Carolus et Maria

E Wikisource
Jump to navigation Jump to search
EPUB silk icon.svg EPUB  Mobi icon.svg MOBI  Pdf by mimooh.svg PDF  Farm-Fresh file extension rtf.png RTF  Text-txt.svg TXT
Carolus et Maria
1933

editio: University of Chicago Press
fons: librum vide
HEATH-CHICAGO LATIN SERIES


CAROLUS et MARIA


BY MARJORIE J. FAY
The Laboratory Schools, The University of Chicago


ILLUSTRATIONS BY
RUTH UPHAM




D. C. HEATH AND COMPANY
BOSTON   NEW YORK   CHICAGO   LONDON   ATLANTA   DALLAS   SAN FRANCISCO
Copyright, 1933
By the University of Chicago
——————————

No part of the material covered by this copyright may be reproduced in any form without written permission of the publisber.

4D7


PRINTED IN THE UNITED STATES OF AMERICA

AUTHOR’S FOREWORD

Carolus et Maria, a Latin reader for beginners, has grown out of a need for very easy reading material at the first-year level. The vocabulary, selected from Lodge's Vocabulary of High School Latin, consists of 588 words chosen for their frequency in classical Latin. For convenience the words were divided into six groups as follows:

Group I—words used 1,000 times or more
Group II—words used 500–999 times
Group III—words used 100–499 times
Group IV—words used 50–99 times
Group V—words used 25–49 times
Group VI—words used 5–24 times


Words not appearing on the Lodge list are also used to get familiar situations into the story. They appear as Group VII.

In the basic vocabulary immediately following the story the words are grouped according to chapters. In most cases each chapter, in addition to its own words, includes those of the preceding chapter. The repetitious character of the rending material is an essential factor in providing for mastery of vocabulary.

The author is indebted to Professor Chas. H. Judd, dean of the Department of Education; to Professor H. C. Morrison, formerly director of the Laboratory Schools; and to Miss Elsie M. Smithies, head of the Department of Latin of the University High School, all of the University of Chicago, for the opportunity of trying the material of the story with classes of the University High School; to Miss Mima Maxey, the author's colleague in the Department of Latin of the University High School, for her encouragement and criticism in the writing of the story and her help in preparing the manuscript; to Miss Gladys E. Gaylord, the author's friend, for her interest in the development of the work and her assistance in preparing the material for publication.



AUTHOR’S FOREWORD TO PUPILS

Charles and Mary, an American boy and girl, wish to share with you some of their experiences and to present a few of their friends. When I consented to write their adventures in an ancient language, they were pleased. We hope you may enjoy them.

Carolus et Maria vos salutant!

TABLE OF CONTENTS
Carolus et Maria
1
Basic Vocabulary Showing Word Values in Each Lesson
77
Latin–English Vocabulary
90
I

Hic est puer. Hic puer est bonus. Parvus quoque est. Magnus nōn est. Altus nōn est. Pulcher nōn est. Hic puer est discipulus. Discipulus bonus quoque est. Puer est discipulus bonus. Nōn est magnus. Puer est discipulus parvus. Nōn est pulcher. Salvē, puer.

Carolus et Maria - Illustration - Ruth Upham - page 1.jpg

Haec est puella. Haec puella est bona. Parva quoque est. Haec puella est discipula quoque. Puella est discipula parva et pulchra. Nōn est alta et magna. Puer nōn est magnus. Puella nōn est magna. Puer nōn est pulcher. Puella est pulchra. Salvē, puella. Salvēte, puer et puella.

Haec nōn est puella. Haec est magistra. Femina quoque est. Magistra est magna et alta quoque. Magistra est bona et pulchra quoque. Haec fēmina nōn est magister. Magistra est fēmina. Magister nōn est fēmina. Haec est fēmina. Salvē, fēmina. Salvēte, puer et puella et magistra. Salvēte, discipulī.

Puer nōn sum. Puella nōn sum. Magistra nōn sum. Hic est puer. Haec est puella bona et pulchra quoque. Haec est fēmina bona et pulchra. Valē, puer. Valē, puella. Valē, magistra. Valēte, discipulī et magistra.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quis est hic puer?
  2. Quis est haec puella?
  3. Quālis discipulus est hic puer?
  4. Estne puella magna et alta?
  5. Quālis fēmina est magistra?
II

Salvēte, discipulī. Nunc hic sunt Maria et Carolus. Hic est Carolus, discipulus bonus. Magnus nōn est. Altus nōn est. Carolus est discipulus parvus. Haec est Maria, discipula bona et pulchra et parva quoque. Maria est soror Carolī. Carolus est frāter Mariae. Haec femina est māter puerī et

Carolus et Maria - Illustration - Ruth Upham - page 3.jpg
puellae. Fēmina est Iūlia. Iūlia est fēmina, sed nōn est magistra.

Carolus Mariam amat, et Maria Carolum amat. Puer et puella Iūliam amant. Iūlia puerum et puellam amat. Carolus est fīlius Iūliae. Maria est fīlia Iūliae. Iūlia est māter bona et pulchra quoque. Fēmina magna et alta quoque est Iūlia. Iūlia nōn est magistra. Discipula nōn est. Māter est. Magistra Iūilam et puerum et puellam amat. Salvēte, Iūlia et Maria et Carole.

Iūlia nōn est māter tua. Māter Carolī et Mariae est. Estne Maria soror tua? Maria nōn est soror tua, sed est soror Carolī. Carolus nōn est frāter meus. Estne Carolus frāter tuus? Carolus nōn est frāter tuus. Nōn est fīlius tuus. Nōn est fīlius meus. Amatne magistra Iūliam? Ita, et Iūlia magistram amat. Magistra fīlium et fīliam Iūliae amat. Magister et magistra sorōrem et frātrem et mātrem amant.

Iūliam amō. Carolum amō. Carolus nōn est frāter meus. Fīlius meus nōn est, sed puerum amō. Maria nōn est soror mea, sed puellam amō. Iūlia nōn est māter mea, sed Iūliam amō.

Valēte, soror et frāter. Valē, Iūlia. Valēte, discipulī.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quis est Maria?
  2. Quis est Carolus?
  3. Quis est Iūlia?
  4. Quālis fēmina est Iūlia?
  5. Amatne magistra frātrem et sorōrem et mātrem?
III

Hīc est America, terra magna et pulchra. Carolus, frāter Mariae, Americam amat. Amatne Maria Americam? Ita. America est patria Carolī et Mariae. Frāter et māter et soror Americam amant. Fāma Americae est magna. Nunc fortūna quoque Americae est magna et bona. America nōn est īnsula. Terra longa est. Terra longa et magna et pulchra est. Cuba est īnsula. Cuba nōn est patria mea, sed Cubam amō. Britannia quoque est īnsula. Hibernia et Sicilia et Austrālia sunt īnsulae. Italia nōn est īnsula. Haec terra est longa et pulchra. Fāma Italiae est magna. Fortūna Italiae nunc est bona. Italia est antīqua, sed America nōn est antīqua. America est nova.

Americam amō. America est patria mea quoque. Estne patria tua? Amantne fīlius tuus et fīlia tua Americam? Italiam quoque amō. Terram longam amō. Hī discipulī Americam et Italiam et īnsulās amant. Viae Americae sunt bonae. Hae viae nōn sunt antīquae. Viae Americae sunt novae. Viae Italiae sunt bonae. Longae et pulchrae sunt. Viae Italiae nōn sunt novae. Antīquae viae sunt.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quālis terra est America?
  2. Estne America patria tua?
  3. Suntne Hibernia et Sicilia īnsulae?
  4. Amantne Carolus et Maria Americam?
  5. Suntne viae Italiae antīquae?
  6. Quālēs viās America habet?
  7. Quālem fortūnam habet America?
IV

Quis est hic? Hic est pater Carolī et Mariae. Nunc est Carolus laetus. Maria quoque est laeta. Cūr sunt puer et puella laetī nunc? Haec est causa: laetī sunt quod pāter est in casā. Pater Carolī et Mariae est nauta. Agricola nōn est. In agrō nōn labōrat. Magister nōn est et in scholā nōn labōrat. In terrā nōn labōrat. Hic nauta est magnus et bonus. Fāma nōn est magna et fortūna est parva. Patria nautae nōn est īnsula, Cuba. Nōn est Britannia, Hibernia, Italia. America est patria nautae et nauta patriam amat. Pater fīlium et fīliam amat. Iūliam quoque amat, et laetus est quod nunc est in casā. Iūlia quoque est laeta quod nautam amat.

Carolus et Maria - Illustration - Ruth Upham - page 6.jpg

Suntne puer et pulla nunc in casā? Nunc in casā nōn sunt.

Ubi sunt? Hī discipulī sunt in scholā. Magistra quoque est in scholā. Schola est nova et pulchra. Fāma nōn est magna quod nōn est antīqua. Maria et Carolus in scholā esse nōn cupiunt. Haec est causa: hī discipulī in casā esse cupiunt quod pater est in casā. In scholā novā labōrāre nōn cupiunt, sed nunc labōrant. Magistra quoque labōrat.

Nunc discipulī et magistra nōn sunt in scholā. Ubi sunt? In viā longā et pulchrā sunt. Fīlius et fīlia nautae quoque sunt in viā et laetī sunt. Haec est epistula. Carolus epistulam habet. Carolus epistulam in viā portat. Epistula magistrae est. In epistulā sunt haec: “Hic puer, Carolus, in scholā nōn labōrat. In casā ubi est pater esse cupit.” Pater intellegit. Fīlius patrem cupit. Laetus est nauta quod fīlium et fīliam in casā esse cupit. Pater laetus est quod intellegit.

Nunc Iūlia labōrat. Cēnam parat. Carolus, fīlius bonus, labōrāre cupit. Māter est laeta quod fīlius labōrāre cupit. Iūlia cēnam bonam parat quod pater cēnam bonam cupit.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr nunc sunt Carolus et Maria laetī?
  2. Estne pater puerī et puellae agricola?
  3. Ubi pater labōrat?
  4. Quālis schola est schola Carolī et Mariae?
  5. Cūr Carolus epistulam portat?
  6. Intellegitne pater epistulam?

V

Hīc est schola. Discipulī in scholā labōrant.


Magistra: Salvēte, discipulī.

Discipulī: Salvē, magistra.

Magistra: Quis, Carole, est pater tuus?

Carolus: Nauta est pater meus.

Magistra: Bene est. Labōratne pater tuus in Americā?

Carolus: Interdum, sed nōn semper in Americā labōrat.

Magistra: Cūr nōn semper in Americā labōrat?

Carolus: Haec est causa: pater nōn semper in Americā labōrat quod est nauta.

Magistra: Ubi, puer, habitās?

Carolus: In parvā casā habitō.

Magistra: Estne pater tuus nunc in casā?

Carolus: Ita, magistra, pater meus est nunc in casā, sed nōn est semper in casā. Saepe nōn est in Americā.

Magistra: Bene est. Videtne pater tuus multās terrās?

Carolus: Multās terrās et īnsulās videt. Multōs virōs et fēminās videt. Cubam et Siciliam et Hiberniam videt et laudat. Hae sunt īnsulae. Multās īnsulās videt.

Magistra: Estne pater tuus Americānus?

Carolus: Ita, Americānus est, sed nōn semper in Americā habitat.

Magistra: Incola Italiae, discipulī, est Italus. Incola Britanniae est Britannus; incola Hispāniae est Hispānus. Hibernus est incola Hiberniae. Intellegitisne, discipulī? Americānī sumus. Incolae Americae sumus. America est patria. Americam amāmus. Quis, Carole, est amīcus tuus?

Carolus: Cassius est amīcus meus.

Magistra: Quis, Cassī, est pater tuus?

Cassius: Agricola bonus est pater meus. Agrum parat et in agrō labōrat. Interdum in agrō labōrō. Aquam portō et labōrō. Ager est magnus et longus. Pater est laetus quod fīlius in agrō labōrāre cupit. Interdum pecūniam habeō quod in agrō labōro. Pecūniam habēre cupiō.

Magistra: Amīcum bonum habeō quoque. Poēta est. Italus est. Magnam pecūniam nōn habet. Fāma nōn est magna, sed bene scrībit. Amīcum meum nōn saepe videō. Epistulās scrībō et poēta epistulās scrībit. Hās epistulās laudō. Habēsne amīcās, Maria?

Maria: Ita, multās habeō.

Magistra: Estne vīta nautae perteulōsa?

Carolus: Nōn semper est. Interdum est. Vītam nautae laudō.


Nunc cēna in casīs est parāta et discipulī nōn labōrant. In casīs sunt.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Ubi nunc discipulī labōrant?
  2. Cūr pater Carolī nōn semper in Americā labōrat?
  3. Videtne nauta multās terrās?
  4. Quī sunt incolae Americae? Britanniae? Hiberniae?
  5. Quis est Cassius?
  6. Ubi Cassius interdum labōrat?
  7. Cūr est vita nautae periculōsa?

VI

Nunc est magistra laeta. Haec est causa: Laeta est quod epistulam longam et bonam habet. Haec est epistula poētae, amīcī magistrae. Poēta in Italiā habitat. Italus est. Incolās Italiae amō. Poēta nōn est Americānus. Poēta multās epistulās bene scrībit. Magistra hās epistulās in scholā legit. Discipulī epistulās poētae laudant. Poētam vidēre cupiunt. In hāc epistulā est pictūra. Pictūra parva est. Pictūra casae poētae est. Hīc habitat hic vir. Aqua quoque est in pictūrā. Magistra pictūram spectat et discipulīs ostendit. Interdum epistulās discipulīs ostendit.

Maria quoque epistulam habet. Pater Mariae hanc epistulam scrībit. Maria est laeta ubi pater epistulās scrībit. In hāc epistulā est fābula longa. Haec fābula vītam perīculōsam nautae mōnstrat. Pater fābulās saepe nārrat. Maria epistulam legit et Carolō ostendit. Iūlia et Maria et Carolus epistulam legunt et patrem vidēre cupiunt. Fābulās dē vitā nautae semper laudant.

Carolus epistulam nōn habet. Dōnum habet. Dōnum est pecūnia et puer est laetus. Iūliae dōnum ostendit. Iūlia quoque dōnum habet. Dōnum Iūliae est pictūra magna et pulchra. Nauta Iūliae et Carolō dōna dat.

Nunc Carolus haec scrībit: “Tibi, mī pater, grātiās agō, quod mihi dōnum pulchrum dās. Ē multīs terrīs pecūniam habēre cupiō. Ego sum discipulus et multa nōn videō. Tū es nauta et multa vidēs. Britannōs, Hispānōs, Hibernōs vidēs. Fābulās tuās in epistulīs tuīs semper legō et laudō. Bene scrībis. Valē, pater.”

Ē casā Carolus dōnum portat. Nunc Maria quoque epistulam ē casā portat, et magistrae dōnum et epistulam puer et

puella ostendunt.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr nunc est magistra laeta?
  2. Ubi poēta habitat?
  3. Quālis pictūra est in epistulā poētae?
  4. Habetne Maria epistulam?
  5. Nārrā dē epistulā Mariae.
  6. Quāle dōnum Carolus habet?
  7. Quāle est dōnum Iūliae?
  8. Quis haec dōna dat?

VII

In silvā est casa parva et pulchra. Ibi habitat Helena, amīca Mariae. Helena est fīlia pulchra agricolae bonī. Frātrēs et sorōrēs habet. Agricola est pater benignus. Clārus nōn est quod fāma est parva, sed Helenae est benignus. Hic vir magnam pecūniam nōn habet. Helena saepe cum Mariā in silvā ambulat. Silva est alta et magna. Puellae silvam laudant quod puellīs silva est grāta. Maria Helenam amat. Maria Helenae fābulās de Italiā nārrat et amīcae pictūrās Italiae mōnstrat. Ex fenestrā Maria silvam videt, et saepe casam Helenae spectāre cupit, sed silva est magna.

Carolus et Maria - Illustration - Ruth Upham - page 12.jpg

Nunc Maria fenestram aperit. Laeta est quod ibi rosās videt. Helena rosās habēre cupit. Maria in viā ambulat et rosās portat. Maria Helenae rosās ostendere cupit et Helena est laeta. Hae puellae sunt amīcae cārae. Helenae rosae sunt grātae quod rosās in casā nōn habet. Iānua Helenae est aperta. Nunc ibi est Helena. Maria: Salvē, Helena.

Helena: Salvē, Maria.

Maria: Hoc est dōnum. Tibi rosās dō.

Helena: Tibi grātiās agō. Semper rosās cupiō. Tū es mihi benigna.

Maria: Tē amō, quod tū es amīca mea cāra.

Helena: Habēsne multās rosās? Cūrāsne tū rosās?

