem virus peccatum est, quod licet multis dulciter sapit, in fine tamen horribiliter amarescet.

11 Hoc certissime venenum de manu Dyaboli bibitur cum delectacione omni hora, et quis talia audiuit unquam aut maius mirum? Prebetur enim hominibus vita, et ipsi mortem eligunt et voluntarie amplectuntur.

12 Ego autem, qui sum potens super omnia, compacior eorum miserie et angustie magne. Ego enim feci sicut rex diues et caritatiuus, qui mittens familiaribus seruitoribus suis preciosum vinum diceret ita: 'Propinate vinum pluribus quam vobis solis, quoniam valde salubre est!

13 Hoc enim egris sanitatem reddit, mestis consolacionem et sanis hominibus cor virile. Vinum eciam non mittitur sine vase.'

14 Vere sic ego feci in hoc regno. Ego quidem seruitoribus meis misi verba mea, que vino optimo comparantur, et ipsi aliis ea dabunt, quoniam salubria sunt.

15 Per vas autem te intelligo, que verba mea audis. Nam tu utrumque fecisti, quia verba audisti et protulisti, quia tu es vas meum proprium, quod implebo, dum voluero, et ex eo, quod michi placuerit, exhaurio.

16 Et ideo Spiritus meus monstrabit tibi, quo pergere debeas et quid loquaris. Et neminem timeas nisi me sed gaudenter, quocumque voluero, debes pergere et intrepida dicere, quod tibi mandauero, quoniam michi nichil potest resistere et ego tecum volo manere."

17 Deinde loquebatur sponsa: "Ego," inquit, "que audiui hanc vocem cum lacrimis respondi sic: O, mi domine Deus, ego, que sum quasi minima culex in potestate tua, rogo, ut des michi licenciam respondere tibi."

18 Vox respondit dicens: "Ego responsionem tuam prius noui, quam tu eam cogitasti. Verumptamen do tibi loquendi licenciam."

19 Tunc inquit sponsa: "Ego respondi: Quare tu, o, omnis glorie rex et omnis sapiencie infusor atque omnium virtutum operator et ipsa virtus, ad tale officium me vis assumere, que corpus in peccatis consumpseram, que quo ad sapienciam sum similis asino et ad virtutum operacionem defectuosa?

20 Noli michi, dulcissime Deus Ihesu Christe, propter hoc irasci, quod sic te interrogaui. Nichil enim mirandum est de te, quoniam facere potes quidquid volueris; de me autem totaliter miror, quoniam in multis te offendi et parum emendaui."

21 Vox quoque respondit dicens: "Ego per similitudinem tibi respondeo. Si regi diuiti et potenti diuerse monete presentarentur, quas postea rex conflari faceret et quidquid sibi placeret ex eis fabricari,

22 utputa coronas et anulos de moneta aurea, scutellas et vasa bibitoria de moneta argentea, lebetes et sartagines de moneta cuprea, hiis quoque rex uteretur ad suum commodum et honorem, unde, cum non mirareris, quod ipse sic faceret,

23 ideo non magis tibi mirandum sit, quod ego amicorum meorum corda per ipsos michi presentata libens accipio de eis, quod michi placet, faciendo.

24 Et quamuis aliqui maiorem sensum habeant, aliqui autem minorem, tamen dum ipsi corda sua michi presentant, tunc aliquibus utor ad unum, aliquibus ad aliud, omnibus autem ad meam gloriam et honorem, quoniam cor iusti est moneta michi summe placens.

25 Et ideo ea que mea sunt ordinare possum, sicut volo. Et cum tu mea sis, mirari non habes de hiis que tecum facere voluero, sed constans et stabilis esto ad sustinendum et voluntaria ad faciendum, quidquid tibi precepero. In omnibus enim locis sum potens omnia tibi dare necessaria."

Caput 78 Verba sponse diuinitus reuelata, ymmo ab ore dulcissimo Virginis gloriose, clare et absque antipendio sponse directa et promulgata, ipsamque monendo et confortando, quatenus talia verba omnino vicario domini Pape deberet transmittere; in quibus verbis Ecclesie ruina minatur.

