Jump to content

Pagina:Gauss, Carl Friedrich - Werke (1870).djvu/100

E Wikisource
Haec pagina emendata est
90
de congruentiis secundi gradus.


120.

Colliguntur facile ex praec. theoremata haec (vid. artt. 102, 103, 105):

I. −3 est residuum omnium numerorum, qui neque per 8, neque per 9, neque per ullum numerum primum formae 6n+5 dividi possunt, non-residuum autem omnium reliquorum.

II. +3 est residuum omnium numerorum, qui neque per 4, neque per 9, neque per ullum primum formae 12n+5 vel 12n+7 dividi possunt, omnium reliquorum non-residuum.

Teneatur imprimis casus particularis hic:

−3 est residuum omnium numerorum primorum formae 3n+1, seu quod idem est omnium, qui ipsius 3 sunt residua, non-residuum vero omnium numerorum primorum formae 6n+5, seu, excluso numero 2, omnium formae 3n+2, i. e. omnium, qui ipsius 3 sunt non-residua. Facile vero perspicitur omnes reliquos casus ex hoc sponte sequi.


Propositiones ad residua +3 et −3 pertinentes iam Fermatio notae fuerunt, Opera Wallisii T. II. p. 857. At ill. Euler primus demonstrationes tradidit, Comm. nov. Petr. T. VIII. p. 105 sqq. Eo magis est mirandum, demonstrationes propositionum ad residua +2 et −2 pertinentium, prorsus similibus artificiis innixas, semper ipsius sagacitatem fugisse. Vid. etiam comment. ill. La Grange, Nouv. Mém. de l'Ac. de Berlin, 1775 p. 352.


Residua +5 et −5.
121.

Per inductionem deprehenditur, +5 nullius numeri imparis formae 5n+2 vel 5n+3 residuum esse, i. e. nullius numeri imparis, qui ipsius 5 non-residuum sit. Hanc vero regulam nullam exceptionem pati, ita demonstratur. Sit numerus minimus, si quis datur, ab hac regula excipiendus =t, qui itaque numeri 5 est non-residuum, 5 autem ipsius t residuum. Sit aa=5+tu, ita ut a sit par ipsoque t minor. Erit igitur u impar ipsoque t minor, +5 autem ipsius u residuum erit. Quodsi iam a per 5 non est divisibilis, etiam u non erit; manifesto autem tu ipsius 5 est residuum, quare quum t ipsius 5 sit non-residuum, etiam u non-residuum erit; i. e. datur non-residuum impar numeri 5, cuius residuum est +5, ipso t minus, contra hyp. Si vero a per 5 est divisi-