Maria: Ita, multās habeō. Ego rosās cūrō. Interdum rosās Carolus cūrat. Rosae sunt mihi grātae et hās cūrāre cupiō.

Helena: Cūr Carolus rosās cūrāre nōn cupit?

Maria: Carolus cst puer et rosae nōn semper puerīs grātae sunt. Frāter meus fābulās legere cupit et in silvā cum virīs labōrat. Interdum cum amīcō, Cassiō, ambulat. Cassius Carolō est cārus quod hī sunt amīcī. Tū es mihi cāra quod tū es amīca mea. Vale, Helena.

Helena: Valē, Maria.


Helena iānuam claudit.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quis est Helena?
  2. Ubi est casa Helenae?
  3. Quālis est pater Helenae?
  4. Cūr est Maria laeta?
  5. Cūr Helena Mariae grātiās agit?
  6. Cūratne Carolus rosās saepe?
  7. Cūr?

VIII

Nunc amīcus noster, Carolus, ex fenestrā spectat. Cassium exspectat. Nunc Cassius in viā in silvā properat quod cum Carolō ad scholam ambulāre cupit. Carolus amīcum videt et iānuam aperit. Puerī ad scholam properant. Rosās portant et magistrae rosās dant. Magistra benigna amīcōs nostrōs exspectat. Hī discipulī magistrae grātī sunt et cārī quod discipulī bonī sunt et bene labōrant.

Nunc discipulī in scholā sunt et labōrant. Magistra iānuam claudit. Discipulī magnī linguam Latīnam discunt. Carolus et Cassius sunt parvī et linguam Latīnam nōn discunt. Magistra fābulās scrībit, et puerī et puellae cum magistrā legunt. Interdum discipulī fābulās nārrant. Magistra pictūrās ostendit. Hīc pictūrae īnsulae, Cubae, sunt. In hīs pictūrīs multī virī in viīs ambulant. Multa portant. Est aqua in pictūrīs. Carolō hoc est grātum quod pater est nauta et Carolus vītam nautae laudat. Ibi sunt casae parvae. Iānuae casārum sunt apertae, et in casīs fēminae et puellae cēnam parant. Virī quoque in hīs casīs habitant. Hī sunt patrēs et frātrēs puellārum.

In scholā quoque est pictūra magnae scholae Britanniae. Ibi est pictūra silvae clārae. Magistra hās pictūrās cūrat quod discipulī hās vidēre saepe cupiunt.

Nunc discipulī ē scholā properant et magistra nōn labōrat.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr Cassius nunc in viā properat?
  2. Quis puerōs exspectat?
  3. Qualēs discipulī sunt hī?
  4. Quī linguam Latinam discunt?
  5. Quālēs pictūrae sunt in scholā?
  6. Cūr magistra hās pictūrās bene cūrat?

IX

Carolus noster nōn est laetus. Ad scholam nōn properat. In casā sōlus est. Amīcus noster nōn labōrat. Nōn legit. Nōn scrībit. Miser est. Haec est causa: aeger est. Māter quoque est misera quod fīlius est aeger. Iūlia puerō aquam dat et Carolus mātrī grātiās agit. Carolus est sōlus in casā quod māter ē casā ambulat et rosās cūrat. Maria est in scholā et rosās nōn cūrat. Puerī magnī nunc linguam Latīnam in scholā discunt, sed Carolus cum discipulīs nōn labōrat.

Carolus et Maria - Illustration - Ruth Upham - page 15.jpg

Noctū puer aeger ex fenestrā spectat. Lūna est clāra et magna. Stellae quoque sunt pulchrae. Puer lūnam et stellās spectat. Interdum est lūna obscūra, et stellae quoque sunt obscūrae. Nunc medicus ad casam ambulat. Puer medicum exspectat, sed medicus est tardus. Tardus nōn saepe est. Ubi in silvā magnā ambulat, lūna est obscūra et viam nōn videt. Ubi ex silvā properat, stellae et lūna sunt clārae et bene est quod medicus properat. Medicus est vir benignus. Amīcus puerōrum est, et benignus puerīs. Nunc iānua casae nautae est aperta et medicus puerum aegrum spectat.

Interdum Maria epistulās ad frātrem portat. Hae epistulae sunt grātae. Cassius hanc epistulam scrībit. In epistulā sunt haec:

Miser sum, amīce cāre, quod tū nōn es in scholā. Esne aeger? Estne medicus in casā tuā? In scholā discipulī sunt miserī quod tū es aeger. Fābulās legimus et nārrāmus. Puerī magnī linguam Latīnam bene discunt. Nunc ego epistulam scrībō. Vale, Carole.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr est Carolus miser?
  2. Cūr est Carolus sōlus?
  3. Ubi est medicus?
  4. Cūr medicus viam nōn clārē videt?
  5. Quis epistulam scrībit?
  6. Quis epistulam ad Carolum portat?

X

Nox nōn est. Lūna et stellae nōn videntur. Obscūrae sunt. Vesper est. Cum vesper est, agricolae ex agrīs ad casās properant. Fēminae in casīs cēnam parant. Discipulī in viīs ad casās properant cum est vesper.

In casā Iūliae Carolus vidētur quod iānua est aperta. Ibi Carolus stat et discipulōs exspectat. Hodiē miser nōn est. Laetus est. Hodiē in casā est sed nōn est aeger. Herī medicus erat in casā et puerō medicīnam dabat. Herī puer erat aeger. Cum puerī sunt aegrī, nōn sunt impigrī. Hodiē Carolus nōn est aeger et miser. Impiger est. Legere et scrībere cupit, sed ad scholam nōn ambulat quod via est longa. Hodiē nōn est sōlus. Carolus cum mātre rosās cūrat. Nunc est vesper. Puer in casā stat et sorōrem et discipulōs exspectat. Maria est tarda quod cum amīcā, Helenā, ad aquam ambulat. Maria epistulam magistrae portat et Carolus hanc epistulam exspectat.

Herī medicus puerō pecūniam dedit. Nunc puer pecūniam habet. Cūr medicus pecūniam dedit? Haec est causa: medicīna puerō nōn erat grāta, et medicīnam habēre nōn cupiēbat. Medicus puerum esse aegrum vidēbat et puerum medicīnam habēre cupiēbat. Puerō pecūniam dedit et puer erat bonus. Pecūnia nōn erat magna. Puer medicō grātiās agēbat.

Nunc Carolus in casā stat. Discipulōs exspectat et laetus est.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr herī medicūs Carolō pecūniam dedit?

XI

Aestās est. Aestāte Carolus et Maria in scholā nōn semper labōrant. Hodiē in casā nōn manent. In silvā et agrō nōn manent. In viā ad oppidum ambulant. Laetī sunt quod est aestās. Ex viā silvam pulchram vident. Ibi tēcta magna nōn vident, sed tabernācula sunt in silvā. Aestāte puerī, amīcī Carolī, in tabernāculīs manent quod tēcta oppidōrum nōn sunt grāta. Haec tabernācula sunt parva sed puerōs tegunt. Carolus tabernācula videt et laudat.

Carolus et Maria - Illustration - Ruth Upham - page 18.jpg

Herī Carolus nōn erat aeger sed impiger nōn erat. Hodiē validus est quod herī medicus medicīnam ad casam portāvit. Laetī sunt puer et puella, quod cum mātre ad oppidum ambulant. Diū in oppidō manent quod multa vidēre cupiunt. Viās et tēcta magna et multōs virōs et fēminās spectāre cupiunt. Cum in viā stant, Maria dōna multa et pulchra in fenestrīs magnīs videt. Maria saltat quod est laeta. Dōna habēre cupit, sed magnam pecūniam nōn habet.

Diū in oppidō māter et fīlius et fīlia manent. Cum vesper est, ad casam properant. In viā māter hoc dīcit: “Hodiē tū, Carole, puer bonus in oppidō erās. Hoc est praemium.” Carolus est laetus et saltat. Quid est praemium? Praemium est pecūnia.

Māter hoc quoque dīcit: “Hodiē tū quoque, Maria, puella bona erās. Tibi quoque praemium dō.” Quid est praemium puellae? Hoc praemium est pictūra magna et pulchra. Puella est laeta et saltat. Puer et puella “Tibi, māter, grātiās magnās agimus,” respondent.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quid herī Carolus et Maria faciēbant?
  2. Cūr erant tabernācula in silvā?
  3. Quid puer et puella in oppidō vidēbant?
  4. Quid erat praemium Mariae?
  5. Quid māter Carolō dabat?
  6. Cūr māter haec praemia dabat?

XII

Interdum, ubi aestis est et agricolae in agrīs labōrant, discipulī in scholā manēre nōn cupiunt. Diū ex fenestrīs silvam spectant. Post scholam est aqua et ibi puerī et puellae esse cupiunt. Carolus et Cassius tabernāculum habent sed hoc est domī. Mox tabernāculum erit in silvā. Tabernāculum est validum et puerōs tegit. Tabernāculum est praemium quod hī puerī multīs hōrās aquam ad agricolās portābant.

Herī vesperī Carolus et Cassius domum nōn iērunt. Ad aquam iērunt. Diū ibi mānsērunt. Multum dē tabernāculō, dē hōrīs grātīs aestātis dīxērunt. Post ūnam hōram magistra hoc dīxit: “Bonī puerī domum eunt, sed malī puerī post scholam in aquā manent.” Magistra sōla in oppidum it. Nōn erat laeta; nōn saltāvit.

In tectīs puerōrum mātrēs erant miserae. Diū puerōs exspectāvērunt, sed fīliōs suōs nōn vidērunt.

“Ubi est fīlius meus?” dīxit māter Carolī. Maesta erat et diū lacrimābat. Hōrae erant longae quod puerum exspectābat. Mox Carolum vocāvit. Diū vocābat.

Maria, soror Carolī, sōla domum iit. “Ubi est frāter tuus?” dīxit māter.

“Cum Cassiō ad aquam iit,” respondit puella.

Māter domō iit et ubi iānua tēctī clausa erat, puerum vocāvit. “Carole! Carole!” Diū māter vocābat.

Nunc puerī sunt in silvā. Nox est et lūna est obscāra. Viam nōn vident. Maestī sunt et lacrimant. Māter quoque lacrimat quod fīlium suum nōn videt.

“Mātrem meam vidēre cupiō,” dīcit Carolus.

Māter ad silvam ambulat. Mox puerōs videt et vocat. Nunc puerī nōn sunt maestī et nōn lacrimant quod mātrem Carolī vident. Laetī sunt et saltant.

Nunc vesperī puerī post scholam nōn manent.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quid cupiunt discipulī ubi aestās est?
  2. Ubi est aqua?
  3. Ībantne Carolus et Cassius domum cum Mariā?
  4. Cūr?
  5. Quid post ūnam hōram magistra dīxit?
  6. Cūr erant mātrēs miserae?
  7. Quid māter dīxit ubi Maria domum vēnit?
  8. Ubi erant puerī?
  9. Vīditae māter puerōs ibi?

XIII

Grātus est hortus Iūliae. Ibi sunt rosae et līlia alba. Hortus est post casam. In oppidō nōn sunt multī hortī. Hortus post ūnum tēctum est. Hortus medicī est. Fīliae medicī in hōc hortō nōn labōrant. Rosae et multī aliī flōrēs sunt in hortō medicī. Hieme nūllī flōrēs sunt in hortīs. Aestāte multōs flōrēs ibi vidēmus.

Carolus et Maria - Illustration - Ruth Upham - page 22.jpg

Claudius est vir quī hortum medicī cūrat. Multās hōrās ibi labōrat. Mox hiems erit, sed Claudius hiemem nōn laudat. Tum Claudius maestus erit quod nūllōs flōrēs suōs vidēbit, sed nōn lacrimābit. Claudius nōn est agricola nunc. Diū in silvā habitābat et erat agricola. Aeger erat et in silvā manēre nōn cupiebat. Nunc in oppidō habitat et labōrat. Saepe Claudius silvam et agrōs vidēre cupit. Claudius est amīcus agricolae, patris Cassī, et saepe ad tēctum agricolae it. Tum multa dē oppidō et dē hortō nārrat. Tum colloquium est longum. Cassius colloquium grātum audit et est laetus.

Agricola multum frūmentum in agrō habet quod duōs equōs habet. Pater Cassī Claudiō frūmentum et equōs suōs mōnstrat. Hieme in agrō nūllum frūmentum est. Aestāte ibi est multum frūmentum. Hī equī frūmentum cupiunt. Cassius equīs frūmentum dat, sed ūnus ex equīs nōn stat cum Cassius frūmentum dat. Equus malus est. Cassium audit et timet. Nūllum perīculum est, sed equus hoc nōn intellegit. Cassius hunc malum equum timet.

Nunc est nox et quiēs est in terrā. Virī et equī nōn labōrant. Equī in stabulō stant et quiētem capiunt. Agricola et Claudius cēnam edunt. Post cēnam fābulās nārrant. Ubi quiētem cupit, Claudius domō agricolae ad domum medict it. Sōlus est et multa audit, sed nōn timet.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quis est Claudius?
  2. Quid facit?
  3. Cūr nunc in oppidō labōrat?
  4. Quid Claudius et agriçola faciunt ubi in casā ngricolae sunt?
  5. Quid agricola Claudiō mōnstrat?
  6. Nārrā dē ūnō equō agricolae.

XIV

Herī multās hōrās nauta domī manēbat. Sōlus nōn erat. Amīcus cum patre Carolī manēbat.

Hic amīcus est mīles validus. In bellīs pugnat. Dux mīlitum est et mīlitēs hunc ducem laudant. Arma mīlitis sunt gladius et galea. Multa tēla habet sed haec in casā nautae nōn sunt. Domī sunt. Carolus et Maria mīlitem laudant. Hic dux quī multa dē bellīs Rōmānīs nārrat est mīles Italus. Arma Rōmāna antīqua erant gladiī, scūta, galeae, pīla. Alia arma quoque habēbant Rōmānī. Castra Rōmāna erant magna et longa et lāta. Noctū mīlitēs in castrīs manēbant quod erant dēfessī et quiētem cupiēbant.

Multī ducēs Rōmānī erant bonī. Aliī erant malī. Tum mīlitēs hōs ducēs nōn laudābant. Caesar erat dux Rōmānus bonus. Cōnsilia Caesaris erant bona et saepe grāta. Interdum, ubi Rōmānī in bellō erant, Caesar cum mīlitibus pugnābat. Gladium et scūtum portābat. Equī quoque erant in bellīs. Perīculum equīs nōn grātum erat. Carolus fābulās mīlitis audit et laudat.

Virī Americānī interdum sunt mīlitēs. Multa tēla habent. Scūta non habent. Rōmānī antīquī scūtīs magnīs et lātīs tegēbantur. Scūta ā ducibus et mīlitibus portābantur. Americānī scūtīs nōn teguntur.

Mīles Italus horfum Iūliae laudat. Rosās et līlia alba et aliōs flōrēs laudat. Dē flōribus Italiae nārrat sed nūllum hortum habet.

Mīles et nauta ad domum agricolae eunt. Agricola hīs amīcīs duōs equōs mōnstrat. In stabulō sunt equī. Mīles multa dē equīs intellegit et malum equum agricolae nōn timet. Nūllum perīculum est. Mīles huic equō frūmentum dat. Virī ab hōc equō nōn timentur, sed puerī nōn sunt grātī. Duo equī frūmentum cupiunt. Nunc mīles et nauta et agricola cēnam edunt. Post cēnam miles et nauta ad domum nautae eunt.

Cum hiems est, mīles domi est. In Italiā habitat. Tum Carolus colloquium mīlitis et patris nōn audit sed epistulās mīlitis legit et laetus est. Italiam vidēre cupit.

“Vitam mīlitis laudō,” inquit puer.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr herī pater domī manēbat?
  2. Quae sunt arma mīlitis?
  3. Dē quibus mīles nārrābat? (Multa nărrā.)
  4. Quid mīles laudat?
  5. Timetne miles ūnum malum equum agricolae?
  6. Cūr?

XV

Hodiē Carolus et Cassius et Maria et Helena in casā nautae manent. Fābulās legunt et pictūrās spectant. In ūnā pictūrā sunt trēs puerī Rōmānī quōs Carolus et Cassius maximē laudant. Ā sinistrā est prīmus puer, Marius nōmine. Manlius est nōmen secundī puerī quī est puer medius quoque. Ā dextrā est tertiūs quī est parvus. Hic est Lūcius. Nunc Cassius fābulam legit. Carolus et puellae audiunt.

Carolus et Maria - Illustration - Ruth Upham - page 26.jpg

“Hī trēs puerī mīlitēs esse cupiunt, sed nōn sunt magnī. Numquam in bellō fuērunt, sed patrēs puerōrum multīs in bellīs fuērunt. Marius quattuor frātrēs qui in bellō pugnābant habet. Lūcius est fīlius ducis bonī. Rōmānī antīquī bellum et arma et tēla laudant. Hieme nōn pugnant sed aestāte vīta mīlitum est saepe perīculōsa. Interdum mīlitēs sunt aegrī et dēfessī. Saepe domōs vidēre cupiunt.