-

Vestre honorande paternitati ego vidua quedam significo, quod mulieri cuidam in sua patria existenti multa valde miraculosa sunt reuelata,

2 que diligenti examinacione episcoporum ac magistrorum claustralium ac secularium clericorum probata sunt ex pia et mirifica Spiritus sancti illustracione et non aliunde processisse, quod eciam illius regni rex et regina nouerunt probabili racione.

3 Eadem itaque mulier ad urbem Rome peregre profecta est; que die quadam in ecclesia maiori beate Virginis oracioni vacans in spiritualem visionem rapta est corpore tanquam in grauedinem ducto sed non tamen in sompni grauedinem.

4 In illa denique hora apparuit ei quedam reuerendissima virgo. Mulier autem predicta admiracione visionis turbata, fragilitatem suam recognoscens Dyaboli timebat fraudulenciam diuine pietati intime supplicans, ne permitteret eam in dyabolica cadere temptamenta.

5 Virgo igitur, que ei apparet, ait: "Ne timeas ea, que nunc videris seu audieris, a spiritu maligno fore existimans. Quemadmodum enim cum solis appropinquacione duo veniunt, lux videlicet et calor, hec autem caliginosam umbram non sequuntur,

6 simili modo cum sancti Spiritus aduentu in cor hominis hec duo veniunt, ardor videlicet diuine caritatis ac catholice fidei perfecta illuminacio.

7 Hec autem duo in te ipsa nunc sentis ita, quod nichil diligis sicut Deum et in catholice fidei integritate tibi non deficit unus punctus. Sed hec duo malignum spiritum, qui umbre caliginose comparatur, non sequuntur."

8 Deinde eadem virgo subiunxit dicens eidem mulieri: "Tu debes verba mea mittere tali prelato ex parte mea." Cui cum magno merore mulier respondit dicens: "O, mea reuerenda virgo, non credet michi sed magis, sicut existimo, habebit verba pro derisu quam pro diuina veritate."

9 Cui virgo respondit dicens: "Quamuis ego cordis eius disposicionem ac responsionis prolacionem sueque vite terminacionem nunc bene nouerim, nichilominus tamen verba mea illi mittere debes.

10 Ego quidem illi notum facio, quod in parte dextera sancte Ecclesie fundamentum vehementer dilapsum est in tantum, quod summa testudo plures in se rupturas habet dans ex se casus tam periculosos, quod multi de subeuntibus perdunt vitam.

11 Plereque eius columpne, que in altum tendere deberent, usque ad terram se iam inclinant, totumque pauimentum ipsius tam fossum est, quod ceci introeuntes periculose cadunt, et adhuc interdum contingit clare videntes una cum cecis grauiter cadere causa periculosarum fossarum eiusdem pauimenti.

12 Et propter has causas stat nimis periculose ecclesia Dei. Et quid sibi ex hoc eueniet, statim propinquius esse dinoscitur. Nam ruinam certissime pacietur, nisi reparacionis iuuamen habuerit. Et ipsius ruina tam grandis erit, quod per totam Christianitatem audietur; et hec debent spiritualiter intelligi.

13 Ego autem illa virgo sum, in cuius uterum Dei Filius venire dignatus est cum deitate et Spiritu sancto exclusa quacumque contagiosa corporis delectacione.

14 Et ille idem Dei Filius de meo clauso utero natus est cum deitate et humanitate et Spiritu sancto cum maxima consolacione mei et sine pena. Ego eciam iuxta crucem steti, quando ipse cum vera paciencia infernum victoriose deuincebat ac sui cordis sanguine celum aperiebat.

15 Ego quippe in monte eram, dum idem Dei Filius, qui quidem est meus Filius, ad celos ascendebat. Ego denique totam catholicam fidem clarissime noui, quam ipse euangelizando omnes celeste regnum ingredi volentes edocuit.

16 Ego itaque iam sto super mundum cum oracione mea assidue ad meum carissimum Filium sicut arcus super nubes celi, qui ad terram inclinari videtur et ambobus finibus suis eam tangere.