“Quid prīmus puer, Marius, facit? Marius est dux mīlitum quī iaculum longum sed nōn lātum portat. In eius capite est galea. Scūtō tegitur. Ā sinistrā est gladius eius. Manlius quoque arma et tēla portat. Scūtum et pīlum habet. Lūcius est sagittārius et sagittās capit. Animal nigrum quod post puerōs stat est equus ducis. Mox equus ducem ad hortum ubi sunt castra portābit. Mox erit bellum magnum.”

Haec fābula est grāta puerīs, Carolō et Cassiō, quī mox ad stabulum agricolae eunt. Mox cum equō et armīs et telīs ad hortūm eunt. Ibi sunt mīlitēs sed nūllum perīculum est.

“Nunc, mīlitēs,” inquit dux, Cassius, “est perīculum magnum. Cōnsilium bonum habeō. Cōnsiliun meum mōnstrāre cupiō.”

Maria et Helena eās fābulās nōn laudant. Nunc eae nōn sunt mīlitēs sed fēminae. Casum cūrant et cēnam parvam quae est nunc in mēnsā parant. Sōlae in casā cēnam edunt.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Qui sunt Lūcius, Marius, Manlius?
  2. Ubi hi trēs pucri stant?
  3. Cūr hi pucri arma portant?
  4. Quac arma sunt hacc?
  5. Quid mox puerī facient?
  6. Cūr puerI mīlităs esse cupiunt?

XVI

Ouid hodiē faciunt Carolus et Cassius? Herī Carolus ad tēctum Cassī invitātus est. Vesperī per agrum ambulābat. Nūllum equum habēbat. Arcum, dōnum patris, et quattuor sngittās portābat quod māne cum Cassiō per silvam īre et multa animālia capere cupiēbat. Māne puerī sunt laetī. Māne omnēs rēs sunt parātae. Cassius equum nigrum et carrum habet. In carrō mutae rēs portantur. Sagittae, frūmentum, arcūs, cēna puerōrum sunt in carrō. Iacūla nōn portant, quod nunc sagittāriī, nōn mīlitēs, sunt.

“Valēte,” inquit māter.

“Valē,” inquiunt puerī quī nunc in carrō sunt. Equus niger, cuius nōmen est “Pulcher,” validus est. Per agrōs in viīs lātīs properat. Ā dextrā et ā sinistrā omnēs rēs puerīs sunt grātae. Subitō equus ē viā currit.

“Pulcher aliquid videt et timet,” inquit Cassius. “Quid est?”

Tum trāns viam prīmum parvum animal currit. Carrum et equum videt et timet et per agrum properat. Mox secundum et tertium animal trāns viam ante equum currunt.

Nunc equus in viā nōn fortiter currit quod tria animālia timet. In mediā viā stat et currere nōn cupit. Puerī nōn timent et “Properā, Pulcher,” inquiunt. “Nūllum est perīculum. Es tūtus.” Ubi animālia nōn videntur, Pulcher bene curit.

Post ūnam hōram prope puerōs est aedificium. “Habitatne aliquis ibi?” inquit Carolus ubi ad aedificium venit.

“Numquam ibi virōs et feminās vīdī,” respondet Cassius. Ūbi in tēctum puerī veniunt, omnia spectant. Hīc est mēnsa. In illō locō est pictūra mīlitis quī in capite galeam habet. Scūtum et iaculum et gladium habet. Hic aliquis habitāvit. Diū puerī in aedificiō manent. Hīc cēnam edunt. Post cēnam ex aedificiō currunt et in manibus arcūs et sagittās portant. Animālia vident sed nūllum capiunt. Mox est vesper et puerī dēfessī domum eunt. Equus nunc domum et ad stabulum, in quō frūmentum est, laetē currit.

“Ubi,” inquit māter, “sunt animālia?” Puerī nunc in tēctum veniunt et omnis nārrant.

“Multa vīdimus sed nūllum cēpimus,” respondent puerī. “Multās hōrās in aedificiō manēbāmus. Mox erat vesper et defessī erāmus.”

Mox Carolus domum it. In manibus sagittās sed nūllum animal portat. Ubi Carolus ad tēctum Cassī invītātur, laetus est.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr Carolus ad casam Cassī it?
  2. Quid portat?
  3. Quid puerī in carrō portant?
  4. Cūr equus ē viā currit?
  5. Nārrā dē aedificiō.
  6. Cēpēruntne puerī multa animālia?

XVII

Herī Carolus in carrō per silvam ībat. Ubi domum cum arcū et sagittīs vēnit, laetus erat quod mīles Italus erat in casā. Multōs diēs ibi mīles manēbat. Multās rēs de Rōmānīs antīquīs et de Gallīs nārrābat. Pictūrās puerō et puellae ostendit quoque. Gallī erant fīnitimī Germānōrum. In Galliā prope Germānōs habitābant. Germānī erant fīnitimī Gallōrum, sed Gallī et Germānī nōn semper erant amīcī. Semper Germāni bellum cupiēbant. Sī Gallī satis magnās cōpiās nōn habēbant, saepe in perīculō erant.

Rōmānī sociōs habēbant. Sociī erant amīcī Rōmānōrum. Sī Rōmānī auxilium habēre dēbēbant, sociī auxilium dare semper parātī erant. Sī sociī in perīculō erant, auxilium Romānōs rogābant. Tum dux “Nunc, incolae Rōmae,” inquit, “hī sunt sociī nostrī. Auxilium sociīs dare debemus.” Tum iterum cōpiae Rōmānae ad sociōs trāns agrōs properābant.

Hae fābulae grātae erant puerō quī vītam mīlitis semper laudābat. “Mīles fortis,” inquit, “esse cupiō. Ubi vir erō, mīles erō, et per tēla, per multa perīcula cum duce meō properābō. Equum habēbō, Parātum nōmine. Sī perīculum erit magnum et mīlitēs omnibus in locīs morientur, sociōs nostrōs auxilium rogābō. Sociōs dē perīculō nostrō monēbō. Ego et Parātus ad oppidum sociōrum ībimus et epistulam in manibus meīs portābō. Ante sociōs stābō et cōpiam frūmentī rogābō. Sī fortēs erimus, ego et Parātus, dux nōbis praemium dabit. Equum bonum habēre dēbeō. Equus bonus in bellō fortiter curret et tūtus erō. Incolae nostrī post bellum mē laudābunt et fāma mea multīs in terrīs erit magna. Aliquis mē ducem magnum vocābit.”

Subitō post hās fābulās Carolus “Cupisne crās hās fābulās Cassiō, amīcō meō, nārrāre?” rogābat.

“Ita,” inquit mīles. “Sī ita cupiēs, māne posterō diē ad scholam ībō et omnibus discipulīs fābulās dē patriā meā, dē aedificiīs oppidī meī, dē bellīs antīquīs nārrābō.”

Nunc est nox. Diēs in terrā nōn manet. Puer, amīcus noster, est laetus quod māne posterō diē mīles ad scholām venīre invītātur. Fābulae omnibus discipulīs erunt grātae.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr erat Carolus laetus ubi domum vēnit?
  2. Quī erant Gallī?
  3. Quālēs fīnitimī erant Germānī?
  4. Quid sociī faciēbant sī erant in perīculō?
  5. Quid Carolus faciet ubi mīles fortis erit?
  6. Quem ad locum mīles invītātur?
  7. Cūr?

XVIII

Mīles Italus scholam vīsitāvit. Posterō diē domum iit. Posteā discipulī multās rēs dē bellīs antīquīs et novīs legēbant. Saepe in silvā post scholam omnēs erant mīlitēs. Hī erant Italī, illī Americānī, hostēs Italōrum. Hī prō Italiā, illī prō Americā pugnābant.

Herī multī Italī vulnerātī sunt et sociōs auxilium rogābant. In magnō perīculō nūllus erat timidus. Fīnitimi auxilium dabant. Dux Italus, Cassius, sagittā hostis paene necātus est. Dē perīculō ab amīcīs monitus est, sed castra in perīculō erant et paene sōlus dux prope castra pugnābat. Multōs mīlitēs aliīs in locīs esse necesse erat.

“Cūr auxilium ab amīcīs nōn accipiō?” rogābat dux vulnerātus. “Amīcī meī parātī esse auxilium dare dēbent, quod ego sum dux, paene necātus. Neque arma habeō neque satis magnae cōpiae adsunt. Auxilium nōn adest. Sī hostēs mē sine auxiliō vidēbunt, mox mē necābunt et hīc sōlus moriar.”

Tum per agrōs ūnus ē sociīs ducem vīdit et vēnit. “Ecce!” inquit dux vulnerātus. “Nunc sine auxiliō nōn manēbō. Socius meus adest. Crās huic sociō praemium dabō.”

Prope castra Americāna ille dux, Carolus, erat vulnerātus. Oculī gladiō hostis vulnerātī sunt. “Nunc,” inquit ille dux, “maestus sum quod caecus sum. Numquam iterum agrōs meōs vidēbō. Neque iterum patriam meam vidēbō neque tēla in manibus portābō et prō patriā pugnābō. Necesse erit semper cum amīcīs ambulāre.”

Dux caecus auxilium esse prope nōn putābat. Se caecum esse putābat. Sē caecum semper futūrum esse putābat. Mox ē perīculō portātus est et posterō diē medicus oculōs cūrāvit. Posteā ille dux nōn erat caecus.

Herī, cum Carolus epistulam accēpit, haec lēgit: “Iterum posterā aestāte in Americā aderō.” Quam laetī Carolus et Cassius illum diem exspectant.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quī in hāc fābulā erant Italī et Americānī?
  2. Cūr dux Italus sōlus prope castra pugnābat?
  3. Quid hic dux dīxit?
  4. Cūr crās dux Italus sociō praemium dabit?
  5. Cūr erat dux Americānus maestus?
  6. Eritne semper caecus?

XIX

Aestās est. Quis est in scholā? Omnēs absunt, quod aestāte iānua scholae clausa est, et magistra discipulīque nōn adsunt. Ubi nunc sunt Carolus Mariaque? Ad Eurōpam cum patre mātreque eunt. Multōs diēs terram nōn vidēbunt. Neque terram neque aedificia vidēbunt. Cum pater rogābat, “Cupitisne mēcum ad Eurōpam ire?” omnēs respondērunt, “Ita, hoc est grātum. Hoc dēsiderāmus. Eurōpam vīsitāre cupimus.”

Multōs diēs domī puer puellaque multās rēs dē Eurōpā legēbant. Hās rēs legēbant: Gallia erat terra magna ubi hostēs Rōmānōrum antīquōrum habitābant. Gallī vocābantur. Rōmānī cum Gallīs ācriter pugnābant. Multī vulnerābantur et necābantur. Aliī erant caecī. Rōmānī agrōs Gallōrum vāstābant et oppida occupābant. Posteā, ubi Rōmānī auxilium dēsiderābant, hoc ā Gallīs postulābant. Aliās rēs dē Rōmā Carolus legēbat. Rōma erat oppidum antīquum. Flūmen per Rōmam fluit. Circum Rōmam antīquam erat mūrus. Rōmānī hōc mūrō ab hostibus tegēbantur. Multī hostēs ad mūrum veniēbant quod Rōmam dēsīderābant. Iacula, pīla, sagittās iaciēbant. Rōmānī erant fortēs. Militēs nōn erant timidī. Auxilium ā sociīs saepe postulābant et accipiēbant. Hās rēs dē Britanniā legēbant: Rōmānī antīquī ad Britanniam vēnērunt. Britannī erant īrātī. Rōmānī agrōs Britanniae occupābant. Hoc Britannī nōn dēsīderābant. Tēla in Rōmānōs iaciēbant sed propter ducem bonum Rōmānī erant fortēs. Prō patriā ācriter pugnābant. Maria aliud flūmen in Eurōpā vidēre cupit. Hoc est flūmen pulchrum, cuius nōmen est Rhēnus. Inter Gallōs antīquōs et Germānōs fuit. Prope flūmen sunt aedificia grāta. “Illud flūmen,” inquit Maria, “mihi erit grātum.”

Carolus vītam nautae esse bonam putat et diū cum nautīs colloquium habet. Māter aegra diū fuit. Iterum terram vidēre cupit. Oculī sunt dēfessī quod māter semper aquam spectat. Māter nōn est nauta bonus. Timida quoque est.

“Paene,” inquit Maria, “terram videō, sed ibi nūllōs amīcōs vidēbō. Sine amīcīs nōn laeta erō.” Tum Maria paene lacrimat, sed nōn lacrimat.

Carolus respondet, “Puellae semper lacrimant. Amīcōs nōn dēsīderō. Multās et novās terrās vīsitābō, et hoc est satis.”

Subitō aliquis clāmat. “Ecce! Ecce!” inquit. “Terra est! Est Britannia!” Omnēs parātī esse iubentur et mox Carolus et Maria in terrā novā stant. Quam laetī sunt omnēs!

ANSWER IN ENGLISH
  1. Ubi nunc sunt Carolus Mariaque?
  2. Dē quibus rēbus puer puellaque legēbant?
  3. Cūr erat Rōma valida?
  4. Cūr erant Britannī īrātī?
  5. Cūr māter nōn est laeta?
  6. Cūr Maria paene lacrimat?
  7. Quid aliquis clāmat?

XX

Is quī in illō locō stat est avunculus puerī puellaeque. Est frāter Iūliae. Avunculus Iūliam et nautam et Carolum et Mariam diū exspectat. Undique circumspectat et nunc cōs videt. Avunculus omnēs salūtat. Mox omnēs ad domum avunculī eunt. Puer puellaque multa rogant et avunculus multa nārrat. Tēctum avunculī parvum sed grātum vidētur. Inter tēctum et viam est hortus pulcher. Circum hortum est mūrus quī hortum tegit si aliquis eum vāstāre cupit. Flūmen parvum prope tēctum fluit.

Carolus et Maria - Illustration - Ruth Upham - page 36.jpg

Posterō diē omnēs ā tēctō avunculī eunt. Ruīnās mūrī antīquī vident. Ōlim Rōmānī ad hanc īnsulam vēnērunt quod sociōs novōs dēsiderābant. Hic erat mūrus antīquissimus Caesaris quī erat dux Rōmānōrum. Īnsulam oppugnāre et occupāre cupiēbat. Armātī erant Britannī et, ubi hostēs, Rōmānōs, vidēbant, īrātī erant. Itaque diū Rōmānī ad terram ab aquā venīre nōn audēbant. Diū in aquā manēbant. Subitō vir fortis, quī perīculum vidēbat, clāmābat. “Properāte, mīlitēs!” inquit. “Britannōs armātōs oppugnāte!” Ita mīlitēs iubēbat. Itaque mīlitēs ācriter pugnābant. Posteā Caesar mīlitēs probābat quod hoc audēbant. Rōmānī iacula et alia tēla iaciēbant et Britannōs superābant. Propter perīculum magnum huius bellī sociī ab Eurōpā vēnērunt et Caesarem iūvērunt. Populus Rōmānus multās aliās terrās occupāvit. Quamquam Caesar erat dux bonus, tamen multōs inimīcōs Rōmae habēbat. Posteā hī eum necāvērunt.

Undique pater māterque circumspectant. Flūmina et aliās rēs Britanniae laudant. “Habetne nunc Britannia hostēs quī Īnsulam occupāre et vāstāre cupiunt?” rogat Carolus.

“Minimē,” respondet avunculus, “sed posteā propter hostēs ā sociīs auxilium postulābant.”

Mox Carolus et Maria ā Britanniā aberunt. In aliā terrā, Germāniā, erunt.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quis Americānōs salūtat?
  2. Quāle est tēctum avunculī?
  3. Ubi sunt hortus et mūrus et flūmen?
  4. Quī mūrum antīquissimum fēcērunt?
  5. Nārrā fābulam dē duce Rōmānō quī aliōs mīlitēs properāre et oppugnāre iubēbat.
  6. Quid Carolus rogat?
  7. Quid avunculus respondet?

XXI

Ubi est avunculus? Is abest,. Domf in Britannia manet, Ttaque sine amīcīs quattuor Americāni per Germāniam eunt. Thi nūlli amīci eōs salūtant, sed omnās Germāniam probant guod populus est benignus et Americānīs nōn est inimicus. Quamquam agri et silvae sunt grāta, et Americānī rūs laudant, oppida, quoque, sunt pulchra. Per terram Germānğmum fūmen Rhēnus fluit. Si Carolus undique circumspectat multōs agrōs prope flūmen videt. Ruīnās aedifici antīquī videt. Carolus fābulās dē Germāniā legit. Ōlim Gernmāni erant barbari qui cum Rōmānis pugnābant. Trāns flūnmen Galli qui erant Germānīs)inimici habitābant. IlI barbari agrōs Galliae saepe oppugnābant occupābantque et oppida eōrum dēlēre cupiēbant, nam hostēs erant. Interdum Galli ā Rōmānīs auxilium postulābant, nam sōli cum barbarīs sine satis magnīs cōpits pugnāre nōn audēbant. Posteā Caesar barbarōs superāvit et multōs in vincula jēcit. Galli Caesarem iuvērunt. Ubi Carolus hās rōs de Caesare et barbaris legit eum omnēs rēs dē bellō scīre putat. In viā oppidi in quō Carolus nunc manet vir caecus saepe stat. Ōlim erat miles Germānus. Nunc nōn est armātus. Celeriter nōn ambulat. Tardus et caecus est. Sine amīcis et pecūniā vita eius nōn est semper grīta. Quamquam pe- cūniam nōn postulat, Carolus, tamen, ei pecūniam dat. Cūr es caecus?” rogat puer. "Nocte ubi mīlitēs dormiebant, castra nostra ab hostibus expugnābantur,” respondet vir. Pacne dēlēta sunt. Sine auxiliō prope ruinās aediñci manēbāmus. Socit periculum uOstrum esse magnum nōn sciebant. Diū auxilium sociōrum exspectābāmus.” "Quis tē servāvit?” rogat Carolus. "Socius meus quī aderat mē servāvit,” inquit vir, “et mē ab hostibus mōvit. Nōs nōn vidēbāmur quod erat nox. Quamquam oculi mei vulnerāti erant, tamen socius meus mē iuvābat et ab hostibus nōn captī sumus.” Miles caecus socium suum semper laudat. ANSWEIR IN ENGLISH

  1. Habentne Americāni multōs amīcūs in Germānis?
  2. Quilis ōliun erant Germānī?
  3. Quid ōlim facere cupicbant?
  4. Cūr Galli a Rōmānis auxilium postulābant?
  5. Cūr est hic vir caecus?
  6. Quis hunc virum iuvābat?

XXII

Nunc post multōs diēs Carolus ūnum amlcum novum in Cermāniā habet. Amīcus est servus qu tēctum medicī cūrat. Sonus linguam Carolī intellegit nam ōlim in Americā habitāit Hodiē nōn labōrat, sed cum Carolō per silvam errat. Puerī duōs equos nigrōs habent. Ei celeriter ad silvam cur- Punt, Carolus equum suum incitat quod Ire celeriter cupit. Via est lāta et facilis et mox puerī in silvā sunt. Nollae bāstiae perīculōsae hic errant nam silva nōn est locus perīcu- lōsus. Bēstiae ferae, sed parvae per tōtam silvam errant. Servus nōmina omnium bēstiārum scit. Grātum est Carolō cum amīco novō per silvam errāre. Ubi rūri est, laetus est. Tōtum diem servus et Carolus in silvā manent. Cum est tempus domum re, puerī aliā viā eunt. Servus locum qul ōlim erat domus barbarōrum mōnstrat. Ubi barbari dormiebant, oppidum antīquum expugnātum et delētum est. Multī barbarī vulnerātī et necāti sunt. Cēterī quī servūti sunt in vincula iacta sunt. Carolus hās fābulās laudat et servō aliās fābulās dē barbarīs qư ōlim in patriā suā habitābant nārrat. Nunc equī nigrī sē nōn celeriter movent. Diēs longus fuit sed grātus. Servus ā Carolō ad Americam invītātur. Facile nōn erit ad Americam Ire, nam servus magnam pecūniam nōn habot. Nocte Carolus epistulam ad Cassium scrībit. Haec dīcit: "Mox Italiam visitābimus. Italia erit mihi omnium terrārum grātissima. Cēterās terrās laudō, sed Italiam amō. Amīcus neus novus est puer Germānus quem laudo. Nunc est tempus

ad Italiam Ire parāre. Vale, Cassī.”

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quis est amīcus novus Carolī?
  2. Ubi Carolus et servus errant?
  3. Estne silva locus perīculōsus?

Cūr?

  1. Quid puerf vidēbant ubi domum veniēbant?
  2. Cūr nōn erit facile servum ad Americam Iref
  3. Quem locum mox Americāni visitābunt?

XXIII

Hodiē omnēs Americāni laetī sunt quod in Italiā sunt. Hic miles, amīcus patris, et poēta, amīcus magistrae, habitant. H duo virī Rōmae Lōcta habent et paucōs diēs Americānī Rōmae manent. Tēctum mīlitis est magnum et ex mīteriā factum. Tēctum multās rēs pulchrās habet. Pater mlitis multōs servōs habet. Pater nōn est dominus dūrus. Omnēs servi, igitur, eum laudant. Nallus servus perfidus inter servōs cst. Cum dominus imperat, omnēs statim pārent. Antīquis temporibus Rōmāni multōs servōs habēbant. Tta miles nārrat. Multās rēs faciēbant. Labor cōrum nōn crat semper facilis. Lignum portābant: agrōs curībant: cōnās parābant; pauci servī erant nagistri puerōrum puellārumquc. Alii erant servi qui in bellō capti sunt. Si servi crant perfidi, interdum diū in vinculis tenēbantur. Servis perfidīis vincula nōn erant grāta. Pauci necābantur. Tum cēteri servi maestī et timidi erant. acile nōn erat servum bonum esse, si dominus malus dūrusque erat. Interdum ā tēctō domini servī mittēbantur. Saepe sē in fugam dabant. Tum sine auxiliō per tōtam terram errābant. Interdum cum bēstis feris pugnāre iubēbantur. Interdum servi ā ducibus incitābantur ct postcā bellum erat. Animus servi bonī prō dominō suō pugnāre semper parītus erat. Si dominus et servus in periculō erant, servus nōn sē, sed dominum servābat. Multī servi vītam dūram agēbant ubi domini erant saev. "Servōs in Americā nōn habēmus,” inquit Maria. "Olim servōs habēbātis,” respondet miles. “Servi vestrf erant Africāni et dominī saepe erant saevi.” 1ta, sed ūnus vir, dux magnus, repertus est. Is servīs nōn

erat inimīcus,” respondet Maria. “Bcllum magnum, tamen,

XXIII

Hodiē omnēs Americāni laetī sunt quod in Italiā sunt. Hic miles, amīcus patris, et poēta, amīcus magistrae, habitant. H duo virī Rōmae Lōcta habent et paucōs diēs Americānī Rōmae manent. Tēctum mīlitis est magnum et ex mīteriā factum. Tēctum multās rēs pulchrās habet. Pater mlitis multōs servōs habet. Pater nōn est dominus dūrus. Omnēs servi, igitur, eum laudant. Nallus servus perfidus inter servōs cst. Cum dominus imperat, omnēs statim pārent. Antīquis temporibus Rōmāni multōs servōs habēbant. Tta miles nārrat. Multās rēs faciēbant. Labor cōrum nōn crat semper facilis. Lignum portābant: agrōs curībant: cōnās parābant; pauci servī erant nagistri puerōrum puellārumquc. Alii erant servi qui in bellō capti sunt. Si servi crant perfidi, interdum diū in vinculis tenēbantur. Servis perfidīis vincula nōn erant grāta. Pauci necābantur. Tum cēteri servi maestī et timidi erant. acile nōn erat servum bonum esse, si dominus malus dūrusque erat. Interdum ā tēctō domini servī mittēbantur. Saepe sē in fugam dabant. Tum sine auxiliō per tōtam terram errābant. Interdum cum bēstis feris pugnāre iubēbantur. Interdum servi ā ducibus incitābantur ct postcā bellum erat. Animus servi bonī prō dominō suō pugnāre semper parītus erat. Si dominus et servus in periculō erant, servus nōn sē, sed dominum servābat. Multī servi vītam dūram agēbant ubi domini erant saev. "Servōs in Americā nōn habēmus,” inquit Maria. "Olim servōs habēbātis,” respondet miles. “Servi vestrf erant Africāni et dominī saepe erant saevi.” 1ta, sed ūnus vir, dux magnus, repertus est. Is servīs nōn erat inimīcus,” respondet Maria. “Bcllum magnum, tamen, inter populōs terrae nostrae erat. Hodiē omnēs sunt amīct. Incolae inter sē animō bonō sunt. Hoc bellum memoriā tenēre nōn cupiō,"» Nocte Maria omnēs rēs quās hodiē vīdit et audivit in epi- stulā scrīpsit. Eam ad magistram misit.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Qul amtct Americănōrum Rōmae habitant?
  2. Quale tžctum pater mīlitis habet?
  3. Quālis dominus est hic?
  4. Nărră dē vitā servōrum Rōnānōrum qui antīquis temporibus

Rōmae hanbitābant.

  1. Habēbantne ōlim Americāni servōs?
  2. Quid erat nōmen ducis quī erat amlcus servōrum?

XXIV

Tāctum poētae est casa parva, ex māteria facta. Paucōs diēs Carolus et Maria hic manēre cupiunt. Rōma est urbs ulcherrima. Urbs antīqua etiam pulchrior erat quam haec. Carolus et Maria per viās Rōmae cum poētā errant et de amīcā, magistrā, dīcunt putantque. In ūnō locō erant tēcta antīquōrum rēgum Rōmae. Interdum hī rēgēs erant domini dūri quibus populus, servi rēgis, parēre nōn cupiēbat. Pauci virī erant perfidi et sī perfidi esse reperti sunt, posteā nōn liberi erant. Diū in vinculis manē- Dant et posteā necāti sunt. Etiam nunc Rōma rēgem habet. ie rēx magnum tēctum et mtlitēs quoque habet. Vita regis nōn est semper facilis, nam rēx nōn est homō liber. Labor eius quoque nōn est facilis. Servus populi Rōmānī est. Servī numquam hominēs līberī sunt. Hic rēx in populum Rōmānum animō bonō est. Dūrus et saevus nōn est. Populō Rōnānō magnā cum cūrā imperat. Populus, igitur, rēgem laudat. Interdum prope flūmen Tiberim, quod per urbem fluit, hi trēs amīcī errant. Poēta fābulās nārrat: “Ōlim trāns flūmen hostēs Rōmānōrum quibuscum Rōmāni saepe in bellis pugnābant habitābant. Posteā Rōmāni eōs superāvērunt. Fugam eōrum memoriī tenēre semper est grītum.” Dē ūnseribus quoque, qui mīlitēs convocābant et Rōmam servābant, poēta nārrat. Semper Rōmānī hōs ūnserēs laudant. Nunc poēta et eius amīci prope Tiberim stant. A tergō clāmor audītur. "Aliquis clāmat,” inquit Carolus. Omnēs undique circum- spectant. "Rēx est! Rēx venit!” clāmat poēta. Ūndique hominēs properant. Carolus et poēta sine morā currunt, sed Maria sōla manet. "Heu!” inquit puella. “Sōla sum et timida. Ubi sunt poēta et Carolus? Parva sum et rēgem nōn facile vidēbō.” Equī rēgis sunt pulcherrimī. Militēs prope rēgem ambulant. Gladiōs portant. Ā dextrī et ū sinistrā rōgis sunt militēs. Ā tergō multī mīlitēs veniunt. Parāti sunt tēla conicere sī perīculum est. Clāmōrēs hominum sunt magnī. Puella parva lacerimat et frātrem vocat. Carolus statim audit et mox manum sorōris tenet. Ubi Maria esse tūta reperta est, nōn lacrimat. In altō locō trēs stant et rēgem vident. "In patriā vestrā nūllus rēx est, et populus sibi imperat. Estne hoc cōnsilium bonum?"” rogat poēta. "Ita,” respondet Carolus. Ubi populus sibi imperat, laetior est.,”

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr Maria lacrimat?

XXV

Paucts ante diebus Carolus et Maria rēgem vīdērunt. Mox iterum laetī erunt quod nāviculam poētae vidēre poterunt. Haec est in fūmine parvō sed nōn est prope Rōmam. Itaque hanc urbem relinquere necesse est. Post tempus longum Americānf flūmen parvum vident. Prope ripam fūminis est nāvicula, parva sed nōn angusta. Magna nāvis nōn est. Paucī ūnō tempore in nāviculā sedēre possunt. Sine morā omnēs viam relinquunt et ad ripam properant. Vesper est. Undique sunt rēs pulchrae. Ibi ānserēs natant et clāmōrēs eōrum audirī possunt. Aliō in locō sunt nāvēs. In mediō fūmine sunt saxa in quibus pauci puerī sedent. EI diū natāvērutit et nunc corpora eōrum sunt dēfessa. Homo quī in rīpā stat est pater ūnīus puerī. Omnēs puerōs convocat. Post tergum praemium habet. Quis hoc accipiet? Quamquam māter est timida, cum poētā, tamen, it. Carolus prope poētam manet et Maria ante frātrem sedet. Pater māterque in locō tūtō sedent. Nāvicula quae vinculis tenēbātur nunc est libera. Ripam relinquit et mox est in medio lūmine. Clāmōrēs hominum quī animālia convocant audiuntur. In summō colle homō casam aedificat. Nunc domum it. Poēta fābulās de Rōmā nārrat. Dē Horātiō, duce forti, qui etiam sōlus hostēs oppugnābat, nărrat. Is hostēs superāvit. Posteā in Tiberim sē iēcit et ad ripam tūtō natāvit. Itaque urbs erat lIbera. Puerī Rōmāni bene natāre poterant et corpora valida habēbant. Subitō undique sunt saxa. Via, quae inter saxa est, angusta et perīculōsa est. Poēta omnia dē nāviculis fūminibusque intellegit. Māter, tamen, perīculum timet et in ripā esse cupit. Nunc inter saxa nāvicula nōn tam celeriter sē movet. “Heu! Heu!l” exclāmat māter. Mox aut vulnerābimur aut necībimur, quod nōn omnēs natāmus.” "Minimē,” inquit pater, “tūti erimus. Saepe haec nāvicula per haec saxa tūta vēnit.” Post tempus longum omnēs iterum ad ripam veniunt. Poēta in terram vincula quibus nāvicula tenētur conicit. Lactissima est māter quod iterum libera perīculō est. Prope nāviculam est casa parva poētae. Hic multās rēs poēta scrībit. Tōtam noctem omnēs in casā manent. Dia hanc noctem memoriā tenēbunt. Paucis diēbus necesse erit Rōmam relinquere. Maestī Americāni Rōmam et poētam et mīlitem relinquent.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cār necesse est Rōmam relinquere?
  2. Quālis cst poētae nāvicula?
  3. Quid vcsperi in Aūmine poēta et eius amlct vident?
  4. Ubi in nāviculā scdent?
  5. Quis erat Horātius et quid faciebat?
  6. Cūr subitō māter timet?
  7. Estne perīculum inter saxa? Cūr?
  8. Quō tempore iterum est nāter laeta?

XXVI

Prīma lūx est. Nōn iam est nox, sed lūx non est clāra. Avēs nōn iam quiếtem capiunt. Omnēs excitantur. lam arborēs ubi per tōtam noctem dormiebant relinquunt. Nōn iam avēs silent. Undique audiri possunt. Ad agrōs properant. Ibi est cōpia frūmenti et avēs cibum dēsiderant. Primī lūce collēs Rōmae sunt obscūri. Nunc Carolus et Maria et pater et māter in summō colle Rōmae stant. Undique circumspectant. Urbs semper nātūrā pulchra nunc etiam pulchrior est. Flūmen nōn longē abest. Ibi paucae nāvēs nāviculaeque vidēri possunt. Caelum nunc clārius vidētur. Ibi nūllac nūbēs sunt et diēs erit pulcher. Diū Americānī silent ubi urbem spectant. Maestī sunt quod hōra appropinquat ubi necesse est Rōmam relinquere. Ubi antīquās ruinās vident, dē temporibus antīquis putant: ōlim Rōmānī antīqui in illō flūmine natābant et corpora valida habēbant. In illō locō rēgēs tēcta sua aedifcābant. Ibi mīlitēs Rōmāni bellum parābant. "Ubi est urbs tam pulchra quam Rōma?” rogat Iūlia. Nalla pulchrior est in tōtā Eurōpā.” Subitō vir huic locō appropinquat. Quis est? Poēta amīcōs suōs salūtat. Iam lūx est clārior et urbs clārē vidētur. Omnts in saxō sedent. Colloquium nōn est longum quod paene est tempus Rōmani relinquere. Mox poēta cum suis amīcis viŭ angustā dē summō colle properat. Prope rīpam Tiberis omnēs “Valēte” inguiunt. Posteā poēta sōlus domum it. Nunc Americānī ab urbe properant. Nūlla urbs erit grātior aut pulchrior quam Rōma,” inquit Maria. “Alia exempla urbium antīquārum vidēre cupiō.” Aedificia urbis nōn iam vidēī possunt. Collēs urbis parvi videntur. A sinistrū et ū dextrā sunt agrī et silvae. "Omnium terrārum,” inquit Iūlia, “Italia est mihi grātīs- sima.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quố tempore nauta et Iūlia et Carolus et Maris in summō oolle stant?
  2. Cūr hīc sunt?
  3. Quid de Rōmā antīquā putant?
  4. Quis appropinquat?
  5. Ubi omnēs Valēte'” dieunt?