17 Per arcum enim me ipsam intelligo, nam ad habitatores mundi me inclino scilicet tangendo utrosque bonos et malos continua oracione mea. Ad bonos namque me inclino, ut ipsi in hiis, que sancta mater Ecclesia precipit, stabiles efficiantur; ad malos vero, ne in malicia sua habeant processum, ut deteriores fiant.

18 Illi igitur cui hec verba mitto notum facio, quod ex una parte tetre ac horribiles nubes surgunt contra arcus claritatem; per quod illos intelligo, qui in carne sua vitam meretricalem habent et sunt insaciabiles ac sine fundo sicut vorago maris ad cupiditatem pecunie.

19 Bona quoque irracionabiliter ac prodigaliter, sicut torrens in impetu suo aquam suam effundit, pro terrena pompa et superbia largiuntur.

20 Hec itaque tria nunc exercent sancte Ecclesie plerique prouisores, quorum peccata in celum ascendunt abhominabilia ac tetra ante conspectum Dei contra meam oracionem sicut teterrime nubes contra clarum arcum celi.

21 Et sic hii, qui una mecum Deum placare deberent, ipsi iram eius contra se ipsos grauissime excitant. Et tales in sancta Ecclesia exaltari non deberent sed deprimi.

22 Quicumque igitur curam apponere voluerit, ut Ecclesie fundamentum stabile fiat ac pauimentum planum renouare cupiens vineam illam benedictam, quam ipse Deus plantauit ac sanguine suo irrigauit, si se ad hoc modicum seu insufficientem esse crediderit,

23 ego regina celi cum omnium angelorum cetibus sibi in adiutorium venire volo, zabulosas radices extirpando et steriles arbores ad comburendum in ignem eiciendo ac in earum locis plantando ramusculos fructuosos.

24 Per vineam autem intelligo sanctam Dei Ecclesiam, in qua duo videlicet humilitas et diuina caritas renouari deberent."

25 Hec omnia vero illa gloriosa virgo, que mulieri apparuit, mitti precepit vobis in scriptis, unde nouerit vestra reuerenda paternitas, quod ego, que hanc litteram vobis misi, iuro per Ihesum verum et omnipotentem Deum et per eius dignissimam Matrem Mariam

26 volens, ut ita me adiuuent ad utrumque scilicet ad corpus et animam, sicut hanc litteram propter aliquem mundi honorem seu propter cupiditatem aut propter humanum fauorem non misi,

27 sed quoniam inter plura alia verba, que eidem mulieri in spirituali reuelacione dicta sunt, omnia que hec cartula in se continet iussa sunt vestre dignitati intimari.

Caput 79 Prohemium notabile informacionis utilis viuendi facte a Christi sponsa ad quendam clericum sibi deuotum, in quo multa bona continentur.

-

Laus et gloria sit omnipotenti Deo pro omnibus suis operibus. Sit et ipsi honor perpetuus, quia tecum inchoauit graciam facere.

2 Nos videmus, quod, dum terra cooperta fuerit niue et frigore, quecumque semina in eam sparsa fuerunt, certum est, quod germinare non possunt nisi in locis paucissimis, que ex radiis solaribus calefiunt, ubi ex beneficio solis gramina et flosculi oriuntur;

3 ex quibus cognosci poterit, cuius generis sint aut cuius virtutis.

4 Vere simili modo totus mundus michi videtur superbie et cupiditatis atque luxurie frigore tam duriter iam coopertus existere, quod heu paucissimi sunt, quorum verbis atque operibus intelligi possit Dei perfecta caritas in ipsorum cordibus habitare.

5 Vnde sciendum est, quod sicut Dei amici inde gauisi sunt, quod Lazarum a morte resuscitatum viderunt ad Dei gloriam, ita et nunc Dei amici gaudere possunt, quando aliquem resurgere viderint a predictis tribus viciis, que sunt verissime mors eterna.