XXVII

Carolus et Maria in Hispāniā sunt. Ibi nūllōs amīcōs habent neque linguam Hispāniae intellegunt. Multa et nōta loca huius terrae tamen vidēre cupiunt. Iam laetitiam magnam sentiunt quod terra est tam pulchra. Ubique in arboribus sunt avēs. Caelum est semper clārum. Multa oppida parvs inter collēs cēlantur. In hīs oppidīs Americānī manēre cupiunt quod ibi quiētem capere possunt. In oppidis magnis hominēs semper properant. Semper excitātī sunt.

Ōlim Hispānia rēgēs habēbat. Interdum rēgēs in urbe nōn manēbant, sed rūrī habitābant. Saepe tēctum quod rūri erat magnum erat. Circum tēctum erat mūrus altus. Hodiē Carolus et eius pater in viā prope mūrum ambulant. Portae sunt spertae, per quās pater fīliusque hortum et tēctum inter arborēs vident.

"Antīquis temporibus,” inquit pater, “militēs circum iānuam stābant.”

"Cūr hoc fēcērunt?” rogat Carolus.

"Sīc ef rēgēs ā perīculō rapiēbant,” respondet pater.

"Saepe rēgēs inimīcōs quī eōs etiam necāre audēbant habēbant. Saepe pictūrās in quibus erant pīla quae pauci ex militibus portābant vīdi. Galeās et gladiōs quoque portābant. Haec erant arma splendida. Signa in quibus erant figūrae avium aut animālium portābantur. Tū exempla bona hōrum signōrum antīquōrum Rōōmae vidisti. Militēs Rōmānf quoque signs in proelis portābant. Sic in mediō proeliō militēs loca sua nōscēbant.'")

Nox iam appropinquat et lūx diei post collēs cēlātur. Ex eummō colle nauta et fīlius eius nūbēs spectant. Omnēs rēs nātūrā silent, quod tempus paene est hominēS animāliaque dormire. Hispānia est terra grāta. Collēs sunt pulchr. Populus Hispānus est amīcus. Cibus est bonus. Ubīque laetitia incolārum vidētur. Quamquam Hispānia est terra bona et nōta, Carolus et Maria laetitinm nunc sentiunt quod crās domum ibunt. Prīmā lūce Hispāniam relinquent.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr Americāni Hispāniam laudant?
  2. Cūr Carolus et pater dē rēgibus colloquium habent?
  3. Nărrā dē signīs mīlitum.

XXVIII

Prīmā lūce Carolus excitātus est. Clāmōrēs nautārum qui multās rēs parābant Carolum excitābant. Puer nōn iam dormire poterct. E fenestrā spectābat. Ibi portum magnum Americae vidēbat. Laetitiam novam sentiebat quod iterum gentem suam vidēbat. Aedificia urbis nōn ism clābantur et Carolō splendida nunc vidēbantur. Etiam figūrae hominum in terrā vidēbantur. Puer nautās spectāre cōnstituit. Itaque sine morā mātrem patremque reliquit et ad locum in quō nautae labōrābant properāvit. Ubique multa portābantur. Ūnus ex nautīs, qui aliīs imperābat et Insignī splendido ducis ōrnābātur, Carolum nōvit quod pater puerī erat nōtus ei. Ubi nauta puerum vīdit, “Hūc veni!” inquit. “Esne laetus quod Americae appropinquāmus?"” rogāvit. Ita,” respondit puer. “Diū ab Americā āfut et omnium terrārum America est mihi grātissima et cārissima. Gēns bona et magna est, et per omnēs terrẩs fāma eius est magna. Civis Americānus sum et gentem meam amo.” "Civis Americānus nōn sum,” inquit nauta. “Britannus sum sed patriam tuam amō. Ōlim Britanni erant hostēs Americąe et inter hās duās gentēs erat bellum longum. Sed hoc memoriā tenēre nōn bonum est. Hoc scio,” respondit Carolus. “Multī et fortēs mīlitēs multīs in proelis pugnābant et Britannī et Americāni. Pater mihi fābulās dē duce Americānō maximō nārrāvit. Hieme ubi mīlitēs perterriti erant et dēfessī quoque et hostēs multās rēs rapiēbant, hic dux mīlitēs parvis nāvigits trăns flūmen portāvit. Ilis temporibus ducēs nōn erant ignāvī. Sic semper magnās rēs faciēbant et sīc nōtī omnibus erant.” Nunc nāvis magna in portū stābat. Prīmum ef quf in summă nāvi stābant amīcōs qut in terrā exspectābant salūtāvērunt. Signum dabātur. Deinde dē nāvī ad terram iērunt. Ubi per portās ambulāverant, tandem cum amīcīs omnēs laetē stābant.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quid Carolum excitābat?
  2. Cūr Carolus lactitiam novam sentiēbat?
  3. Quōcum Carolus colloquium habēbat?
  4. Quid erat nōmen huius bcllt?
  5. Quis erat dux Americānus qut hieme mlitēs trăns fūmen nă vigis

parvis dūcēbat?

XXIX

Herī māne prīmum pater, “Hūc venīte,” inquit, “Carole et Maria. Mox necesse erit mē et mātrem iter facere. Paucōs diēs aberimus. Cupitisne vōs cum finitimō nostrō manēre?” Carolus erat laetus quod fīlius finitimi miles est. Hic miles patrem mātremque nunc vīsitābat. Deinde, ubi omnēs rēs cōnstitūtae et parātae erant, omnēs domum reliquērunt. Fīlius finitimi in castris cum aliis mīlitibus habitat. Hic habitat pars exercitūs Americānī. Exercitus semper parātus est sī bellum ab aliis gentibus parātur. Facile nōn semper est sed dūrum in his castrīs labōrāre. Carolus fabulās fīli finitimi laetē audit. Haec miles nārrat. Ante portās castrōrum duo vigilēs stant. E castrīs prōspectant et sī perīculum vident militēs monent. Saepe hōrae vigilibus longae videntur. Castra sunt magna. Ubique sunt mīlitēs. In hāc parte sunt tabernācula et tēcta mīlitum et ducum. In aliā parte sunt agri magni quō in locō virī mīlitēs esse parant. Alii moenia aedifcant, alii vāllum parant. Ubique sunt nūnti, servi ducum, qui epistulās portant. In proeliō mīlitēs agmen longum faciunt et ad moenia hostium iter faciunt et impetum magnum faciunt. Hostēs aut sē post vāllum cēlant quod perterriti sunt aut agmen nostrum ā tergō oppugnant. Facile nōn semper est mīlitem in exercitū esse. Per noctēs et diēs longōs labōrant. Saepe finis diei est eīs grātus. Si mīlitis ū duce īnsignī splendidō ōrnantur, laetē labōrant. Ignāvī nōn sunt. Prope castra nostra est aqua. In parvō portū sunt pauca nāvigia. Hūc post hōrās longās diei mīlitēs veniunt ct quiētem capiunt. • Post paucōs diēs Carolus domi est. Nocte ubi dormit, militēs videt. Ante văllum est vigil Gallicus quf undique prōspectat. Vigil hostēs videt et sudit. Quamquam nox est, Insignia hostium vidēri possunt, nam lūna est clāra. Primum vigil mīlitēs et cīvēs suōs excitat. Deinde el ad moenia currunt. Proelium est dūrum, sed tandem Gallici castra sua servant. Posterō diē Carolus et Cassius in hortō sunt mīlitēs.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Cūr herī erat Carolus laetus?
  2. Cūr fīlius finitimi nōn domi habitat?
  3. Nūrrā dē castris in quibus is habitat.
  4. Ubi Carolus vigilem Gallicum videt?

XXX

Longe scholā est mōns parvus. Quamquam iter est longum et necesse est in carris īre, hodiē tōtum diem ibi discipult cum magistrā manent. Mōns est locus grātus et diēs est idōneus ad iter. Quamquam mōns nōn est altus, ē summō monte oppidum vidētis, sī caelum est clārum et nūllae nūbēs sunt in caelo. Prope montem est flūmen parvum in quō discipulī natant et paucae nāviculae videntur. A dextrā et trāns fūmen oppidum vidētis. In ulteriōre rīpā et inter oppidum et lūmen sunt agri et collēs parvī. Diū magistra et discipulī errant. Pars eōrum dēfessa est quod diū in fūmine natat. Itaque pauci in saxō magnō sedent. “Hic est locus ad cēnam idōneus,” inquit magistra. "Cupitisne hīc cēnam ēsse?” Omnēs ita cupiunt. Post cēnam discipulī fābulam dēsīderant. Prīmō magistra silet. Deinde haec nārrat: "Undique circumspectāte, discipulī; prope hunc montem est fūmen quod Tiberis appellātur. In ulteriōre rīpā sunt agri Etrūscōrum, hostēs Rōmānōrum, qui in illō locō moenia habent. Impetum in Rōmānōs facere cupiunt. Vigilēs quiē vāllō prōspectant prope portās castrōrum stant. Etrūsci quoque sunt. Ubique nūntii currunt.” "Ecce! Ecce !"” clāmant puerī; “Rōmāni sumus. Agmen longum hostium, qui ad urbem nostram iter faciunt, paene vidēmus.” "Silēte,” inquit magistra, et audite. Illis temporibus Rōma nōn erat magna sed moenia bona habēbat. Rōma cīvēs et mīlitēs magnae virtūtis habēbat. Exercitus erat magnae virtūtis. Etrūscī quoque erant fortēs. Rōmam occupāre cupiēbant. Ūnus collis, Iāniculum appellātus, ab Etrūscis occupātus erat. Civēs perterritI erant. Ab Etrūscis superābantur. Deōs auxilium rogābant. Ipsum patrem deōrum auxilium rogābant. Illis temporibus dei ipsI in bellō cum virīs pugnābant. Ita Rōmāni putābant. Etrūsci domum magnam praedam portāre parāti erant, sed posteā, ubi Etrūsci superāti sunt, Rōmāni deōs sē iūvisse sciēbant.” "Hōs Etrūscōs barbarōs nōn probō,” inquit ūnus puer parvus. "Barbarī nōn erant,” respondet magistra. “Aedificia pulchra habbant. Pulchrae erant pictūrae eōrum. Rēgēs et exercitum habēbant. Dei Etrūscōrum erant multī et Etrūsci cōnsilia deōrum semper sciebant.” Vesper est. Tempus domum Ire est. Hic est finis fābulae.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Ubi sunt discipulī in hāc fābulā?
  2. Cūr cst fābula magistrae discipulīs tam grāta?
  3. Quālēs finitimi erant Etrūsci? (Omnia nārrā.)

XXXI

Aestīte Cassius domi est et cum patre in agrīs labōrat. Domō nōn saepe abest quod in agris multās rēs facere necesse est. Si puer abest, pater sōlus labōrat. Aestūte, igitur, Cassius amīcōs nōn saepe videt. Herī pater hoc dixit:Tū, mi fīli, bene labōrāvistī et praemium tibi dabō. Per tōtum diem nōn necesse est labōrāre. Si ita cupis, ad oppidum i.” Hoc cōnsilium erat grātum puerō. Posteā eōdem diē Cassius oppidō appropinquāvit. Deinde in aedificium magnum vēnit. Ibi virī et fēminae pictūrās spectāvērunt. Ante Cassium in pictūrīs erant mīlitēs qui multās rēs faciēbant. Imperātor, Ialius appellātus, erat vir magnae virtūtis. Multōs mīlitēs dūcēbat. Ante imperātōrem erat legiō magna quae tria milia militum babēbat. Militēs arma et signum portābant et hostēs vincere parāti erant. Dux imperābat et legio in duās partēs divisa est. Alia ad dextram iter faciēbat, alia ad sinistram. Trāns flūmen alii mīlitēs castra sub monte ulteriōre, locō idōneō, pōnēbant. Imperātor illus legiōnis nōn erat īdem. Ille imperātor erat hostis. Primus imperātor ipse mīlitēs dē perīculō monēbat. Deinde legiōnem ad hostēs dūxit. Proelium erat dūrum et inīquumn quod magna erat legio primī im- perātōris. Undique erat nix alta quod erat hiems. Per nivem altam iter facere nōn est facile. Hostēs legiōnem parvam habēbant. Ex duōbus milibus mīlitum circiter mille mīlitēs necāti sunt. Magna erat praeda. Reliqui hostēs, qui nōn vulnerāti sunt, per silvās collēsque properābant. Fuga eōrum erat grāta legiōni magnae. In proeliō hostēs victī sunt. Post proelium imperātor magnae legiōnis, “0 mīlitēs,” inquit, auxiliō ipsōrum deōrum et virtūte vestrā vīcimus. Eādem virtūte gentem nostram per omnēs terrās nōtam faciēmu8. Haec et aliās rēs imperātor dīxit et mīlitēs laetitiam sōnsō- runt. Diū Cassius spectābat. Iterum cāsdem pictūrās vidit. Su- bitō erant nūllae pictūrae, et ubique in aedificiō lūx erat clāra. Puer undique circumspectābat et ecce! nēmō vidēbātur, nam sōlus erat Cassius. Paene timidus erat. Ex aedi- ficiō cucurrit. Iter puerī erat longum sed pater eum in viā exspectābat.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quem ad locum hodiē Cassius it? Cūr?
  2. Qualis imperātor est Itlius?
  3. Cūr erat proclium dūrum inīquumque?
  4. Qui superāti sunt?
  5. Cūr posteā Cassius paene timidus erat?

XXXII

Carolus et Cassius erunt mīlitēs ubi erunt virī. Sic dēsīderant. Itaque fābulās magistrae dē bellis antīquis laetē audiunt. Hodiē quod nix est alta et diēs nōn est grātus, in scholā discipulī manent. Magistra haec legit. Legio Rōmāna interdum circiter tria milia mīlitum habēbat. Exercitus multōs ducēs habēbat. Alii erant lēgāti, ali erant centuriōnēs. Imperātor omni exercitui imperābat. Centuriōnēs centum mīlitēs dūcēbant..Tōtus exercitus ācriter pugnābat ubi perīculum erat grave. Sī imperātor hostēs vincēbat, interdum corōnam ā civitāte excipiēbat. Haec erat praemium. Sic Rōmāni imperātōrēs bonōs laudābant. Omnēs discipulī hās fābulās laudant. Aestāte ei in silvā sunt et mīlitēs sunt. In duās partēs divisī sunt. Ūna pars agmen facit et ad Aūmen prōcēdit. Sub colle quidam ex discipulīs castra pōnunt. Locus nōn est inīquus. Reliqui multās rēs faciunt. Alii sunt nūnti, alii sunt vigilēs. Alia pars disci- pulōrum est exercitus hostium. Signum datur et hostēs appropinquant. Tēla iaciunt et nūntiōs in omnēs partēs mittunt. Carolus et eius comitēs vāllum celeriter aedificant quod impetūs hostium timent. Post hoc vāllum sē cēlant. Tela hostium ā comitibus Carolī excipiuntur et iterum eadem ad bostēs mittuntur. Proelium graviter pugnātur. Lēgāti centu- riōnēsque bene dūcunt. Tandem fuga hostium est grāta Carolō et eius comitibus. Nēmō intericitur. Subitō signum audītur. Magistra vocat. Discipulī respondent. Finis

proeli est.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quot mīlitās legio Rōmānā habēbat?
  2. Quis omni exercitut imperābat?
  3. Qui erant centuriōnēs?
  4. Cūr posterō diē discipulī in duās partēs divsi sunt?
  5. Qui vīcērunt?