6 Item notandum est, quod sicut Lazarus resuscitatus post resurreccionem suam duplex odium incurrit, -- nam quosdam hostes corporales habebat scilicet homines qui erant inimici Dei et hii Lazarum corporaliter oderunt, quosdam eciam habebat hostes spirituales scilicet demones, qui nunquam desiderant amici Dei fieri et illi eum oderunt spiritualiter --,

7 ita eciam quicumque nunc a viciis mortalibus resurrexerint seruare volentes castitatem et fugere superbiam et cupiditatem duplex odium incurrunt.

8 Nam dupliciter homines qui Dei inimici sunt eis nocere volunt corporaliter, et dyaboli eciam duplici modo eos dampnare seu nocere conantur spiritualiter.

9 Primo namque homines mundani verbis suis vituperant eos. Secundo eciam, si possunt, libenter eos operibus suis molestant, ut sic eos sibi in vita et actibus similes faciant retrahendo eos a bonis inceptis.

10 Sed homo Dei sic nouiter conuersus ad vitam spiritualem istos malignos homines optime vincere potest, si contra verba sibi contraria pacienciam habuerit et si tunc frequencius et feruencius opera bona spiritualia et diuina ipsis videntibus exercuerit.

11 Demones eciam aliis duobus modis ipsum decipere nituntur. Primo, quod summe desiderant, ut ipsum nouum seruum Dei recidiuum faciant ad peccata.

12 Quod si hoc nequiuerint, tunc ipsi demones ad hoc sollicite laborant, ut irracionabiliter et indiscrete ille sua bona opera perficiat scilicet in vigilando vel abstinencias indiscretas ultra debitum modum indiscrete faciendo, ut sic eius vires cicius euacuentur et in diuinis laboribus sit infirmior.

13 Contra primum est optimum remedium ipsa frequens et pura suorum peccatorum confessio et pro delictis vera cordis interna contricio. Contra secundum optimum remedium est talis humiliacio, videlicet ut magis velit alicui seniori spirituali obedire quam se personaliter regere in suis operibus et penitenciis faciendis.

14 Et vere hec medicina est valde proficua et optima in tantum, quod eciam si adhuc indignior esset dator consilii quam acceptor, et tunc certissime sperandum est,

15 quod ipsa diuina sapiencia, que Deus est, per suum adiutorium cooperabitur datori consilii ad illa conferenda consilia, que utilissima fierent acceptori, si ambo ad Dei honorem et gloriam perfectam voluntatem habuerint.

16 Nunc igitur, amice dilecte, quoniam ambo scilicet tu et ego de peccatis surreximus, deprecemur Deum, ut nobis ambobus diuinum adiutorium donare dignetur michi in dicendo et tibi in obediendo.

17 Et tanto magis super hoc Deus rogandus est ex eo, quod vos, qui estis diues, sapiens et nobilis, dignatus fuistis me indignam et modicum intelligentem atque ignotam consulere. Et vere spero, quod Deus vestram humilitatem velit respicere et ad corpus et animam vobis utile facere, quod ad suum honorem vobis scribo.

Caput 80 Informacio discreta et utilis ad quendam clericum de modo viuendi tam spiritualiter quam corporaliter a Christi sponsa edita, sibi a Deo inspirata.

- Primo igitur vobis consulo, ut maneatis in hospicio vestro prope ecclesiam vestram sancte Marie Virginis, unum famulum tantum tecum habeas et totum illud, quod deductis necessariis expensis de tuis redditibus superfuerit, statim reddas tuis creditoribus eisdem de debitis plenarie satisfaciendo,

2 quoniam non est licitum nec racionabile multas pecunias dare pauperibus seu diuitibus amicis et parentibus, priusquam omnia debita plene fuerint persoluta.

3 Et quando debita tua totaliter persoluta fuerint, tunc omnia que tibi et famulo tuo deductis expensis superfuerint ad Dei honorem distribue pauperibus et indigentibus.

4 Clericalem habeas habitum honestum et utile diligenter attendendo, ne in qualitate panni seu in forma vestimentorum tuorum aliqua pompa seu vanitas notari possit sed sola honesta necessitas et utilitas corporalis.

5 Duobus enim paribus vestimentorum tantummodo sis contentus: unum scilicet pro diebus festiuis et alterum pro reliquis diebus cottidianis, nec eciam plura quam duo paria caligarum seu calceorum habeas.