XXXIII

Paucis ante diebus Iūlis epistulam accēpit. Amīca Iūliae quae in urbe habitat eam vidēre maximē vult. Itaque māter Carolī et Mariae ad tēctum amīcae invītātur. Laeta est quod diū amīcam nōn vīdit. Quamquam via est longa et paucūs diēs aberit, iter facere cōnstituit. Tandem omnia sunt parāta et Iūlia i casā discēdit et ad urbem prōcēdit. Nunc nēmō est in casā. Omnēs absunt. Pater in nāvigiō est. Per noctēs Carolus cum Cassiō, Maria cum Helenā manet. Itaque nocte nēmō domī est. Eruntne omnia tūta?” rogat Maria. “Ita,” respondet māter, “quod Claudius saepe hūc ex oppido veniet et casam dēfendet. Nōn est necesse timēre.” Deinde iānuam casae claudit. In urbe amīca Iūliam salūtat. Laetae sunt hae amīcae ubi dē temporibus quibus erant puellae colloquium habent. Amīca urbem suam laudat et multa loca Iūliae mōnstrāre vult. In ūnō aedificiō sunt tēla et rēs antīquae belli. Iūlia haec laudat et dē fīliō suō putat. Tela quibus lēgāti et centu- riōnēs, qui centum mīlitēs dūcēbant, sē et cīvitātem dēfendērunt, Iūlia laudat. Corōnam, quam dux fortis excēpit, videt. Diū inter rēs antīquās Iūlia et amīca manent. Deinde iterum per viās urbis ire volunt. Iūlia dōna ad fīlium fīliamque ferre vult. Dōna erunt grāta. Quod Carolus et comitēs eius bellum saepe in hortō gerunt, Iūlia hastās et quaedam alia tēla fert. His tēlis enim puerī sē ab hostibus dēfendent. Hastae sunt longae et gravēs, sed mīlitem bene dēfendunt. Difficile est hās iacere. Difficile est hās excipere et iterum ad hostēs mittere. Dē hīs omnibus Iūlia putat et laeta est. Tandem Valēte” Iūlia et amīca eius dieunt, et Iūlia domum prōcēdit. Magnā cum laetitiā puer puellaque mātrem in oppidō accipiunt. Ubi omnēs casae appropinquant, Maria, "Aliquis ante iñnuam nostram stat!” inquit. Omnēs ad casam currunt. "Claudius sum,” inquit vir; “casam tuam, Iūlia, dēfendō. Herī noctę in viā ambulābam. Subitō lūcem in casā vidi et aliquem ibị esse scivi. Quod latrōnēs timēbam, finitimōs celeriter vocāvị. Ego et pauci fīnitimi latrōnēs ē casā expulimus. Quidam ē latrōnibus vulnerāti sed nōn interfecti sunt. Posteā pauci capti sunt. Per reliquam noctem hīc mānsimus, quod iñnua claudi nōn potest. Heu! Paucae rēs ē casā portātae sunt.” lūlia Claudiō grātiās agit ubi ille ā casā discēdit. Pecūnia quae erat in mēnsā reperīrī nōn potest. Latrōnēs hanc habent, sed parva est et māter nōn est maesta. Iterum omnēs sunt lactī quod nunc omnēs domi sunt.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quod iter Iūlis in hāc fābulā facit?
  2. Quis casam Iūliae dēfendit?
  3. Quāle acdificium Iūlia et amīca visitant?
  4. Quālia dōna Iūlia domum fert?
  5. Cūr Claudius ante iānuam casae stat?
  6. Quid latrōnēs rapiunt?

XXXIV

Herī vir ad casam nautae vēnit. Ubi sonitus pedum eius audītus est, Maria ad iānuam cucurrit quod fīnitimum exspectābat. Ibi avunculus qui in Britanniā habitat stābat. Nemō eum exspectābat quod nūllam epistulam mīserat. Omnēs, tamen, erant laetī. Trāns mare in magnā urbe in quā sunt multa perīcula avunculus habitat. Avunculus, vir fortis, urbem dēfendit. Multī latrōnēs enim hūc veniunt. Tum est nūlla pāx et cīvēs sē defendere et urbem mūnire necesse est. Civēs latrōnēs expellere maximē volunt. Hoc saepe difficile est et civēs sōli hoc facere nōn possunt. Auxilium habēre volunt. Avunculus et comitēs eius hoc auxilium ferunt. Interdum proelia cum latrōnibus geruntur. Sīc enim necęsse est pācem facere. Tela avunculi sunt bona quamquam hastae gravēs atque gladir nōn sunt. Latrōnēs quoque tēla habent. Si latrōnēs sē capī putant, civēs interdum interficiunt. Nocte ubi civēs somnō sē dant, latrōnēs per viās celeriter ambulant. Tecta non semper mūnīta sunt. Fenestrae sunt apertae. Quod civēs sonitum pedum latrōnum nōn semper audiunt, nēmō latrōnēs, qui multās rēs ē tēctīs portant, videt. La- trōnēs igitur discēdunt. Māne posterō diē avunculus et comitēs eius vocantur et diū per viās errant. Si latrōnēs capiuntur, hī virī malī diū in vinculis tenentur aut interficiun- tur. Nunc Maria quae in grāmine sub umbrā arboris et ante pedēs avunculi iacet fābulās tantōrum perīculōrum audit. "Nōn tanta perīcula sunt, ut putō, in nostris urbibus,” inquit puella. Avunculus “Maiōra perīcula,” respondet, “in urbibus vestrīs quam trāns mare reperiuntur. In urbe meā paucī ctvēs

ā latrōnibus interficiuntur.”

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quis beri ad casam nautae vēnit?
  2. Cūr lūlia eum nōn exspectābat?
  3. Quid is facit ubi domi est?
  4. Cūr necese est tala bona habēre?
  5. Quid Maria dē urbibus Americae putat?

XXXV

Fuistisne umquam Rōmae? Scītisne multās rēs dē rē pūblicā Rōmānā? Pauca dē hīs omnibus Maria in scholā discit. Nunc in grāmine iacet. Umbra arboris est grāta quod est aestās. Ex librō haec legit: Primō rēgōs Rōmam regēbant. Postcā Rōma duōs cōnsulēs habēbat. Ei rem pūblicam regēbant. Cōnsul erat prīmus magistrītus Rōmae et multa officia habēbat. Cōnsulēs haec officia numquam neglegēbant nisi perfidi erant. Multī cōnsulēs erant virī magnae virtūtis. Bella cum hostibus terrā marique gerēbant. Alii pācem petēbant. His temporibus Rōmae sonitus armōrum atque pedum mlitum nōn auditbātur. relix erat ris pūblica, ut saepe dīcitur, cuius cōnsul pāccm petēbat. Si umquam rēs pūblica ab bostibus in bellō premēbātur, cōnsulēs erant imperātōrūs excrcitūs et summum imperium habēbant. Alius magistrātus rei pūblicae Rōmānae erat quacstor. Nōn erat prīmus magistrātus et eius officia nōn erant tanta. Ūnum ex officiis quacstōris erat pecūniās pūblicās servāre. Olim, ubi urbs ā civibus malīs premēbātur, cōnsul urbem vigilibus atque militibus mūnīvit. Illō tempore nequc somnus civium bonōrum ncque vitae magistrītuum erant tūtae. Sub umbrā noctis pauci qui cum nccūre volēbant ad tēctum cōnsulis prōcōdēbant. Cōnsul sē atque urbem diligenter dēfendit. Fēlix erat Rōma quse & tantō perīculō ā cōnsule servāta cst. Maria linguam Latinam discere cupit quod haec est lingua huius gentis maximae. “Ipsa quae cōnsul dixit legere po- terō,” inquit puella. “Cōnsulem qui tantum perīculum ex urbe expulit semper memoriā tenēbō.”

ANSWER IN ENGLISH
  1. In quo loco Maris nune librum suum legit?
  2. Quae officia cōnsul habēbat?
  3. Quid erat ūnum officium quaestōris?
  4. Nărră dē ūnō cōnsule quī urbem ā perīculō servāvit?

XXXVI

Quamquam finis diei est, discipulī statim domum nōn cunt. Altera pars discipulōrum est exercitus qui salūtem civitātis dēfendit. Altera pars est exercitus latrōnum qui in silvā habitant et urbem saepe oppugnant. Numerus utriusque exercitūs est parvus, sed discipulī numerum esse magnum putant. Nunc septem mīlitēs ad silvam properant. In silvā septem alit discipult (latrōnēs) mīlitēs exspectant. In silvā est castellum latrōnum. Intrā castellum latrōnēs latent. Cōnsul ipse, primus magistrātus civitātis, mīlitēs dūcit. Bonus est et officium numquam neglegit. Salūtem rei pūblicae dēfendit. Civēs bene regit. Semper pācem petit, sed sī hostēs umquam eōs premunt, cōnsul hostēs ā finibus suis repellit. Summum imperium habet. Felicēs sunt mīlitēs cuius imperātor est cōnsul. Ubi mīlitēs castellō appropinquant cōnsul explōrātōrem mittit. Necesse est explōrātōremn cōnsilia latrōnum cognōscere. Hoc, autem, est difficile. Quaestor est vir magnae virtūtis. Cōnsul eum mittit. Inter mīlitēs et castellum latrōnum est parvum fūmen. Nisi pōns & latrōnibus dēfendētur, mox mīlitēs trāns pontem sub colle erunt. Diū signum explōrātōris exspectant. Post arborem prope castellum quaestor stat. Cōnsilia latrōnum audit. Subitō mīlitēs aliquid albi vident. Hoc est signum. Trāns pontem cōnsul mīlitēs dūcit. E castello tēla iaciuntur, sed alia tēla Ā mīlitibus mittuntur. Mox imperātor latrōnum ē castello properat. Militēs repellere nōn potest quod comitēs ignāvī sunt. Pācem petit. Imperātōrēs inter sē dīcunt. Alter imperat, alter pāret. Latrōnēs capiuntur et diū in vinculis manent. Multōs annōs per tōtam terram est pāx. Rēs pūblica tandem libera est. Subitō sonitus audītur. Quid est? Hoc est signum ā magistrā datum. Nōn est signum ad oppugnandum. Tempus est domum ire. Utraque pars discipulōrum signō pāret. Uterque imperātor hoc dīcit: “Hic est finis belli. Crās iterum militēs atque latrōnēs erimus.”

ANSWER IN ENGLISH
  1. Qui sunt latrōnēs?
  2. Qualis exercitus est altera pars discipulōrum?
  3. Quis mīlitēs dūcit?
  4. Quālis vir est dux?
  5. Cūr cōnsul explōrātōrem mittit? Quis est?
  6. Quō tempore imperātor mīlitās trāins pontem dleit?
  7. Quis primum pācem petit? Car?

XXXVII

Paucīs ante diēbus vir ad casam nautae pervēnit. Ubi Ialia eum nōn esse validum, sed dēfessum aegrumque cognōvit, virum in casam invitāvit. Diū vir maestus silēbat. Maria ei cibum atque aquam dedit. Post quietem longam vir fābulam dē vītā suā nārrāvit: "Quamquam nunc exsul sum, ōlim, tamen, laetus in patriā meā habitābam. Semper parātus eram salūtem patriae atque rēgem dēfendere. Septem annōs in exercitū rēgis eram ex- plōrātor. Explōrātor ante exercitum it et viās cognōscit. Per explōrātōrēs imperātor locum hostium cognōscit. Nihil timēbam, nōn etiam hostēs fortissimōs. Quidam ex civibus, autem, erant inimīci rēgis. 'Liberī esse cupimus,' inquiunt. Sine rēge regēmus. Si sapiens eris nōbīscum veniēs et cōpiās rēgis repellēmus. Exercitus noster victōriam habēbit. Hōc modō liberī esse poterimus. Victōria nostra per omnēs terrās erit nōta. "Intrā moenia urbis vōcēs inimicōrum Irātōrum audiri poterant. Tandem proclium parvum gestum est. Multa tēla iēcimus. At cōpiae nostrae nōn erant satis magnae et legiō rēgis magnā vī finem belli celeriter fēcit. Posteā rēx īrītus omnēs inimīcōs convocāvit et sīc dixit: Inimicōs mcōs in eādem patriā mēcum manēre nōn sinam. Cum bonīs cīvibus eōs habitāre nōn sinam. Rēx sapiēns sum. Statim exsulēs eritis. Salūs patriae meae est cāra mihi.' ) "Quố modō hūc pervēnisti?” rogāvit Maria. "Mē in fugam dedi et multōs diēs intrā castellum antīquum prope pontem latēbam,” vir miserā vōce respondit. "Nēmō mē vīdit. Nāvem exspectāvi. In eā nāvi labōrāvi. Mare trānsīvi. Nihil nunc habeō et diū per terram errāvi et cibum pecūniamque rogāvī. Quando iterum domum vidēbō? Hoc nōn spēro. Nihil spērō. Tantum mare patriam mcam ab hāc terrā dividit. Felix nōn sum. Sapiēns nōn eram ubi in numero hostium eram. Sī umquam iterum patriam vidēbō, quanta erit laetitia mea! Iterum perfidus nōn erō.” Eādem nocte agricola nautam vīsitāvit. Virum mniserum vīdit et fābulam eius audīvit. “Mox,"' inquit agricola, “auxilium dēsīderābō quod in agrīs necesse est multās rēs facere. Cupisne mēcum labōrāre?” "Hoc maximē volō,” respondit vir. Nunc uterque erat lactus; alter quod auxilium habitūrus erat, alter quod labōrāre cupīvit.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quandō vir ad casam nautae pervēnit?
  2. Qualis vir erat?
  3. Eratne hic vir semper perfidus?
  4. Cūr perfidus fiēbat?
  5. Cūr erat exsul?
  6. Quō modō sentiēbat?
  7. Quō modō agricola auxilium dabat?

XXXVIII

Nox est et in casā nautae est agricola,, pater Casst. Omnēs prope focum sedent et virt fābulās nārrant. Haec est fābula agricolae. "Ōlim multīs ante annīs ad oppidum frūmentum ferēbam. IllIs temporibus oppidum longē aberat. Equī erant tardi et 8aepe necesse erat sērā hōrā per silvam redire. Ubi in oppidum pervēnī, multī alil agricolae hūc convēnerant et colloquium erat longum et omnibus grātum. Vesper appropinquābat et erat tempus domum redīre. Tandem cum pecūniā quam prō frūmentō accēperam iter facere coepi. Nihil timēbam. Nihil perīculi in cōnspectū erat. Ubique erat pāx. Lūna erat magna et clāra. Quandō pontem trānsīre coepi, subitō ā dextrā et ā sinistrā duo virī erant in cōnspectū. Alter corpus parvum sed vōcem magnam habēbat; alter erat vir magnā vī. Carrō statim appropinquāvērunt. Vir parvus magnā vōce hōc modō clāmāvit: “Stā! Quantam pecūniam habēs? Eam nōbis dā. Properā. Si id nōn faciēs, tē occi- dēmus. "Primō nihil respondi neque fēcī. Deinde, quod illi virī magnă vĨ vidēbantur et impetum eōrum timui, cōnsilium celeriter cēpi. Hōc modō mēcum dixi: Nūlla arma habeō et nūllōs sociōs. Nihil conicere possum. Sic mē dēfendere nōn possum. Salūtem in fugā petam. Paene exsul sum. At sī ego homō sapiēns sum, pecūniam meam rapi nōn sinam. Equī sōli mē servābunt.! "Nunc latrōnēs in summō carrō stābant. Subitō equōs meōs incitāvi. Latrōnēs, quī id nōn exspectābant, nōn iam in carrō stūre poterant. Subitō in grāmine iacēbant. Tergum meum verti et ē cōnspectū eōrum properāvĨ. Celeriter equī mei currebant. Diū, autem, vōcēs latrōnum audivi. Diū clā- mōrēs eōrum mē perterrēbant. Pontem tūto trānsieram. Etiam equī perīculum impetūs sentīre vidēbantur.. Usque ad iānuam stabuli magnā vī cucurrērunt. Victōria mea erat grāta. Amīcī mei mē nōbilem fortemque putābant."” Agricola finem fabulae facit. Sērō ē cōnspectū nautae et casae eius agricola domum redit. Focus est locus grātus Carolō et Mariae qu agricolam mox reditūrum esse spērant. Circum focum multās hōrās laetās puer et puella agunt.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Ubi omnēs sedent?
  2. Cūr agricola sērō per silvam veniēbat?
  3. Qualēs virl erant latrōnēs?
  4. Quid parvus vir dixit?
  5. Quō modō agricola sē defendit?

XXXIX

Paucis ante diebus discipulī castellum aedificāre cōnstituērunt. Altera pars mžteriam parābat, altera castellum aedificāre coepit. Qutdam puerī in silvam prōcēdēbant. Secūrēs sūmēbant quod cōpiam māteriae habēre necesse erat. Secūribus paucās arborēs parvās caedēbant. Cum arboribus ad scholam redibant. Hic altera pars discipulōrum omnia dis- pōnēbat. Quandō omnia disposita erant et castellum factum erat, septem discipulī in castellum convēnērunt. Dē impetū barbarōrum monitī erant et omnēs agricolae domōs suās reliquerant et hīc salūtem petēbant. Duo ē discipulīs, virī nōbilēs magnă vī, ducēs facti sunt. Necesse erat ducēs huius generis habēre. Trāns flūmen ē cas- tellō tabernācula barbarōrum facile vidēbantur. (Ibi erant nūlli barbarī, sed cēterī discipul.) Herī agricolae pontem frēgērunt. Ita enim barbarōs fūmen trānsīre nōn posse putābant. Sed barbarī nāviculās habēbant. Agricolae castellum relinquere nōlēbant neque audēbant nam barbarī ad impetum faciendum parāti erant.- Intereā usque ad flūmen agmen barbarōrum iter faciēbat. Nāviculis flūmen trānsībat. Barbari castellō appropinquābant. Terga nōn vertēbant et ubi ad castellum succēdēbant, impetum fēcērunt. Proelium erat longum. Agricolae intrā castellum ācriter pugnābant sed barbarōs ā castello pellere nōn poterant. Castellum huius generis nōn erat validum. Barbarī iānuam castelli frangēbant. Usque in castellum vēnếrunt et agricolās perterritōs expulērunt. Multī occīsī erant. Subitō in cōnspectū agricolārum agmen sociōrum vidēbātur. Apud agricolās laetitia erat magna. Quamquam sērī erant socit (paene prīma vigilia erat) agricolās servābant. Agmen ad castellum succēdēbat. Statim dux sociōrum perīculum vīdit. Signa verti iussit et barbarōs ante sē pepulit. Post proclium discipulī castellum restituērunt. Fenestrae et iānuae frāctae restitūtae sunt. Crās aliud proelium erit.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quid paucis ante diebus discipulī cōnstituērunt?
  2. Ubi agricolae manēbant?
  3. Qui erant trāns fūmen?
  4. Cūr agricolae castellum relinquere nōlebant?
  5. Qul agricolās servābant?
  6. Cūr post proelium castellum restituere necesse erat?

XL

Ōlim vespert magistra cum discipulīs ad silvam it. Cūnam portāvērunt. Secūrēs sūmpsērunt. Puerī arborēs parvās se- cūribus suis cecīdērunt frēgēruntque quod ignem facere vo- luōrunt. Post cēnam omnēs circum ignem sē disposuērunt. Intereā discipulī fabulam postulāvērunt. Hōc modō magistra nūrrāre incēpit: Multīs ante annis per hās ipsās silvās primi incolae Americānī errābant. Barbarī ab hostibus Britannīs appellābantur. Saepe apud hōsincolāsignēs huius generis vidēbantur. Apud Britannōs cōnspectus eōrum ignium signum perīculi esse putābūtur, quandō ipsi aut fugiēbant aut in castella sē recipiēbant et per vigiliās noctis sine quiete sē dēfendēbant. Saepe Britannī secūūrēs sūmēbant et arborēs caedēbant. Tum castella validiōra faciēbant. "Multī barbari, autem, erant benignf et aliōs incolās occidere nōlēbant, sed saepe iniūriae hostium eōrum erant magnae. Posteā ubi barbari ē rēgnō suō ab hostibus pellebantur ipst saevi et dūri fiebant. Semper pauci ex barbaris cum hostibus pācem restituere volēbant. Tum hostēs eōrum ad ignem magnum invitābantur et erat pāx. At intereā hostEs erant perfidr. Tum barbarī impetūs magnōs facere cōnstituēbant. Usque ad castella hostium succēdēbant et castella circumvenibant. Hostēs ē castellis exire nōn poterant quod undique castella circumventa sunt. "Barbari nōn semper pugnābant. Saepe cantābant et saltābant. Interdum animālia capiēbant. Equōs validōs habēbant et bonī equitēs in summō honōre habēbantur. Nōnne vōs etiam nunc in animis vestrīs sonitum pedum equōrum paene audītis?” Diā omnēs siluērunt. P.»strēmo “Habēbanturne fēminae in summō honōre?” rogāvit Maria. "Minimē,” respondit magistra. “Fēminae, auterm, nōn erant semper miserae quamquam officia eārum erant magna difficiliaque.” Post finem fābulae Maria Utra est grātior vīta,” rogāvit, "nostra an vīta barbarōrum?” "Nostra,” clāmāvērunt puellae. At puerī ita nōn putāvē- runt.

ANSWER IN ENGLISH
  1. Quō modo discipult ignem facicbant?
  2. Quid Britanni fēcărunt quando ignēs barbarōrum vidēbantur?
  3. Erantne ōmnēs barbari saevi?
  4. Quō modō pāx cum hostibus eōrum restitūta est?
  5. Quālis erat vīta barbarōrum qusndōō nōn pugnābant?
  6. Nārrā dē fēminīs eōrum.
LESSON VOCABULARIES

(Roman numerals denote classes of words as explained in Author’s Foreword)


LESSON I
I et
hic
sum
II magnus
nōn
III altus
IV bonus
parvus
V puer
pulcher
quālis
quoque
valeō
VI fēmina
VII discipula
discipulus
magister
magistra
puella
salvē
LESSON II
I (hīc)
III meus
nunc
sed
tuus
IV ita
-ne
V frāter
māter
soror
VI amō
fīlia
fīlius
LESSON III
III longus
terra
IV fortūna
novus
patria
via
V antīquus
fāma
īnsula
VII America
(Austrālia)
Britannia
(Cuba)
(Hibernia)
Italia
(Sicilia)
LESSON IV
I in
III causa
habeō
quis
quod
ubi
IV ager
intellegō
laetus
parō
VI cupiō
cūr
labōrō
portō
VII agricola
casa
cēna
epistula
schola
LESSON V
III multus
videō
vir
(bene)
IV vīta
V amīcus
saepe
semper
VI aqua
habitō
interdum
laudō
nauta
pecūnia
perīculōsus
poēta
scrībō
VII Americānus
Britannus
(Hibernus)
(Hispānus)
incola
(Italus)
LESSON VI
II ego
III agō
ē, ex
pater
V dōnum
grātia
ostendō
VI legō
mōnstrō
nārrō
spectō
VII fābula
pictūra
LESSON VII
III cum
IV silva
V aperiō
clārus
ibi
VI cārus
claudō
cūrō
grātus
iānua
VII ambulō
benignus
fenestra
rosa
LESSON VIII
II ad
III noster
V exspectō
VI discō
lingua
properō
VII Latīnus
LESSON IX
III nox
(noctū)
IV sōlus
V miser
VI aeger
lūna
obscūrus
stella
tardus
VII medicus
LESSON X
III cum
IV stō
VI hodiē
vesper
VII herī
impiger
medicīna
LESSON XI
III dīcō
IV oppidum
tegō
(tēctum)
V diū
maneō
praemium
respondeō
validus
VII saltō
tabernāculum
LESSON XII
II suī
III ūnus
IV domus
post
vocō
V malus
VI hōra
lacrimō
maestus
mox
LESSON XIII
I quī
III alius
nūllus
tum
IV audiō
capiō
duo
equus
perīculum
V frūmentum
hiems
timeō
VI albus
colloquium
edō
flōs
quiēs
quot
VII hortus
līlium
stabulum
LESSON XIV
II ā, ab
III arma
bellum
castra
cōnsilium
mīles
IV (tegō)
tēlum
V dux
inquam
lātus
pugnō
VI dēfessus
galea
gladius
pīlum
scūtum
VII Rōmānus
LESSON XV
III faciō
prīmus
IV medius
nōmen
V caput
dexter
numquam
tertius
trēs
VI iaculum
mēnsa
niger
quattuor
sagitta
secundus
sinister
VII animal
sagittārius
LESSON XVI
II omnis
rēs
III ante
locus
manus
per
veniō
IV aliquis
fortis
(fortiter)
(prope)
V tueor
(tūtus)
VI aedificium
arcus
carrus
currō
invītō
subitō
trāns
VII māne
LESSON XVII
III cōpia
diēs
socius
IV auxilium
(fortis)
(parātus)
V dēbeō
fīnitimus
iterum
morior
posterus
satis
VI moneō
necesse
rogō
VII crās
LESSON XVIII
III hostis
ille
neque
prō
quam
IV accipiō
oculus
putō
sine
V adsum
VI caecus
ecce
necō
paene
posteā
timidus
vulnerō
VII vīsitō
LESSON XIX
I -que
III inter
iubeō
IV circum
flūmen
propter
V absum
ācer
(ācriter)
occupō
postulō
VI clāmō
dēsīderō
fluō
iaciō
īrātus
mūrus
vāstō
VII Eurōpa
Gallia
Gallus
Rhēnus
LESSON XX
I is
III populus
tamen
IV superō
(videor)
V armō
(armātus)
audeō
itaque
undique
VI iuvō
ōlim
oppugnō
probō
quamquam
ruīna
VII avunculus
circumspectō
inimīcus
salūtō
LESSON XXI
III suus
IV celer
(celeriter)
nam
V barbarus
moveō
sciō
servō
VI dēleō
expugnō
rūs
vinculum
VII dormiō
LESSON XXII
III (nox)
tempus
tōtus
IV cēterī
facilis
V errō
VI incitō
servus
VII bēstia
ferus
LESSON XXIII
III animus
mittō
teneō
vester
IV fuga
labor
V dūrus
imperō
memoria
paucī
reperiō
VI dominus
igitur
pāreō
saevus
statim
VII lignum
LESSON XXIV
III etiam
homō
urbs
IV rēx
V clāmor
coniciō
heu
līber
tergum
VI mora
convocō
VII ānser
LESSON XXV
III aut
nāvis
possum
relinquō
tam
IV corpus
V saxum
VI aedificō
angustus
rīpa
sedeō
VII natō
nāvicula
LESSON XXVI
III iam
superus
(summus)
IV caelum
V lūx
nātūra
VI appropinquō
arbor
avis
cibus
collis
excitō
nūbēs
sileō
LESSON XXVII
III sīc
IV proelium
signum
V nōscō
(nōtus)
sentiō
VI cēlō
laetitia
rapiō
ubīque
VII figūra
splendidus
LESSON XXVIII
I (hūc)
IV cīvis
cōstituō
gēns
portus
V deinde
tandem
VI īnsigne
ōrnō
perterreō
VII Gallicus
ignāvus
nāvigium
LESSON XXIX
II exercitus
fīnis
pars
IV agmen
iter
moenia
V impetus
nūntius
porta
vāllum
VII prōspectō
vigil
LESSON XXX
III deus
ipse
virtūs
IV mōns
V appellō
VI idōneus
praeda
ulterior
VII Etrūscus
Rōma
LESSON XXXI
III īdem
legiō
reliquus
IV dūcō
imperātor
mīlle
pōnō
sub
V circiter
nēmō
vincō
VI dīvidō
nix
VII inīquus
LESSON XXXII
III cīvitās
lēgō
(lēgātus)
IV gravis
(graviter)
interficiō
V centum
comes
quīdam
VI centuriō
corōna
excipiō
liber
prōcēdō
LESSON XXXIII
III ferō
gerō
volō
(maximē)
IV enim
(gravis)
V dēfendō
discēdō
VI difficilis
expellō
hasta
latrō
LESSON XXXIV
II atque
ut
III tantus
IV mare
V mūniō
pāx
pēs
somnus
umbra
VI iaceō
sonitus
VII grāmen
LESSON XXXV
III imperium
petō
pūblicus
IV cōnsul
nisi
V premō
VI fēlīx
magistrātus
neglegō
officium
quaestor
regō
umquam
LESSON XXXVI
IV alter
annus
autem
cognōscō
numerus
salūs
V uterque
VI castellum
explōrātor
intrā
lateō
pōns
repellō
septem
LESSON XXXVII
III modus
IV at
nihil
quantus
trānseō
vīs
vōx
V perveniō
spērō
victōria
VI exsul
quandō
sapiēns
sinō
LESSON XXXVIII
IV coepī
conveniō
V vertō
VI cōnspectus
nōbilis
occīdō
redeō
sērus
usque
LESSON XXXIX
IV apud
genus
V intereā
pellō
VI caedō
dispōnō
frangō
nōlō
restituō
secūris
succēdō
sūmō
vigilia
LESSON XL
IV eques
honor
ignis
recipiō
rēgnum
V an
incipiō
iniūria
VI circumveniō
exeō
fugiō
uter
LATIN-ENGLISH VOCABULARY

(For adjectives and some pronouns the forms of the three genders are indicated; for nouns and personal pronouns, the forms of the nominative and genitive cases; for verbs, the principal parts. For other words the part of speech is named.)

A

ā prep. away from, by, variant of ab

ab prep. away from, by

absum, abesse, āfuī, āfutūrus be away

accipiō, accipere, accēpī, acceptum receive

ācer, ācris, ācre keen, sharp

ācriter adv. keenly, sharply

ad prep. to, toward

adsum, adesse, adfuī, adfutūrus be present

aedificium, aedificī n. building

aedificō, -āre, -āvi, -ātum build

aeger, aegra, aegrum sick

aestās, aestātis f. summer

ager, agrī m. field

agmen, agminis n. line of march

agō, agere, ēgī, āctum drive; do; say; spend (time)

agricola, -ae m. farmer

albus, -a, -um white

aliquis, aliquid pro. someone, something

alius, alia, aliud another, other

alter, altera, alterum the other (of two); alter … alter the one … the other

altus, -a, -um high, deep

ambulō, -āre, -āvī, -ātum walk

America, -ae f. America

Americānus, -a, -um American

Americānus, -ī m. an American

amīcus, -ī m. friend

amō, amāre, amāvī, amātum love

an conj. or?

angustus, -a, -um narrow

animal, animālis n. animal

animus, -ī m. mind

annus, -ī m. year

ānser, ānseris m. goose

ante prep. before, in front of

antīquus, antīqua, antīquum ancient

aperiō, aperīre, aperuī, apertum open

appellō, -āre, -āvi, -ātum call

appropinquō, -āre, -āvi, -ātum approach

apud prep. among; at the house of

aqua, -ae f. water

arbor, arboris f. tree

arcus, -ūs m. bow

arma, armōrum n. pl. arms

armātus, -a, -um armed

at conj. but

atque conj. and

audeō, audēre, ausus sum dare

audiō, -īre, -īvī, -ītum hear

aut conj. or; aut ... aut either ... or

autem conj. moreover

auxilium, -ī n. aid, help

avis, avis f. bird

avunculus, -ī m. uncle (maternal)

B

barbarus, -ī m. a barbarian

bellum, -ī n. war

bene adv. well

benignus, -a, -um kind

bēstia, -ae f. beast

bonus, -a, -um good

Britannia, -ae f. Great Britain

Britannicus, -a, -um English

Britannus, -ī m. an Englishman

C

caecus, -a, -um blind

caedō, -ere, cecīdī, caesum cut, kill

caelum, -ī n. sky

capiō, capere, cēpī, captum take

caput, capitis n. head

carrus, -ī m. wagon, cart

cārus, -a, -um dear

casa, -ae f. cottage

castellum, -ī n. fort

castra, castrōrum n. pl. camp

causa, -ae f. cause, reason

celer, celeris, celere swift

celeriter adv. swiftly, quickly

cēlō, -āre, -āvī, -ātum conceal

cēna, -ae f. dinner

centum a hundred

centuriō, centuriōnis m. centurion

cēterī, -ae, -a the rest of

cibus, -ī m. food

circiter adv. about

circum prep. around

circumspectō, -āre, -āvi, -ātum look around

circumveniō, -īre, -vēni, -ventum come around, surround

cīvis, cīvis m. citizen, fellow-citizen

cīvitās, cīvitātis f. state

clāmō, -āre, -āvī, -ātum shout

clāmor, clāmōris m. shout

clārus, -a, -um clear, famous

claudō, -ere, clausī, clausum close

coepī, coepisse, coeptum began

cognōscō, -ere, cognōvī, cognitum become acquainted with, learn

collis, collis m. hill

colloquium, colloquī n. conversation

comes, comitis m. comrade, companion

coniciō, conicere, coniēcī, coniectum hurl

cōnsilium, cōnsilī n. plan, advice

cōnspectus, -ūs m. view, sight

constituō, -ere, cōnstituī, cōnstitūtum decide, establish

cōnsul, cōnsulis m. consul

conveniō, -īre, convēnī, conventum come together, meet

convocō, -āre, -āvī, -ātum call together

cōpia, -ae f. supply; pl. troops

corōna, -ae f. wreath

corpus, corporis n. body

crās adv. tomorrow

cum conj. when

cum prep. with

cupiō, cupere, cupīvī, cupītum desire

cūr adv. why?