6 Et quidquid de tuis vestibus superest commutes in alios tuos usus aut in solucionem tuorum debitorum. Vestimenta linea omnino deponas tam noctibus quam diebus per hunc annum.

7 Ecclesiam tuam scilicet beate Marie per hunc annum habeas pro ecclesia claustrali propter tria. Primo pro eo, scilicet quod si forte prius in ea unquam stetisti propter aliquam superbiam, sic de cetero in ea resideas in honorem humillime Virginis Marie pro diuina obediencia.

8 Et si forte per canonicos et beneficiatos illius ecclesie a seruicio Dei inhonestis verbis trahebaris ad malam concupiscenciam, sic conare modo per Dei adiutorium diuinis et spiritualibus verbis tu aliquem a mala concupiscencia trahere ad delectacionem amoris Dei.

9 Et si forte aliquibus te videntibus per aliquos tuos illicitos mores malum exemplum dedisti, sic amodo cures per bona opera tua et honestos mores tuos animabus ipsorum proficuum et virtuosum dare exemplum.

10 Deinde, amice dilecte, oportet, quod nocturna tempora et diurna ad Dei laudem racionabiliter ordines et discrete. Ego enim attendi, quod campane vestre ecclesie satis statutis temporibus pulsantur.

11 Et ideo consulo, ut statim, cum ipsas de nocte audieris, a loco tuo surgas et cum quinque genuflexionibus et quinque vicibus Pater noster et Aue Maria recorderis quinque vulnerum Ihesu Christi et dolorum sue dignissime Matris.

12 Post hec autem incipias matutinum de beata Virgine et alias deuociones tibi placitas dicas, donec conueniant canonici in choro ad psallendum. Et melius est, quod tu cum primis ad ecclesiam venias quam cum ultimis.

13 Deuote igitur cantando matutinum de tempore et honeste usque ad finem stare debes et interdum sedere, sicut decens est, sed minime loquendo, nisi aliquid a te interrogatum fuerit,

14 et tunc cum paucissimis verbis respondeas et non clamorosis excluso quolibet iracundie atque impaciencie signo, si fieri poterit.

15 Multum enim te ordinares honeste, si esses in presencia alicuius domini temporalis et terreni, et idcirco multo magis debes cum omni honestate et modestia et humili reuerencia interna et eciam exteriori stare in presencia et seruicio eterni Regis celorum semper et ubique presentis et omnia videntis.

16 Et si forte necessitate compulsus fueris super magnis rebus te aut alium tangentibus ad loquendum in ipsis mediis horis, tunc de choro exeas et quod tibi videtur paucis verbis extra chorum sine clamore respondeas sine mora in tuum stallum redeundo.

17 Et si poteris, ordina, ut illud negocium ad expediendum in alio loco et tempore suspendatur, ne cultus diuinus et honor Dei diminuatur et impediatur.

18 Caue eciam, ne vadas gyrovagando per ecclesiam quasi spaciando huc et illuc ambulando, dum cantantur hore. Hoc enim est inconstantis et gyrouagantis animi et tepidi spiritus et modice caritatis et deuocionis.

19 Tempore autem interualli, scilicet inter horas, tunc ora vel lege aliqua utilia anime et deuota vel aliis proficua hoc iugiter obseruando,

20 quod ab hora, qua surgis a loco tuo ad matutinum, nullis te libenter operibus implices nisi cantui, lecture, oracioni vel studio, donec summa missa fuerit finita, nisi forte in capitulo vestro inter vos de aliquibus sit tractandum super rebus ecclesie seu meliori statu et ordinacione faciendum.

21 Deinde celebrata summa missa de corporalibus utilitatibus et commodis atque honestis consolacionibus virtuosis loqui et confabulari bene conuenit.

22 Quando autem intratis ad mensam, legantur benedicciones mense. Et siue tu fueris hospes alterius siue tu hospites habueris, incipias inter ferculas primum in mensa loqui de Deo vel de sua dignissima Matre aut de aliquo sancto

23 pro edificacione et utilitate commensalium et eciam seruito