cūrō, -āre, -āvī, -ātum take care of, care for

currō, currere, cucurrī, cursum run

D

prep. down from, concerning

dēbeō, dēbēre, dēbuī, dēbitum owe, ought

dēfendō, -ere, dēfendī, dēfēnsum defend

dēfessus, -a, -um tired

deinde adv. then, next

dēleō, -ēre, -ēvī, -ētum destroy

dēsīderō, -āre, -āvī, -ātum long for, desire greatly

deus, -ī m. god

dexter, dextra, dextrum right

dīcō, dīcere, dīxī, dictum say

diēs, diēī m. day

difficilis, -e difficult

discēdō, -ere, discessī, discessum go away, depart

discipula, -ae f. pupil (girl)

discipulus, - m. pupil (boy)

discō, discere, didicī learn

dispōnō, -ere, disposuī, dispositum place at intervals

diū adv. for a long time

dīvidō, -ere, dīvīsī, dīvīsum divide

dō, dare, dedī, datum give

dominus, -ī m. master

domus, -ūs f. home, house

dōnum, -ī n. gift

dormiō, -īre, -īvī, -ītum sleep

dūcō, -ere, dūxī, ductum lead

duo, duae, duo two

dūrus, -a, -um hard

dux, ducis m. leader

E

ē prep. out from, variant of ex

ecce interj. behold!

edō, ēsse, ēdī, ēsum eat

ego, meī I

enim conj. for

eō, īre, iī or īvī, itum go

epistula, -ae f. letter

eques, equitis m. horseman, knight

equus, equī m. horse

errō, -āre, -āvī, -ātum wander

et conj. and

etiam adv. even, also

Etrūscus, -ī m. an Etruscan

Eurōpa, -ae f. Europe

ex prep. out from

excipiō, -ere, excēpī, exceptum take out, take up, relieve, receive

excitō, -āre, -āvī, -ātum rouse

exeō, -īre, -iī or -īvī, -itum go out

exercitus, -ūs m. army

expellō, -ere, expulī, expulsum drive out

explōrātor, explōrātōris m. scout

expugnō, -āre, -āvī, -ātum take by storm, capture

exspectō, -āre, -āvī, -ātum wait for, expect

exsul, exsulis m. exile

F

fābula, -ae f. story

facilis, facile easy

facio, facere, fēcī, factum make, do

fāma, -ae f. fame

fēlīx, fēlīcis happy, lucky

fēmina, -ae f. woman

fenestra, -ae f. window

ferō, ferre, tulī, lātum bear

ferus, -a, -um wild

figūra, -ae f. form, shape

fīlia, -ae f. daughter

fīlius, fīlī m. son

fīnis, fīnis m. end; pl. territory

fīnitimus, -a, -um neighboring

fīnitimus, -ī m. a neighbor

fīō, fierī, factus sum be made, be done, happen, become

flōs, flōris m. flower

flūmen, flūminis n. river

fluō, fluere, flūxī flow

fortis, forte brave, strong

fortiter adv. bravely

fortūna, -ae f. fortune

frangō, frangere, frēgī, frāctum break

frāter, frātris m. brother

frūmentum, -ī n. grain

fuga, -ae f. flight

fugiō, -ere, fūgī, fugitūrus flee


G

galea, -ae f. helmet

Gallia, -ae f. Gaul

Gallicus, -a, -um Gallic

Gallus, -ī m. a Gaul

gēns, gentis f. tribe

genus, generis n. birth, origin, kind

gerō, -ere, gessī, gestum carry, manage, wage (bellum)

gladius, gladī m. sword

grāmen, grāminis n. grass

grātia, -ae f. thanks, gratitude

grātus, -a, -um pleasing

gravis, grave heavy, earnest

graviter adv. heavily, severely

H

habeō, habēre, habuī, habitum have

habitō, -āre, -āvī, -ātum live

hasta, -ae f. spear

herī adv. yesterday

heu interj. alas!

hīc adv. here

hic, haec, hoc this

hiems, hiemis f. winter

hodiē adv. today

homō, hominis m. man

honor, honōris m. honor

hōra, -ae f. hour

hortus, -ī m. garden

hostis, hostis m. enemy

hūc adv. to this place

I

iaceō, -ēre, iacuī lie

iaciō, iacere, iēcī, iactum throw

iaculum, -i n. javelin

iam adv. now, already

iānua, -ae f. door

ibi adv. there

īdem, eadem, idem the same

idōneus, -a, -um suitable

igitur conj. therefore

ignāvus, -a, -um cowardly

ignis, ignis m. fire

ille, illa, illud that

imperātor, imperātōris m. general, commander

imperium, imperī n. command, power, control

impero, -āre, -āvī, -ātum command

impetus, -ūs m. attack, charge

impiger, impigra, impigrum active, industrious

in prep. in; into

incipiō, -ere, incēpī, inceptum begin

incitō, -āre, -āvī, -ātum rouse, stir up

incola, -ae m. an inhabitant

inimīcus, -a, -um unfriendly, hostile

inimīcus, -ī m. enemy

inīquus, -a, -um uneven, unfair

iniūria, -ae f. wrong

inquam verb say

īnsigne, īnsignis n. badge, decoration

īnsula, -ae f. island

intellegō, intellegere, intellēxī, intellēctum understand

inter prep. between, among

interdum adv. sometimes

intereā adv. meanwhile

interficiō, -ere, interfēcī, interfectum kill

intrā prep. within

invītō, -āre, -āvī, -ātum invite

ipse, ipsa, ipsum himself, herself, itself

īrātus, -a, -um angry

is, ea, id this; that; he, she, it

ita adv. so

itaque conj. therefore

iter, itineris n. journey, march

iterum adv. again

iubeō, iubēre, iussī, iussum order

iuvō, iuvāre, iūvī, iūtum help, aid

L

labor, labōris m. labor, toil

labōrō, labōrāre, labōrāvī, labōrātum work

lacrimō, -āre, -āvī, -ātum cry

laetitia, -ae f. happiness

laetus, -a, -um happy

lateō, -ēre, latuī lie hid

Latīnus, -a, -um Latin

latrō, latrōnis m. robber

lātus, -a, -um wide

laudō, -āre, -āvī, -ātum praise

lēgātus, -ī m. lieutenant, ambassador

legiō, legiōnis f. legion

legō, legere, lēgī, lēctum gather; catch (with eye or ear); read

līber, lībera, līberum free

liber, librī m. book

līberī, līberōrum m. pl. children

lignum, -ī n. wood

līlium, līlī n. lily

lingua, -ae f. tongue, language

locus, -ī m.; pl. loca, locōrum n. place

longē adv. far (away)

longus, -a, -um long

lūna, -ae f. moon

lūx, lūcis f. light

M

maestus, -a, -um sad

magister, -trī m. teacher (man)

magistra, -ae f. teacher (woman)

magistrātus, -ūs m. public office; public official

magnus, -a, -um great, large

malus, -a, -um bad

māne adv. early, in the morning

maneō, manēre, mānsī, mānsum stay, remain

manus, -ūs f. hand; band

mare, maris n. sea

māter, mātris f. mother

maximē adv. especially

medicīna, -ae f. remedy, medicine

medicus, -ī m. physician

medius, -a, -um middle, middle of

memoria, -ae f. memory

mēnsa, -ae f. table

meus, -a, -um my, mine

mīles, mīlitis m. soldier

mīlle indeclinable a thousand; pl. mīlia, mīlium

minimē adv. by no means

miser, misera, miserum miserable

mittō, mittere, mīsī, missum send

modus, -ī m. manner, kind

moenia, moenium n. pl. walls, fortifications

moneō, monēre, monuī, monitum warn, advise

mōns, montis m. mountain

mōnstrō, -āre, -āvī, -ātum point out

mora, -ae f. delay

morior, morī or morīrī, mortuus sum die

moveō, movēre, mōvī, mōtum move

mox adv. soon

multus, -a, -um much; pl. many

mūniō, -īre, -īvī, -itum fortify

mūrus, -ī m. wall

N

nam conj. for

nārrō, -āre, -āvī, -ātum relate, tell

natō, -āre, -āvī, -ātum swim

nātūra, -ae f. nature

nauta, -ae m. sailor

nāvicula, -ae f. boat

nāvigium, -ī n. boat

nāvis, nāvis f. ship

-ne, enclitic sign of question

necesse necessary

necō, -āre, -āvī, -ātum kill

neglegō, -ere, neglēxī, neglēctum neglect

nēmō, nēminī (dat.), nēminem (acc.) m. no one

neque conj. and … not, nor; neque … neque neither … nor

niger, nigra, nigrum black

nihil nothing

nisi conj. if not, unless

nix, nivis f. snow

nōbilis, -e well known, distinguished, noble

noctū at night

nōlō, nōlle, nōluī be unwilling

nōmen, nōminis n. name

nōn adv. not

nōscō, -ere, nōvī, nōtum know

noster, nostra, nostrum our, ours

notō, -āre, -āvī, -ātum mark, note, observe

nōtus, -a, -um known, famous

novus, -a, -um new

nox, noctis f. night

nūbēs, nūbis f. cloud

nūllus, -a, -um no, none

numerus, -ī m. number

numquam adv. never

nunc adv. now

nūntius, -ī m. messenger; message

O

obscūrus, -a, -um dark, obscure

occīdō, -ere, occīdī, occīsum cut down, kill

occupō, -āre, -āvī, -ātum seize

oculus, -ī m. eye

officium, -ī n. (work-doing), duty

ōlim adv. at that time; once upon a time

omnis, omne all, every

oppidum, -ī n. town

oppugnō, -āre, -āvī, -ātum attack

ōrnō, -āre, -āvī, -ātum adorn

ostendō, -ere, ostendī, ostentum show

P

paene adv. almost

parātus, -a, -um prepared, ready

pāreō, -ēre, pāruī obey

parō, parāre, parāvī, parātum prepare

pars, partis f. part

parvus, -a, -um small

pater, patris m. father

patria, -ae f. fatherland

paucī, -ae, -a few, a few

pāx, pācis f. peace

pecūnia, -ae f. money

pellō, -ere, pepulī, pulsum drive

per prep. through

perīculōsus, -a, -um dangerous

perīculum, -ī n. danger

perterreō, -ēre, -uī, -itum terrify thoroughly

perveniō, -īre, pervēnī, perventum come through, arrive

pēs, pedis m. foot

petō, -ere, petīvī or petiī, petītum seek

pictūra, -ae f. picture

pīlum, -ī n. javelin

poēta, -ae m. poet

pōnō, -er, posuī, positum place, put, pitch (castra)

pōns, pontis m. bridge

populus, -ī m. a people

porta, -ae f. gate

portō, portāre, portāvī, portātum carry

portus, -ūs m. harbor

possum, posse, potuī be able

post prep. after, behind

posteā adv. afterward

posterus, -a, -um next, later

postulō, -āre, -āvī, -ātum demand

praeda, -ae f. booty

praemium, -ī n. reward

premō, -ere, pressī, pressum press, press hard

prīmus, -a, -um first

prō prep. in front of, in behalf of

probō, -āre, -āvī, -ātum prove; approve

prōcēdō, -ere, prōcessī, prōcessum go forward

proelium, -ī n. battle

prope prep. near

properō, -āre, -āvī, -ātum hasten

propter prep. on account of, because of

prōspectō, -āre, -āvī, -ātum look forth

pūblicus, -a, -um public

puella, -ae f. girl

puer, -ī m. boy

pugnō, -āre, -āvī, -ātum fight

pulcher, pulchra, pulchrum beautiful

putō, putāre, putāvī, putātum think

Q

quaestor, quaestōris m. quaestor, treasurer

quālis, quāle of what sort?

quam conj. how! as; than

quamquam conj. although

quandō adv. and conj. when? when; since

quantus, -a, -um how great

quattuor four

-que conj. and

quī, quae, quod who, which, that

quīdam, quaedam, quoddam a certain

quiēs, quiētis f. rest, quiet, sleep

quis, quid who? what?

quod conj. because

quoque adv. also

quot indeclinable how many?

R

rapiō, -ere, rapuī, raptum seize

recipiō, -ere, recēpī, receptum take back, receive

redeō, -īre, -iī or -īvī, -itum go back, return

rēgnum, -ī n. kingship; kingdom

regō, -ere, rēxī, rēctum rule

relinquō, -ere, relīquī, relictum leave, abandon

reliquus, -a, -um remaining, rest of

repellō, -ere, reppulī, repulsum drive back

reperiō, -īre, repperī, repertum find

reportō, -āre, -āvī, -ātum bring back, win (victōriam)

rēs, reī f. thing

respondeō, respondēre, respondī, respōnsum reply

restituō, -ere, restituī, restitūtum restore

rēx, rēgis m. king

Rhēnus, -ī m. the Rhine

ripa, -ae f. bank (of river)

rogō, -āre, -āvī, -ātum ask

Rōma, -ae f. Rome

Rōmānus, -a, -um Roman

rosa, -ae f. rose

ruīna, -ae f. downfall, collapse, ruin

rūs, rūris n. country

S

saepe adv. often

saevus, -a, -um fierce, savage

sagitta, -ae f. arrow

sagittārius, -ī m. archer

saltō, -āre, -āvī, -ātum dance

salās, salūtis f. safety

salūtō, -āre, -āvī, -ātum greet, salute

salvē, salvēte hail

sapiēns, sapientis wise

satis enough

saxum, -ī n. rock

schola, -ae f. school

sciō, scīre, scīvī, scītum know

scrībō, scrībere, scrīpsī, scrīptum write

scūtum, -ī n. shield

secundus, -a, -um second

secūris, -is f. ax

sed conj. but

sedeō, sedēre, sēdī, sessum sit

semper adv. always

sentiō, -īre, sēnsī, sēnsum feel

septem seven

sērō adv. late; too late

sērus, -a, -um late

servō, -āre, -āvī, -ātum save

servus, -ī m. slave, servant

conj. if

sīc adv. so

signum, -ī n. sign, signal, standard

sileō, silēre, siluī be silent

silva, -ae f. woods, forest

sine prep. without

sinister, sinistra, sinistrum left

sinō, -ere, sīvī or siī, situm permit

socius, -ī m. ally

sōlus, -a, -um alone, only

somnus, -ī m. sleep

sonitus, -ūs m. sound

soror, sorōris f. sister

spectō, -āre, -āvī, -ātum look at

spērō, -āre, -āvī, -ātum hope

splendidus, -a, -um shining

stabulum, -ī n. (standing-place), stall, stable

statim adv. immediately

stella, -ae f. star

stō, stāre, stetī, stātūrus stand

sub prep. under, from under, up to

subitō adv. suddenly

succēdō, -ere, successī, successum go up to, come next, succeed

suī gen. case of himself, of herself, of itself; of themselves

sum, esse, fuī, futūrus be

summus, -a, -um highest; top of

sūmō, -ere, sūmpsī, sūmptum take up, take

superō, -āre, -āvī, -ātum overcome

superus, -a, -um above, upper

suus, -a, -um his (own), her (own), its (own), their (own)

T

tabernāculum, -ī n. tent

tam adv. so

tamen conj. however, nevertheless

tandem adv. at last

tantus, -a, -um so great

tardus, a, -um slow, lingering

tēctum, -ī n. house

tegō, tegere, tēxī, tēctum cover

tēlum, -ī n. weapon

tempus, temporis n. time

teneō, tenēre, tenuī, tentum hold

tergum, -ī n. back

terra, -ae f. land

tertius, -a, -um third

Tiberis, -is m. Tiber

timeō, -ēre, timuī fear

timidus, -a, -um fearful, timid

tōtus, -a, -um whole

trāns prep. acros

trānseō, -īre, -iī or -īvī, -itum go across

trēs, tria three

tū, tuī you

tum adv. then

tūtus, -a, -um safe

tuus, -a, -um your, yours

U

ubi adv. where?

ubi conj. when, where

ubīque adv. everywhere

ulterior, ulterius farther

umbra, -ae f. shade

umquam adv. ever

undique adv. from all sides; on all sides

ūnus, -a, -um one

urbs, urbis f. city

usque adv. all the way, up to

ut conj. as, when

uter, utra, utrum which (of two)?

uterque, utraque, utrumque each (of two)

V

valeō, valēre, valuī, valitūrus be strong; valē, valēte farewell

validus, -a, -um strong

vāllum, -ī n. earthworks

vāstō, -āre, -āvī, -ātum lay waste

veniō, venīre, vēnī, ventum come

vertō, -ere, vertī, versum turn

vesper, vesperī m. evening

vester, vestra, vestrum your, yours (referring to more than one person)

via, -ae f. road

victōria, -ae f. victory

videō, vidēre, vīdī, vīsum see; pass. seem

vigil, vigilis m. watchman

vigilia, -ae f. watch

vincō, -ere, vīcī, victum conquer

vinculum, -ī n. bond, chain

vir, virī m. man

virtūs, virtūtis f. manlines, courage

vīs, vīs f. force, strength, energy

vīsitō, -āre, -āvī, -ātum visit

vīta, -ae f. life

vocō, -āre, -āvī, -ātum call

volō, velle, voluī wish

vōx, vōcis f. voice

vulnerō, -āre, -āvī, -ātum wound